Vol. 3 &  4   9 / 2001

 

 

Email: phutavanthu@yahoo.com Address: Nghia Do 4505 University Way NE  mailbox 396,  Seattle, WA 98105  USA

 

Please download VNIfonts if you cannot read this page.   Best view with Internet Explorer.

 

Con toâm oâm caây luùa:

Moät cuoäc caùch maïng xanh yeân bình vaø thuù vò

tai noâng thoân Vieät Nam

 

(Phaàn toùm löôïc)

           

            Töø maáy nghìn naêm qua, Vieät Nam vaãn laáy Noâng nghieäp laøm caên baûn kinh teá. Ngaøy nay, xaõ hoäi ñaõ tieán boä raát nhieàu nhöng hieån nhieân laø nöôùc ta khoâng theå boû ñöôïc ngheà noâng. Nhöng neáu cöù baùm laáy ngaønh naøy thì Vieät Nam khoù vöôït ra khoûi möùc ngheøo naøn muoân thuûa, duø naêng xuaát caây luùa baây giôø ñaõ taêng leân tôùi 5-6 taán / maãu taây.

Vôùi con soá laïc quan nhaát, lôïi töùc trung bình cuûa ngöôøi noâng daân Vieät Nam coù 1 maãu taây ruoäng chöa tôùi 200 Myõ kim laõi roøng/naêm, duø coù laøm tôùi 2 hay 3 vuï. Laøm theá naøo ñeå lôïi töùc naøy ñaït ñöôïc 1000 Myõ kim, giuùp ngöôøi noâng daân coù theå baét kòp möùc soáng cuûa daân thaønh thò. Ñoù laø muïc ñích cuûa ñeà aùn:

 

            “Con toâm oâm caây luùa : Moät cuoäc caùch maïng xanh, yeân bình vaø thuù vò taïi noâng thoân Vieät Nam.”

 

            Sôû dó goïi noù laø moät cuoäc caùch maïng taïi noâng thoân vì baûn chaát noù seõ laøm thay ñoåi toaøn dieän boä maët kinh teá noâng thoân theo chieàu höôùng toát ñeïp. AÙnh saùng vaên minh seõ traøn ngaäp khaép moïi laøng xaõ, söï caùch bieät veà cuoäc soáng kinh teá cuûa noâng thoân vaø thaønh thò seõ ñöôïc thu ngaén laïi moät caùch ñaùng keå. Maët khaùc ta goïi noù laø cuoäc caùch maïng xanh vì noù chæ saåy ra treân ruoäng luùa. Noù laïi khoâng laøm haïi tôùi baát cöù moät thaønh phaàn naøo trong xaõ hoäi, khoâng gaây baát cöù moät cuoäc xaùo troän naøo maø chæ coù khuynh höôùng ñöa cuoäc soáng cuûa giôùi noâng daân ñoàng loaït ñi leân, neáu hoï muoán. Neáu hoï khoâng muoán thì coù theå cöù giöõ nguyeân neáp soáng cuõ, cuoäc caùch maïng xanh khoâng baét buoäc hoï vaø söï trì treä cuûa hoï cuõng khoâng laøm caûn böôùc cuûa cuoäc caùch maïng xanh. Vì theá ta môùi baûo noù laø cuoäc caùch maïng yeân bình vaø thuù vò.

 

            Döôùi ñaây, chuùng ta seõ moå xeû troïn veïn cuoäc thay ñoåi kyø thuù aáy qua nhöõng yeáu toá thieân nhieân vaø con ngöôøi. Coù nhöõng ñieåm ngöôøi ta vaãn cho laø nhöôïc ñieåm cuûa taøi nguyeân taïi moät vaøi vuøng cuûaVieät Nam, nhöng khi bieát khai thaùc döôùi moät hình thöùc khaùc thì cuõng vaãn taøi nguyeân ñoù laïi trôû thaønh moät öu ñieåm thieân nhieân cuûa nöôùc ta. (Cuõng xin nhaéc laïi ôû ñaây laø chuùng ta chæ ñeà caäp tôùi khía caïnh thuûy saûn maø khoâng laïm baøn tôùi caùc laõnh vöïc khaùc.). Thí duï, ngöôøi ta vaãn cho raèng taïi mieàn Baéc nöôùc Vieät, veà muøa Ñoâng khoâng thích hôïp cho vieäc nuoâi toâm. Noùi moät caùch toång quaùt thì ñieàu naøy raát ñuùng Nhöng nghieân cöùu kyõ caøng hôn, chuùng ta vaãn coù theå xöû duïng taøi nguyeân thuûy saûn taïi mieàn Baéc vaøo nhöõng thaùng muøa Ñoâng moät caùch raát höõu ích maø mieàn Nam laïi khoâng coù cô hoäi ñoù. Chính nhieät ñoä laïnh leõo vaøo nhöõng thaùng cuoái naêm ñaõ tieâu dieät heát caùc maàm beänh choàng chaát sau vuï nuoâi maø nhöõng nguoàn beänh naøy ñaõ taïo thaønh nhöõng nhöõng côn dòch beänh laøm thieät haïi raát nhieàu cho ngaønh nuoâi toâm Suù taïi mieàn Nam Vieät nam vaø nhieàu nôi khaùc treân theá giôùi.

            Lôïi duïng ñieàu kieän khí haäu thieân nhieân naøy ñeå traùnh beänh cho toâm laø ñieàu ta neân khai duïng toái ña

            Cuõng trong ñieàu kieän khí haäu naøy, taïi mieàn Baéc raát thích hôïp cho ngaønh saûn xuaát caù caûnh (tropical fish) nöôùc ngoït, nhaát laø taïi caùc tænh treân cao nguyeân Baéc phaàn vaø caùc tænh cao nguyeân Trung phaàn.

 

 Ngoaøi ra neáu aùp duïng phöông phaùp nuoâi caù Rainbow Trout (moät loaïi caù nöôùc laïnh, thöôøng ñöôïc khai thaùc trong ngaønh du lòch vaø nhaát laø thöôøng laøm filet ñoâng laïnh ñeå cung caáp thöùc aên cho kyõ ngheä du lòch), laïi caøng laø moät nguoàn kinh teá ñaùng keå ñeå naâng cao möùc soáng kinh teá cuûa ngöôøi daân vuøng xa xoâi vaø vuøng Cao nguyeân laïi laø moät cô hoäi ta khoâng neân boû qua.

 

YÙ nieäm môû ñaàu veà nguoàn lôïi toâm caøng xanh

 

            Trong moãi vuï luùa, ngöôøi noâng daân ta nhieàu nhaát laø taïi vuøng Ñoàng baèng soâng Cöûu Long thöôøng thu löôïm ñöôïc nhöõng meû toâm ñaùng keå, nhaát laø toâm caøng xanh. Chuùng ta töï hoûi, nhöõng meû toâm naøy töø ñaâu maø coù ?

Khôûi ñaàu laø nhöõng baày toâm con xuaát phaùt trong heä thoáng soâng ngoøi thieân nhieân. Rieâng ñoái vôùi toâm caøng xanh, khoa hoïc ñaõ chöùng minh söï hieän höõu cuûa chuùng trong moâi tröôøng sinh thaùi töï nhieân töø bao ñôøi. Caùc nhaø khoa hoïc ñaõ cho bieát toâm caøng xanh coù moät ñaëc tính khaùc haún caùc loaïi khaùc trong chu trình sinh saûn. Maëc duø chuùng sinh soáng trong nöôùc ngoït nhöng trong giai ñoaïn aáu truøng chuùng caàn moät löôïng nöôùc maën khoaûng 5-10%o (5-10 phaàn ngaøn). Thieáu yeáu toá naøy toâm khoâng vöôït ñöôïc giai ñoaïn aáu truøng tieán sang giai ñoaïn tröôûng thaønh. Caùc soâng ngoøi ñoå nöôùc gaàn cöûa bieån taïo ñöôïc ñieàu kieän thích hôïp aáy cho nhu caàu sinh thaùi giai ñoaïn aáu truøng cuûa toâm caøng xanh laøm cho khu vöïc naøy xuaát hieän nhöõng baày toâm caøng xanh nhoû. Nhôø vaäy maø trong caùc ruoäng luùa taïi vuøng naøy khi laáy nöôùc vaøo ruoäng, ruoäng luùa ñaõ ñöông nhieân tieáp nhaän theâm moät soá toâm caøng xanh con.

            Töø hình aûnh thieân nhieân aáy, neáu chuùng ta thaû theâm vaøo ruoäng luùa moät soá toâm nhieàu hôn toâm ñaõ hieän dieän thì naêng xuaát toång coäng cuûa ruoäng coù cao hôn khoâng ?

            Chuùng ta seõ laàn löôït traû lôøi vaø khai duïng caâu hoûi ñoù.

           

Laøm sao naâng lôïi töùc ngöôøi daân töø 200 leân 1000 Myõ kim/naêm ?

            Ta haõy laøm baøi tính ñôn giaûn sau ñaây ñeå tìm caâu traû lôøi.

Ñoái vôùi ruoäng luùa, moãi vuï thaâu hoïaïch khoaûng 5 taán luùa, (US$ .10 x 5000 kg = US$ 500.00). Neáu trích ra 10% dieän tích ñeå nuoâi toâm caøng xanh thì lôïi töùc veà luùa coøn 450 Myõ kim. Neáu khai thaùc ruoäng luùa toái ña nhö ôû mieàn Nam thì sau 3 vuï trong 1 naêm, lôïi töùc ruoäng luùa seõ laø 1350 Myõ kim. Tröø moïi chi phí nhö thoùc gioáng, phaân boùn, thuoác tröø saâu beänh, maùy caày, böøa, xaêng daàu…ngöôøi noâng daân mang veà cho mình ñöôïc khoaûng 200 myõ kim /naêm.

            Nhöng veà lôïi töùc do con toâm mang laïi thì raát ñaùng keå. Neáu ta thaû 1250 con toâm caøng xanh nhoû (khoaûng 2,5 thaùng tuoåi). Sau 7-8 thaùng nuoâi trong ruoäng, baày toâm naøy seõ naëng 120-150 gram/con, trung bình 135grams  Muoán cho toâm lôùn hôn nöaõ, ta coù theå cung caáp thöùc aên phuï troäi cho chuùng, nhöng ñieàu naøy khoâng caàn thieát laém neáu chæ nuoâi 1250 con toâm trong 1 maãu taây (10,000m2)

Nhö vaäy lôïi töùc veà toâm: US$ 7.50/kg x 0.135kg /con  x 1000 con =  US$1012.00. (Tyû leä soáng laø 80%). Vôùi loaïi toâm naøy cuøng côõ, caùc sieâu thò taïi Myõ ñang baùn vôùi giaù hôn 15 Myõ kim/kg.

            Neáu thaû 1250 toâm nhoû trong möông truù cuûa ruoäng luùa (10% cuûa 1 maãu taây) thì khoâng caàn cho aên, neáu muoán cho toâm aên ñeå baûo ñaûm troïng löôïng moãi con khoaûng 150 grs thì chæ neân duøng taám, caùm reû tieàn, thöùc aên pheá thaûi cuûa ngöôøi hoaëc thöùc aên gia suùc vôùi giaù thaønh khoâng quùa100 Myõ kim/vuï. Giaù mua 1250 con toâm nhoû cuõng khoâng quaù 100 Myõ kim. Chi phí cho vieäc saên socù 1250 con toâm trong 7-8 thaùng goàm  : Toâm gioáng, xaêng chaïy maùy bôm / quaït nöôùc, thöùc aên phuï troäi… khoâng quaù 200 Myõ kim

            Khoâng keå tôùi lôïi töùc cuûa caây luùa, chæ caàn thaû theâm 1250 con toâm caøng xanh nhoû (2.5 thaùng tuoåi), aùp duïng moät vaøïi kieán thöùc ñeå thoûa maõn ñieàu kieän taêng tröôûng cuûa loaïi toâm naøy, sau 7-8 thaùng, rieâng lôïi töùc veà toâm ñaõ laø: 1012 –200 = 812 Myõ kim. Neáu troàng 3 vuï luùa /naêm thì chuùng ta laïi coù nhieàu thôøi gian hôn ñeå taêng troïng löôïng cuûa moãi con toâm leân 150 grams hay cao hôn nöõa. Trong tröôøng hôïp naøy, lôïi töùc cuûa ngöôøi noâng daân seõ cao hôn 1000 Myõ kim / naêm laø chuyeän taát nhieân.

            Vì vaäy chuùng ta coù theå aáp uû giaác moäng ñöa lôïi töùc cuûa nhaø noâng töø 200 tôùi 1000 Myõ kim / naêm maø khoâng ngaïi laø quaù laïc quan.

 

Vaán ñeà saên soùc ruoäng luùa thì khoâng thay ñoåi. Vieäc saên soùc möông toâm cuõng khoâng khoù khaên, chæ caàn theo söï höôùng daãn kyõ thuaät ñaõ ñöôïc phoå bieán vaø taïo theâm 1 möông truù bao xung quanh  ruoäng luùa hoaëc 1 ao truù (coøn coù theå goïi laø ao öông tuøy theo coâng duïng cuûa noù). Möông naøy caàn saâu hôn ruoäng luùa khoaûng 60 cm, coøn aùo truù / ao öông thì caàn ñaøo saâu hôn côõ 90cm . Dó nhieân caàn thieát laäp moät hay nhieàu loái ra vaøo trong tröôøng hôïp thieát laäp möông truù. Ta lôïi duïng ñòa ñieåm naøy ñeå ñaët coáng xi maêng döôùi loái ra vaøo. Nöôùc seõ luaân löu trong möông truù vaø taát nhieân seõ chaåy xuyeân qua loøng oáng xi maêng.   Coù theå ñaët 2 coáng xi maêng neáu coù nhu caàu. Dieän tích möông truù chæ chieám 5% hoaëc 10% dieän tích ruoäng luùa tuøy theo quyeát ñònh cuûa chuû ruoäng.

            Tröôøng hôïp ñaøo ao öông/ao truù trong ruoäng luùa vaø ta neân aùp duïng phöông phaùp naøy, thì ao öông / ao truù chæ neân chieám 10% dieän tích ruoäng, coù 2 bôø ao ñeå ngaên caùch moâi tröôøng nöôùc giöõa ruoäng luùa vaø ao öông toâm, 2 moâi tröôøng naøy phaûi hoaøn toaøn caùch bieät, nhaát laø vaøo thôøi gian phun thuoác tröø saâu beänh cho luùa. Giöõa moãi bôø ao öông coù thieát laäp 1 coáng chaéc chaén ñeå cho toâm ra vaøo ruoäng vaøo nhöõng thôøi ñieåm thích hôp. Xin nhaán maïnh raêèng khi coáng ñöôïc ñoùng kín thì nöôùc trong ruoäng vaø trong ao seõ hoaøn toaøn bieät laäp , ñoù cuõng laø thôøi gian maø chuùng ta duøng ñeå phun thuoác tröø saâu cho ruoäng luùa trong khi toâm vaãn soáng an toaøn trong ao öông  coù theå duøng nhöõng taám vaûi nhöïa phuû kín  ao öông trong khi phun thuoác saùt truøng cuõng laø ñieàu neân laøm.

            Neáu chaéc chaén hôn nöõa, sau khi ñaõ phun thuoác tröø saâu cho luùa, ta coù theå thay nöôùc trong toaøn ruoäng luùa trong khi vaãn giöõ nguyeân möïc nöôùc trong ao (bôm nöôùc vaøo ao, nöôùc ao traøn sang ruoäng roài ñöïôc toáng ra ngoaøi)

            Trong moãi vuï luùa, sau khi ñaõ phun thuoác tröø saâu boï vaø khi caây luùa ñaõ coù ñoøng ñoøng, 1 tuaàn sau ta coù theå môû cöûa coáng ñeå toâm vaøo ruoäng, aên caùc saâu boï hoaëc hoa luùa rôi trong ruoäng. Söï va chaïm cuûa con toâm vaøo thaân luùa chæ kích thích cho caây luùa ñaâm choài naåy loäc maø khoâng gaây thieät haïi gì cho naêng xuaát ruoäng, ñoù laø kinh nghieäm cuûa caùc nhaø noâng beân AÁn ñoä. Coøn caùc nhaø noâng beân Phi luaät taân laïi khuyeân neân cho toâm aên thoûa theâ trong suoát thôøi gian toâm ñöôïc taäp trung trong ao truù ñeå taêng gia toái ña troïng löôïng con toâm. Nhöng khi toâm ñaõ thaû vaøo ruoäng roài thì khoâng caàn cho aên nöaõ vì vôùi 10,000 m2 maët ruoäng thì dö thöùc aên thieân nhieân cho hôn 1000 con toâm.

            Caùc nhaø nuoâi trong thuûy saûn thì khuyeân chuùng ta phaûi tröø caù döõ trong ruoäng, nhaát laø trong ao truù, taïo ñuû Oxy vaø thöùc aên cho toâm trong nhöõng giai ñoaïn chuùng caàn phaûi truù taïi ñaây tröôùc khi thaû vaøo ruoäng, vaø nhaát laø traùnh aûnh höôûng thuoác tröø saâu trong ruoäng coù theå lan truyeàn sang ao truù.

 

Phöông tieän taêng cöôøng cho ruoäng luùa neáu nuoâi theâm toâm caøng xanh :

-          1 maùy bôm duøng ñeå cung caáp nöôùc khi caàn. Thöôøng leä thì chuùng ta khoâng caàn duøng tôùi maùy bôm. Maùy bôm naøy cuõng bieán thaønh maùy quaït nöôùc ñeå cung caáp Oxy cho ao truù khi möïc nöôùc trong ruoäng ñöôïc haï xuoáng vaøo vuï thaâu hoaïch luùa.

Khi möïc nöôùc ñöôïc haï thaáp thì maùy quaït nöôùc seõ taïo moät doøng nöôùc chaûy lieân tuïc trong möông truù laø ñieàu kieän caàn thieát . Yeáu toá naøy quyeát ñònh söï thaønh baïi cuûa vieäc nuoâi toâm trong ruoäng luùa.

Tröôøng hôïp thieát laäp ao truù / ao öông, dieän tích ao naøy cuõng khoâng lôùn hôn 10% dieän tích ruoäng luùa. Caùch xöû duïng ao truù / ao öông hoaëc möông truù seõ ñeà caäp kyõ löôõng hôn trong taøi lieäu huaán luyeän cuûa taùc giaû.

-          Kieán thöùc caên baûn veà toâm caøng xanh

-          Thôøi gian coi soùc, cho toâm aên, cuøng thôøi gian vôùi vieäc chaêm soùc luùa.

-          Baûo veä toâm khoûi boø ñi hoaëc bò ñaùnh caép.

 

Nhöõng vaán ñeà coù theå saåy ra :

-          Luùa seõ bò keùm naêng xuaát vì soáng chung vôùi toâm.

Ñieàu naøy seõ khoâng saåy ra, theo kinh nghieäm cuûa caùc nhaø nuoâi toâm trong ruoäng luùa thì söï coäng sinh giöõa toâm vaø luùa seõ laøm caây luùa taêng tröôûng nhanh hôn vi söï bôi loäi cuûa toâm moãi khi ñuïng phaûi thaân luaù chæ ñuû laøm kích thích söï ñaâm choài naåy loäc cuûa caây luùa maø thoâi. Ngoaøi ra toâm laïi xöû duïng nhöõng loaïi coân truøng phaù haïi muøa maøng, giuùp cho vieäc tröø saâu boï ñôõ toán keùm.

 

-          Toâm cheát vì hoùa chaát chöõa beänh cho luùa (thuoác tröø saâu beänh).

Caùc nhaø caáy luaù kinh nghieäm coù theå traùnh ñöôïc aûnh höôûng hoùa chaát cuûa thuoác tröø saâu treân ruoäng luùa ñoái vôùi toâm nuoâi trong ruoäng baèng caùch bieät laäp toâm vaø luùa moãi khi phun thuoác tröø saâu beänh cho luùa, maët khaùc khoâng duøng quaù lieàu löôïng thuoác saùt truøng trong ruoäng. Ñieàu naøy cuõng traùnh phí phaïm thuoác men, giaûm ñöôïc giaù thaønh cho caây luùa. Maët khaùc, ta cuõng yeân taâm vì tacù duïng cuûa thuoác tröø saâu beänh treân caây luùa thöôøng nheï hôn söùc chòu ñöïng cuûa con toâm ñoái vôùi caùc loaïi thuoác, moät khi ta duøng khoâng quaù lieàu löôïng.

Caáy nhöõng loaïi luùa khaùng beänh laø moät khuyeán caùo khaùc cuûa caùc nhaø nuoâi toâm trong ruoäng luùa.

            Neáu gaëp khoù khaên veà vaán ñeà thuoác truø saâu bònh aûnh höôûng tôùi con toâm trong ruoäng luùa, xin tham khaûo taøi lieäu huaán luyeän cuûa cuøng taùc gæa (Hình theå caùc loaïi ao truù / möông truù vaø Caùc loaïi luùa phuø hôïp vôùi ruoäng coù nuoâi toâm) .

 

-          Toâm seõ boø ra khoûi ruoäng khi ñuû lôùn.

Con toâm duøng trí khoân thoâ thieån cuûa chuùng ñeå thoaùt ra ngoaøi ao, con ngöôøi duøng kieán thöùc cuûa mình ñeå giöõ con toâm laïi trong ao. Hieån nhieân laø phía naøo seõ thaéng.

 

-           Nguoàn toâm gioáng khoâng ñuû cung öùng cho nhu caàu.

Caùch ñaây chöøng 30-40 naêm thì trôû ngaïi naøy coù lyù do xuaát hieän  nhöng ngaøy nay thì khoa hoïc ñaõ giaûi quyeát deã daøng vôùi vieäc thaønh laäp caùc traïi toâm gioáng.

 

-          Caù döõ seõ taán coâng toâm trong thôøi kyø loät voû.

Moãi laàn toâm taêng tröôûng laø moät laàn toâm loät voû. Toâm caøng lôùn nhanh thì loät voû caøng nhieàu. Nhöng trong thôøi gian loät voû, toâm raát yeáu ôùt vaø deã bò caùc loaïi khaùc taán coâng, ngay caû ñoái vôùi ñoàng loaïi Vì vaäy, ta caàn baûo veä chuùng trong thôøi kyø loät voû. Chuùng ta coù nhieàu phöông phaùp ñaùp öùng, chuùng ta seõ choïn phöông phaùp naøo ñôn giaûn vaø ít toán keùm nhaát. Ñaêët caùc caây chaø laøm choã cho toâm truù aån trong thôøi kyø loät voû laø phöông thöùc thoâng duïng nhaát vì lôïi ích veà maët kinh teá.

Maët khaùc ñoái vôùi loaøi caù döõ, ngöôøi noâng daân ñaõ duøng daây thuoác caù töø laâu, baây giôø laïi coù theâm caùc loaïi thuoác khaùc cheá taïo saün, raát deã xöû duïng laïi raát reû tieàn Thí duï nhö baùnh haït traø (Tea seed cake). Vieäc dieät caù döõ trong möông truù caàn ñöôïc chuaån bò töø luùc khôûi söï.

Noùi toùm laïi, nhöõng trôû ngaïi trong vieäc nuoâi toâm trong ruoäng luùa ñeàu coù khaû naêng vöôït qua ñöôïc sau khi chuùng ta ñaõ trang bò cho mình moät soá kieán thöùc töông ñoái ñôn giaûn veà söï sinh saûn vaø taêng tröôûng cuûa loaøi toâm caøng xanh.

 

Toâm coù theå bò aên troäm deã daøng nhaát laø khi toâm ñaõ lôùn. Ñieàu naøy naèm ngoaøi khaû naêng cuûa khaâu kyõ thuaät neân khoâng ñöôïc ñeà caäp ôû ñaây, nhöng chuùng ta cuõng yeân taâm veà ñieåm naøy khi toâm coøn nhoû vaø dieän tích 10,000 m2 khi chuùng ta chæ thaû 1250 con toâm. Nhöng khi toâm ñaõ lôùn vaø nhaát laø vaøo vuï thu hoaïch luùa, möïc nöôùc ruoäng ñaõ caïn, chæ coøn möïc nöôùc trong ao truù / möông truù thì vieäc coi soùc ao toâm ñoøi hoûi ngöôøi chuû ruoäng nhieàu coâng lao hôn nöõa.

 

Neùt ñaëc thuø cuûa döï aùn

-          Chi phí cho toâm aên khoâng ñaùng keå.: Vôùi phöông phaùp nuoâi toâm thoâng thöôøng, thöùc aên cho toâm seõ chieám 50-60% toång soá chi phí. Vôùi phöông thöùc canh taùc cuûa chuùng ta, chi phí naøy khoâng coù hoaëc khoâng ñaùng keå, vì chæ caàn cho aên trong luùc gaët luùa vuï ñaàu hoaëc luùc khôûi ñaàu thaû toâm 2.5 thaùng tuoåi vaøo ao hay taêng cöôøng thöùc aên vaøo luùc saép thu hoaëch (trong tröôøng hôïp toâm chöa ñaït troïng löôïng nhö yù). Ngoaøi ra trong suoát thôøi gian 8-9 thaùng nuoâi, toâm seõ duøng thöùc aên thieân nhieân trong ruoäng luùa, vôùi 1 con toâm treân 10 m2 thì khoâng ngaïi gì thieáu thöùc aên.

-          Moâi tröôøng roäng raõi, khoâng gaây beänh taät cho toâm: Trong caùc ao nuoâi toâm vôùi maät ñoä 30 – 40 con toâm treân 1 m2 thì moâi tröôøng raát deã xuaát hieän beänh, trong döï aùn cuûa chuùng ta, maät ñoä 1#/10m2 thì khoâng coù lyù do gì beänh taät laïi xuaát hieän. Neáu nhieät ñoä nöôùc trong ruoäng coù leân cao veà ban ngaøy thì toâm vì baûn naêng sinh toàn, chuùng seõ seõ töï yù trôû laïi ao.

-          Phoái hôïp ruoäng luùa ao toâm moät caùch haøi hoøa. Caùc nhaø khoa hoïc sinh thaùi coù löu yù caùc nhaø nuoâi trong ruoäng luùa raèng, duø lôïi ích kinh teá do con toâm mang laïi coù gia taêng ñaùng keå so vôùi caây luùa nhöng cuõng khoâng neân thieát laäp ao toâm lôùn hôn 20% dieän tích toång coäng ñeå caân baèng sinh thaùi moâi tröôøng. Aùp duïng söï khuyeán caùo naøy, ta coù theåduøng caùc chaát laáy töø ñaùy ao toâm sau moãi vuï nuoâi roài traûi ñeàu leân 80% dieän tích ñöôïc duøng ñeå caáy luùa thì khoâng caàn boùn phaân cho caây luùa. Vieäc aùp duïng kieán thöùc naøy neân ñöôïc xaùc nhaän vaø ñieàu chænh baèng kinh nghieäm cuûa caùc chuû nhaân ruoäng luùa–ao toâm thì môùi coù gía trò thöïc tieãn.

 

Keát luaän

Trong thieân nhieân, ruoäng luùa vaãn töï saûn xuaát ñöôïc moät soá toâm, nay ta duøng söï khoân ngoan cuûa con ngöôøi coäng theâm moät chuùt lao ñoäng song song vôùi coâng vieäc chaêm soùc caây luùa thì chuùng ta ñöôïc buø laïi vôùi möùc lôïi töùc kinh teá gia taêng 500%. Ñieàu naøy coù xöùng ñaùng ñeå chuùng ta tham gia vaøo moät coâng taùc caûi thieän neáp soáng hay khoâng? Neáu nhöõng ai coøn ngaïi nguøng treân con ñöôøng tieán thuû thì xin chôø ñôïi nhöõng ngöôøi tieân phong. Khi naøo coù keát quaû chaéc chaén thì ta haõy baét ñaàu. Laïi nöõa khi ñaõ quyeát ñònh roài, ta cuõng chæ neân xöû duïng 5% dieän tích ruoäng ñeå nuoâi toâm, nhö vaäy möùc an toaøn laïi coøn cao hôn nöõa.Trong tröôøng hôïp naøy ta chæ neân thaû ½ soá toâm caøng xanh 2,5 thaùng tuoåi.(thay vì 1250 con). Sau khi ñaõ thaønh coâng vôùi vuï thaû thaêm doø noùi treân, ta seõ tieán sang giai ñoaïn xöû duïng 10% dieän tích ruoäng ñeå ñaàu tö nuoâi toâm. Caùc nhaø nuoâi toâm trong ruoäng luùa khuyeán caùo chuùng ta khoâng neân duøng hôn 20% dieän tích ruoäng luùa ñeå nuoâi toâm. Ñieàu naøy chuùng ta caàn kieåm chöùng lai baèng thöïc nghieäm tröôùc khi coù quyeát ñònh döùt khoaùt.

Chuùng ta töï hoûi : Coøn coù döï aùn naøo an toaøn, giaù trò vaø thích hôïp vôiù hoaøn caûnh hieän taïi hôn khoâng ?

    Vuõ theá Truï

Kyõ sö Canh Noâng (Vieät nam),

Kyõ sö Ngö nghieäp (Hoa kyø)

Coá vaán Khaûo cöùu vaø Huaán luyeän Thuûy saûn

                      Ñaïi hoïc Washington, Seattle, Washington

                                                                        e-mail trutvu@yahoo.com

 

            Ghi chuù :

Döï aùn luoân luoân ñöôïc ñaët trong tình traïng an toaøn cho ngöôøi thöïc hieän. Neáu vì moät lyù do naøo ñoù, con toâm sau thôøi gian nuoâi khoâng ñaït ñöôïc trung bình 135 grams thì cuõng ñaït 125 grams hay teä hôn nöõa cuõng khoâng döôùi 100 grams /con. Lyù do deã hieåu laø, duø khoâng chaêm soùc, hoaøn toaøn khoâng cho aên trong suoát vuï, thì con toâm töï nhieân cuõng naëng 50-60 grams  sau 1 vuï luùa. Khoâng coù lyù do gì maø sau 2 vuï luùa, ñöôïc chaêm soùc, ñöôïc taêng cöôøng thöùc aên maø con toâm laïi naëng döôùi 100 grams.

 

 

Phuï baûn 1

Chuaån bò ao toâm trong ruoäng luùa

 

Ñeå chuaån bò cho ao toâm trong ruoäng luùa (boùn voâi, boùn phaân, dieät caù döõ….), xin coi Chöông 11 , Phuï baûn 8 cuoán saùch “Caûi tieán Kyõ thuaät nuoâi toâm taïi Vieät nam” cuûa cuøng taùc gæa. Neáu khoâng chuaån bò ao thì naêng xuaát coù theå giaûm (döôùi 135kg/1000m2/ ao) vaø keùo daøi thôøi gian nuoâi.

Ngoaøi ra caàn chuù troïng nhöõng ñieåm sau ñaây:

1-      Ao saâu 1,20-1,50 meùt, trong ñoù 1/3 ao saùt goùc ruoäng chæ ñaøo saâu 0.50-0.60 meùt, 1/3 ao naøy duøng laøm ao öông (Nursery pond) baèng caùch duøng löôùi ngaên phaàn naøy rieâng bieät ñeå thaû toâm con luùc ban ñaàu (2,5 thaùng tuoåi). Coâng vieäc naøy cuõng giuùp cho vieäc cho toâm aên deã daøng hôn

2-      Luon luon duøng maùng cho aên (Feeding tray), traùnh thaû thöùc aên tröïc tieáp xuoáng ñaùy ao.

3-      Neân ñaët maùng cho aên gaàn coáng ra vaøo ñeå deã daøng luøa toâm vaøo ruoäng khi ta môû coáng ra.

4-      Nöôùc ñöôïc laáy (hoaëc bôm) vaøo ruoäng caàn loïc qua löôùi maét nhoû ñeå khoâng cho caù döõ loït vaøo ao.

5-      Khi phun thuoác tröø saâu cho ruoäng luùa, caàn ñoùng coáng laïi ñeå nöôùc trong ao toâm vaø trong ruoäng luùa hoaøn toaøn bieät laäp khoâng moät doøng nöôùc (duø nhoû tôùi ñaâu) qua laïi. Ñoàng thôøi duøng vaûi Nylong che kín maët ao ñeå baûo ñaûm laø thuoác khoâng  aûnh höôûng tôùi ao toâm.

6-      Sau khi phun thuoác tröø saâu, laáy theâm nöôùc vaøo ao, roài cho nöôùc traøn qua ruoäng vaø chaåy ra ngoaøi. Khi ñaõ yeân taâm laø khoâng coøn chaát thuoác trong ruoäng luùa thì ta môû coáng cho toâm vaøo ruoäng. Duøng löôùi luøa heát toâm vaøo ruoäng ñeå toâm aên nhöõng coân truøng, hoa luùa, rong reâu… trong ruoäng. Vôùi 1 con toâm nuoâi treân 1 meùt vuoâng maët nöôùc ruoäng thì khoâng sôï thieáu thöùc aên cho toâm.

7-      Khi ñaõ luøa toâm vaøo ruoäng roài, ta vaãn môû coáng ñeå khi toâm caûm thaáy nhieät ñoä gia taêng trong ruoäng luùa, chuùng seõ töï ñoäng tìm trôû laïi ao toâm. Thöôøng thöôøng thì ban ñeâm toâm môùi tìm caùch di chuyeån sang ruoäng ñeå kieám aên, vì toâm thuoäc loaïi Nocturnal (hoaït ñoäng veà ñeâm). Ban ngaøy chuùng thöôøng chui xuoáng buøn. aån naáp. Neáu nöôùc ruoäng noùng hôn, chuùng seõ trôû veà ao toâm roài ñôïi khi ñeâm xuoáng laïi boø vaøo ruoäng kieám aên.

8-      Vì lyù do trong ñieåm 7 noùi treân, ta chæ cho toâm aên khi toâm soáng laâu daøi trong ao (Thí duï thôøi gian gaët luùa vuï ñaàu hoaëc khi phun thuoác saùt truøng…), vì neáu coù saün ñoà aên trong ao, toâm seõ khoâng vaøo ruoäng luùa kieám moài. Ñaây laø ñieåm quan troïng cuûa döï aùn, chuùng ta muoán toâm chæ duøng ñoà aên trong ruoäng luùa maø thoâi, chuùng ta khoâng toán tieàn mua thöùc aên cho toâm nhö caùc döï aùn thoâng thöôøng khaùc.

9-      Neáu gaëp khoù khaên trong khi ñieàu haønh ao toâm trong ruoäng luùa, xin lieân laïc:

E-mail trutvu@yahoo.com      

 

Phuï baûn 2

Thaønh quûa döï truø cuûa döï aùn

 

Nhöõng con soá döôùi ñaây ruùt ra töø baûn Döï aùn thöïc hieän (Business plan)

-          Neáu khoaûng 1,000,000 ha ruoäng luùa trong soá hôn 4,000,000 ha treân toaøn quoác      ñöôïc bieán caûi thaønh Ao toâm- Ruoäng luùa thì :

- Naêng xuaát luùa seõ giaûm :töông ñöông 20,000,000 ñoâ la/ naêm

- Naêng xuaát toâm nuoâi trong ruoäng luùa seõ laø : 150 kgs  x 1,000,000= 150,000,000 kgs toâm thaønh phaåm/naêm

- Ngaân khoaûn veà toâm caøng xanh döï truø xuaát caûng : $US12.00  x 150,000,000  = 1,800,000,000. US$ (1 tyû 800 trieäu Myõ kim haøng naêm), khoâng keå toâm nöôùc maën. Neáu bao goàm caû toâm baét ngoaøi bieån laãn toâm nuoâi  (nöôùc ngoït vaø nöôùc maën ) thì ngoaïi teä thu hoài haøng naêm veà con toâm seõ ñaït khoaûng 3 tyû ñoâ la.

- Noâng thoân seõ loâi cuoán trôû laïi haøng chuïc trieäu nhaân löïc voán tröôùc ñaây ñaõ boû thoân queâ ra tænh thaønh vì ñôøi soáng quùa thieáu thoán ôû mieàn thoân daõ. Ñieàu naøy giaûi quyeát eâm ñeïp naïn nhaân maõn ôû thaønh thò. Thaát nghieäp, ma tuùy, maïi daâm seõ vì ñoù maø giaûm ñaùng keå moät caùch nhanh choùng maø khoâng gaây moät söï xaùo troän ñaùng tieác naøo

- Caùc coâng trình xaây döïng vaø ñieàu haønhø haøng nghìn traïi toâm gioáng, vaán ñeà chuyeân chôû haøng tyû con toâm gioáng vaø 150 trieäu kgs toâm thaønh phaåm haøng naêm (ôû trong nöôùc cuõng nhö xuaát caûng) vaø haøng traêm xöôûng cheá bieán toâm ñoâng laïnh seõ mang laïi haøng trieäu coâng vieäc môùi cho toaøn quoác.

- Kinh teá noâng thoân seõ taêng 500%, möïc soáng kinh teá ngöôøi daân queâ seõ ñuoåi kòp ngöôøi daân thaønh thò, aùnh saùng vaên minh seõ phaân phoái ñoàng ñeàu cho moïi giôùi, khoâng phaân bieät keû queâ ngöôøi tænh. Ñaây laø cô hoäi quyù baùu ñeå taïo söï coâng baèng cho nhöõng ngöôøi ñaõ chòu thieät thoøi quùa laâu trong quùa khöù.

- Töø bao laâu nay, ngöôøi daân queâ chaân laám tay buøn, laøm ra haït gaïo, nhöng chính gia ñình hoï phaûi aên loaïi gaïo xaáu nhaát, loaïi gaïo ngon ñeå baùn cho nhöõng ngöôøi giaàu coù. Cuõng vaäy, ngöôøi daân queâ coù nuoâi ñöôïc ao caù, ñìa toâm, baày gaø, ñaøn vòt, troàng ñöôïc caây quyùt, caây cam, traùi xoaøi, traùi nhaõn… thì nhöõng thöù ngon, loaïi ngoït ñöôc ñöa ra chôï tænh cung öùng cho giôùi giaàu sang, coøn daân laøng thì chæ duøng caùc phaåm vaät thöù yeáu. Thaät toäi nghieäp cho nhöõng giôùi lao ñoäng khoán cuøng. Vôùi döï aùn naøy, ngöôøi noâng daân Vieät seõ hoäi ñuû tieâu chuaån ñeå aên haït luùa thôm do chính hoï troàng, aên traùi ngon do coâng lao cuûa hoï vun xôùi vaø seõ ñöôïc höôûng nhöõng tieán boä khoa hoïc maø caùc nöôùc khaùc ñaõ ñöôïc höôûng töø laâu. Con caùi hoï cuõng seõ coù phöông tieän trau doài hoïc vaán töø laøng xaõ roài huyeän tænh, keå caû thaønh phoá vaø nöôùc ngoaøi nhö con em nhöõng ngöôøi treân thaønh thò. Phaûi mang laïi coâng baèng cho giôùi noâng daân ñaõ chòu caûnh baát coâng töø maáy nghìn naêm nay.

- Nhôø coù voán lieáng ngöôøi daân queâ seõ töï trang bò caùc maùy moùc thay theá cho söùc ngöôøi bò xöû duïng töø bao ñôøi, khoâng coøn lam luõ naëng nhoïc nhö traâu ngöïa.

- Keát quûa cuûa döï aùn seõ raát mau choùng, chæ 1-2 naêm sau laø söï thay ñoåi seõ xuaát hieän roõ reät.                                                                                    

Neáu chuùng ta khoâng aùp duïng phöông phaùp naøy hoaëc moät phöông phaùp naøo ñoù ñeå caûi tieán cuoäc soáng cuûa hôn 70% daân soá thì daân ta coøn phaûi ngheøo ñoùi cho tôùi bao giôø ?.

Nhöõng ngöôøi töï cho mình coù traùch nhieäm vôùi töông lai daân toâïc coù theå giöõ thaùi ñoä yeân laëng tröôùc moät cô hoäi theá naøy maõi sao

Mong laém thay

Vuõ Truï 2001

 

Home