|
|
||
|
If you cannot read this page
please click HERE and follow instructions to
download free VNI fonts..
Chæ
daån caùch download font VNI mieån phí ñeå ñoïc Ñaëc san Vieät Voõ Ñaïo: click Chæ daån
CAÙC
NGAØY TEÁT COÅ TRUYEÀN VIEÄT
Cöù moãi ñoä xuaân veà,
khi hoa ñaøo nôû trong gioù heo may cuûa mieàn Baéc, hoa mai nôû vaøng tröôùc
hieân nhaø cuûa ngöôøi daân mieàn
*Teát Nguyeân Ñaùn
Theo truyeàn thoáng cuûa
ngöôøi Vieät vaø cuûa nhieàu daân toäc khaùc, thì naêm cuõ keát thuùc vaøo giôø
Hôïi ngaøy 30 (hay 29 neáu thaùng thieáu) cuûa thaùng Chaïp (thaùng Söûu) vaø
naêm môùi baét ñaàu töø giôø Tyù ngaøy muøng moät thaùng Gieâng (thaùng Daàn).
Teát Nguyeân Ñaùn laø
nghi leã quan troïng nhaát trong chu kyø moät naêm. Chöõ “Nguyeân” coù nghóa
laø baét ñaàu, “Ñaùn” laø buoåi ban mai, laø khôûi ñieåm cuûa naêm môùi vôùi
nhöõng ñieàu toát ñeïp nhaát seõ ñeán vôùi moïi ngöôøi; laø dòp ñeå gia ñình,
hoï haøng, laøng xoùm, ngöôøi thaân xa, gaàn ñoaøn tuï, sum hoïp, caàu chuùc
cho nhau vaø töôûng nhôù, tri aân oâng baø, toå tieân.
Theo
phong tuïc coå truyeàn Vieät
Thöù nhaát laø cuoäc
“gaëp gôõ” cuûa nhöõng gia thaàn; Tieân sö hay Ngheä sö - vò toå ñaàu tieân
daïy ngheà gia ñình mình ñang laøm; Thoå coâng - thaàn giöõ ñaát nôi mình ôû vaø
Taùo quaân - thaàn coi vieäc beáp nuùc cuûa moïi ngöôøi trong nhaø.
Thöù hai laø cuoäc “gaëp
gôõ” toå tieân, oâng baø... nhöõng ngöôøi ñaõ khuaát.
Thöù ba laø cuoäc “gaëp
gôõ” cuûa nhöõng ngöôøi trong nhaø. Nhö moät thoùi quen linh thieâng vaø beàn vöõng,
moãi naêm Teát ñeán, duø ñang ôû ñaâu, laøm gì... moïi ngöôøi ñeàu coù mong
muoán vaø coá gaéng trôû veà ñoaøn tuï vôùi gia ñình.
Teát Nguyeân Ñaùn coøn
coù tuïc chôi tranh, caâu ñoái; chôi hoa, quaû; xoâng ñaát; chôi ñu; ñaùnh côø;
ñaáu vaät; muùa laân vaø traåy hoäi muøa xuaân... Teát Nguyeân Ñaùn thöïc söï
laø ngaøy hoäi ngoä lôùn, ngaøy nhôù ôn, taï ôn, chuùc möøng vaø sum hoïp vui
veû...
*Teát Khai Haï
Theo tuïc cuõ, ngaøy
muøng 7 thaùng gieâng, sau khi haï caây neâu, keát thuùc Teát Nguyeân Ñaùn
cuõng laø luùc baét ñaàu Teát Khai Haï. Moïi coâng vieäc thöôøng xuyeân chæ
baét ñaàu laïi sau ngaøy leã naøy. Môû Teát Khai Haï cuõng ñeå mong moät naêm
môùi, toát laønh.
*Teát Thöôïng Nguyeân
Teát Thöôïng Nguyeân hay
coøn goïi laø Teát Nguyeân Tieâu, ñöôïc toå chöùc vaøo ngaøy Raèm thaùng Gieâng
aâm lòch - ngaøy traêng troøn ñaàu tieân cuûa naêm, neân cuõng goïi laø leã
cuùng Raèm thaùng Gieâng. Ñaây laø moät leã lôùn trong naêm “Leã Phaät quanh
naêm khoâng baèng Raèm thaùng Gieâng”. Leã naøy chuû yeáu ñöôïc toå chöùc taïi
chuøa, vì theo tuïc truyeàn ñoù laø ngaøy Ñöùc Phaät giaùng laâm taïi chuøa ñeå
chöùng ñoä loøng thaønh cuûa caùc tín ñoà Phaät giaùo, neân ngaøy naøy ngöôøi
ñi leã Phaät raát ñoâng.
*Teát Haøn Thöïc
Teát Haøn Thöïc vaøo
ngaøy muøng ba thaùng ba aâm lòch. Vaøo ngaøy ñoù, moïi nhaø khoâng noåi löûa
maø aên ñoà aên ñaõ chuaån bò saün hoâm tröôùc - ñoà aên nguoäi, neân goïi laø
Teát Haøn Thöïc. Teát naøy coù nguoàn goác töø Trung Hoa, thôøi Xuaân - Thu ñeå
töôûng nhôù toâi trung Giôùi Töû Thoâi. Khi trôû thaønh Teát cuûa mình, ngöôøi
Vieät Nam khoâng kieâng löûa vaøo ngaøy naøy, moïi vieäc naáu nöôùng vaãn ñöôïc
thöïc hieän, chæ coù ñieàu ngöôøi Vieät Nam töôïng tröng cho Teát Haøn Thöïc
baèng baùnh troâi, baùnh chay, vôùi yù nghóa töôïng tröng ñoù laø nhöõng thöùc
aên nguoäi - Haøn Thöïc. Vì vaäy ngöôøi Vieät
*Teát
Thanh Minh
Thanh minh laø tieát thöù
5 trong 24 tieát cuûa moät naêm. Ñaây laø dòp tieát trôøi trong saùng, maùt meû
nhaát cuûa naêm. Trong dòp Teát Thanh Minh ngoaøi leã vaät cuùng gia tieân vaø
ñaát trôøi coøn laø leã Taûo moä. Leã Taûo moä dieãn ra trong vaøi ngaøy ñuùng
tieát Thanh Minh ôû nghóa trang vôùi caùc hình thöùc nhö: Thaép höông töôûng
nhôù, tu boå hoaëc xaây ñaép moä.
*Teát Ñoan Ngoï
Teát Ñoan Ngoï laøm vaøo
giöõa tröa - giôø Ngoï ngaøy 5 thaùng 5 aâm lòch, cuõng goïi laø Teát Ñoan
Döông, Ñoan Nguõ hay Truøng Nguõ. Vieät
Daân gian saùng taïo
nhieàu taäp tuïc trong dòp Teát naøy nhö: Tuïc gieát saâu boï; tuïc nhuoäm
moùng tay, chaân; khaûo caây laáy quaû; tuïc haùi
thuoác vaøo giôø Ngoï; tuïc ñi seâu... Noùi chung, Teát Ñoan Ngoï chæ laø ngaøy
leã giöõa naêm phoøng beänh, tröø taø.
*Teát Trung Nguyeân
Teát Trung Nguyeân coøn
coù teân laø Leã Vu Lan (moät leã cuûa nhaø Phaät) vaøo Raèm thaùng baûy. Theo
tín ngöôõng, ngaøy naøy ñöôïc xem laø ngaøy “xaù toäi vong nhaân”, nghóa laø caùc
toäi nhaân ôû döôùi aâm phuû ngaøy hoâm ñoù ñeàu ñöôïc tha toäi. Taïi ñình,
chuøa toå chöùc cuùng chaùo vôùi yù nghóa laø cuùng gioã cho nhöõng ngöôøi ñaõ
khuaát khoâng coù ngöôøi thaân. Taïi gia ñình, ngoaøi leã cuùng Thoå coâng,
cuùng gia tieân, caùc gia ñình cuõng cuùng chaùo vôùi yù nghóa nhö nhaø chuøa.
*Teát Trung Thu
Teát Trung Thu vaøo raèm
thaùng taùm, hay coøn goïi laø teát troâng traêng. Trung Thu laø giöõa muøa
thu, muøa maùt meû, ñeïp nhaát trong naêm. Teát Trung Thu laø Teát cuûa con treû
vôùi nhieàu hoa quaû, baùnh keïo, vaø ñoà chôi nhö ñeøn oâng sao, ñeøn keùo
quaân, ñeøn oâng sö... Taïi nhöõng saân chôi taäp theå coù muùa sö töû (muùa
Laân), caùc troø chôi dung daêng dung deû, bòt maét baét deâ...
*Teát Haï Nguyeân
Teát Haï Nguyeân hay
coøn goïi laø Teát côm môùi vaøo raèm hay muøng möôøi thaùng möôøi. ÔÛ noâng
thoân, Teát naøy ñöôïc toå chöùc raát lôùn vì ñaây laø dòp naáu côm gaïo môùi
cuûa vuï vöøa xong - tröôùc ñeå cuùng toå tieân, sau ñeå töï thöôûng coâng caøy
caáy.
*Teát Taùo Quaân
Teát Taùo Quaân vaøo
ngaøy 23 thaùng Chaïp - theo truyeàn thuyeát ñaây laø ngaøy “vua beáp” leân
trôøi baùo caùo vôùi Ngoïc Hoaøng coâng vieäc cuûa traàn gian trong naêm qua.
OÂng Taùo chæ ôû Thieân ñình 7 ngaøy vaø ñuùng vaøo leã Giao Thöøa trôû veà
nhaân gian, laøm vua beáp trong nhaø.
OÂng Taùo - vua beáp laø
ba oâng ñaàu rau beáp, 3 hoøn nuùi hay ba oâng nuùc. Ñoù laø caâu chuyeän moät
baø hai oâng löu truyeàn trong daân gian. Tuïc truyeàn, xöa coù hai vôï choàng
ngheøo khoå quaù, phaûi boû nhau, moãi ngöôøi moät nôi tha phöông caàu thöïc.
Sau ñoù, ngöôøi vôï may maén laáy ñöôïc choàng giaøu. Moät naêm, vaøo ngaøy 23
thaùng Chaïp, ñang ñoát vaøng maõ ngoaøi saân thì thaáy moät ngöôøi aên xin
böôùc vaøo, nhaän ra chính laø choàng cuõ neân ngöôøi vôï ñoäng loøng, ñem côm
gaïo, tieàn baïc ra cho. Ngöôøi choàng môùi bieát chuyeän, nghi ngôø vôï.
Ngöôøi vôï ñaâm khoù xöû, uaát öùc lao vaøo beáp löûa töï vaãn. Ngöôøi choàng
cuõ ñau xoùt, ngöôøi choàng môùi aân haän neân caû hai nhaûy vaøo löûa cheát theo.
Trôøi thaáy caû ba ngöôøi ñeàu coù nghóa neân phong cho laøm “vua beáp”.
Vì tích aáy, cöù ñeán
phieân chôï 23 thaùng Chaïp, moãi gia ñình thöôøng mua 2 muõ oâng, 1 muõ baø
baèng giaáy vaø ba con caù cheùp laøm “ngöïa” (caù cheùp hoaù roàng) ñeå Taùo
quaân leân chaàu trôøi. Sau khi cuùng, muõ ñöôïc ñoát coøn caù cheùp thaû ôû
ao, hoà, soâng...
(Trích
töø Tuaàn baùo Chính Luaän taïi