|
|
||
|
Hội Đổ Giàn
-Khuyết danh-
Hằng năm vào ngày rằm
tháng 7, người dân huyện An Nhơn thường đổ về làng An Thái, huyện
An Nhơn, tỉnh Bình Định để dự lễ Vu Lan, xem hát bội
và những cuộc thi tài. Cũng như nhiều chùa khác ở Việt
“Đồn rằng An Thái, chùa Bà
Làm chay, hát bội đông
đà quá đông
Đàn bà cho chí đàn
ông,
Xem xong ba Ngọ, lại
trông Đổ giàn”.
Nhưng sức hấp dẫn của hội chùa Bà không
chỉ ở chỗ
có "làm chay, hát bội"
mà còn vì
một lý do khác là hội
được tổ
chức ngay nơi mảnh đất giàu truyền thống thượng võ: Làng An Thái.
An Thái thuộc huyện An Nhơn, là làng võ
từng sản sinh ra những
võ sư và võ sĩ
xuất sắc của đất Bình Định. Dĩ nhiên vào
những dịp hội hè, việc
tổ chức thi đấu côn, quyền là tiết mục
không thể thiếu được.
về dự
hội, cũng là dịp để
các môn đệ
thăm viếng, gặp lại bạn bè đồng
khoá, đồng môn và cũng
là dịp để các võ sĩ thử
tài cao thấp
trên võ đài.
Tuy nhiên không cuộc
vui nào hấp
dẫn và cuốn hút nhiều người như hội xô cỗ (người
Việt gọi là xô giàn,
về sau gọi thành đổ giàn – Theo Quách Tấn – Quách Giao, Võ
nhân Bình Định).
Người
ta thiết lập một cái đàn cúng
cao (hình dung như một dàn giáo hẹp,
cao khoảng mười mét, bằng tre, gỗ. Trên đó người
ta đặt đàn cúng thần
gồm hương, hoa, trà, quả
và một heo quay để nguyên con, khoảng độ mười lăm, vài chục
ký. Khi nghi lễ chuẩn bị kết thúc, đám đông bên dưới trở nên xôn
xao, rộn rịp. Những người yếu,
người già, phụ nữ và trẻ con thì dãn ra
vòng ngoài để cho những võ sĩ và những
người khoẻ
tiến vào. Những người tiên phong lên
giàn hườm sẵn trong tư thế chuẩn bị lao lên,
mắt hướng về phía giàn
cao, chờ đợi....
Sau những nghi thức cúng lễ cổ truyền như thường thấy ở
các lễ hội làng quê, vị chủ
tế tuyên bố xô giàn,
cho phép cuộc tranh tài bắt đầu.
Các võ sĩ
tài nghệ cao, phi thân lên
giàn tìm cách cướp lấy con heo quay.Sau đó phải luồn lách, lao
ra khỏi đám đông, mang con heo quay chạy về địa điển an
toàn đã định. Tất nhiên, mỗi nhóm tranh tài
đã có phân công người
bảo vệ, cản ngăn những đối thủ lợi hại khác có thể giật
lại ngay trên tay.
Trong cuộc tranh tài này, các
võ sỹ dùng tất cả ngón võ,
chiến thuật khôn ngoan để
giành chiến thắng về mình. Rất nhiều lần hội đổ giàn đã để
lại "nợ nần" giữa các phái võ
trong vùng, thậm chí cả những lò võ ở tỉnh
lân cận như Quảng Ngãi, Phú Yên,
Khánh Hoà. Hội đổ giàn không phải
chỉ một mình Bình Định
có nhưng hội đổ giàn của An Thái bao giờ
cũng thu hút người tham dự đông
nhất và "con heo quay" của An Thái cũng được xem trọng nhất.
Theo
tục lệ con heo quay chiến lợi phẩm này được đem xẻ ra để khao chung
cho tất cả những võ sĩ cùng
có mặt trong cuộc tranh tài này.
Những võ sĩ, hay làng võ có người
giành được phần thắng được mọi người hoan nghênh và nể
trọng và họ tin rằng năm ấy họ sẽ gặp hên vì
được "lộc
của thần".
Thường thì những lò võ ở An Thái và huyện Bình Khê hay giành
được vị
trí đó. Vì vậy mới
có câu: "Tiếng đồn An Thái, Bình Khê,
nhiều tay võ sĩ có
nghề tranh heo". Heo đây là heo quay, vật cúng thần trong ngày hội.
Ý nghĩa của
cuộc thi tài này không
nằm trong giá trị vật
chất của món quà giành
được mà ở
giá trị tinh thần, được thể hiện qua tài nghệ của những người dự cuộc với chỗ đứng danh dự trong làng võ.
Hội Đổ giàn là một
cuộc tranh tài lý thú
và hấp dẫn của một vùng quê giàu tinh
thần thượng
võ được kết hợp một cách hài hoà với
ngày hội chùa theo
truyền thống dân gian: rằm
tháng bảy.
Xin giới thiệu đôi nét về "hội đổ giàn" tại Bình Định cùng bạn đọc gần xa!