Vol. 8 4 / 2002

Do hoang Nghia phutavanthu@yahoo.com or nthihoang@aol.com

Ñieän thoaïi di ñoäng vaø caùch duy trì pin

Tröôùc khi chuùng ta noùi veà ñieän thoaïi di ñoäng, chuùng cuõng neân caàn bieát sô qua veà söï hoaït doäng cuûa maùy ñieän thoaïi trong nhaø maø chuùng ta ñang duøng. Ñieän thoaïi trong nhaø chuyeån aâm thanh, tieáng noùi cuûa chuùng ta ñi baèng hai ñöôøng daây ñieän maø chuùng ta thaáy. AÂm thanh cuûa tieáng noùi cuûa chuùng ta ñöôïc ghi nhaän vaø aâm thanh chuyeãn ñi baèng hai ñöôøng daây ñieän nhoû qua ñeán ñaàu maùy ñieän thoaïi beân ngöôøi ñang cuøng ñieän ñaøm. Maùy ñieän thoaïi cuûa ngöôøi ñoái thoaïi nhaän aâm thanh vaø khueách ñaïi nhöõng laøn soùng aâm thanh vaø phaùt ra oáng nghe, theá neân chuùng ta coù theå nghe ñöôïc. Chuùng ta thöû töôûng töôïng neáu ñoái thoaïi vôùi moät ngöôøi caùch xa haøng traêm thöôùc chuùng ta phaûi roáng coå hoïng ra maø heùt cho ngöôøi kia nghe ñöôïc. Söï roáng coå hoïng laø chuùng ta duøng söùc löïc cuûa coå hoïng ñeå aâm thanh coù theå vang xa hôn. Cuøng moät nguyeân taéc cuûa söï roáng coå hoïng, trong maùy ñieän thoaïi cuõng coù heä thoáng khuyeách ñaïi bieán ñieän soùng qua ñöôøng daây ñieän thoaïi hoaëc trong khoâng cho tröôøng hôïp cuûa maùy ñieän thoaïi di ñoäng.

Moät thí duï ñieån hình laø hoåi nhoû chuùng ta cuõng coù khi chôi troø chôi ñieän thoaïi baèng hai oáng lon söûa boø noái laïi baèng moät sôïi chæ. Ñieän thoaïi baèng lon söûa boø vaø ñieän trong nhaø cuûa chuùng ta coù cuøng moät nguyeân taéc moät ñieåm khaùc laø khoaûng caùch cuõa hai maùy ñieän thoaïi thì coù theå xa hôn hai lon söûa boø ñoà chôi chuùng ta coøn nhoû.

Rieâng maùy ñieän thoaïi di ñoäng khoâng khaùc laø bao nhieâu, chæ thay theá baèng ñöôøng daây, thì ñieän thoaïi di ñoäng khoâng coù daây noái giöõa hai ñieän thoaïi, maø chuùng ta thöôøng goïi laø voâ tuyeán. Phaàn phaùt vaø ghi nhaän aâm thanh cuûa ñieän thoaïi di ñoäng cuõng gioáng y nhö moät ñaøi phaùt thanh vaø maùy ghi nhaän laø maùy thu thanh (radio). Thay vì maùy thu thanh chæ nhaän ñöôïc aâm thanh maø thoâi; ñieän thoaïi di ñoäng thì vöøa thu thanh vaø phaùt aâm thanh caû hai chieàu, chuùng ta vöøa noùi vaø nghe cuøng moät luùc.

Ñieän thoaïi di ñoäng ñöôïc chia ra nhieàu heä khaùc nhau, nhöng coù hai heä chính vaø taïm dòch laø ñieän soùng (analog) vaø ñieän tín (digital). ñieän thoaïi di ñoäng heä ñieän tín laø loaïi thoâng duïng nhaát hieän nay treân theá giôùi vaø cuõng coù raát nhieàu heä thoáng ñieän thoaïi heä ñieân tín khaùc nhau. Moåi heä thoáng coù nhöõng öu ñieåm rieâng vaø ñöôïc phaùt trieån theo töøng vuøng treân theá giôùi. Thí duï nhö heä thoáng GSM (Global System Mobile) phaùt trieån raát maïnh taïi AÂu Chaâu, CDMA (Code Division Multiple Access) phaùt trieån raát maïnh taïi Myû Chaâu. Ña soá nhöõng ñieän thoaïi di ñoäng chuùng ta duøng hieän nay treân Baéc Myû laø duøng kyû thuaät CDMA ñaây laø moät kyû thuaät ñieän tín ñöôïc phaùt minh bôûi coâng ty Qualcomm taïi San Diego, CA, USA. Kyû thuaät naøy coù lôïi cho caùc nhaø thaàu cho möôùn ñöôøng daây laø vì söùc chöaù ñöïng nhieàu cuù ñieän ñaøm cuûa moåi taàn soá cao hôn nhöõng heä thoáng khaùc.

Heä thoáng ñieän soùng (analog) ñaõ ñöôïc thieát laäp töø laâu, theá neân ñòa baøn hoaït ñoäng cuûa heä ñieän soùng raát roäng. Khi chuùng ta chaïy xe ra vuøng ngoaïi oâ thaønh phoá nhöõng ñieän thoaïi di ñoäng ñeàu baét ñöôïc ñieän soùng khi nhöõng vuøng naøy khoâng coù heä thoáng ñieän tín (digital) hoaït ñoäng. Coù nhieàu khuyeát ñieåm cuûa heä thoáng ñieän soùng cho neân nhöõng nhaø thaàu ñöôøng daây ñieän thoaïi ngaøy nay tìm caùch loaïi tröø heä thoáng ñieän soùng. Moät trong khuyeát ñieåm lôùn nhaát cuûa heä thoáng ñieän soùng laø moåi cuù ñieän ñaøm laø chieám laáy moät taàn soá. Chuùng thöû töôûng töôïng hoï phaûi boû haøng traêm trieäu ñoàng ra ñeå mua 300 taàn soá, nghóa laø chæ coù 300 cuù ñieän ñaøm thì khoâng theå naøo laøm aên cho coù lôøi nhieàu ñöôïc. Veà phaàn khaùch haøng duøng heä thoáng ñieän soùng cuõng gaëp vaø ñieåm khoù khaên nhö maùy ñieän thoaïi thuoäc heä ñieän soùng duøng raát nhieàu naêng löôïng phaûi saït pin moåi ngaøy, vaø phaåm chaát aâm thanh khoâng toát hay bò reø (static). Vì phaûi duy trì taàn soá vôùi traïm chuyeån tieáp maùy khuyeách ñaïi cuûa maùy ñieän thoaïi di ñoäng phaûi laøm vieäc lieân tuïc vaø duøng naêng löôïng cao hôn (0.5 W), theá neân maùy ñieän thoaïi theo heä ñieän soùng duøng naêng löôïng cuûa pin nhieàu hôn heä ñieän tín.

Kyû thuaät ñieän tín CDMA coù lôïi ñieåm cho caùc nhaø thaàu laø nhieàu cuù ñieän cuøng duøng trong cuøng moät taàn soá. Nhöng khuyeát ñieåm cuûa noù laø thöôøng bò caét (drop calls); nhaát laø trong nhöõng giôø cao ñieåm nhö 4 ÔÏ 6 giôø chieàu. Trong nhöõng thaønh phoá lôùn nhö New York, Los Angeles...sau giôø laøm vieäc moïi ngöôøi ra veà vaø duøng ñieän thoaïi di ñoäng, cho neân tröôøng hôïp bò caét ngang xaõy ra raát thöôøng. Möùc chöùa ñöïng cuûa moåi taàn soá chæ cho pheùp toái ña laø 40 tôùi 50 cuù ñieän ñaøm trong moät taàn soá (CDMA 800Mhz). Neáu khoâng may chuùng ta duøng ñieän thoaïi laø cuù ñieän ñaøm thöù 51, khoâng sôùm thì muoän, laøn soùng cuûa cuù ñieän ñaøm thöù 51 naøy seû bò caét. Lyù do laø khi di ñoäng ra xa nhöõng traïm chuyeån tieáp, nhöõng traïm chuyeãn tieáp naøy khoâng coøn ñuû söùc khuyeách ñaïi taàn soá theâm nöõa cho cuù ñieän ñaøm thöù 51 naøy ñeå ñi tôùi traïm chuyeån tieáp khaùc, vì theá cuù ñieän thöù 51 naøy seû bò caét ngang, laøm cho chuùng ta raát böïc mình.

Noùi roû theâm veà taàn soá, caùc nhaø thaàu döôøng daây ñieän thoaïi di ñoäng phaûi boû moät soá tieàn raát lôùn ñeå thueâ nhöõng taàn soá naøy. Thí duï nhö haõng thaàu Verizon kyù coâng tra vôùi chính phuû Myõ möôùn hôn 300 taàn soá taïi khu vöïc thaønh phoá Los Angeles trong voøng moät thôøi gian nhaát vôùi trò giaù haèng traêm trieäu Myõ Kim. Caùc nhaø thaàu (Verizon, Bell, AT&T,...) phaûi tìm nhöõng phöông thöùc, kyû thuaät môùi ñeå moåi taàn soá coù theå chöùa ñöïng ñöôïc nhieàu cuù ñieän ñaøm chöøng naøo thì toát chöøng aáy. Theo kyû thuaät xöa chuùng ta duøng ñieän soùng ñieän thoaïi di ñoäng moåi cuù ñieän ñaøm duøng moät taàn soá, nhöng vôùi ñieän tín ñieän thoaïi di ñoäng moåi taàn soá coù theå chöùa hôn hai möôi cuù ñieän ñaøm coù theå leân ñeán naêm möôi cuù ñieän ñaøm tuøy theo ñieàu kieän cuûa nhöõng cuù ñieän naøy (xa, gaàn ñaøi chuyeån tieáp...). Hieän nay, ñaõ coù raát nhieàu caùc nhaø thaàu ñaõ duøng heä thoáng ñieän tín CDMA vôùi taàn soá 1.9Ghz. Heä thoáng ñieän tín naøy chaúng nhöõng coù söùc chöùa ñöïng raát nhieàu cuù ñieän ñaøm maø coøn coù theå chöùa ñöïng raát nhieàu döõ kieän ñieän tín thoâng tin (data) rieâng cho nhöõng nhu caàu môùi nhö nhöõng maùy vi tính toaùn boû tuùi (PDA). Nhöõng maùy ñieän toaùn boû tuùi naøy coù nhöõng khaû naêng töông töï nhö moät maùy vi tính maø chuùng ta ñang xöõ duïng. Nhöng vì laø moät maùy vi tính boû tuùi, nhöõng chöùc naêng cuûa noù bò gæaûm ñi moät phaàn. Nhöng cuõng ñöôïc laép raùp nhöõng boä phaän cuûa maùy ñieän thoaïi di ñoäng neân chuùng ta vöøa duøng nhö maùy vi tính vaø cuõng nhö moät maùy ñieän thoaïi di ñoäng.

Maùy ñieän thoaïi, vi tính boû tuùi (Personal Data Assistant) môùi nhaát cuûa haûng Audiovox

Noùi ñeán nhöõng maùy moùc di ñoäng nhö ñieän thoaïi thoaïi di ñoäng, chuùng ta khoâng theå naøo queân ñöôïc nguoàn naêng löôïng trôï giuùp cho nhöõng maùy ñieän töû naøy hoaït ñoäng ñöôïc laø pin (battery). Duøng cho ñieän thoaïi di ñoäng, nhöõng cuïc pin naøy thöôøng laø nhöõng loaïi pin coù theå saït ñöôïc nhieàu laàn (rechargable). Hieän nay treân thò tröôøng coù raát nhieàu loaïi pin ñeå duøng cho maùy ñieän thoaïi di ñoäng thí duï nhö hai loaïi chính thoâng duïng nhaát laø NiCd (Nickel cadium) LiOn (Lithium Ion). NiCd vaø LiOn laø teân cuûa nhöõng hôïp chaát hoaù hoïc ñöôïc duøng ñeå cheá taïo pin vaø ngöôøi ta cuõng duøng teân ñoù ñeå goïi loaïi cuûa pin.

Khi duøng pin NiCd chuùng ta neân ñeå yù laø khoâng neân saït theâm khi pin vaån coøn xaøi ñöôïc (top up). Chuùng ta neân saït theâm khi pin khoâng coøn ñuû söùc ñieàu khieån maùy ñieän thoaïi (completly drain). Lyù do laø khi pin vaãn coøn naêng löôïng (charges) maø chuùng ta laïi saït theâm vaøo thì nhöõng naêng löôïng môùi seû taïo neân moät ñieän tích môùi nhoû hôn ñieän tích ban ñaàu. Nghóa laø, möùc chöùa ñöïng naêng löôïng laàn naøy ít hôn laàn tröôùc. Neáu chuùng ta cöù tieáp dieãn nhöõng laàn saït nhö theá thì möùc chöùa ñöïng cuûa pin ngaøy caøng ít hôn.

LiOn cuõng töông töï, nhöng nhöõng nhaø saûn xuaát loaïi pin naøy coù taïo moät boä phaän kieåm soaùt cöôøng ñoä doøng ñieän trong khi saït. Boä phaän maïch ñieän töû naøy ñöôïc raùp beân trong cuïc pin. Coù hai nhieäm vuï chaùnh laø kieåm soaùt cöôøng ñoä doøng ñieän trong khi saït vaø caét ngöng saït khi pin vöøa ñaày, nhieäm vuï laøm ngöng saït cuûa pin laø traùnh nhöõng traïng thaùi saït quaù möùc (over charged). Saït quaù möùc seû taïo cho pin bò noùng, laøm hoûng caùc hôïp chaát hoùa hoïc vaø laøm cho pin khoâng coøn chöùa döïng ñöôïc nhieàu naêng löôïng.

Thanh Long, Apr. 7 / 2002

Home