|
|
||
|
Sống Măi Một Bài Ca
(Về
tác giả bài hát “Phật giáo Việt
LÊ VIỆT NHÂN
Cuối
tháng 4, nhân dịp công tác ở tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu,
chúng tôi t́m đến thăm nhạc sĩ Lê Cao Phan.
Phải một hồi lâu nhờ các bác lái xe
ôm làm... hướng dẫn viên, chúng tôi mới t́m đến
được nơi ở của nhạc sĩ, một
ngôi nhà nhỏ khá gọn gàng nằm trên đường Mạc
Đĩnh Chi - TP. Vũng Tàu.
Tiếp chúng tôi là một
người phụ nữ đứng tuổi, toát ra một
vẻ lịch lăm và quí phái. Sau này chúng tôi mới biết bà là nhà thơ Trần
Thị Hồng Khương, ái nữ của Á Nam Trần
Tuấn Khải và là người bạn đời hiện
nay của nhạc sĩ Lê Cao Phan. Trên chiếc bàn nhỏ
nhắn đặt giữa nhà là lọ hoa nhài trắng, tỏa
hương thoang thoảng cộng với những bức
tranh cảnh vật do chính tay nhạc
sĩ Lê Cao Phan vẽ khiến cho không gian trong nhà đầm
ấm và sang trọng hẳn.
Trong khi chúng tôi thưởng thức món chè
đậu xanh, nhà thơ Hồng Khương mở đầu
câu chuyện: Loại hoa này do chúng tôi tự tay
trồng ở nhà, vừa khuây khoả vừa tạo thêm sắc
hương. Đă hơn 3 năm nay, chúng tôi về
tĩnh dưỡng ở đây. Nói là tĩnh dưỡng
nhưng thật sự t́m đến nơi yên lành để
sáng tác. Chỉ trong 2 năm 1994 và 1996, ông nhà tôi (tức NS Lê
Cao Phan) đă hoàn thành việc dịch tác phẩm Truyện
Kiều sang tiếng Pháp và tiếng Anh. Dưới sự
tài trợ của tổ chức UNESCO, 2 tác phẩm trên
đă được NXB Khoa học Hà Nội và NXB Văn
nghệ ấn hành. Riêng tôi th́ cũng có tập thơ
"Suối lành" do NXB Văn nghệ ấn hành năm
1997, cùng khoảng 300 bài thơ khác...
Câu chuyện của chúng tôi chợt ngừng
khi ngoài cửa có người đàn ông dắt xe đạp vào. "Đó là nhạc
sĩ Lê Cao Phan". Nhà thơ Hồng
Khương giới thiệu. Tác giả của bài hát
bất hủ đă in sâu đậm vào ḷng mọi người
con Phật, giờ đây với mái tóc bạc trắng,
trông ông đẹp và phúc hậu. "Tôi vừa đi ra biển
về" - ông vui vẻ kể: "Buổi sáng vẫn
thường đi bơi, hôm nay có cái hẹn với mấy
người bạn nên phải về sớm". Sau khi biết
được mục đích của chúng tôi, nhạc
sĩ Lê Cao Phan trầm ngâm mấy giây, rồi bộc bạch
chậm răi:
- Tôi sinh vào mùa Thu năm 1923 tại Quảng
Trị, lúc 7 tuổi đă được cho đi học
chữ Nho và 10 tuổi đă được học tiếng
Pháp. Năm 20 tuổi đă lấy được
bằng Diplome. Xuất thân là dân sư phạm,
nên được học đủ thứ. Năm 23
tuổi (1946), đă sáng tác bản nhạc đầu tiên:
"Diệt trừ giặc dốt". Từ năm
1949, tham gia sinh hoạt ở Gia Đ́nh Phật Tử và là
Trưởng ban Hướng Dẫn GĐPT tỉnh Thừa
Thiên-Huế. Thời gian 1949-1950, tôi bắt
đầu đến với đạo Phật (dù gia
đ́nh đă đến từ trước). Là Trưởng
ban Hướng dẫn sinh hoạt GĐPT ở một địa
phương có phong trào Phật sự hoạt động mạnh,
nên những suy nghĩ trong tôi đối với đạo
Phật đă thôi thúc tôi viết ra khúc nhạc đó. Với cây đàn ghi ta, tôi soạn lời, bài hát
hoàn thành và giới thiệu vào năm 1951.
- Trong hoàn cảnh nào, bài hát trở thành "đạo
ca"?
- Khi bài hát ra đời, một số
đông Phật tử đón nhận nhiệt t́nh, nhưng
khi có ư kiến chọn bài hát làm "đạo ca" th́ có
một số không tán thành. Phải cho đến 1964, Giáo hội
mới thống nhất chọn đây là bài "đạo
ca" chính thức của Giáo hội và được hát
vào các ngày lễ lớn.
Thế nhưng, điều đáng buồn
là có những nơi khi sử dụng lại quên ghi năm
sáng tác. Nên mọi người cứ nghĩ rằng đây
là bài hát tôi vừa sáng tác nhưng thật sự th́ bài hát
đă tồn tại trên 30 năm qua.
- Thời gian sau này, nhạc sĩ không viết
nhiều nhạc nữa?
- Do tôi dành nhiều th́ giờ cho việc
nghiên cứu và dịch thuật. Trước đây, tôi viết
rất nhiều, vừa qua một số tác phẩm của
tôi viết cho thiếu nhi ngày trước
đă được Saigon Audio đưa vào sử dụng
hiện nay.
- Cảm tưởng của ông khi nghe lại
bài "đạo ca" do chính ḿnh sáng tác?
- Vui lắm chứ, suốt một thời
trai trẻ, tôi sống hết ḿnh với âm nhạc. Tất
cả là tự học và tự mày ṃ để sáng tác. Mỗi khi nghĩ lại cứ nhớ đến
cái thời xách đàn ghi ta đi dạy nhạc cho các
trường trung học và tiểu học. Thời ấy
đến với âm nhạc bằng cả tấm ḷng, nên
vấn đề sáng tác hoàn toàn trong sáng. Hồi năm 1994,
ḿnh sang
Tâm sự với chúng tôi
đến đây, nhạc sĩ Lê Cao Phan cùng nhà thơ Hồng
Khương lấy cây đàn ghi-ta và cây đàn tranh trỗi
cho chúng tôi nghe lại bài hát Phật Giáo Việt Nam.
Gió từ phía biển thổi lên cùng với
lời nhạc trầm hùng, chúng tôi nghe như có muôn lời
tâm sự của 2 nghệ sĩ tài hoa gửi gắm thế
hệ trẻ: Một chút ḷng thành này xin dâng về Tam bảo
và cầu mong các thế hệ kế thừa cố gắng
giữ ǵn tinh hoa ấy và hăy sử dụng nó đúng với
những ǵ chúng ta mong muốn...
LÊ VIỆT NHÂN
Ca khúc “PHẬT
GIÁO VIỆT
Tác giả: LÊ CAO
PHAN
Phật Giáo Việt
Một ḷng chúng ta tiến lên v́ đạo
thiêng
Nào cùng vui trong ánh đạo vàng rạng ngời
bốn phương
Vang ca đón chào Phật Giáo Việt
Noi tấm gương Ngài Thích Ca giải
thoát chúng sanh
Chúng ta dốc ḷng nguyện cùng gieo rắc
quanh ḿnh
Bao mối vui lành tràn lan
hàng tan đau đớn
Chắp tay ta cùng dưới
Đài sen thắm kết đoàn
Phật giáo Việt
Nào cùng nắm tay kết
nên một Đài sen
Cùng làm sao cho đóa sen ngời đời
đời ngát hương
Muôn phương thấm nhuần Phật
Giáo Việt