Vol.  13  2/ 2003

                                                  2nd year edition

Editor-in-chief:  Ñoã Hoaøng Nghóa    phutavanthu@yahoo.com  or  nthihoang@aol.com

 

 Please click to download VNIfonts if you cannot read this page.  Then, click HERE  and follow instructions to configure Web Browsers.   

Best view with Internet Explorer.

 

 

Ñaëc Tính Vaên Hoùa trong Voõ Hoïc Vieät Nam

VS Chöôûng Moân Leâ Saùng

(tieáp theo)

 

Ñaëc tính 3:  Khaû naêng saùng taïo vaø phaùt minh nhöõng ñoøn, theá, mieáng môùi:

 

Nhôø ñòa theá ñaëc bieät “cöûa ngoõ” vaø “haønh lang” Ñoâng Nam AÙ, neân Vieät Nam luoân luoân ñöôïc tieáp xuùc vôùi caùc traøo löu vaên hoùa töø caùc nöôùc ngoaøi ñem tôùi, trong ñoù coù caû voõ hoïc.

 

Qua nhöõng thôøi kyø bò Trung Hoa ñoâ hoä, Vieät Nam ñaõ laõnh hoäi ñöôïc neàn voõ hoïc Trung quoác, maø cuï theå nhaát laø voõ hoïc Thieáu Laâm vaø Voõ Ñang. 

 

Qua nhöõng thôøi kyø Nam Tieán, Vieät Nam ñaõ trau gioài ñöôïc theâm caùc ngaønh voõ hoïc Chieâm Thanh, Laõo Qua (Laøo) Boàn Man va Chaân Laïp (Cam boát).

 

Qua thôøi kyø Phaùp thuoäc, Vieät nam ñaõ du nhaäp ñöôïc neàn voõ thuaät Anh quoác (boxe Anglasise – chæ söû duïng traùi ñaám, naém tay) vaø Phaùp quoác (boxe Francaise- loái ñaùnh caû tay laãn chaân).

 

Vaø tôùi nay, sau khi tranh thuû ñöôïc ñoïc laäp vaø giao tieáp töï do vôùi caùc nöôùc ngoaøi, Vieät nam laàn löôït du nhaäp ñöôïc caùc ngaønh voõ hoïc Nhu Thuaät (jiu-jitsu), Nhu Ñaïo (judo) Khoâng Thuû Ñaïo (Karateùdo), Thaùi Cöïc Ñaïo – Tuùc Quyeàn Ñaïo (TaeKwon Do) hay Voõ Ñaïi Haøn, Du Giaø Moân (Yoga).

 

Cuømg vôùi caùc moân voõ coå truyeàn cuûa daân toäc nhö ñoâ vaät (thònh haønh nhaát trieàu ñaïi nhaø Lyù), quyeàn thuaät, kieám thuaät, coân phaùp, tieân phaùp (noåi tieáng nhaát laø ôû vuøng Bình Ñònh)- “Ai veà Bình Ñònh maø coi, con gaùi Bình Ñònh muùa roi ñi quôøn “, Voõ hoïc Vieät Nam caøng ngaøy caøng tinh tieán.

 

Nhöng caùi khoù ôû ñaây khoâng phaûi laø voõ hoïc Vieät Nam coù thaâu thaùi, laõnh hoäi ñöôïc caùc traøo löu voõ hoïc du nhaäp khoâng, maø laø caùi khoù laøm sao coù theå toång hôïp, keát tinh ñöôïc caùc tinh hoa voõ hoïc ngoaïi quoác vôùi caùc tinh hoa voõ hoïc truyeàn thoáng cuûa daân toäc Vieät:

Ví duï:  coân quyeàn Thieáu Laâm raát noåi tieáng taïi Trung Quoác vì thích hôïp vôùi nhöõng ngöôøi coù theå taïng cao lôùn.  Nhöng ñoái vôùi ngöôøi Vieät, ñaïi ña soá coù theå taïng beù nhoû, lieäu coøn coù theå thích hôïp hay khoâng, hoaïc neáu coù thích hôïp, thì thích hôïp tôùi möùc ñoä naøo ?

Cuõng nhö :

 

-         Voõ hoïc cuûa Chieâm Thaønh, Laõo Qua, Boàn Man, Chaân Laïp thöôøng thích hôïp vôùi loái ñaùnh trong röøng hoaëc nhöõng nôi coù nhieàu chöôùng ngaïi, lieäu coøn coù theå aùp duïng höõu hieäu ôû treân baõi troáng hay khoâng ?

-         Quyeàn Anh thích hôïp vôùi nhöõng ngöôøi taây phöông, vì theå taïng hoï to lôùn, caùnh tay daøi, lieäu coøn coù theå thích hoïp cho ngöôøi Vieät Nam voán dó coù theå taïng nhoû beù, caùnh tay ngaén hay khoâng?

-         Nhu ñaïo vaø Nhu thuaät voán thích hôïp vôùi giôùi theå taïng maäp luøn cuûa ngöôøi Nhaät baèng nhöõng theá ñaùnh quaêng quaät treân maët tuyeát vaø ñaát meàm (vì laïnh), lieäu coøn coù theå thích hôïp vôùi theå taïng ngöôøi Vieät voán beù nhoû so vôùi ngöôøi Taây phöông, nhöng gaày oám hôn ngöôøi Nhaät, treân nhöõng ñaáu tröôøng coù neàn raén cöùng hay khoâng?

-         Tuùc Quyeàn Ñaïo voán thích hôïp vôùi ngöôøi Ñaïi Haøn coù caëp gioø daøi neân tieän duïng veà chaân hôn tay, lieäu coù coøn thích hôïp vôùi theå taïng ngöôøi Vieät thieáu haún caëp gioø daøi hay khoâng ?

 

Taát caû nhöõng vaán ñeà treân ñoøi hoûi nhöõng ngöôøi ham chuoäng voõ hoïc nhöõng khaû naêng suy luaän, toång hôïp vaø keát tinh thaät teá nhò vaø phöùc taïp.  Coù vaän duïng ñuùng möùc nhöõng khaû naêng suy luaän, toång hôïp vaø keát tinh, voõ hoïc gia môùi coù theå vaän duïng ñöôïc khaû naêng saùng taïo vaø phaùt minh cuûa mình vaøo voõ hoïc, ñeà vöøa chuoát loïc nhöõng tinh hoa voõ hoïc du nhaäp, vöøa khai trieån nhöõng tinh hoa voõ hoïc truyeàn thoáng cuûa daân toäc Vieät.

Ñoù laø nhöõng ñaëc tính vaãn coù trong voõ hoïc Vieät Nam maø nhôø nhöõng coâng trình nghieân cöùu, hoïc hoûi cuûa caùc vò voõ sö tieàn boái, voõ hoïc Vieät nam môùi coù theå thaêng tieán ñöôïc nhö ngaøy nay. 

 

III  Caùc Thôøi Kyø Voõ Hoïc

 

Coù theå so saùnh ngay quaù trình sinh thaønh cuûa voõ hoïc Vieät Nam vôùi quaù trình sinh thaønh cuûa moät con ngöôøi :  töø thôøi kyø sô khai ñeán thôøi kyø trieån khai, ñeå roài böôùc sang thôøi kyø thaêng hoùa.

 

A.  Thôøi kyø sô khai: (2879 tröôùc coâng nguyeân tôùi 1009)

 

Thôøi kyø sô khai cuûa voõ hoïc khôûi ñaàu töø thôøi kyø laäp quoác nguyeân thuûy cuûa ngöôøi Vieät.  Luùc ñoù, con ngöôøi coøn soáng hoang daõ, taâm hoàn coøn chaát phaùt, thoâ sô, nhôø luoân luoân gaàn guõi vôøi thieân nhieân, phaûi luoân luoân ñaáu tranh vôùi caùc ñoái nhaân, ñoái vaät, neân yù höôùng duïng voõ luùc ñoù chæ laø yù höôùng duøng söùc maïnh ñeå thöïc hieän caùc nhu caàu khaån thieát trong ñôøi soáng:  töï veä – saên baén – chinh phuïc.

Chính kinh nghieäm vaø caûm höùng trong caùc nhu caàu ñaáu tranh ñeå sinh toàn naày ñaõ laàn laàn hình thaønh neàn voõ hoïc sô khai cuûa Vieät Nam qua nhöõng caûnh thaùi ñieån hình:

-         Söùc maïnh kyø dieäu cuûa thieân nhieân :  gioù, baõo, saám seùt laøm rung chuyeån trôøi ñaát, laøm suïp ñoå vaø thay ñoåi caû caûnh vaät, keå caû söï nuoâi soáng vaø gieát cheát (möa, gioù, baõo laøm coû röøng xanh töôi, soâng hoà ñaày nöôùc, cho nöôùc ñeå uoáng, nhöng laøm suïp nuùi, ñoå caây khieán nhieàu sinh vaät phaûi thieät maïng, vv..)

-         Söùc maïnh kyø dieäu cuûa löûa : löûa vöøa nuoâi soáng vöøa gieát cheát, vôùi nhöõng hình töôïng chuyeån bieán, uyeån chuyeån muoân hình, muoân theå.

-         Söùc maïnh kyø dieäu cuûa nöôùc : nöôùc vöøa nuoâi soàng vöøa gieát cheát, tuy meàm maïi nhöng laø khaéc tinh cuûa löûa, vôùi nhöõng hình thaùi muoân hình muoân theå, ñoäng tænh voâ cuøng.

Chính trong thôøi kyø naày, con ngöôøi vöøa yeâu meán thieân nhieân vöøa kinh sôï thieân nhieân, neân luoân luoân höôùng veà thieân nhieân, coi thieân nhieân laø nhöõng vò thaàn coù toaøn quyeàn ban phöôùc hay giaùng hoïa.  Voõ hoïc trong thôøi kyø naày hoaøn toaøn baét chöôùc ôû thieân nhieân hay do söï quan saùt thieân nhieân maø ra.

 

Neáu chuùng ta coù theå noùi :  con ngöôøi trong thôøi kyø naày laø con ngöôøi cuûa baûn naêng sinh toàn, töùc luoân luoân duøng söùc maïnh ñeå ñaáu tranh sinh toàn naày ñaõ gaây caõm höùng raát nhieàu cho caùc boä moân vaên hoùa, ñeå cuøng hoøa ñieäu vaøo guoàng maùy tieâu hoùa chung cuûa xaõ hoäi.

Trong thôøi kyø naày, caùc boä moân ngheä thuaät ñaõ nhaän chiu nhieàu aûnh höôûng cuûa voõ hoïc laø:

 

  1. Ñieâu khaéc :  Chaïm troå nhöõng hình veõ ngöôøi vaø vaät trong tö theá bieåu dieån caùc theá voõ trong hang ñaù treân ñoà vaät vaø trong ñeàn thôø.
  2. Vuõ :  Cheá bieán nhöõng ñieäu vuõ gôïi huøng khí cho moïi ngöôøi, ñoâi khi duøng caû voõ khí saéc beùn trong cuoäc vuõ nhö nhöõng ñieäu vuõ xuaát quaân, nhöõng ñieäu vuõ khao quaân (möøng thaéng traän), nhöõng ñieäu vuõ luyeän quaân, nhöõng ñieäu vuõ ca ngôøi söùc maïnh cuûa thieân nhieân vaø boä toäc...
  3. Nhaïc :  Troáng traän, hoø haønh quaân, hoø thuùc quaân, hoø saùp chieán, ruùt kinh nghieäm töø nhöõng uy löïc vó ñaïi cuûa thieân nhieân: gioù, baõo, saám seùt, bieån reo, soâng chaûy cuoàn cuoän, thaùc ñoå saàm saäp. vv...
  4.  Hoïa :  Duøng hình neùt ñeå ghi laïi nhöõng hình daùng linh ñoäng cuûa ngöôøi luyeän voõ, dieãn voõ vaø duïng voõ vaø nhöõng vaät thieän duïng trong ngheà duïng voõ nhö qua, kieám, maâu, kích, voi, ngöïa, vv..
  5. Vaên Thô :  Nhöõng baøi haùt haønh quaân (nhö baøi haùt Leo Nuùi töø ñoøi Tröng Vöông khaùng Haùn, nhöõng baûn Caùo, baûn Hòch, vv...)
  6. Trieát :  Du nhaäp trieát ly:  Nho, Ñaïo, Phaät vaøo sinh hoaït voõ hoïc.

 

Thôøi kyø sô khai cuûa voõ hoïc Vieät Nam coù theå taïm öôùc tính töø thôøi Thöôïng Coå ñeán heát nhaø Tieàn Leâ (2879 tröôùc coâng nguyeân tôùi 1009)

 

B  Thôøi Kyø Trieån Khai (1100 tôøi 1945)

 

Thôøi kyø Trieån Khai coù theå ñöôïc coi nhö thôøi kyø phoàn thònh cuûa neàn voõ hoïc Vieät Nam, khôûi ñaàu töø ñôøi nhaø Lyù ñeán heát Ñeä Nhò Theá Chieán (thaùng 8 naêm 1945)

Trong thôøi kyø naày, voõ hoïc ñaõ tieán töø kyõ thuaät chieán ñaáu sô khai sang chieán ñaáu taäp theå, ñaõ tieán töø yù nieäm duïng voõ thuaàn tuùy sang yù thöùc duïng voõ thaém nhuaàn trieát hoïc.

 

Söï khai nguyeân trieàu ñaïi nhaø Lyù do Lyù Coâng Uaãn, moân ñoà cuûa sö Vaïn Haïnh ñaõ ñöa trieát lyù nhaø Phaät vaøo voõ hoïc, töø luyeän voõ ñeán binh phaùp (binh phaùp Lyù Thöôøng Kieät).  Sang trieàu ñaïi nhaø Traàn, vieäc thaønh laäp song haønh Giaûng Voõ Ñöôøng vôùi Quoác Hoïc Vieän ñaõ naâng cao voõ hoïc leân moät trình ñoä cao tôùi möùc phoå thoâng toaøn quoác baèng quy cheá cöôûng baùch hoïc voõ cho caû caùc coâng chuùa, phi taàn tôøi leâ thöù.  Tinh thaàn Tam Giaùo (Nho – Ñaïo – Phaät) ñöôïc keát hôïp kyø dieäu trong thôøi kyø naày vaø trôû thaønh moät yù thöùc duïng voõ thaém nhuaàn nhieàu tính chaát voõ só ñaïo, giuùp ích cho vieäc ñieàu haønh xaõ hoäi vaø khaùng ngoaïi (choáng Moâng Coå) khoâng nhoû.

 

Cuõng töø hai trieàu Lyù Traàn, voõ hoïc Vieät Nam ñöôïc keát hôïp theâm vôùi nhieàu tinh hoa voõ hoïc nöôùc ngoaøi, nhôø caùc cuoäc chieán tranh töï veä hay chinh phuïc vaø heä thoáng giao thöông vôùi caùc nöôùc laâng bang nhö Trung Hoa, Laõo Qua, Chieâm Thaønh, Boàn Man, Chaân Laïp, Xieâm La, Moâng Coå.  Voõ hoïc trong hai trieàu ñaïi naày ñaõ ñöông nhieân trôû thaønh moät taäp tuïc cuûa ngöôøi Vieät trong nhöõng buoåi hoäi heø ñình ñaùm trong laøng (nhaát laø nhöõng ngaøy hoäi ñaàu Xuaân), ñeàu coù nhöõng cuoäc bieåu dieån theå thao (ñaùnh pheát, ñaùnh caàu, ñu bay) vaø dieån voõ (ñaáu vaät, ñaáu coân, ñaáu trung bình tieân, ñaáu quyeàn), ñeå khích leä tinh thaàn thöôïng voõ trong nhaân gian.

 

Caùch ñaây trong voøng moät theá kyõ, Vieät Nan coøn ñöôïc du nhaäp theâm caùc ngaønh voõ hoïc noåi tieáng cuûa Trung Hoa vaø Taây Phöông nhö: Voõ Thieáu Laâm, voõ Voõ Ñangm voõ Sôn Ñoâng, quyeàn Anh, Nhu Thuaät v.v... caøng toâ boài theâm nhöõng chaát lieäu voõ hoïc ñaëc bieät cho neàn voõ Vieät Nam.

 

-         Voõ Thieáu Laâm ngoaøi nhöõng ñoøn, theá, mieáng, baøi baûin linh hoaït, coøn ñem ñeán cho Vieät Nam nhöõng tinh hoa voõ trieát ñaëc bieät khích leä vieäc hình thaønh moät neàn voõ ñaïo Vieät Nam nhö caùc nguyeân lyù voõ hoïc : dó nhu thaéng cöông, dó tónh cheá ñoän, cöùu khoán phoø nguy...

-         Voõ Voõ Ñang ngoaøi nhöõng moân theå duïc theå thao vaän duïng cho thaân theå cöôøng traùng (ñaõ ñöôïc aùp duïng taïi caùc tröôøng trung, tieåu hoïc Trung Hoa sau cuoäc Caùch Maïng Taân Hôïi 1911) coøn ñem ñeán cho Vieät Nam nhöõng tinh hoa voõ trieát ñaëc bieät cuûa Ñaïo hoïc: luyeän khí, luyeän taâm, luyeän thaân ñeå ñieàu hôïp nhöõng maâu thuaãn aâm döông, thieän aùc, noùng laïnh, phaûi quaáy, toát xaáu vv..) baèng Ñaïo theå.

-         Voõ Sôn Ñoâng ngoaøi nhöõng ñoøn theá, mieáng, baøi baûn linh hoaït, coøn ñem ñeán cho voõ hoïc Vieät Nam loái soáng giaûn dò, thanh ñaïm cuûa ngöôøi voõ sæ haønh hieáp giang hoà, vôùi tinh thaàn troïng nghóa khinh taøi cao troïng.

-         Quyeàn Anh, ngoaøi nhöõng nguyeân taéc taäp döôït vaø caùc ñoøn theá coâng thuû, coøn ñem ñeán cho neàn voõ hoïc Vieät Nan tinh thaàn theå thao tranh ñaáu thaúng thaén, taän tình cuûa ngöôøi Taây phöông ruùt töø nhöõng nguyeân lyù chính nhaân (honneâte – homme) cuûa xaõ hoäi Taây phöông thôøi Trung Coå.

-         Vaø, vaøo ngaøy keát thuùc ñeä nhò theá chieán, moät soá ngaønh voõ hoïc du nhaäp vaøo Vieät Nam, ñaëc bieät laø moân Nhu Thuaät (Jiu-Jitsu), Nhu Ñaïo (Judo) vôùi tinh thaàn voõ sæ ñaïo ñaïc bieät cuûa ngöôøi Nhaät.

 

Cuõng trong thôøi kyø naày, vieäc luyeän voõ vaø thaâu thaùi, taäp hôïp caùc tinh hoa voõ hoïc caøng ngaøy caøng theâm tinh tieán, vì nhöõng nhu caàu chieán tranh töï veä vaø chieán tranh chinh phuïc.   Nhaát laø trong thôøi Phaùp thuoäc, caùc vò caàn vöông vaên thaân vaø caùch maïng cuûa ta ñeàu tích cöïc luyeän voõ ñeå choáng Phaùp daønh ñoäc laäp, theá giôùi hy voïng raèng coù theå laáy voõ thuaät ñeå buø ñaép nhöõng nhöôïc ñieåm veà kyõ thuaät va phöông tieän chieán tranh “chaäm tieán so vôùi keû ñòch”.

 

Trong thôøi kyø trieån khai voõ hoïc Vieät Nam tuy ñaõ phaùt trieån maïnh meõ ñeå hình thaønh moät neàn voõ ñaïo daân toäc, nhöng chöa kieän toaøn ñöôïc toå chöùc naày, phaàn vì nhöõng noå löïc tranh thuû ñoäc laäp ñaõ choaùn maát nhieàu thieän chí, thì giôø vaø taøi nguyeân, neân voõ hoïc chæ môùi ñöôïc coi laø phöông tieän chöù chöa theå naâng leân thaønh moät boä moân ñoäc laäp, phaàn vì vieäc thaâu thaùi vaø keát hôïp nhöõng tinh hoa voõ hoïc truyeàn thoáng vaø du nhaäp chöa ñuû ñieàu kieän thaêng hoùa (sublimer) thaønh moät neàn voõ ñaïo Vieät Nam.

 

C  Qua thôøi kyø thaêng hoa (1946 ...)

 

Sau khi tranh thuû xong ñöôïc neàn ñoäc laäp, sau Ñeä Nhò Theá Chieán, voõ hoïc Vieät Nam môùi coù ñuõ ñieàu kieän ñeå hình thaønh moät neàn voõ ñaïo.  Coá voõ sö saùng toå Vovinam thaønh laäp moân phaùi Vovinam chính laø nhaèm muïc ñích theå hieän nieàm mô öôùc ñoù.

 

Phong traøo hoïc “voõ töï veä” (töùc Vovinam nhaäp moân) vaø Vovinam ñöôïc phaùt trieån oà aït trong khoaûng 1945- 1946 vôùi nhöõng voõ tröôøng ngoaøi trôøi haøng ngaøn voõ sinh nhö voõ tröôøng cuûa Vieät Nam Ñaïi Hoïc Xaù Baïch Mai Haø Noäi.  Trong thôøi kyø naày, nhieàu khaåu hieäu thöôïng voõ ñöôïc caùc moân sinh tung ra cuøng vôùi loøng nhieät thaønh: “ngöôøi Vieät Nam hoïc Vovinam”, “hoïc Vovinam laø yeâu nöôùc”, vv... Tuy nhieân, vieäc hình thaønh moät neàn voõ ñaïo coøn phaûi tuøy thuoäc ôû nhieàu ñieàu kieän khaùc nöûa, nhö caùc vaán ñeà: toå chöùc, ñieàu haønh, thaûo keá hoaïch, kieän toaøn moân quy vaø lyù thuyeát voõ ñaïo.

 

Bôûi vaäy, ngoaøi chöông trình huaán luyeän voõ thuaät, coá voõ sö saùng toå Nguyeãn Loäc vaãn ngaøy ñeâm ra coâng nghieân cöùu caùc lyù thuyeát voõ ñaïo vaø trieát thuyeát du nhaäp cuøng vôùi caùc moân ñeä cuûa OÂng.  Traõi qua bao nhieâu bieán coá lòch söû, ñeán sau ngaøy chính bieán 1/11/1963 moân phaùi Vovinam ñaõ chính thöùc böôùc sang moät giai ñoaïn môùi:  chuyeån töø Vovinam sang thaønh Vieät Voõ Ñaïo töùc moät caên baûn veà Vuõ Truï Quan vaø Nhaân Sinh Quan Vieät Voõ Ñaïo ñeå höôùng daãn tinh thaàn voõ ñaïo cuûa caùc moân sinh.

 

Tôùi nay, yù thöùc heä Vieät Voõ Ñaïo ñaõ ñöôïc kieän toaøn, cuøng vôùi nhöõng moân quy vaø chöông trình hoaït ñoäng quy moâ saâu roäng.  Ñieåm ñaëc bieät cuûa vieäc hình thaønh Vieät Voõ Ñaïo laø tuyeät ñoái khoâng laøm chính trò, nhöng cuõng khoâng ngaên caám caùc moân sinh hoaït ñoäng chính trò vôùi tö caùch caù nhaân coâng daân cuûa hoï, trong phaïm vi quyeàn coâng daân hieán ñònh vaø luaät ñònh.

 

IV  ÑAËC TÍNH VAÊN HOÙA TRONG VOÕ HOÏC VIEÄT NAM HIEÄN NAY  

(xem tieáp soá baùo 14)

 

Home