|
|
||
|
If you cannot
read this page please click
HERE and follow instructions to download free VNI
fonts..
Chæ daån caùch
download font VNI mieån phí ñeå ñoïc Ñaëc san Vieät Voõ Ñaïo: click Chæ daån
ÑÖÔØNG
LEÂN ÑAÏI HOÏC
Ñaïi hoïc! Theo quan nieäm thoâng thöôøng cuûa ngöôøi ñôøi laø nôi truyeàn baù
kieán thöùc, nôi reøn luyeän trí tueä, nôi hoïc hoûi vaø nghieân cöùu. Ñaïi hoïc coøn laø nôi tu döôõng, nghieàn ngaãm veà khoa hoïc kyõ
thuaät, veà lôøi daïy cuûa ngöôøi xöa, veà phaän ngöôøi.
Trong nhöõng
naêm laøm Quaûn Nhieäm Vieät Voõ Ñaïo taïi mieàn nam
Ñoái vôùi toâi, vuøng trôøi ñaïi hoïc ôû Vieät
Naêm möôøi taùm tuoåi toâi boû hoïc, boû voõ ñöôøng, boû nhieäm vuï
cuûa ngöôøi huaán luyeän vieân Vieät Voõ Ñaïo, tình nguyeän vaøo quaân ñoäi. Toâi ñi, nhö lôøi mình daïy: “Ñôøi
trai gaén lieàn theo meänh nöôùc.”
Naêm möôøi taùm tuoåi, thay vì ngoài bình yeân trong moät giaûng
ñöôøng ñaïi hoïc thoâng thöôøng, toâi ñi, vaø ñaõ hoïc nhieàu baøi hoïc khaùc
trong ñaïi hoïc cuoäc ñôøi. Nhöõng baøi hoïc lôùn giuùp toâi neân ngöôøi,
duø nhöõng thaùng naêm hoïc haønh naày coù khi ngaäp traøn ñaéng cay tuûi
nhuïc.
Nhöõng ngaøy cuoái ñoâng, oâm suùng ngoài treân tuyeán phoøng thuû cuûa
Tröôøng Boä Binh Thuû Ñöùc nhìn xuoáng chaân ñoài... nghe tieáng ñaïi baùc voã
veà, haùt baøi “Haùt Treân Ñoài Taêng Nhôn Phuù” (1) maø nhôù tieác cuoäc ñôøi
aám eâm ñaõ xa xoâi bieàn bieät. Nhöõng ñeâm di haønh doïc theo xa loä Bieân Hoøa, vöøa ñoùi khaùt,
vöøa meät moûi maø nhìn veà Saøi Goøn - Saøi Goøn saùng röïc ôû chaân trôøi --
Toâi nghó veà nhöõng toâ phôû noùng treân ñöôøng Pasteur, nhöõng ñóa mì xaøo
thôm löøng beân chôï Nguyeãn Tri Phöông, nhöõng taùch caø pheâ ñen treân leà
phoá Nguyeãn Du, nhöõng baïn beø maët traéng moâi hoàng ñang öôm moäng xaây mô
trong caùc ñaïi hoïc.
Khoùa toâi naêm ñoù coù nhieàu trí thöùc. Nhöõng ngöôøi trí thöùc vöøa toát
nghieäp ñaïi hoïc Vieät nam, nhöõng ngöôøi khoa baûng vöøa du hoïc ôû Myõ veà,
caùc giaùo sö vöøa bò ñoäng vieân,... taát caû troän laãn vaøo vôùi boïn toâi
maáy traêm ñöùa con nít môùi lôùn, laøm thaønh moät khoùa sinh vieân só quan
cöùng ñaàu, hoãn taïp, nhieàu saéc thaùi. Coù leû vì söï
cöùng ñaàu naày maø khoùa toâi bò “huaán nhuïc” ñeán 11 tuaàn.
Thöôøng
thöôøng khi môùi vaøo quaân tröôøng, taát caû sinh vieân só quan boä binh cuûa
Quaân Löïc Vieät Nam Coäng Hoøa ñeàu phaûi qua moät kyø “huaán nhuïc” keùo daøi
9 tuaàn. Trong 9 tuaàn leã naày, ñôøi nhö moät côn aùc moäng: aên khoâng ñuû
no, nguû khoâng ñuû giaác, caû thaân xaùc vaø tinh thaàn ñeàu bò haønh haï ñeán
cuøng cöïc. Quaân tröôøng coù chuû tröông roõ raøng: ñaùnh gaãy baûn ngaõ, ñaäp
tan taát caû töï aùi caù nhaân, vaø luyeän cho sinh vieân coù ñöôïc moät traùi tim theùp, chòu ñöïng ñöôïc nghòch caûnh. Hay noùi moät
caùch khaùc hôn: hoïc chöõ NHAÃN. Nôi ñaây toâi hoïc theâm
veà chöõ nhaãn. Nhaãn nhuïc chòu ñöïng nghòch caûnh,
vaø kieân nhaãn, beàn loøng qua naéng qua möa, qua ñoùi khaùt cöïc nhoïc.
Ngaøy ñaàu tieân vaøo tröôøng, chuùng toâi ñöôïc khoùa ñaøn anh
daãn ñi thaêm tröôøng. Ñaøn anh ñeám nhòp chaïy tröôùc, chaïy sau,
chaïy keøm hai neân ñoäi hình, vöøa chaïy vöøa theùt, vöøa chöôûi maéng nhöõng
ngöôøi yeáu ñuoái. Ñaøn anh ñeám nhòp chaïy, theùt gaøo thuùc giuïc
chaïy, chaïy töø saùng ñeán chieàu khoâng cho aên, khoâng cho uoáng, chaïy qua
heát taát caû ñöôøng phoá doanh traïi xong chaïy veà Vuõ Ñình Tröôøng, chaïy
cho ñeán khi gaàn heát tieåu ñoaøn taân khoùa sinh ngaát xæu, naèm la lieät
treân ñoài.
Sau ñoù, taát caû döøng laïi, bò goïi ñöùng daäy, bò xoái nöôùc
vaøo maët cho ñöùng daäy. Taát caû thaát tha thaát theåu taäp saép haøng,
nghe quaân leänh. Leänh ñaàu tieân chuùng toâi nghe
trong ñôøi lính laø leänh “caám ñi”. OÂng huynh tröôûng ñoïc roõ: trong
thôøi gian huaán nhuïc, caám ñi. Phöông tieän di chuyeån laø
chaïy vaø... boø. Chaïy khoâng noåi thì boø, chöù
khoâng ñöôïc ñi. Leänh raát voâ lyù, nhöng phaûi chaáp
nhaän. Cuõng nhö veà sau naày, trong quaân ñoäi, treân
ñöôøng ñôøi coù raát nhieàu ñieàu voâ lyù, laøm böïc boäi ñeán cuøng cöïc, maø
chuùng toâi phaûi chaáp nhaän.
Trong tieåu ñoäi toâi coù moät ngöôøi coù baèng Tieán Só, laø giaùo
sö ñaïi hoïc khoa hoïc Saøi Goøn. Naêm ñoù anh chöa ñeán ba möôi tuoåi, vöøa tu
nghieäp ngoaïi quoác veà. So vôùi chuùng toâi, anh raát
chöõng chaïc, vaø nhieàu khi... kieâu ngaïo, xem chuùng toâi, nhöõng sinh vieân
só quan möôøi taùm möôøi chín tuoåi trong nhoùm coøn thua maáy teân hoïc troø
haïng beùt cuûa anh. Nhöõng ngaøy ñaàu tieân môùi vaøo tröôøng anh hay
leân gioïng cha maø “chænh” chuùng toâi, anh cuõng “chænh” luoân maáy ngöôøi
sinh vieân só quan ñaøn anh ñang höôùng daãn mình. Trong nhöõng ngaøy ñaàu
tieân naày, vì caùi beänh hay yù kieán naày maø anh cuõng laø ngöôøi ñöôïc ñaøn
anh “chieáu coá”, “saên soùc” kyû löôõng nhaát.
Trong thôøi gian huaán nhuïc giôø nguû raát hieám hoi, coù nhieàu
ñeâm chuùng toâi ñöôïc naèm yeân beân chieán haøo maø nguû, giaác nguû ngaén
ñoâi ba tieáng ñoàng hoà thoâi, nhöng laø nhöõng giaác nguû thaät ngon. Mô maøng trong giaác nguû, nhieàu
ñeâm chuùng toâi coøn nghe anh hoàng hoäc ñeám nhòp chaïy theo
maáy ngöôøi huynh tröôûng ngoaøi saân côø. Khoâng nhöõng bò
“quaàn” veà theå xaùc, anh coøn bò haønh haï moät caùch raát daõ man veà maët
tinh thaàn.
Coù moät
ñeâm, ñaïi ñoäi ngoài sinh hoaït “töù ñaïi coâng khai”, taát caû ñöôïc töï do
phaùt bieåu tö töôûng vôùi caáp treân maø khoâng sôï bò traû thuø vaët. OÂng
Tieán Só ñöa tay, ñöùng leân xin noùi. OÂng noùi:
“Chuùng toâi laø nhöõng ngöôøi trí thöùc Vieät nam, chuùng toâi vaøo ñaây hoïc
ñeå laøm quan chöù khoâng phaûi vaøo ñaây ñeå hoïc laøm thuù vaät...” OÂng
huynh tröôûng möôøi chín tuoåi noùi: “Tö caùch nhö ñaøn em ñaây laøm thuù vaät
coøn chöa ñaùng, noùi gì ñeán chuyeän laøm quan.” OÂng só quan höôùng daãn ñaïi
ñoäi noùi tieáp: “OÂng chöa bieát ñaéng cay, chöa chòu ñöïng ñöôïc tuûi nhuïc
töùc laø vaãn chöa lôùn khoân. OÂng chöa phaûi laø trí
thöùc”.
Coù moät ñeâm, sau giôø bò haønh haï meät nhoaøi, chuùng toâi ngoài
chôø nhaän thö nhaø. OÂng Tieán Só ñöôïc goïi teân, oâng hôùn hôû
ñöùng leân, nhöng ngöôøi huynh tröôûng ñaõ baõo oâng quyø xuoáng, roài boø ñeán
nhö choù, caén böùc thö tha veà choã mình. Toâi ngoài
gaàn neân thaáy roõ treân göông maët oâng ñaàm ñìa hai doøng nöôùc maét.
Trong nhöõng ngaøy huaán nhuïc, oâng Tieán Só, nhö nhöõng sinh
vieân só quan coù baèng caáp cao khaùc, thöôøng hay cay ñaéng maø cheâ bai cheá
ñoä huynh tröôûng.
OÂng Tieán Só hay noùi vôùi boïn toâi luùc ñoù: ”Quan
chöùc cuûa caùi tröôøng khoán naïn naày maø gaëp oâng ôû ngoaøi, oâng ñeách coù
nhìn ñeán...” Boïn toâi hieåu, oâng maø coù gaëp boïn toâi,
coù leû oâng cuõng khoâng nhìn ñeán.
Maáy oâng trí thöùc coù veû khoâng chuù yù laém ñeán vaán ñeà hoïc
haønh trong tröôøng. Caùc oâng bò baét buoäc vaøo tröôøng, ñi hoïc
vôùi tinh thaàn baát maõn neân khoâng hoïc haønh gì caû. Khi ñi taäp
baén, boïn toâi baén hai möôi vieân thì ít ra cuõng ñöôïc daêm baûy vieân vaøo bia. Caùc oâng aáy thì thöôøng khi mang veà nhöõng taám bia môùi toanh, khoâng truùng moät vieân naøo caû.
Sau huaán
nhuïc laø leã gaén Alpha, chuùng toâi baét ñaàu ñöôïc mang phuø hieäu tröôøng,
ñöôïc mang caáp hieäu alpha treân coå aùo, vaø caùi sung söôùng nhaát laø...
ñöôïc ñi boä, khoûi phaûi chaïy vaø boø moãi khi ra khoûi doanh traïi. Tuy
nhieân sau khi gaén alpha xong, saép haøng ñi veà doanh traïi chuùng toâi laïi
ñi... khoâng vöõng; moät phaàn coù leû taïi khoâng quen ñoâi giaøy da môùi,
khoâng quen ñi maø khoâng coù ba loâ suùng ñaïn naëng neà treân vai, khoâng
quen vôùi boä leã phuïc kaki vaøng nheï höõng. Khi ñoù thaáy
chaïy coi boä khoûe hôn laø ñi, neân caû ñaïi ñoäi laïi ñoàng ñeám nhòp chaïy.
Phaûi vaøi ngaøy sau, sau khi ñi pheùp veà môùi thaáy thoaûi
maùi khi ñi boä.
Khi mang alpha, nhöõng ngöôøi ghieàn thuoác laù laø vui nhaát vì
ñöôïc huùt thuoác.
Trong nhöõng tuaàn huaán nhuïc khoâng ñöôïc huùt thuoác.
Sau leã gaén alpha, chöông trình hoïc roõ raøng hôn. Caù nhaân chieán
ñaáu hoïc xong, chuùng toâi baét ñaàu ñi gaùc ñeâm. Taäp
gaùc ñeâm thoâi, chöù thaät ra luoân luoân coù caùc ñôn vò taùc chieán gaùc
voøng ngoaøi, baûo veä roài. Thaønh ra ñoái vôùi
chuùng toâi, nhöõng ñeâm ñi gaùc tuyeán, ba loâ suùng ñaïn naèm ngoaøi voøng
raøo cuûa tröôøng laø nhöõng cô hoäi nghæ ngôi thaàn tieân nhaát. Toâi
coù cô hoäi noùi chuyeän, hoïc hoûi vôùi nhöõng ngöôøi baïn trí thöùc naèm chung moät chieán haøo nhieàu nhaát.
Coù nhieàu
ñeâm ngoài chung moät loâ coát vôùi maáy ngöôøi trí
thöùc, nghe hoï nhaéc chuyeän xöa; nhöõng chuyeän beân leà ñaïi hoïc luoân
luoân laø ñeà taøi haøo höùng nhaát cho hoï. Coù nhieàu ñeâm,
giöõa caâu chuyeän keå chôït coù tieáng ñaïi baùc voïng veà. Tieáng ñaïn
ñi vang vang qua ñoài, roài bieàn bieät veà xa... Toâi nghe
buoàn nhö tieáng thôû daøi cuûa chính mình, tieác nuoái vuøng trôøi ñaïi hoïc
chæ coøn trong öôùc mô.
Coù nhieàu
khi trong tieáng ñaïn bay, teân baïn naøo ñoù baät leân lôøi haùt...”Ñaïi baùc
ñeâm ñeâm voïng veà thaønh phoá ngöôøi phu queùt ñöôøng caàm choåi ñöùng
nghe...” Roài caû nhoùm cuøng thì thaàm
haùt theo... “Ñaïi baùc nghe quen nhö caâu daïo buoàn,
ñaïi baùc nhö kinh khoâng mang lôøi nguyeàn....” Lôøi haùt traàm traàm beân
chieán haøo, nhö lôøi kinh caàu cuûa ngöôøi thanh nieân Vieät, caàu nguyeän cho
moät ngaøy mai... khoâng coøn maùu xöông.
Coù nhöõng
ngaøy cuoái tuaàn khoâng ñöôïc veà Saøi Goøn chôi, maø cuõng khoâng thaân nhaân
thaêm vieáng, toâi lang thang vaøo thö vieän tröôøng
tìm saùch ñoïc. Thö vieän Tröôøng Boä Binh coù nhieàu saùch,
cuõng coù moät khoâng khí raát bình yeân, nhöng raát ít ngöôøi vaøo. Ngaøy nghæ, caùc caâu laïc boä vaø quaùn caø pheâ vaãn ñaéc khaùch
hôn.
Coù moät hai laàn, toâi gaëp oâng Tieán Só cuøng tieåu ñoäi trong
thö vieän. Thaáy toâi ngoài ñoïc, oâng ñeán laät bìa saùch ra xem, thaáy töïa
saùch ñeà “Binh Phaùp Toân Töû”, oâng nhìn toâi lom lom. Moät laàn
khaùc, thaáy toâi ngoài ñoïc boä “Chieán Tranh Vaø Hoøa Bình”, oâng laéc ñaàu
thôû ra...
Moät ñeâm
traêng saùng toâi ngoài gaùc chung vôùi oâng. Ñeâm ñoù traêng ñeïp laï luøng. AÙnh
traêng chieáu traøn xuoáng chaân ñoài, roài khuaát vaøo nhöõng vöôøn caây xa
xa. OÂng coù veû buoàn. Toâi
bieát oâng vaãn buoàn chaùn, baát maõn, vaø lo sôï cho moät töông lai khoâng
maáy saùng suûa tröôùc maët. OÂng hoûi toâi:
Maày laø lính tình nguyeän haû?
Vaâng, toâi tình nguyeän.
Tình nguyeän
ñi lính laøm chi...
Khoâng leû troán lính?
Thaáy toâi
leân gioïng, oâng nheï nhaøng noùi:
Maáy thaèng
nhö maày... ôû laïi haäu phöông thì hay hôn... Ñaát nöôùc caàn nhöõng thaèng
nhö maày ôû laïi haäu phöông...
Toâi trôû
gioïng nheï nhaøng, noùi:
Maáy ngöôøi nhö anh ñaát nöôùc môùi caàn cho ôû laïi haäu phöông. Anh ôû ngoaøi, ñi
daïy ñaïi hoïc laø hôn. Coøn toâi khoâng coù moät ngaøy ñaïi hoïc...
Laáy lính laøm ngheà laø phaûi roài...
OÂng chöôûi
theà... Toâi vuït cöôøi vang. Laàn
ñaàu tieân nghe oâng trí thöùc chöôûi theà, toâi cöôøi vang. OÂng cuõng cöôøi, ñoät nhieân oâng vaø toâi thaáy gaàn vôùi nhau
hôn. Ñoát theâm ñieáu thuoác, oâng noùi:
Maày thích
ñoïc saùch, thích nghieàn ngaãm vaên chöông, tieáp tuïc ñi hoïc laø hôn.... Ai
lôùn leân cuõng ñi lính, cuõng cheát traän... mai ñaây ñaát nöôùc naày coøn
gì!
Toâi laëng im. Thì ra oâng cuõng coù loøng... lo xa.
Toâi gaït ngang:
Thoâi ñi...
ñöøng lo xa...
Giai ñoaïn moät huaán nhuïc, hoïc laøm lính. Qua giai ñoaïn hai
chuùng toâi baét ñaàu ra baõi taäp, hoïc truyeàn lònh, hoïc daøn ñoäi hình.
Moät hoâm, ñaïi ñoäi ñang nghæ tröa trong moät caùnh röøng
cao su, chôït coù tieáng suùng noå ñì ñeït gaàn beân, coù tieáng ñaïn reùo
treân ñaàu. OÂng Ñaïi UÙy Ñaïi Ñoäi Tröôûng ruùt suùng theùt lôùn: “Baùo
ñoäng, baùo ñoäng...” Ñaïi
ñoäi sinh vieân só quan nhoán nhaùo chaïy vaøo ñoäi hình taùc chieán.
Tieáng Ñaïi
Ñoäi Tröôûng loàng loäng: “Laép ñaïn thaät vaøo suùng! Laép ñaïn thaät vaøo
suùng... Coi chöøng tuïi noù taán coâng...”
Baêng ñaïn
thaät luoân luoân naèm saün trong tuùi, toâi moùc ra ñoùng moät caùi “roáp”
vaøo suùng, leân ñaïn saün saøng, roài nhaûy vaøo moät goác caây, chong suùng
phoøng thuû. Thaáy oâng Tieán só ngoài gaàn beân, caây suùng khoâng coù baêng
ñaïn laép vaøo, toâi hoûi:
Baêng ñaïn thaät cuûa oâng ñaâu?
Tao ñaâu coù
bieát...
Roài tuïi noù
taán coâng roài sao ? OÂng laáy gì maø ñôõ ?
OÂng laëng im, maët quaïu ñeo.
Du kích Vieät Coäng nuùp trong röøng, baén seû vaøo ñoäi hình. Ñaïn khoâng truùng ai caû, nhöng tin
moät ñaïi ñoäi sinh vieân só quan bò taán coâng ñöôïc truyeàn ra nhanh. Caùc
ñôn vò quoác gia ôû gaàn beân raàm roä chaïy ñeán baûo veä chuùng toâi ruùt ra
xa loä Bieân Hoøa, roài ñöôïc xe ñeán ñoùn veà
tröôøng.
Buoåi chieàu trong doanh traïi, toâi thaáy oâng Tieán Só naèm treân
caùi giöôøng traûi neäm traéng, maët muõi taùi xanh. Toâi hoûi:
OÂng sao vaäy? Bònh haû?
OÂng noùi:
Khoâng coù,
tao chæ hoài hoäp thoâi...
Hoài hoäp? Hoài hoäp caùi gì?...
Caùi vuï hoài
tröa...
Toâi ngôõ ngaøng.... thöông cho oâng. Ngöôøi trí thöùc Vieät
Maáy hoâm sau, toâi ñang ngoài ñaùnh giaøy trong phoøng, thaáy oâng
Tieán Só xaùch caây M-16 ñi reà reà ñeán. OÂng cöôøi cöôøi hoûi toâi:
Nhôø tí vieäc, coù ñöôïc khoâng?
Toâi hoûi:
Caùi gì?
Chæ cho tao
caùch thaùo raùp caây suùng...
Trôøi
trôøi...
Hoïc gaàn
nöûa khoùa roài maø oâng chöa bieát thaùo raùp caây suùng! Coù
nghóa laø boán naêm thaùng qua oâng khoâng heà lau chuøi caây suùng.
Toâi hoûi tieáp:
Vaäy laøm sao oâng thoaùt ñöôïc maáy laàn khaùm suùng?
Thì tao cuõng
laáy caây thoâng noøng thoït thoït ñaïi vaøo, maáy oâng aáy chæ khaùm caùi
noøng chöù ôû khoâng ñaâu maø thaùo caû caùi boä ñoà loøng noù ra...
Toâi haäm höïc chæ cho oâng töøng chuùt veà khaåu M-16.
Trong giai ñoaïn ba, hoïc laøm trung ñoäi tröôûng, chuùng toâi baét
ñaàu chia thaønh töøng toaùn nhoû, taäp söû duïng ñòa baøn, baûn ñoà tìm phöông
giaùc ñi trong röøng. OÂng Tieán Só vaãn ôû trong cuøng moät toaùn
vôùi toâi. OÂng coù veû hoïc haønh chuyeân caàn hôn,
coù leû sôï bò rôùt, bò ñuoåi ra khoûi tröôøng ñi laøm lính trôn ôû ngoaøi maët
traän. OÂng ñaõ thaáy nhöõng ngöôøi bò ñuoåi ra khoûi tröôøng: quaân
caûnh vaøo doanh traïi, ñaïi dieän quaân tröôøng ñoïc nhaät leänh thaâu hoài
quaân phuïc ñaïi leã, quaân phuïc tieåu leã, muû caùt keát, nguø vai tua vaøng,
thaét löng næ ñoû, giaøy da cao coå, giaøy da ñi phoá,... taát caû haøo quang
cuûa moät oâng quan con ñeàu bò thu hoài, roài nhaän moät boä ñoà traän, moät
ñoâi giaøy vaûi, leân xe vaän taûi ra khoûi tröôøng baèng coång sau.
OÂng töø töø thaân vôùi toâi hôn. Nhieàu ñeâm traêng
ñi gaùc tuyeán, oâng vaø toâi naèm treùo chaân chöõ nguû maø noùi chuyeän ñôøi.
Toâi noùi cho oâng nghe nhöõng ngaøy aáu thô trong moät voõ ñöôøng Vovinam,
oâng noùi nhieàu hôn veà ngaøy ñaõ lôùn khoân... Trong ñaïi
hoïc khoa hoïc Saøi Goøn, roài trong moät vieän ñaïi hoïc ôû mieàn nam nöôùc
Myõ. OÂng noùi vôùi toâi:
Neáu tao laø
maày, tao khoâng tình nguyeän ñi lính ñaâu maày aï...
...?
Maø neáu coù ñi lính, taïi sao maày khoâng xin vaøo Tröôøng Voõ Bò
Ñaø Laït?
Toâi coù thi
vaøo voõ bò....
UÛa? Vaäy taïi sao maày vaãn vaøo ñaây?
Thaùng möôøi
moät vöøa qua Tröôøng Voõ Bò goïi, khi ñoù mình môùi vöøa xong huaán nhuïc, te tua caû roài, toâi sôï leân ñoù noù huaán nhuïc theâm
chín tuaàn nöõa.... chaéc cheát, neân toâi xin ôû laïi ñaây...
Traät...
Traät... Ñôøi maày töø traät tôùi traät....
...?
Leân voõ
bò... hoïc boán naêm... ra tröôøng laøm quan coù trình ñoä ñaïi hoïc vaãn hôn
maày aï... Xöù sôû naày... caàn trí thöùc. Quan voõ
cuõng phaûi coù trí thöùc... Ngöôøi nhö maày... phaûi coù hoïc cao hôn moät
chuùt môùi ñöôïc... höõu duïng cho ñaát nöôùc...
Toâi laëng im, buoàn hiu. OÂng ñaõ chaïm vaøo moät ñieåm...
buoàn hiu.
Ñeâm 30 Teát naêm ñoù ñaïi ñoäi ñi gaùc tuyeán, tieåu ñoäi toâi
giöõ moät loâ coát naèm ngay beân caïnh dinh Chæ Huy Tröôûng. Ngaøy gaàn Teát
caây Söù troå hoa, veà ñeâm höông hoa thoaûng baùt ngaùt caû vuøng. Trong tieåu ñoäi ai cuõng nhôù nhaø, ngoài thaån thô taâm söï.
Gaàn giao thöøa coù tieáng ngöôøi lao xao, roài coù tieáng teân baïn naøo ñoù
theùt lôùn: “Vaøo haøng....”, moät khaåu leänh cho
bieát coù só quan caáp Töôùng ñeán. Taát caû chuùng toâi
ñöùng baät daäy, nghieâm chænh boàng suùng chaøo.
Trung Töôùng
Chæ huy tröôûng Tröôøng Boä Binh ñi boä ra thaêm chuùng toâi, theo oâng chæ coù moät oâng Ñaïi UÙy caän veä. Noùi chuyeän chôi moät hoài, oâng trôû vaøo nhaø. Boïn toâi laïi ngoài quaây quaàn huùt thuoác, noùi doùc.
OÂng Tieán Só trong tieåu ñoäi noùi:
Hay thaät,
chuùng maày aï...
Caùi gì hay?
Tao ngôõ ñeâm
30 Teát nhö vaày oâng Töôùng ñaõ voït veà Saøi Goøn vôùi vôï con, chôù ñaâu coù
nghó laø oâng aáy naèm ñaây vôùi boïn mình.
OÂng Töôùng
ra thaêm, hieàn hoøa, giaûn dò, gaàn guõi vôùi ngöôøi lính. Chuùng
toâi haøo höùng baøn nhau veà caùi cô hoäi noùi chuyeän vôùi seáp lôùn naày.
Chuyeän loøng voøng trong tröôøng, chuyeän mai ñaây ra ñôn vò, chuyeän ngaøy
naøo ñoù thanh bình,... Trong caâu chuyeän ñeâm cuoái
naêm ñoù, oâng Tieán Só neâu leân moät vaán ñeà maø töø tröôùc chuùng toâi
khoâng heà löu taâm:
Baây giôø tao
hoûi tuïi baây, tuïi baây saép ra tröôøng laøm só quan Quoác Gia, ñoá thaèng
naøo noùi ñöôïc Quoác Gia laø gì....
Thì Quoác laø
nöôùc, Gia laø nhaø....
YÙ tao muoán hoûi tuïi maày, tuïi maày ñi ñaùnh giaëc baûo veä
Quoác Gia, vaäy chôù caên baûn tö töôûng Quoác Gia laø sao? Coäng saûn coù Duy Vaät Söû Quan ñeå
nhìn ñôøi, coù tö töôûng Maùc Leâ chæ ñaïo, coù loøng caêm thuø giai caáp ñeå
thoâi thuùc caùn binh. Coøn tuïi maày, tuïi maày coù caùi gì?
Thì treân coù
raêng, döôùi coù deá, ôû giöõa coù caây M-16...
Thaèng xaïo,
im ñi maày....
Boïn toâi
cöôøi, nhöng cuõng thaån thô nghó laïi: quaû thaät, chuùng toâi ra tröôøng,
trong tinh thaàn khoâng coù moät chuû thuyeát naøo chæ ñaïo caû. Ngöôøi só quan
Quoác Gia ra traän, chæ ñöôïc nhaéc nhôû nhöõng caâu nhö :
”Laáy ñaïi nghóa thaéng hung taøn, laáy chí nhaân thay cöôøng baïo,...” chæ
ñöôïc hoïc veà coâng öôùc Geneve, ñoái xöû nhaân ñaïo vôùi tuø binh....
Khoâng coù loøng caêm thuø giai caáp, khoâng coù chuû nghóa chæ
ñaïo. Ngöôøi só
quan Quoác Gia ra traän ngaên giaëc, laøm boån phaän mình, baûo veä töï do, khoâng
hôøn oaùn, khoâng thôû than.
Ñeâm sau ngaøy choïn ñôn vò, chuaån bò ra tröôøng, oâng Tieán Só
taát ta taát töôûi chaïy tìm toâi. Thaáy toâi ngoài ngaát nga ngaát ngöôûng nhaäu vôùi maáy tay baïn ñoàng moân Vovinam trong caâu laïc boä só quan,
oâng keùo rieâng ra hoûi:
Maày veà ñaâu?
Toâi ñi sö ñoaøn..., ra traän roài. Coøn oâng?
Tao coù leänh
veà trình dieän Toång Cuïc Quaân Huaán...
Quaân
Huaán?
ÖØ, Quaân
Huaán...
Baét tay chuùc möøng oâng, toâi noùi:
Nhö vaäy thì laø.... trôøi cao coù maét roài. Khoâng, phaûi noùi laø quaân ñoäi coù
maét chöù...
ÖØ, maø tao chöa bieát seõ laøm gì nöõa.
Coù leû hoï
seõ cho oâng daïy ôû caùi “tröôøng khoán naïn naày”.... ñeå oâng cöù phaûi ñoái
dieän vôùi caùc quan chöùc maø oâng hay chöôûi leùn luùc tröôùc ñoù...
OÂng cöôøi
cöôøi:
Thoâi...
Ñöøng nhaéc laïi nöõa.... Tao heát chöôûi laâu roài maày....
Toâi cöôøi,
baét tay oâng moät laàn nöõa, roài chia tay.
Ba thaùng sau ngaøy ra tröôøng, toâi bò thöông, ñöôïc ñöa veà Toång
Y Vieän Coäng Hoøa, Saøi Goøn. Khoâng bieát do ñaâu maø oâng baïn giaø ñoàng khoùa ñoù bieát
ñöôïc, tìm vaøo thaêm. Khi oâng böôùc vaøo toâi nhaän khoâng ra: oâng aên maëc
chöõng chaïc, quaân phuïc thaúng neáp, daùng voùc cöùng caùp maïnh meõ nhö moät
ngöôøi lính chuyeân nghieäp. OÂng gôû muõ löôõi trai xuoáng nhìn toâi cöôøi
cöôøi... Toâi nhìn hai ñoâi hoa mai vaøng treân coå aùo, roài nhìn phuø hieäu
Tröôøng Voõ Bò Ñaø Laït treân vai... Ñònh ñöa tay
chaøo, nhöng oâng ñaõ noùi:
Naèm yeân
maày aï, naèm yeân... Khoâng neân cöû ñoäng, khoâng neân...
Nhìn ra oâng, toâi chæ vaøo coå aùo. OÂng cöôøi cöôøi noùi:
Lon giaû ñònh maày aï. Tuïi maày ra tröôøng mang caùi quai chaûo Chuaån UÙy, tao mang
ngay Trung UÙy... ñeå ñi daïy hoïc....
Daïy hoïc?
ÖØ, tao daïy
khoa hoïc trong Tröôøng Voõ Bò....
AØ...
OÂng chæ vaøo
caùi buïng ñang baêng boù traéng xoùa cuûa toâi, noùi:
Chuùc möøng!
Chuùc möøng...
Chuùc möøng caùi gì?
Kyø naày coù
giaûi nguõ, laøm thöông pheá binh, nhôù ñi hoïc laïi, con aï... Tröôøng Ñaïi
Hoïc Y Khoa ñang chôø con ñaáy.... Tao ñaõ noùi vôùi maày roài, maày phaûi leân
ñaïi hoïc, con aï.
“Ñaïi hoïc Y Khoa”?! Toâi chöa nghó ñeán vieäc trôû laïi ñaïi hoïc.
Khi ra traän, ñaùm quan treû boïn toâi chæ ñoïc hai caâu thô cuûa moät ngöôøi
huynh tröôûng naøo ñoù:
“Mai ra traän neáu ta coøn soáng
soùt,
Trôû veà An Nhôn phaù phaùch
chôi...”
Toâi chöa heà nghó ñeán vieäc veà ñaïi hoïc.
OÂng ghi ñòa
chæ cho toâi, roài aân caàn daën doø:
Neáu ra Hoäi
Ñoàng Giaùm Ñònh Y Khoa, ñöôïc giaûi nguõ, nhôù ñi hoïc laïi....
Toâi queân
heát chöõ nghóa roài oâng ôi....
Ngoaøi giôø daïy ôû Tröôøng Voõ Bò Ñaø Laït, tao coøn coù giôø daïy
ôû Ñaïi Hoïc Khoa Hoïc Saøi Goøn. Nhôù ñi hoïc laïi. Tao coù nhieàu baïn
daïy ôû Khoa Hoïc, hoï vôùi tao seõ keøm cho maày... Ñöøng lo...
Thaùng hai naêm 1975 toâi bò thöông laàn thöù hai. Thaùng Tö naêm
1975, veát thöông chöa laønh ñaõ bò goïi trôû veà ñôn vò. Khi ñôn vò tan
raõ, toâi bò baét laøm tuø binh.
Trong “ñaïi hoïc” tuø binh, toâi ñaõ hoïc nhieàu baøi hoïc ñaéng
cay.
....
Naêm 1995, toâi thaùp tuøng moät phaùi ñoaøn khoa hoïc gia, kyõ sö
Myõ ñi Vieät
Moät chieàu, sau giôø laøm vieäc, toâi vôùi maáy ngöôøi baïn Myõ ñi
daïo quanh chôï Beán Thaønh. Chôït naåy ra moät yù nghó, toâi ngoaéc maáy
chieác xích loâ, nhôø hoï chôû maáy anh Myõ ñi daïo moät voøng chôi cho bieát.
Maáy ngöôøi ñaïp xích loâ maïnh meõ chen nhau ñaïp xe
ñeán giaønh khaùch Myõ. Thaáy coù moät ngöôøi ñaïp xích loâ
coù veû lôùn tuoåi, chaäm chaïp phía sau, toâi goïi oâng.
OÂng giaø
ñaïp xích loâ trôø tôùi, veùn vaønh noùn rôm leân hoûi:
Ñi ñaâu, ñi ñaâu, caäu ôi?
Thaáy maët
oâng, toâi giaät baén ngöôøi.... OÂng baïn cuõ, oâng Tieán Só, giaùo sö Tröôøng
Voõ Bò, giaùo sö ñaïi hoïc khoa hoïc Saøi Goøn, ñang naëng neà thôû. OÂng cuõng nhaän ra toâi, nhöng oâng ñieàm tónh, laëng im.
Toâi chæ than:
Trôøi ôi!...
OÂng cuõng laëng im. Caùi laëng im cuûa moät ngöôøi daân heøn moïn
ñaõ quen chòu ñöïng nghòch caûnh. OÂng chæ tay,
haát haøm ra hieäu cho toâi leo leân xe. Toâi noùi vôùi maáy
ngöôøi baïn Myõ veà tröôùc ñeå toâi ñi chôi rieâng, hoï cöôøi thoâng caûm.
OÂng Tieán Só naëng neà, chaäm chaïp ñaïp chieác xích loâ chôû toâi qua nhöõng
ñöôøng phoá cuõ, quanh chôï Beán Thaønh,... OÂng hoûi:
Maày ôû ngoaïi quoác veà haû?
ÖØ...
ÔÛ ñaâu veà ñaáy?
Myõ... Coøn oâng? Sao maø ra noâng noãi naøy?
Noâng noãi gì? Maày maø ôû laïi thì maày
cuõng nhö tao thoâi...
Toâi bieát oâng noùi ñuùng. OÂng tieáp:
Möôøi moät tuaàn huaán nhuïc hoài ñoù maøy hay, maøy aï.
Haû?
Hoài mình bò
huaán nhuïc trong Tröôøng Boä Binh...
ÖØ,....
Tao ñaõ hoïc
moät “chapter” lôùn trong ñôøi...
???
Khoâng coù
maáy tuaàn huaán nhuïc, khoâng bieát nhaãn nhuïc chòu ñöïng nghòch caûnh coù
leû tao tieâu laâu roài...
ÖØ.... Hoài
ñoù mình hoïc chöõ nhaãn.... Baøi hoïc naày xaøi hoaøi trong ñôøi oâng ôi...
Toâi cuõng vaäy, nhôø quen bò huaán nhuïc neân vaãn bình thaûn maø chòu ñöïng
maáy naêm caûi taïo...
UÛa? Maày cuõng ñi caûi taïo
haû?
ÖØ... Heát ba
naêm..
Tao ngôõ maày
luùc ñoù ruùt theo ñôn vò chôù... Ñôn vò maày ruùt heát
ra bieån maø...
Ñaïi ñoäi
toâi ôû laïi ñaùnh ñoaïn haäu cho ñôn vò ruùt...
OÂng traàm
ngaâm goø löng ñaïp xe, khoâng noùi gì theâm. Moät
hoài laâu, oâng hoûi toâi coù nhôù lôøi oâng daën doø naêm xöa khoâng, toâi
hoûi oâng daën doø gì, oâng noùi:
Maày ra ngoaøi aáy coù ñi hoïc theâm khoâng?
Coù..
Hoïc gì ñaáy?
Kyõ thuaät...
ÖØ... Tao
ngôõ maày hoïc luaät... hay hoïc trieát chöù...
Toâi cuõng
coù hoïc trieát, “double major” oâng aï...
Maày hoïc ôû ñaâu?
OÂng chôït laëng im.
Toâi ñeán Myõ
khoâng gia cö, voâ ngheà nghieäp, ñi lang thang khaép
Toâi baät
tieáng Anh noùi chuyeän vôùi oâng, keå chuyeän San Diego OÂng baäp beï vaøi
caâu, roài noùi tieáng Vieät:
Thoâi noùi
tieáng Vieät ñi, tao queân tieáng Anh roài maày... Hai möôi naêm roài coøn
gì...
Toâi nhìn oâng, thaáy buoàn, thaáy tieác nhôù moät caùi gì ñoù. Noãi buoàn nheø nheï ñeán, buoàn nhö
nhöõng ñeâm ngoài gaùc treân ñoài Taêng Nhôn Phuù, buoàn nhö khi nghe tieáng
ñaïn ñi, nhö moät baøi thô cuûa sinh vieân só quan Nguyeân Sa:
“Haàm bia buoàn ñeán moä saâu,
Ta nghe tieáng huù treân ñaàu...
ñaïn bay...”
Khi xe voøng veà nôi toâi taïm truù, khaùch
saïn New World, ngang traïm Haøng Khoâng Vieät Nam vaø beán xe löûa Saøi Goøn
hoài xöa. Toâi môøi oâng toái ñi aên côm. OÂng hoûi:
AÊn ôû ñaâu?
Caravel ñi...
ÖØ, hai möôi
naêm nay tao khoâng coù dòp vaøo ñoù, maày aï... Maø... maø thoâi.... toán
tieàn laém maày aï....
Toâi môøi anh
ñi aên, coi nhö laø coâng taùc phí, haõng Myõ traû tieàn, khoâng phaûi tieàn
cuûa toâi, ñöøng lo...
Vaäy thì
OK...
Maø....
Gì nöõa?
Maày coù cho
tao daãn theo moät hai ngöôøi nöõa khoâng?
ÖØ... queân
nöõa, môøi chò vaø caùc chaùu luoân chöù....
Maët saàm
xuoáng nhö moät
lôùp söông môø, oâng noùi nheï:
Vôï con tao
maát heát roài maày ôi!
?
Gia ñình tao
ñi vöôït bieân, ñi hoaøi khoâng ñeán... Vôï con tao cheát treân bieån...
Toâi naém tay oâng, sieát chaët. Moät hoài sau toâi môùi hoûi:
Vaäy chôù
oâng ñònh daãn ai theo toái nay?
Hai thaèng baïn ñaïp xích loâ aáy maø... Maáy
ngaøy eá khaùch khoâng coù tieàn mua gaïo naáu côm tao aên côm cuûa tuïi noù
hoaøi, maø khoâng bieát laáy gì ñeå traû... Thoâi thì maày cho tao nhôø moät
tí... Coù ñöôïc khoâng?
Ñöôïc, ñöôïc
chöù...
....
Buoåi saùng ngaøy toâi ra saân bay veà Myõ, oâng Tieán Só ñaïp xích
loâ ñeán, môøi toâi ñi uoáng caø pheâ. Beân moät quaùn caø pheâ væa heø, oâng
vaø toâi ngoài laëng im. OÂng huùt thuoác lieàn tay,
maët traàm ngaâm nhö moät trieát gia. Toâi baét tay
töø giaõ oâng, trong loøng baøn tay coù keøm theo maáy tôø giaáy baïc moät
traêm ñoâ la. OÂng cuùi xuoáng nhìn, roài noùi laàm thaàm:
Tao ñang hoïc
ñaïi hoïc, maày aï...
”What?”
Tao ñang hoïc
ñaïi hoïc....
Ñaïi hoïc?!
Ñaïi hoïc
cuoäc ñôøi... Ñaïi hoïc veà tình ngöôøi... Tao hoïc hoaøi khoâng heát!
...
(Coøn tieáp)
Toáng Minh
Ñöôøng
--------------------------------
Chuù thích:
”Haùt treân ñoài Taêng Nhôn Phuù” laø
moät baøi haùt noåi danh trong giôùi só quan Thuû Ñöùc, taùc giaû laø oâng Voõ
Hôïi, buùt hieäu “Vuõ Ñöùc Sao Bieån”, moät sinh vieân só quan thôøi ñoù.
Tröôøng Boä Binh Thuû Ñöùc naèm treân ñoài Taêng Nhôn Phu.ù