Vol. 8 4 / 2002

Do hoang Nghia phutavanthu@yahoo.com or nthihoang@aol.com

Please download VNIfonts if you cannot read this page. Best view with Internet Explorer.

Boùng thôøi gian

LOØNG MEÏ Leâ-vaên-Phuùc Con ngöôøi ta sinh ra, coù theå thieáu cha nhöng nhaát ñònh khoâng theå khoâng coù meï. Meï laø moät hình aûnh cuï theå, roõ raøng, thaân thieát trong ñôøi soáng cuûa con. Vì meï laø ngöôøi cöu mang, sinh ra ta, chaêm nom buù môùm sôùm khuya, nuoâi naáng, daäy baûo, ñi song song suoát cuoäc ñôøi neáu nhö ta may maén coøn meï ñeå caäy nhôø phuïng döôõng.

Lôùn leân ñi hoïc, treû con naøo cuõng hoïc caâu:

Coâng cha nhö nuùi Thaùi Sôn,

Nghóa meï nhö nöôùc trong nguoàn chaåy ra.

ñeå nhôù raèng coâng lao döôõng duïc cuûa cha meï laø cao caû, voâ taän. Vaäy boån phaän laøm con phaûi heát loøng baùo ñeàn coâng ôn to lôùn aáy.

Ngaøy nhoû, toâi khoâng maáy ñeå yù, phaân tích chöù lôùn leân môùi nhaän thaáy raèng, so saùnh giöõa coâng ôn cuûa cha vôùi meï thì coâng cha coù veû nheï heàu.

“Coâng cha nhö traùi nuùi Thaùi Sôn”, nghóa laø ta troâng thaáy ngay tröôùc maét toaøn dieän traùi nuùi, coù theá naøo hieän ra theá aáy. Coøn “Nghóa meï nhö nöôùc trong nguoàn chaåy ra” thì ta thaáy nguoàn nöôùc chaåy khoâng bao giôø ngöøng, chaåy thieân thu baát taän.

“Nghóa meï” quaû nhieân laø trieàn mieân, daït daøo hôn so vôùi “Coâng cha”!

Ñaønh raèng chuùng ta cuõng ñaõ hoïc qua caâu: “Con khoâng cha nhö nhaø khoâng noùc”. Nhöng thöïc teá, nhieàu gia ñình maát cha töø sôùm, maø meï vaãn chòu ôû goùa thôø choàng nuoâi con aên hoïc neân ngöôøi.

Nhöõng baø meï duø coù ñuû vôï choàng hay ñöùt gaùnh giöõa ñöôøng thì vai troø cuûa baø meï bao giôø cuõng vaãn naëng neà, vöøa “gaùnh vaùc giang sôn nhaø choàng”, vöøa quaùn xuyeán vieäc nhaø vieäc cöûa, traêm thöù ñoå vaøo ñaøu meï.

Trong vaên chöông Vieät-Nam, coù baø Tuù Xöông:

“Quanh naêm buoân baùn ôû mom soâng,

Nuoâi ñuû naêm con vôùi moät choàng”

ñaõ cho chuùng ta moät hình aûnh ñeïp veà vai troø phuï nöõ, vai troø moät ngöôøi vôï vaø moät ngöôøi meï trong caûnh ngheøo khoù, tuùng thieáu, nai löng laøm vieäc sôùm toái ñeå nuoâi caû moät gia ñình.

Ñöùc kieân nhaãn, hy sinh, taän tuïy aáy laø hình aûnh cuûa caùc baø meï Vieät-Nam ñöôïc vinh danh vaø toân thôø qua nhieàu theá heä.

Ñeå noùi leân taâm tình cuûa con vôùi meï, tình yeâu thöông voâ bôø beán cuûa meï daønh cho con, toâi coù hai ngöôøi baïn ñaõ vieát veà tình maãu töû.

Loøng Meï: Y-Vaân

Moät laø nhaïc só Y-Vaân vôùi baøi “Loøng meï”.

Y-Vaân vieát nhaïc phaåm naøy xong, haùt cho meï nghe, baø cuï ñaõ rôm rôùm nöôùc maét!

Baûn nhaïc coù tôùi hai lôøi, nhöng thính giaû thöôøng nhôù lôøi moät.

Ñoaïn ñaàu, Y-Vaân dieãn taû toång quaùt veà tình meï daøo daït meânh moâng nhö theá naøo:

“Loøng meï bao la nhö bieån Thaùi Bình daït daøo,

Tình meï tha thieát nhö doøng suoái hieàn ngoït ngaøo.

Lôøi ru eâm aùi nhö ñoàng luùa chieàu rì raøo,

Tieáng ru beân theàm traêng taø soi boùng meï yeâu.”

Ñoaïn hai, taùc giaû ñeà caäp ñeán tình meï moät caùch chi tieát hôn, thöông con saùnh vôùi traêng troøn vaønh vaïnh, nhö gioù ñuøa maët hoà dòu daøng eâm aùi, nhö tieáng saùo dieàu vi vuùt töøng khoâng, hoøa cuøng tieáng treû thô döôùi maùi tranh ngheøo:

“ Loøng meï thöông con nhö vaàng traêng troøn muøa thu,

Tình meï yeâu meán nhö laøn gioù ñuøa maët hoà.

Lôøi ru man maùc nghe nhö saùo dieàu daät dôø,

Naéng möa sôùm chieàu vui cuøng tieáng haùt treû thô...”

Ñoaïn ba, chuyeån cung keå leå thaûm thieát hôn ñeán noãi nhôù nieàm thöông cuûa meï, duø laën loäi thaân coø naéng möa daàu daõõi, vaãn can ñaûm chòu ñöïng cô haøn ñeå nuoâi con.

“Thöông con, thao thöùc bao ñeâm ngaøy,

Con ñaø yeân giaác, meï hieàn vui söôùng bieát bao.

Thöông con, khuya sôùm bao thaùng ngaøy,

Laën loäi gieo neo, nuoâi con tôùi ngaøy lôùn khoân”

Ñoaïn choùt keát luaän, noùi leân tình meï cao quyù ñeán nhö theá naøo, duø möa gioù thaân gaày, duø maùi toùc baïc maàu thôøi gian vaãn cam chòu muoän phieàn, vui cuøng con nhoû.

Ñeâm ñeâm, tieáng ru eâm ñeàm, nhìn con nguû say söa trong voøng tay cuûa meï laø meï ñöôïc an uûi laém roài:

“Duø cho möa gioù khoâng quaûn thaân gaày meï yeâu,

Moät söông hai naéng cho baïc maùi ñaàu buoàn phieàn.

Ngaøy ñeâm sôùm toái, vui cuøng con nhoû moät mieàn,

Tieáng ru eâm ñeàm meï hieàn naêm thaùng trieàn mieân.”

Baøi haùt mang moät nhaïc ñieäu ñaõ eâm aùi, lôøi ca laïi ñaày yù nghóa deã thöông vaø raát truyeàn caûm, heøn chi maø “Loøng meï” khoâng noåi tieáng töùc thì.

Baùo ñeàn coâng Meï

Maáy chuc naêm sau, toâi laïi ñöôc nghe baøi haùt naøy trong moät tieäc cöôùi. Laàn naøy, toâi suyùt khoùc.

Chuyeän nhö vaày: Anh baïn toâi coù con gaùi laáy choàng, nhôø toâi giôùi thieäu chöông trình. Vaãn laø nhöõng muïc trình laøng , coâ daâu chuù reå xinh xinh, aên uoáng linh ñình, ca nhaïc phuï dieãn töng böøng hoa laù...Nhöng caùi muïc laï luøng xaûy ra trong böõa tieäc naøy thì chöa ai nghó ra, maø laïi..thaønh coâng vöôït böïc.

Toâi coi qua, thaáy coù veû “caûi löông” laøm sao aáy. Anh baïn gaït ñi maø raèng:

- Tôù nhôø sao thì caäu cöù laøm y chang nhö vaäy. Toäi vaï ñaâu, tôù chòu!

Toâi voán laø ñöùa “Thieân oâi chæ ñaâu ñaùnh ñoù”, caém ñaàu tuaân haønh chæ thò.

Hai hoï aên ñeán moùn thöù ba, thöù tö gì ñaáy, toâi môùi leân saân khaáu tuyeân caùo raèng coâ daâu chuù reå coù moät maøn trình dieãn ñaëc bieät. Baø con hai hoï chöa hieåu moâ teâ gì thì ban nhaïc ñaõ noåi troáng phaùch aàm aàm, saxo alto, ñaøn ñieän bass, keyboard troåi leân theo ñieäu “Sì-loâ”. Roài nöõ ca só Phöông Hoàng Hoàng, voùc daùng xinh nhö moäng höôûn höôûn leân tröôùc maùy vi aâm caát gioïng oanh vaøng thoû theû ca baøi “Loøng meï”.

Roài töø phía xa, coâ daâu chuù reå trang phuïc khaên ñoùng aùi daøi, moät ngöôøi beâ côi traàu coù saün 2 caùi ly nhoû, moät ngöôøi oâm bình nöôùc traø töø töø böôùc tôùi choã baøn cuûa hai baø meï ôû gaàn saân khaáu. Nöõ ca só vaãn haùt nhöõng lôøi taùn tuïng coâng ôn cuûa meï. Ban nhaïc vaãn nhòp nhaøng theo ñieäu “sì-loâ”. Coøn taát caû baøn tieäc ñeàu taïm ngöng gaép caøng cua, boà caâu quay, baøo ngö ñeå theo doõi maøn trình dieãn ñaëc bieät nhö theá naøo.

Khi coâ daâu chuù reå tôùi tröôùc baøn hai baø meï, roùt traø, roài coâ daâu daâng traø cho meï choàng; coøn chuù reå daâng traø cho meï vôï. (Ghi chuù: Khoâng thaáy ai daâng gì cho hai oâng boá caû!) Treân saân khaáu, caùc ca nhaïc só vaãn tieáp tuïc ñaøn ñòch vi vuùt!

Tröôùc moät hoaït caûnh môùi laï, yù nghóa vaø gaây ñöôïc moät söï caûm ñoäng caáp tính aáy, toâi ñaõ thaáy maáy baø cuï giaø lau maét, vaøi baø soàn soàn baät khoùc. Coøn phaàn ñoâng thì söõng sôø, im laëng theo doõi.

Ca só haùt vöøa xong, coâ daâu chuù reå cuõng cuùi ñaàu vaùi hai baø meï trôû lui laïi haäu tröôøng. Hai hoï laïi tieáp tuïc aên uoáng, ñaáu hoùt töng böøng hoa laù...

Khoâng ngôø caùi maøn trình dieãn ngaén nguiû aáy laïi ñöôïc baø con taùn tuïng, khen ngôïi trieät ñeå...

Töø ñoù ñeán giôø, toâi chöa thaáy coù ñaùm cöôùi naøo sao y baûnh chính maøn trình dieãn ñaëc bieät naøy soát caû.

Nhôù Meï Ta Xöa: Vöông-Ñöùc-Leä

Trong khuoân khoå moät baûn nhaïc, lôøi ca thöôøng bò giôùi haïn bôûi soá chöõ ñi keøm.

Coøn trong thô, thi só noùi ñöôïc nhieàu hôn. Toâi löïa baøi “Nhôù meï ta xöa” cuûa nhaø thô Vöông Ñöùc Leä.

Ñaây laø caûnh nhaø ngheøo coù möôùp leo bôø daäu, coù luoáng caûi vaøng hoe, coù ong böôùm tha thaån vaø meï ngoài beân heø hong toùc thôm muøi höông böôûi:

Caùnh tay möôùp vöôn daøi bôø daäu

Meï nhìn ra luoáng caûi vaøng hoe

Con doõi maét tìm ong, böôùm ñaäu

Toùc meï thôm höông böôûi beân heø.

Nhaø thô thöông meï laën loäi thaân coø, caùi toâm caùi teùp, böõa côm gaïo môùi ñöa höông, chieàu veà aám maùi tranh xöa, vui cuøng con nhoû. Vaø ñaây laø caûnh meï lam luõ, vaát vaû nuoâi con trong caûnh queâ muøa:

Ñoàng chaân chieâm nhöõng muøa nöôùc noåi

OÂi thaân coø, tôi taû meï daàm möa

Chaân baám ñaát thaønh chai, trôøi xaåm toái

Meï veà roài hay meï chöûa veà ö?

Meï thui thuûi moät mình, caëm cuïi trong aâm thaàm nuoâi naáng ñaøn con. Taám göông hy sinh voâ bôø beán aáy, Vöông Ñöùc Leä dieãn taû trong hai ñoaïn sau:

Khu vöôøn nhoû ñaát caèn tay meï bôùi

Luoáng ngoâ giaø heùo haét, maáy voàng khoai

Vuõng ao nhoû, ñoâi chaân doø daãm loäi

Caàu cheânh veânh boùng toái nhaù nhem roài...

Vaø:

Nhö meï gaø xoøe caùnh uû ñaøn con

Daùo daùc troâng leân loaøi aùc ñieåu

Ta soáng laïi caû moät thôøi nieân thieáu

Meï ta kìa chaân ñaát, aùo naâu non...

Meï toâi: Cai Phuùc

So vôùi hai baïn nhaïc só vaø thi só, toâi cuõng coù vaøi ñieàu ñeå noùi veà meï toâi.

Nhaän xeùt ñaàu tieân laø caùc baø meï chuùng toâi ñeàu gioáng nhau ôû ñieåm: Gaùi queâ, con nhaø ngheøo, ít hoïc.

Nhöng meï toâi coøn vaát vaû hôn: Con nhaø lao ñoäng ñaõ ñaønh maø laïi khoâng ñöôïc caép saùch ñeán tröôøng ngaøy naøo neân coi laø muø chöõ.

Hoài Vieät-Minh leân naém quyeàn, coù baày ra phong traøo bình daân hoïc vuï, ai cuõng phaûi bieát chöõ. Tröôùc coång chôï thöôøng coù taám bieåu ngöõ khuyeán hoïc. Ai khoâng bieát chöõ phaûi chui qua moät coång rieâng nhö ñeå beâu rieáu.

Meï toâi bieát thaân bieát phaän, khoâng muoán chòu tai tieáng laø thaát hoïc môùi nhôø ngay caäu giaùo trong nhaø keøm duøm. Caäu giaùo ñaây chính laø tröôûng nam cuûa meï, töùc Cai toâi vaäy!

Toâi hoïc ñaâu lôùp tö. lôùp ba gì ñoù. Thaáy meï toâi nhôø caäy thì toâi vui veû nhaän keøm lieàn. Khoán noãi, hoài aáy toâi cuõng tuùng baán, chaû bao giôø trong tuùi coù tí tieàn coøm. Ñöôïc cô hoäi ngaøn naêm moät thuûa aáy, toâi nghó ngay ñeán caùch xoay tieàn. Toâi giao heïn vôùi meï raèng moãi buoåi hoïc, meï toâi phaûi traû toâi moät khoaûn hoïc phí töôïng tröng. Toâi khoâng ra giaù bieåu nhöng meï toâi cuõng thöøa hieåu laø phaûm ñaám moõm cho thaèng con caø chôùn naøy ít xu leû môùi xong vieäc.

Theá laø toâi nghieãm nhieân thaønh caäu giaùo, daïy hoïc raát ñình huyønh, nghieâm chænh. Phía meï toâi, bieát thaèng con caïn taèu raùo maùng nhöng cuõng phaûi caén raêng chòu ñöïng chöù bieát than thôû cuøng ai!

Hoïc ñaâu chöøng 3 thaùng - moãi tuaàn vaøi ngaøy - meï toâi noùi vôùi caäu giaùo raèng khuyeán hoïc boå tuùc nhö theá taïm ñuû roài, töø nay xin töï hoïc. Khoâng daùm phieàn ñeán caäu giaùo nöõa...

Theá laø toâi maát beùng ñi moät khoaûn lôïi töùc!

Nhöõng tröa heø, toâi thaáy meï naèm voõng ñong ñöa, tay caàm cuoán truyeän Kieàu, eâ a ñaùnh vaàn chaäm raõi:

Ñaàu loøng hai aû toá nga

Thuùy Kieàu laø chò, em laø Thuùy Vaân

Mai coát caùch, tuyeát tinh thaàn

Moãi ngöôøi moät veû, möôøi phaân veïn möôøi...

Toâi chaéc meï toâi ñaõ thuoäc loøng maáy caâu Kieàu roài neân khi coù saùch, coù ít chöõ thì cöù döïa vaøo ñoù maø ñoaùn ñoïc vaäy thoâi. Roài daàn daàn cuõng quen vôùi chöõ nghóa, cuõng ñoïc truyeän Kieàu nhö ai!

Rieâng caùi khoaûn buoân thuùng baùn meït, phaûi laøm tính coäng, tröø, nhaân, chia thì khoâng noùi gì ñeán meï toâi maø noùi chung, caùc baø meï nhaø queâ tính tieàn theo phöông phaùp tính nhaåm coøn hôn laø toâi xöû duïng maùy tính ñieän töû baây chöø! Chaû bao giôø sai moät ñoàng, tích taéc laø ra ñaùp soá. khoâng hieåu caùc baø meï toâi hoïc ñaâu hoaëc trôøi phuù cho caùi tính thoâng minh ñaëc bieät aáy veà toaùn soá neân môí coù boä oùc thaàn saàu nhö theá!

Theá thì noùi veà meï, keå leå veà aân ñöùc cuûa meï nuoâi con, daäy con, toâi chaû hoài töôûng gì ñeán ôn nghóa sinh thaønh, chaû nhôù nhung gì ñeán coâng lao döôõng duïc.

Ñaõ theá, toâi laïi coøn dôû caùi troø baét bí, moi tieàn moät caùch coâng khai traéng trôïn töôûng chöøng nhö treân theá gian naøy khoâng coù ngöôøi con thöù hai naøo laïi nôõ cö xöû baàn tieän vôùi meï nhö theá!

Lôùn leân, xa nhaø roài meï maát sôùm, toâi vaãn cöù ñinh ninh raèng caùi troø moi tieàn meï ngaøy xöa chæ laø voøi tí tieàn coøm aên quaø vaët chöù nhaèm nhoø, xaáu hoå gì ñaâu!

Nhò Thaäp Baát Hieáu

Baây giôø nghó laïi, toâi hoái haän thì meï toâi ñaõ ra ngöôøi thieân coå maát roài.

Toâi voán tin coù quaû baùo nhaõn tieàn. Neáu toâi laøm ñieàu gì xuùc phaïm ñeán meï cha, chaéc theå naøo Trôøi Phaät cuõng tröøng phaït, khoâng cho toâi ngoùc ñaàu ngoùc coå leân ñöôïc.

Bôûi vì Trôøi Phaät bao giôø cuõng phaân minh, ñaâu ra ñoù. Khoâng coù Trôøi, ai ôû vôùi ai? Theá neân, nhöõng keû vong ôn boäi nghóa, aên ôû khoâng coù tröôùc coù sau nhö toâi thì khoù maø môû maët vôùi ñôøi.

Thì quaû y nhö raèng, cuoäc ñôøi toâi laø moät chuoãi nhöõng leânh ñeânh, pha laãn neùt thaêng traàm!

Toâi nhìn nhaän ñoù laø coâng baèng vaø hôïp lyù, khoâng daùm than thaân traùch phaän haåm hiu.

Maø traùi laïi, toâi coøn aên naên hoái haän nöõa ñaáy chöù!

Nhôù truyeän xöa tích cuõ cuûa 24 ngöôøi con trong “Nhò Thaäp Töù Hieáu” neâu göông hieáu thaûo, caûm ñöôïc thieân nhieân, thuaän ñöôïc caû yù trôøi neân Trôøi Phaät cuõng chieàu, ban cho nhöõng ñieàu kyø cuïc khaùc thöôøng ñeå ñeïp loøng nhöõng ngöôøi con heát loøng phuïng döôõng meï cha.

Toâi khoâng bieát ca theo ñieäu “sì-loâ” vôùi Phöông Hoàng Hoàng “Loøng meï bao la nhö bieån Thaùi Bình...” cuûa Y-Vaân.

Toâi cuõng khoâng coù nhöõng rung caûm daït daøo ñeán ñoä thaáp thoûm, nhôù meï thaân coø laàm luõi:

“Chaân baám ñaát thaønh chai, trôøi xaåm toái,

Meï veà roài hay meï chöûa veà ö?”

ñaày aép tình maãu töû cuûa Vöông Ñöùc Leä.

Nhöng toâi muoán chuoäc toäi phaàn naøo ñeå laøm göông cho con treû mai sau. Neân toâi naåy ra caùi yùù nhö theá naøy:

Ñaõ coù cuoán “Nhi Thaäp Töù Hieáu” roài thì mai kia moát noï theå naøoï cuõng seõ ra cuoán “Nhò Thaäp Baát Hieáu”.

Vaäy ai soaïn thaûo, xin laøm ôn cho teân toâi trong danh muïc hai chuïc ñöùa con hö hoûng...

Ñöôïc theá, mai naøy khi gaëp laïi meï, toâi cuõng ñôõ ñöôïc ñoâi ba phaàn hoái haän ñeå cuùi ñaàu taï toäi vôùi meï yeâu...

Leâ-vaên-Phuùc

Home