|
|
||
|
If you cannot
read this page please click
HERE and follow instructions to download free VNI
fonts..
Chæ daån caùch
download font VNI mieån phí ñeå ñoïc Ñaëc san Vieät Voõ Ñaïo: click Chæ daån
(UNICODE)
Nguyên-Tắc Cúng, Khấn, Vái, và
Lạy
Khải-Chính Phạm Kim-Thư
1.
Định-Nghĩa của Cúng, Khấn, Vái, và Lạy
a. Cúng
Khi có giỗ Tết, gia-chủ bày hoa
(bông) quả, nước, rượu, cỗ-bàn, chén bát, đũa,
muỗng (thìa) lên bàn thờ rồi thắp nhang (hương),
thắp đèn, đốt nến (đèn cầy), khấn,
vái, hay lạy để tỏ lòng hiếu-kính, biết ơn,
và cầu phước-lành. Đây là nghĩa
rộng của cúng. Trong nghĩa bình-thường, cúng
là thắp nhang (hương), khấn, lạy,và
vái.
b. Khấn
Khấn là lời cầu-khẩn
lầm-rầm trong miệng khi cúng, tức là lời nói
nhỏ liên-quan đến các chi-tiết về ngày tháng năm,
nơi-chốn, mục-đích buổi cúng lễ, cúng ai, tên
những người trong gia đình, lời cầu xin, và
lời hứa.
Sau khi khấn, người
ta thường vái vì vái được coi là lời chào
kính-cẩn. Người ta thường nói khấn vái là
vậy. Trong truyện Kiều, Nguyễn Du dùng từ
khấn vái trong câu “Lầm rầm khấn vái nhỏ to,/ Sụp ngồi đặt cỏ trước
mồ bước ra.” (câu 95-96)
c. Vái
Vái thường được
áp-dụng ở thế đứng, nhất là trong dịp
lễ ở ngoài trời. Vái thay
thế cho lạy ở trong trường hợp này. Vái là
chắp hai bàn tay lại để trước
ngực rồi đưa lên ngang đầu, hơi cúi đầu
và khom lưng xuống rồi sau đó ngẩng lên, đưa
hai bàn tay xuống lên theo nhịp lúc cúi xuống khi ngẩng
lên. Tùy theo từng trường-hợp, người ta vái 2,3,4, hay 5 vái (xem phần sau).
d. Lạy
Lạy là hành-động bày tỏ lòng
tôn-kính chân-thành với tất-cả tâm-hồn và thể-xác
đối với người trên hay người
quá-cố vào bậc trên của mình. Có hai thế lạy:
thế lạy của đàn ông và thế lạy của đàn
bà. Có bốn trường hợp lạy: 2 lạy, 3
lạy, 4 lạy, và 5 lạy. Mỗi trường
hợp đều có mang ý-nghĩa khác nhau.
- Thế Lạy Của Đàn Ông
Thế lạy của đàn ông là cách đứng
thẳng theo thế nghiêm, chắp hai tay trước
ngực và dơ cao lên ngang trán, cúi mình xuống, đưa
hai bàn tay đang chắp xuống gần tới mặt
chiếu hay mặt đất thì xòe hai bàn tay ra đặt
nằm úp xuống, đồng thời quì gối bên trái
rồi gối bên phải xuống đất, và cúi rạp
đầu xuống gần hai bàn tay theo thế phủ-
phục. Sau đó cất người lên bằng cách đưa
hai bàn tay chắp lại để lên đầu gối
trái lúc bấy giờ đã co lên và đưa về phía trước
ngang với đầu gối chân phải đang quì để
lấy đà đứng dậy, chân phải đang quì
cũng theo đà đứng lên để cùng với chân
trái đứng ở thế nghiêm như lúc đầu.
Cứ theo thế đó mà lạy
tiếp cho đủ số lạy (xem phần Ý-Nghĩa
của Lạy dưới đây). Khi lạy
xong thì vái ba vái rồi lui ra.
Có thể quì bằng chân phải hay chân
trái trước cũng được, tùy theo
thuận chân nào thì quì chân ấy trước. Có điều
cần nhớ là khi quì chân nào xuống trước thì khi
chuẩn-bị cho thế đứng dậy phải đưa
chân đó về phía trước nửa bước và tì hai
bàn tay đã chắp lại lên đầu
gối chân đó để lấy thế đứng lên.
Thế lạy theo kiểu này rất
khoa-học và vững-vàng. Sở-dĩ
phải quì chân trái xuống trước vì thường chân
phải vững hơn nên dùng để giữ thế thăng-bằng
cho khỏi ngã. Khi chuẩn-bị đứng
lên cũng vậy. Sở-dĩ chân trái co
lên đưa về phía trước được
vững-vàng là nhờ chân phải có thế vững hơn để
làm chuẩn.
Thế lạy
phủ-phục của mấy nhà sư rất khó. Các Thầy phất tay
áo cà sa, đưa hai tay chống xuống ngay mặt đất
và đồng-thời quì hai đầu gối xuống
luôn. Khi đứng dậy các Thầy đẩy hai bàn tay lấy thế đứng hẳn lên mà
không cần phải để tay tỳ lên đầu
gối. Sở dĩ được như thế là
nhờ các Thầy đã tập-luyện hằng-ngày
mỗi khi cúng Phật. Nếu thỉnh-thoảng quí cụ
mới đi lễ chùa, phải cẩn-thận vì không
lạy quen mà lại bắt chước thế lạy
của mấy Thầy thì rất có thể mất thăng-bằng.
- Thế Lạy Của Đàn Bà
Thế lạy của các
bà là cách ngồi trệt xuống đất để hai
cẳng chân vắt chéo về phía trái, bàn chân phải
ngửa lên để ở phía dưới đùi chân trái. Nếu mặc áo dài thì kéo
tà áo trước trải ngay ngắn về phía trước
và kéo vạt áo sau về phía sau để che mông cho đẹp
mắt. Sau đó, chắp hai bàn tay
lại để ở trước ngực rồi đưa
cao lên ngang với tầm trán, giữ tay ở thế
chắp đó mà cúi đầu xuống. Khi đầu
gần chạm mặt đất thì đưa hai bàn tay đang chắp đặt nằm úp
xuống đất và để đầu lên hai bàn tay.
Giữ ở thế đó độ một hai giây, rồi
dùng hai bàn tay đẩy để
lấy thế ngồi thẳng lên đồng-thời
chắp hai bàn tay lại đưa lên ngang trán như
lần đầu. Cứ theo thế đó
mà lạy tiếp cho đủ số lạy cần thiết
(xem phần Ý Nghĩa của Lạy dưới đây). Lạy xong thì đứng lên và vái ba vái rồi lui
ra là hoàn tất thế lạy.
Cũng có một số bà lại áp
dụng thế lạy theo cách quì hai đầu gối
xuống chiếu, để mông lên hai gót chân, hai tay
chắp lại đưa cao lên đầu rồi giữ hai
tay ở thế chắp đó mà cúi mình xuống, khi đầu
gần chạm mặt chiếu thì xòe hai bàn tay ra úp
xuống chiếu rồi để đầu lên hai bàn tay.
Cứ tiếp tục lạy theo cách đã
trình bày trên. Thế lạy này có thể làm đau
ngón chân và đầu gối mà còn không mấy đẹp
mắt.
Thế lạy của đàn
ông có vẻ hùng-dũng, tượng trưng cho dương. Thế lạy của các
bà có tính cách uyển-chuyển tha-thướt, tượng-trưng
cho âm. Thế lạy của đàn ông có điều
bất-tiện là khi mặc âu-phục thì rất khó
lạy. Hiện nay chỉ có mấy
vị cao-niên còn áp-dụng thế lạy của đàn ông,
nhất là trong dịp lễ Quốc-Tổ. Còn phần đông,
người ta có thói quen chỉ đứng vái mà thôi.
Thế lạy của đàn
ông và đàn bà là truyền-thống rất có ý-nghĩa
của người Việt ta. Nó vừa thành-khẩn vừa trang-nghiêm
trong lúc cúng tổ-tiên. Nếu muốn
giữ phong-tục tốt đẹp này, các bạn nam
nữ thanh-niên phải có lòng tự-nguyện. Muốn áp-dụng thế lạy, nhất là
thế lạy của đàn ông, ta phải tập-dượt
lâu mới nhuần-nhuyễn được. Nếu đã muốn thì mọi việc sẽ
thành.
2
.
Ý-Nghĩa của Lạy và Vái
Số lần lạy và
vái đều mang một ý-nghĩa rất đặc-biệt. Sau đây chúng tôi xin
trình-bày về ý-nghĩa của vái và lạy. Đây là phong-tục đặc-biệt của
Việt
a. Ý-Nghĩa Của 2 Lạy và 2 Vái
Hai lạy dùng để
áp-dụng cho người sống như trong trường-hợp
cô dâu chú rể lạy cha mẹ. Khi đi phúng-điếu, nếu là vai
dưới của người quá-cố như em, con cháu,
và những người vào hàng con em, v.v., ta nên lạy 2
lạy.
Nếu vái sau khi đã
lạy, người ta thường vái ba vái. Ý-nghĩa của ba vái
này, như đã nói ở trên là lời chào kính-cẩn,
chứ không có ý-nghĩa nào khác. Nhưng trong trường- hợp
người quá-cố còn để trong quan-tài tại nhà
quàn, các người đến phúng- điếu, nếu là
vai trên của người quá-cố như các bậc
cao-niên, hay những người vào hàng cha, anh, chị, chú,
bác, cô, dì, v. v., của người quá-cố, thì chỉ đứng
để vái hai vái mà thôi. Khi quan-tài đã được
hạ-huyệt, tức là sau khi chôn rồi, người ta
vái người quá cố 4 vái.
Theo nguyên lý âm-dương,
khi chưa chôn, người quá-cố được coi như
còn sống nên ta lạy 2 lạy. Hai lạy này tượng-trưng
cho âm dương nhị khí hòa-hợp trên dương-thế,
tức là sự sống. Sau khi người quá cố được
chôn rồi, phải
lạy 4 lạy.
b. Ý-Nghĩa Của
3 Lạy và 3 Vái
Khi đi lễ Phật,
ta lạy 3 lạy. Ba lạy tượng-trưng cho
Phật, Pháp, và Tăng (xin xem bài về “Nghĩa Đích
Thực của Quy Y Tam Bảo” đã được
phổ biến trước đây và sẽ được
nhuận sắc và phổ biến). Phật
ở đây là giác, tức là giác-ngộ, sáng-suốt, và
thông hiểu mọi lẽ. Pháp là chánh,
tức là điều chánh-đáng, trái với tà ngụy.
Tăng là tịnh, tức là trong-sạch, thanh-tịnh, không
bợn-nhơ. Đây là nói về nguyên-tắc phải theo. Tuy-nhiên, còn tùy mỗi chùa, mỗi nơi,
và thói quen, người ta lễ Phật có khi 4 hay 5 lạy.
Trong trường-hợp
cúng Phật, khi ta mặc đồ Âu-phục, nếu
cảm thấy khó-khăn trong khi lạy, ta đứng
nghiêm và vái ba vái trước bàn thờ Phật.
c. Ý-Nghĩa Của 4 Lạy và 4 Vái
Bốn lạy để
cúng người quá-cố như ông bà, cha mẹ, và
thánh-thần. Bốn
lạy tượng-trưng cho tứ-thân phụ-mẫu,
bốn phương (đông: thuộc dương, tây:
thuộc âm, nam: thuộc dương, và bắc: thuộc
âm), và tứ-tượng (Thái Dương,Thiếu
Dương, Thái Âm, Thiếu Âm). Nói chung,
bốn lạy bao-gồm cả cõi âm lẫn cõi dương
mà hồn ở trên trời và phách hay vía ở dưới đất
nương vào đó để làm chỗ trú-ngụ.
Bốn vái dùng để
cúng người quá-cố như ông bà, cha mẹ, và thánh
thần, khi không thể áp-dụng thế lạy.
d.Ý-Nghĩa Của 5 Lạy và 5 Vái
Ngày xưa người ta
lạy vua 5 lạy. Năm lạy tượng-trưng cho ngũ-hành (kim, mộc, thuỷ, hỏa, và thổ), vua tượng-trưng
cho trung-cung tức là hành-thổ màu vàng đứng ở
giữa. Còn có ý-kiến cho rằng 5 lạy tượng-trưng
cho bốn phương (đông, tây, nam, bắc) và trung-ương,
nơi nhà vua ngự. Ngày nay, trong lễ giỗ Tổ
Hùng-Vương, quí-vị trong ban tế lễ thường
lạy 5 lạy vì Tổ Hùng-Vương là vị vua
khai-sáng giống nòi Việt.
Năm vái dùng để
cúng Tổ khi không thể áp-dụng thế lạy vì quá đông
người và không có đủ thì-giờ để
mỗi người lạy 5 lạy.
(VNI)
Nguyeân-Taéc Cuùng, Khaán, Vaùi, vaø
Laïy
Khaûi-Chính Phaïm Kim-Thö
1. Ñònh-Nghóa cuûa Cuùng, Khaán, Vaùi, vaø Laïy
a. Cuùng
Khi coù gioã Teát, gia-chuû baøy hoa (boâng) quaû,
nöôùc, röôïu, coã-baøn, cheùn baùt, ñuõa, muoãng (thìa) leân baøn thôø roài
thaép nhang (höông), thaép ñeøn, ñoát neán (ñeøn caày), khaán, vaùi, hay laïy
ñeå toû loøng hieáu-kính, bieát ôn, vaø caàu phöôùc-laønh. Ñaây
laø nghóa roäng cuûa cuùng. Trong nghóa bình-thöôøng, cuùng laø thaép
nhang (höông), khaán, laïy,vaø vaùi.
b. Khaán
Khaán laø lôøi caàu-khaån laàm-raàm trong mieäng
khi cuùng, töùc laø lôøi noùi nhoû lieân-quan ñeán caùc chi-tieát veà ngaøy
thaùng naêm, nôi-choán, muïc-ñích buoåi cuùng leã, cuùng ai, teân nhöõng ngöôøi
trong gia ñình, lôøi caàu xin, vaø lôøi höùa.
Sau khi khaán, ngöôøi ta thöôøng vaùi vì vaùi
ñöôïc coi laø lôøi chaøo kính-caån. Ngöôøi ta
thöôøng noùi khaán vaùi laø vaäy. Trong truyeän Kieàu, Nguyeãn Du duøng töø khaán vaùi trong caâu “Laàm raàm khaán vaùi nhoû to,/ Suïp ngoài ñaët coû tröôùc moà böôùc ra.” (caâu 95-96)
c. Vaùi
Vaùi thöôøng ñöôïc aùp-duïng ôû theá ñöùng, nhaát
laø trong dòp leã ôû ngoaøi trôøi. Vaùi thay theá cho laïy ôû trong tröôøng
hôïp naøy. Vaùi laø chaép hai baøn tay laïi ñeå tröôùc
ngöïc roài ñöa leân ngang ñaàu, hôi cuùi ñaàu vaø khom löng xuoáng roài sau ñoù
ngaång leân, ñöa hai baøn tay xuoáng leân theo nhòp luùc cuùi xuoáng khi ngaång
leân. Tuøy theo töøng tröôøng-hôïp, ngöôøi ta vaùi 2,3,4,
hay 5 vaùi (xem phaàn sau).
d. Laïy
Laïy laø haønh-ñoäng baøy toû loøng toân-kính
chaân-thaønh vôùi taát-caû taâm-hoàn vaø theå-xaùc ñoái vôùi ngöôøi treân hay
ngöôøi quaù-coá vaøo baäc treân cuûa mình. Coù hai theá laïy: theá laïy cuûa
ñaøn oâng vaø theá laïy cuûa ñaøn baø. Coù boán tröôøng hôïp laïy: 2 laïy, 3
laïy, 4 laïy, vaø 5 laïy. Moãi tröôøng hôïp ñeàu coù mang
yù-nghóa khaùc nhau.
- Theá Laïy Cuûa Ñaøn
OÂng
Theá laïy cuûa ñaøn oâng laø caùch ñöùng thaúng theo
theá nghieâm, chaép hai tay tröôùc ngöïc vaø dô cao leân ngang traùn, cuùi mình
xuoáng, ñöa hai baøn tay ñang chaép xuoáng gaàn tôùi maët chieáu hay maët ñaát
thì xoøe hai baøn tay ra ñaët naèm uùp xuoáng, ñoàng thôøi quì goái beân traùi
roài goái beân phaûi xuoáng ñaát, vaø cuùi raïp ñaàu xuoáng gaàn hai baøn tay
theo theá phuû- phuïc. Sau ñoù caát ngöôøi leân baèng caùch ñöa hai baøn tay
chaép laïi ñeå leân ñaàu goái traùi luùc baáy giôø ñaõ co leân vaø ñöa veà phía
tröôùc ngang vôùi ñaàu goái chaân phaûi ñang quì ñeå laáy ñaø ñöùng daäy, chaân
phaûi ñang quì cuõng theo ñaø ñöùng leân ñeå cuøng vôùi chaân traùi ñöùng ôû
theá nghieâm nhö luùc ñaàu. Cöù theo theá ñoù maø laïy
tieáp cho ñuû soá laïy (xem phaàn YÙ-Nghóa cuûa Laïy döôùi ñaây). Khi laïy xong thì vaùi ba vaùi roài lui ra.
Coù theå quì baèng chaân phaûi hay chaân traùi tröôùc
cuõng ñöôïc, tuøy theo thuaän chaân naøo thì quì chaân
aáy tröôùc. Coù ñieàu caàn nhôù laø khi quì chaân naøo xuoáng tröôùc thì khi
chuaån-bò cho theá ñöùng daäy phaûi ñöa chaân ñoù veà phía tröôùc nöûa böôùc
vaø tì hai baøn tay ñaõ chaép laïi leân ñaàu goái
chaân ñoù ñeå laáy theá ñöùng leân. Theá laïy theo
kieåu naøy raát khoa-hoïc vaø vöõng-vaøng. Sôû-dó phaûi quì
chaân traùi xuoáng tröôùc vì thöôøng chaân phaûi vöõng hôn neân duøng ñeå giöõ
theá thaêng-baèng cho khoûi ngaõ. Khi chuaån-bò ñöùng
leân cuõng vaäy. Sôû-dó chaân traùi co leân ñöa veà
phía tröôùc ñöôïc vöõng-vaøng laø nhôø chaân phaûi coù theá vöõng hôn ñeå laøm
chuaån.
Theá laïy phuû-phuïc cuûa maáy nhaø sö raát khoù. Caùc
Thaày phaát tay aùo caø sa, ñöa hai tay choáng xuoáng
ngay maët ñaát vaø ñoàng-thôøi quì hai ñaàu goái xuoáng luoân. Khi ñöùng daäy
caùc Thaày ñaåy hai baøn tay laáy theá ñöùng haún leân
maø khoâng caàn phaûi ñeå tay tyø leân ñaàu goái. Sôû dó ñöôïc nhö theá laø
nhôø caùc Thaày ñaõ taäp-luyeän haèng-ngaøy moãi khi cuùng Phaät. Neáu thænh-thoaûng quí cuï môùi ñi leã chuøa, phaûi caån-thaän vì
khoâng laïy quen maø laïi baét chöôùc theá laïy cuûa maáy Thaày thì raát coù
theå maát thaêng-baèng.
- Theá Laïy Cuûa Ñaøn
Baø
Theá laïy cuûa caùc baø laø caùch ngoài treät
xuoáng ñaát ñeå hai caúng chaân vaét cheùo veà phía traùi, baøn chaân phaûi
ngöûa leân ñeå ôû phía döôùi ñuøi chaân traùi. Neáu maëc aùo daøi thì keùo taø aùo tröôùc traûi ngay ngaén veà
phía tröôùc vaø keùo vaït aùo sau veà phía sau ñeå che moâng cho ñeïp maét.
Sau ñoù, chaép hai baøn tay laïi ñeå ôû tröôùc ngöïc
roài ñöa cao leân ngang vôùi taàm traùn, giöõ tay ôû theá chaép ñoù maø cuùi
ñaàu xuoáng. Khi ñaàu gaàn chaïm maët ñaát thì ñöa hai baøn tay
ñang chaép ñaët naèm uùp xuoáng ñaát vaø ñeå ñaàu leân hai baøn tay. Giöõ ôû
theá ñoù ñoä moät hai giaây, roài duøng hai baøn tay
ñaåy ñeå laáy theá ngoài thaúng leân ñoàng-thôøi chaép hai baøn tay laïi ñöa
leân ngang traùn nhö laàn ñaàu. Cöù theo theá ñoù maø
laïy tieáp cho ñuû soá laïy caàn thieát (xem phaàn YÙ Nghóa cuûa Laïy döôùi
ñaây). Laïy xong thì ñöùng leân vaø vaùi ba vaùi roài lui ra
laø hoaøn taát theá laïy.
Cuõng coù moät soá baø laïi aùp duïng theá laïy theo
caùch quì hai ñaàu goái xuoáng chieáu, ñeå moâng leân hai goùt chaân, hai tay
chaép laïi ñöa cao leân ñaàu roài giöõ hai tay ôû theá chaép ñoù maø cuùi mình
xuoáng, khi ñaàu gaàn chaïm maët chieáu thì xoøe hai baøn tay ra uùp xuoáng
chieáu roài ñeå ñaàu leân hai baøn tay. Cöù tieáp tuïc laïy theo
caùch ñaõ trình baøy treân. Theá laïy naøy coù theå laøm ñau
ngoùn chaân vaø ñaàu goái maø coøn khoâng maáy ñeïp maét.
Theá laïy cuûa ñaøn oâng coù veû huøng-duõng,
töôïng tröng cho döông. Theá laïy cuûa caùc baø coù
tính caùch uyeån-chuyeån tha-thöôùt, töôïng-tröng cho aâm. Theá laïy cuûa ñaøn oâng coù ñieàu baát-tieän laø khi maëc
aâu-phuïc thì raát khoù laïy. Hieän nay chæ coù maáy
vò cao-nieân coøn aùp-duïng theá laïy cuûa ñaøn oâng, nhaát laø trong dòp leã
Quoác-Toå. Coøn phaàn ñoâng, ngöôøi ta coù thoùi quen
chæ ñöùng vaùi maø thoâi.
Theá laïy cuûa ñaøn oâng vaø ñaøn baø laø
truyeàn-thoáng raát coù yù-nghóa cuûa ngöôøi Vieät ta. Noù vöøa thaønh-khaån vöøa trang-nghieâm trong luùc cuùng
toå-tieân. Neáu muoán giöõ phong-tuïc toát ñeïp naøy,
caùc baïn nam nöõ thanh-nieân phaûi coù loøng töï-nguyeän. Muoán aùp-duïng theá laïy, nhaát laø theá laïy cuûa ñaøn oâng, ta
phaûi taäp-döôït laâu môùi nhuaàn-nhuyeãn ñöôïc. Neáu
ñaõ muoán thì moïi vieäc seõ thaønh.
2 . YÙ-Nghóa cuûa Laïy vaø Vaùi
Soá laàn laïy vaø vaùi ñeàu mang moät yù-nghóa
raát ñaëc-bieät. Sau ñaây chuùng toâi xin
trình-baøy veà yù-nghóa cuûa vaùi vaø laïy. Ñaây laø
phong-tuïc ñaëc-bieät cuûa Vieät
a. YÙ-Nghóa Cuûa 2 Laïy vaø 2 Vaùi
Hai
laïy duøng ñeå aùp-duïng cho ngöôøi soáng nhö trong
tröôøng-hôïp coâ daâu chuù reå laïy cha meï. Khi
ñi phuùng-ñieáu, neáu laø vai döôùi cuûa ngöôøi quaù-coá nhö em, con chaùu, vaø
nhöõng ngöôøi vaøo haøng con em, v.v., ta neân laïy 2 laïy.
Neáu vaùi sau khi ñaõ laïy, ngöôøi ta thöôøng
vaùi ba vaùi. YÙ-nghóa cuûa ba vaùi naøy,
nhö ñaõ noùi ôû treân laø lôøi chaøo kính-caån, chöù khoâng coù yù-nghóa naøo
khaùc. Nhöng trong tröôøng- hôïp
ngöôøi quaù-coá coøn ñeå trong quan-taøi taïi nhaø quaøn, caùc ngöôøi ñeán
phuùng- ñieáu, neáu laø vai treân cuûa ngöôøi quaù-coá nhö caùc baäc cao-nieân,
hay nhöõng ngöôøi vaøo haøng cha, anh, chò, chuù, baùc, coâ, dì, v. v., cuûa
ngöôøi quaù-coá, thì chæ ñöùng ñeå vaùi hai
vaùi maø thoâi. Khi quan-taøi ñaõ ñöôïc haï-huyeät, töùc
laø sau khi choân roài, ngöôøi ta vaùi ngöôøi quaù coá 4 vaùi.
Theo nguyeân lyù aâm-döông, khi chöa choân,
ngöôøi quaù-coá ñöôïc coi nhö coøn soáng neân ta laïy 2 laïy. Hai laïy naøy töôïng-tröng cho aâm döông nhò khí hoøa-hôïp treân
döông-theá, töùc laø söï soáng. Sau khi ngöôøi quaù coá ñöôïc choân
roài, phaûi laïy
4 laïy.
b. YÙ-Nghóa Cuûa
3 Laïy vaø 3 Vaùi
Khi ñi leã Phaät, ta laïy 3 laïy. Ba laïy töôïng-tröng cho
Phaät, Phaùp, vaø Taêng (xin xem baøi veà “Nghóa Ñích Thöïc cuûa Quy Y Tam
Baûo” ñaõ ñöôïc phoå bieán tröôùc ñaây vaø seõ ñöôïc nhuaän saéc vaø phoå
bieán). Phaät ôû ñaây laø giaùc, töùc laø giaùc-ngoä,
saùng-suoát, vaø thoâng hieåu moïi leõ. Phaùp laø
chaùnh, töùc laø ñieàu chaùnh-ñaùng, traùi vôùi taø nguïy. Taêng laø tònh, töùc laø trong-saïch, thanh-tònh, khoâng bôïn-nhô.
Ñaây laø noùi veà nguyeân-taéc phaûi theo. Tuy-nhieân,
coøn tuøy moãi chuøa, moãi nôi, vaø thoùi quen, ngöôøi ta leã Phaät coù khi 4
hay 5 laïy.
Trong tröôøng-hôïp cuùng Phaät, khi ta maëc ñoà
AÂu-phuïc, neáu caûm thaáy khoù-khaên trong khi laïy, ta ñöùng nghieâm vaø vaùi
ba vaùi tröôùc baøn thôø Phaät.
c. YÙ-Nghóa Cuûa 4 Laïy vaø 4 Vaùi
Boán
laïy ñeå cuùng ngöôøi quaù-coá nhö oâng baø, cha meï, vaø
thaùnh-thaàn. Boán laïy
töôïng-tröng cho töù-thaân phuï-maãu, boán phöông (ñoâng: thuoäc döông, taây:
thuoäc aâm, nam: thuoäc döông, vaø baéc: thuoäc aâm), vaø töù-töôïng
(Thaùi Döông,Thieáu Döông, Thaùi AÂm, Thieáu AÂm).
Noùi chung, boán laïy bao-goàm caû coõi aâm laãn coõi
döông maø hoàn ôû treân trôøi vaø phaùch hay vía ôû döôùi ñaát nöông vaøo ñoù
ñeå laøm choã truù-nguï.
Boán vaùi duøng ñeå cuùng ngöôøi quaù-coá nhö
oâng baø, cha meï, vaø thaùnh thaàn, khi khoâng theå aùp-duïng theá laïy.
d.YÙ-Nghóa Cuûa 5 Laïy vaø 5 Vaùi
Ngaøy xöa ngöôøi ta laïy vua 5 laïy. Naêm
laïy töôïng-tröng cho nguõ-haønh (kim, moäc, thuyû,
hoûa, vaø thoå), vua töôïng-tröng cho trung-cung töùc laø haønh-thoå maøu vaøng
ñöùng ôû giöõa. Coøn coù yù-kieán cho raèng 5 laïy töôïng-tröng
cho boán phöông (ñoâng, taây, nam, baéc) vaø trung-öông, nôi nhaø vua ngöï.
Ngaøy nay, trong leã gioã Toå Huøng-Vöông, quí-vò trong ban teá leã thöôøng
laïy 5 laïy vì Toå Huøng-Vöông laø vò vua khai-saùng gioáng noøi Vieät.
Naêm vaùi duøng ñeå cuùng Toå khi khoâng theå
aùp-duïng theá laïy vì quaù ñoâng ngöôøi vaø khoâng coù ñuû thì-giôø ñeå moãi
ngöôøi laïy 5 laïy.