|
|
||
|
Chæ daån caùch download font VNI mieån
phí ñeå ñoïc Ñaëc san Vieät Voõ Ñaïo: click Chæ daån
Du Muïc
vaø Noâng Nghieäp
Giaùo
sö Ñaøo Vaên Döông
Coù ba ñieåm trong thöïc taïi maø moïi ngöôøi ñeàu chaáp nhaän:
1.-
Thieân nhieân (hay töï nhieân) coù tröôùc loaøi ngöôøi;
2.-
Chæ coù moät loaøi ngöôøi vaø coù nhieàu daân toäc;
3.-
Loaøi ngöôøi phaûi nöông töïa vaøo thieân nhieân ñeå sinh soáng.
Do ñoù, loaøi ngöôøi
(hay nhaân loaïi) coù lieân heä maät thieát vôùi thieân nhieân. Noùi roõ hôn, thieân nhieân coù tröôùc loaøi ngöôøi neân thieân
nhieân coù aûnh höôûng raát nhieàu ñeán ñôøi soáng con ngöôøi.
Töø
ngaøn xöa tôùi nay vaø mai sau nöõa, quaù trình soáng cuûa loaøi ngöôøi laø
quaù trình vöøa tranh ñaáu vôùi thieân nhieân, vöøa nöông töïa vaøo thieân
nhieân ñeå soáng coøn.
Ngöôøi
luoân luoân bò thieân nhieân taán coâng veà caû hai maët theå chaát vaø tinh
thaàn. Veà theå chaát, ngöôøi bò thieân nhieân taán coâng baèng khí
haäu, thôøi tieát, thieân tai (baõo toá, luït loäi,
ñoäng ñaát, v.v...). Veà tinh thaàn, ngöôøi bò thieân nhieân
taán coâng baèng thuù tính ñaùnh ñuoåi nhaân tính.
Thieân
nhieân coù theå taøn saùt ngöôøi; ngöôïc laïi, ngöôøi khoâng theå huûy dieät
thieân nhieân, maø phaûi tìm caùch hôïp taùc vôùi thieân nhieân, thoáng nhaát
vôùi thieân nhieân. Ngöôøi ñaõ chuyeån sang vò theá chuû ñoäng ñoái vôùi
thieân nhieân, ngöôøi ñaõ chuyeån theá ñoái laäp cuûa
thieân nhieân sang theá hôïp taùc nghóa laø thöïc hieän söï thoáng nhaát thieân
nhieân vôùi con ngöôøi (luaät ñoái laäp thoáng nhaát).
Ñôøi soáng con ngöôøi
raát phöùc taïp, an vui hay khoå cöïc tuøy theo theå
cheá chính trò vaø söï phaùt trieån kình teá cuûa xaõ hoäi, nôi con ngöôøi sinh
soáng.
Ñôøi
soáng con ngöôøi ñaõ bieán ñoåi raát nhieàu, töø haùi löôïm, saên baén ñeán
noâng nghieäp, thöông nghieäp, roài coâng ngheä ñeán kyõ ngheä. Ñôøi
soáng caùc saéc daân tuy khaùc nhau raát nhieàu, nhöng taát caû ñeàu thuoäc veà
hai goác: du muïc vaø noâng nghieäp.
I.- Môû ñaàu
Phaàn
môû ñaàu naøy ñuùng ra coù theå khoâng caàn thieát ñoái vôùi baøi vieát
"Du muïc vaø Noâng nghieäp". Tuy nhieân, coù nhieàu ñoaïn
trong baøi vieát lieân quan ñeán nhöõng khaùm phaù môùi cuûa nhieàu khoa hoïc
gia caùc ngaønh (môùi chæ trong voøng 10 naêm nay), neân coù theå gaây thaéc
maéc hoaëc ngoä nhaän cuûa caùc nhaø trí thöùc khi thaáy nhöõng "ñieàu
môùi" ñoù traùi ngöôïc vôùi nhöõng hieåu bieát cuûa hoï (theo taøi lieäu
cuõ).
I.1- Coù theå noùi,
ngöôøi Vieät hoïc Söû Vieät ôû baäc Tieåu hoïc, Trung hoïc hay Ñaïi hoïc, ñeàu
bieát cuoán Vieät Nam Söû Löôïc cuûa Traàn Troïng Kim, hay cuoán Vieät Söû Taân Bieân cuûa Phaïm Vaên
Sôn. Hai söû gia naøy ñeàu döïa vaøo nhöõng saùch söû cuûa Trung Hoa hay cuûa
caùc söû gia Phaùp (cuõng vieát theo saùch cuûa Trung
Hoa). Ngöôøi Hoa muoán ñeà cao daân toäc hoï, neân ñaõ xuyeân taïc nhieàu ñieåm
ñoái vôùi nhöõng saéc daân ôû chung quanh, vaø goïi
laø man di moïi rôï (toäc Hoa goïi ngöôøi Vieät laø Nam Man).
Nhöõng
ñieàu ngöôøi Vieät ôû caùc saùch söû cuõ, ñaõ in saâu ñaäm vaøo ñaàu oùc daân
Vieät. Neáu coù ai noùi ngöôïc laïi, chaéc chaén hoï bò
cheâ bai laø doát naùt, khoâng thuoäc söû neân noùi baäy.
Gaàn ñaây, ngöôøi
vieát ñöôïc bieát hai chuyeän sau:
1.- Trong moät ñóa
Video phaùt haønh caùch ñaây maáy naêm, nhaø vaên N.N.N ñaõ noùi: "Nhôø
coù hai thaùi thuù Nhaâm Dieân vaø Tích Quang nhaø Ñoâng Haùn truyeàn daïy
caùch troàng luùa nöôùc, daân Vieät môùi coù gaïo maø aên côm."
Chaéc
oâng N.N.N nhôù ñeán nhöõng ñieàu ñaõ hoïc trong cuoán söû cuûa Traàn Troïng
Kim.
Söï
thöïc hoaøn toaøn ngöôïc laïi.
Moät soá hoïc giaû
Trung Hoa (Li Chi, Tröông Quang Tröïc, Te Tzu Chang) ñeàu laø tieán só toát
nghieäp ôû caùc ñaïi hoïc Harvard, Yale, ... taïi Hoa Kyø, ñaõ vieát:
"Tröôùc kia, caùc söû gia Trung Hoa chæ ngoài ôû Baéc Kinh, töôûng töôïng
ñôøi soáng cuûa daân chuùng caùc nöôùc laân bang neân goïi hoï laø man di moïi
rôï maø khoâng coù moät baèng chöùng naøo. Caùc söû gia ñoù khoâng bieát raèng
chính ngöôøi maø caùc söû gia ñoù goïi laø
Söï
thöïc naøy ñaõ ñöôïc nhieàu khoa hoïc gia quoác teá coâng nhaän. Xin ñôn
cöû maáy vò noåi tieáng: Carl Saver (Myõ), Solheim W. II (Myõ), Keiukov (Nga),
S. Oppenheimer (Anh).
2.-
Thaùng 02 naêm 2004, trong moät buoåi phoûng vaán cuûa moät ñaøi phaùt thanh ôû
Houston, nhaø vaên A. P. N. V. D ñaõ trích daãn moät ñoaïn vieát trong cuoán
saùch cuûa oâng do Trung Taâm Vaên Buùt Vieät Nam Hoa Kyø xuaát baûn naêm 2003:
"Tieán só Chu, giaùo sö Ñaïi hoïc Houston cho chuùng ta bieát: moät toáp
ngöôøi Ñoâng Phi Chaâu ñaõ ñi sang AÙ Chaâu, theo höôùng Ñoâng vaø tôùi ñaát
Trung Hoa, sau ñoù trôû thaønh ngöôøi Hoa. Moät soá ngöôøi ñi
tôùi chaâu thoå soâng Hoaøng Haø, soâng Döông Töû, roài thaønh ngöôøi Vieät.
Sau ñoù, hoï traøn veà phiaù
Söï
thöïc traùi ngöôïc haún. Theo taøi lieäu cuûa tieán só
J. Y. Chu (baøi Genetic Relationship of Populations in
Khaûo coå hoïc, Nhaân
chuûng hoïc cho bieát theâm: khoaûng 35.000 naêm TNN, daân Vieät ñaõ ñaït ñöôïc
moät neàn vaên hoùa khaù cao laø Vaên hoùa Tieàn Sôn Vi (do nhöõng di vaät ñaøo
ñöôïc taïi xaõ Sôn Vi, tænh Phuù Thoï, Baéc Vieät).
Phoái hôïp vôùi caùc
ngaønh khaûo coå hoïc, di truyeàn hoïc, v.v..., chuùng ta coù theå noùi, ngöôøi
Vieät thuoäc vaên hoùa Tieàn Sôn Vi ñaõ di chuyeån ñeán ñaát Trung Hoa khoaûng
35.000 naêm TNN, vaø laø nhöõng ngöôøi daân ñaàu tieân sinh soáng treân ñaát
Trung Hoa.
Hai hoïc giaû Trung
Hoa laø Chu Coác Thaønh (taùc giaû cuoán Trung Quoác Thoâng Söû) vaø Moäng Vaên
Thoâng (taùc giaû cuoán Coå Söû Nhaân Vi) ñaõ xaùc nhaän: Vieät toäc ñaõ coù
maët ôû khaép Trung Hoa thôøi xöa, tröôùc caû Haùn toäc, neân Vieät toäc ñöôïc
keå laø chuû ñaàu tieân cuûa ñaát Trung Hoa.
(Ngöôøi
vieát ñaõ trình baøy nhöõng ñieàu treân trong baøi Hieän Thöôïng Bieån Tieán
Treân Ñaát Vieät. Rieâng baøi vieát cuûa tieán só J. Y
Chu, ngöôøi vieát xin trình baøy laïi trong phaàn döôùi).
Nhö vaäy,
nhaø vaên A. P. N. V. D ñaõ traéng trôïn xuyeân taïc taøi lieäu cuûa tieán só
J. Y Chu.
Roài ñaây, khoâng bieát
coøn coù nhaø vaên naøo nöõa, vaãn döïa vaøo taøi lieäu cuûa Trung Hoa, roài
mieät thò toå tieân, maït saùt daân toäc nhö cuoán "Toå Quoác AÊn
Naên"? Tinh thaàn vong baûn naøy ñeán bao giôø môùi
chaám döùt? Coù theå ñaàu oùc nhöõng nhaø trí thöùc
ñoù khoâng bao giôø bieát daân Vieät ñaõ ñaït ñöôïc nhöõng neàn vaên minh cao
töø vaøi chuïc ngaøn naêm tröôùc ñaây.
Xin ghi döôùi ñaây
yù kieán cuûa hai hoïc giaû Anh vaø Myõ:
*Nhaø söû hoïc ngöôøi
Anh teân laø Toynbee ñaõ vieát trong boä saùch lôùn cuûa oâng laø "A Study
Of History": "Töø coå ñeán kim coù 29 neàn
vaên minh". Nhöng khi oâng vieát ñeán quyeån cuoái thì oâng phaûi söûa
laïi laø coù "32 neàn vaên minh", vaø neàn vaên minh Vieät Nam naèm
ngang vôùi caùc neàn vaên minh khaùc nhö Trung Hoa, AÁn Ñoä, La Maõ, Hy Laïp. (Trích taäp san Tö Töôûng soá 25, trang 04, thaùng 12 naêm 2003,
taïi UÙc Chaâu).
Chuùng
ta thaáy raèng neàn vaên minh Vieät deã daøng bò laõng queân vì nöôùc Vieät
*Tieán só W. Solheim
II, giaùo sö Ñaïi hoïc
Hoaøi Vaên Töû vaø
Vónh Nhö ñaõ chuyeån ngöõ laø: "Thaùp saéng laïi quaù khöù bò laõng
queân" trong cuoán Tinh Hoa Tö Töôûng Vieät cuûa
Tuû Saùch Vieät Thöôøng, xuaát baûn taïi
***
Ñeå ñoäc giaû chöa
bieát ñeán nhöõng khaùm phaù môùi cuûa nhieàu khoa hoïc gia quoác teá thuoäc
nhieàu ngaønh, ngöôøi vieát thaáy raèng caàn coù phaàn môû ñaàu ñeå ñaùnh tan
nhöõng sai laàm trong saùch söû cuõ, veà ba ñieåm cuûa thöïc taïi ôû phaàn
treân (nhaát laø ñieåm 2).
I.2.- Söï hình thaønh vuõ truï
Thôøi ban sô, thí duï
khoaûng 20 tyû naêm tröôùc ngaøy nay (TNN), thieân nhieân hoaøn toaøn troáng
khoâng, khoâng coù baát cöù moät caùi gì (nhö maët trôøi, maët traêng, tinh
tuù).
Caùi troáng roãng
ban ñaàu ñoù, Phaät Toå goïi laø troáng khoâng, Laõo Töû goïi laø hö voâ, Chu
Lieâm Kheâ ñôøi Toáng goïi laø voâ cöïc (trong cuoán Kinh Dòch ñôøi Toáng),
caùc tröôûng laõo cuûa boä laïc Kogi (hieän taïi, ñang sinh soáng trong röøng
saâu ôû Nam Myõ) goïi laø Meï Vuõ Truï hay Kaluna.
Khoaûng troáng roãng
ñoù toàn taïi ñeán khoaûng 15 tyû naêm TNN thì coù moät caùi "tröùng vuõ
truï" (cosmic egg) voâ cuøng noùng, döôùi moät söùc eùp kinh khuûng, ñaõ
vôõ tan, gaây ra moät tieáng noå lôùn (big bang), tung vaøo thieân nhieân haøng
trieäu trieäu traùi caàu löûa khoång loà.
Haøng
trieäu traùi caàu löûa khoång loà thaønh caùc tinh tuù coøn toàn taïi ñeán
ngaøy nay. Moät caàu löûa khaùc thaønh maët trôøi.
Moät ít caàu löûa quay chung quanh maët trôøi: ñoù laø hoûa tinh, moäc tinh,
traùi ñaát, ...
Vuõ
truï ñaõ ñöôïc hình thaønh.
Phiaù
ngoaøi cuûa traùi ñaát nguoäi daàn vaø thaønh voû traùi ñaát, caùch ngaøy nay
khoaûng 4 tyû 700 trieäu naêm (ñoù laø tuoåi cuûa traùi ñaát). Gaàn 2
tyû naêm sau, coù möa taàm taõ lieân tieáp 60 ngaøn naêm, laøm cho voû traùi
ñaát raén theâm, roài phaàn raén daày theâm. Ñaïi döông, bieån caû thaønh hình;
sau ñoù ñeán nuùi non, soâng ngoøi.
Caùc caây coái xuaát
hieän treân maët ñaát caùch ñaây khoaûng 400 trieäu naêm, roài lan daàn thaønh nhöõng khu röøng. Loaïi toâm
caù xuaát hieän treân soâng bieån khoaûng 300 trieäu naêm tröôùc ñaây; sau ñoù
laø loaøi boø saùt. Caùc khuûng long soáng caùch ñaây khoaûng 150 trieäu
naêm; loaøi khæ xuaát hieän tröôùc ngaøy nay khoaûng 40 trieäu naêm; loaøi
ñöôøi öôi ñoä 14 trieäu naêm.
Loaøi
ngöôøi xuaát hieän sau cuøng, tröôùc ngaøy nay khoaûng 2 trieäu 500 ngaøn naêm.
I.3.- Loaøi ngöôøi laø moät maø daân toäc
laø nhieàu
Trong
khoaûng thôøi gian daøi hôn 2 trieäu naêm (töø 2 trieäu 500 ngaøn naêm ñeán 150
ngaøn naêm tröôùc ngaøy nay), con ngöôøi hieåu bieát raát haïn heïp veà vuõ
truï vaø nhaân loaïi, soáng aên loâng ôû loã trong hang saâu nuùi thaúm.
Con ngöôøi soáng trong thieân nhieân nhö loaøi muoâng thuù: ñoùi thì aên laù
caây, traùi caây trong röøng, saên thuù vaät nhoû hay baét toâm caù döôùi soâng
hoà, khaùt thì uoáng nöôùc soâng, nöôùc suoái. Toùm laïi, con
ngöôøi soáng baèng haùi löôïm vaø saên baét, ñaày thuù tính. Con ngöôøi
tranh ñaáu ñeå soáng coøn theo luaät "maïnh ñöôïc
yeáu thua" nhö suùc vaät, roài cheùm gieát laãn nhau ñeå duy trì maïng
soáng. (Trieát hoïc goïi laø luaät taùc ñoäng moät chieàu
daãn ñeán luaät ñoái laäp tieâu dieät, moät maát, moät coøn.)
Loaøi
ngöôøi coù ñôøi soáng bieán ñoåi luoân luoân cho tôùi ngaøy nay.
Gaàn ñaây, tieán só J.
Y Chu (ngöôøi Myõ goác Hoa) giaùo sö Ñaïi hoïc Houston, Texas, Hoa Kyø) döïa
vaøo di truyeàn hoïc vaø phoái hôïp vôùi khaûo coå hoïc, ñaõ chöùng minh ñöôïc
raèng con ngöôøi thoâng minh (homo sapiens sapiens) ñaõ phaùt sinh taïi Ñoâng
Phi Chaâu khoaûng 150 ngaøn naêm tröôùc ngaøy nay (TNN). Ñoù
laø toå tieân cuûa loaøi ngöôøi hieän nay, neân coøn goïi laø ngöôøi hieän ñaïi
(modern humans).
Con ngöôøi thoâng minh
nhaän thöùc raèng gioáng ngöôøi khaùc suùc vaät, neân phaûi coù ñôøi soáng
khaùc vôùi loaøi muoâng thuù, coù ñôøi soáng xöùng ñaùng laø ngöôøi. Noùi caùch
khaùc, con ngöôøi phaûi soáng theo nhaân tính chöù
khoâng phaûi ñoái xöû vôùi nhau theo thuù tính (luaät maïnh ñöôïc yeáu thua).
Con
ngöôøi thoâng minh soáng taïi Phi Chaâu khoaûng 50 ngaøn naêm, töø 150 ngaøn
naêm ñeán 100 ngaøn naêm TNN, truï taïi ñoù khoaûng 10 ngaøn naêm. Khoaûng 90 ngaøn naêm TNN, moät ñôït di cö töø Trung Ñoâng ñeán
Hoài Quoác vaø AÁn Ñoä vaø truï taïi hai nôi ñoù khoaûng 30 ngaøn naêm.
Nhöõng ngöôøi thoâng
minh ñoù ñi töø Phi Chaâu sang AÙ Chaâu theo höôùng
Khoaûng
60 ngaøn naêm TNN, moät ñôït di daân töø AÁn Ñoä ñeán Ñoâng Nam AÙ, roài döøng
chaân treân ñaát Vieät. Vaøo khoaûng 50 ngaøn naêm TNN, moät lôùp ngöôøi
Nam AÙ töø ñaát Vieät di chuyeån qua Nam Döông, roài UÙc Chaâu, nhôø nhöõng
giaûi ñaát lieàn goïi laø caàu noåi noái lieàn ñaát Vieät vôùi nhöõng nôi ñoù. Khoaûng 40 ngaøn naêm TNN, moät ñôït soùng ngöôøi nöõa töø ñaát
Vieät baêng qua caàu noåi ñi ñeán Phi Luaät Taân.
Sau
ñoù, vaøo khoaûng 35 ngaøn naêm TNN, moät ñôït ngöôøi (phaûi chaêng laø daân
Vieät thuoäc neàn vaên hoùa Tieàn Sôn Vi) töø ñaát Vieät tieán leân phiaù Baéc
tôùi Trung Hoa, truï taïi ñoù khoaûng 5 ngaøn naêm. Roài,
moät ñôït ngöôøi töø Trung Hoa qua Ñaøi Loan, Nhaät Baûn khoaûng 30 ngaøn naêm
TNN. Sau ñoù, moät ñoaøn ngöôøi coøn ñi xa hôn nöõa, vöôït qua eo Beringia (nhôø nhöõng caàu noåi) ñeán
Khoaûng 40 ngaøn
naêm TNN, moät ñôït di daân töø Ñoâng Phi tieán leân phiaù Baéc, roài chia laø
3 nhaùnh: moät nhaùnh ñi veà veà Taây Ban Nha, moät nhaùnh tieán veà AÂu Chaâu,
coøn nhaùnh thöù ba chuyeån höôùng ñi veà AÙ Chaâu theo höôùng Baéc, neân goïi
laø ngöôøi Baéc AÙ.
Khoaûng töø 35 ngaøn naêm ñeán 25 ngaøn
naêm TNN, nhöõng di daân Nam AÙ töø ñaát Vieät ñi leân phiaù Trung Hoa, phoái
hôïp vôùi daân Baéc AÙ, roài di chuyeån ñi nhieàu nôi ôû phiaù Baéc Trung Hoa:
ñoù laø nguoàn goác cuûa nhieàu saéc daân soáng taïi Trung Hoa ngaøy nay (giai
ñoaïn daân Vieät töø phöông Nam ñi leân phöông Baéc vaøo khoaûng 35 ngaøn naêm
TNN ñeán 3.000 naêm TNN, thôøi Xuaân Thu, Chieán Quoác).
Daân Ñoâng Phi da ñen,
toùc quaên, di chuyeån trong luïc ñòa Phi Chaâu (tôùi Taây Phi, Trung Phi vaø
Nam Phi) thì maàu da vaãn ñen nhö cuõ. Khi hoï di chuyeån ñeán nhöõng luïc ñòa
khaùc, qua moät thôøi gian daøi, söï thay ñoåi yeáu toá di truyeàn DNA keùo
theo söï bieán ñoåi genes, roài nhieãm saéc theå khieán maàu da thay ñoåi: da
naâu ñoái vôùi daân Nam AÙ Chaâu (Hoài Quoác, AÁn Ñoä), da vaøng ñoái vôùi daân
Ñoâng Nam AÙ, Trung Hoa, Nhaät Baûn vaø thoå daân UÙc Chaâu, da traéng vôùi AÂu
Chaâu, da ñoû vôùi thoå daân Myõ Chaâu.
Tieán
só J. Y Chu ñaõ döïa vaøo di truyeàn hoïc maø ñöa ra nhöõng keát luaän treân
vaø ñaõ ñöôïc caùc hoïc giaû quoác teá ñoàng yù.
Toùm
laïi, chæ coù moät loaøi ngöôøi xuaát phaùt töø Ñoâng Phi Chaâu, di chuyeån ñi
caùc luïc ñòa. Nhöõng saéc daân soáng laâu taïi ñòa
phöông naøo, trôû thaønh daân toäc taïi nhöõng nôi ñoù, cho neân môùi coù
nhieàu daân toäc, vôùi daân toäc tính khaùc nhau.
Ghi theâm cuûa ngöôøi
vieát: Nhöõng ñieàu trình baøy ôû treân ñaõ ñöôïc tieán só J. Y Chu vieát trong
baøi Genetic Relationship of Population in China, ñaêng trong taïp chí The
National Acadamy of Science - USA, naêm 1998.
Ngöôøi
Nam AÙ tôùi ñaát Vieät khoaûng 60 ngaøn naêm TNN, sinh soáng taïi ñoù moät
thôøi gian daøi, trôû thaønh ngöôøi Vieät coù maàu da vaøng.
Khoaûng
50, roài 40 ngaøn naêm TNN, moät soá ngöôøi Nam AÙ töø ñaát Vieät tieán leân
phiaù Baéc, tôùi ñaát ngaøy nay laø Trung Hoa. Hoï laø ngöôøi Vieät chöa
hay vaãn laø Nam AÙ? Lieân ngaønh di truyeàn hoïc, khaûo coå hoïc, nhaân chuûng
hoïc, v.v... ñaõ traû lôøi caâu hoûi naøy.
Caùc khoa hoïc gia
trong nhieàu ñôït, ñaõ ñaøo ñöôïc nhieâu di vaät taïi xaõ Sôn Vi, tænh Phuù
Thoï, Baéc Vieät, roài duøng tia phoùng xaï carbon C-14 ñeå ñònh tuoåi nhöõng
di vaät ñoù. Caùc khoa hoïc gia ñaõ ñöa ra keát luaän sau
ñaây.
Daân
Vieät tuy soáng baèng haùi löôïm, saên baét, ñaõ soáng coù vaên hoùa.
Hoï goïi laø neàn vaên hoùa Tieàn Sôn Vi (hay Tieàn Hoøa Bình) khoaûng 33 ngaøn
naêm TNN, roài vaên hoùa Sôn Vi töø ñoù ñeán khoaûng 12 ngaøn naêm TNN).
Hieän
töôïng bieån tieán khieán möïc nöôùc bieån daâng cao, tieán vaøo ñaát lieàn,
gaây luït loäi khaép vuøng Haï Long vaø ñoàng baèng Baéc Vieät. Daân Vieät phaûi tieán leân mieàn Trung Du ñeå traùnh luït. Dieän tích sinh soáng trôû neân chaät heïp, daân Vieät phaûi thay
ñoåi caùch sinh soáng. Töø haùi löôïm, saên baét, hoï ñaõ chuyeån sang
ñôøi soáng noâng nghieäp vaø thuaàn hoùa ñöôïc caây luùa nöôùc (ñaàu tieân
treân theá giôùi). Daân Vieät ñaõ ñaït ñöôïc neàn vaên minh Hoøa Bình hay vaên
minh Noâng Nghieäp Troàng Luùa Nöôùc, khoaûng 11 ngaøn naêm TNN, roài vaên hoùa
Baéc Sôn (vuøng Laïng Sôn) khoaûng 10 naêm TNN.
Nöôùc bieån tieáp
tuïc daâng cao, gaây luït loäi taïi mieàn Trung Du. Daân Vieät phaûi di chuyeån
sang Trung Hoa. Hoï ñem theo nhöõng kieán thöùc ñaõ
thaâu löôïm ñöôïc (troàng luùa nöôùc, duøng ñaù maøi, laøm ñoà goám, v.v...)
neân laïi ñaït ñöôïc nhieàu neàn vaên hoùa taïi Trung Hoa (vaø goùp phaàn
khoâng nhoû vaøo neàn vaên minh Trung Quoác sau naøy).
Ngöôøi Vieät thuoäc
caùc neàn vaên hoùa Sôn Vi, Hoøa Bình, Baéc Sôn tieán sang Trung Hoa baèng hai
ngaõ: Ñoâng Baéc (qua Quaûng Taây, Quaûng Ñoâng, roài ñeán vuøng soâng Döông
Töû nhö Giang Taây, Trieát Giang), hoaëc ngaõ Taây Baéc (qua Quaûng Taây, Vaân
Nam, Töù Xuyeân roài tieán leân phiaù Baéc ñeán soâng Hoaøng Haø, sau ñoù ñi
xuoáng döôùi ñeán soâng Hoaøi).
*Tieán
theo höôùng Ñoâng Baéc, daân Vieät ñaõ ñaït ñöôïc nhöõng neàn vaên hoùa:
- Vaên hoùa Lónh
- Vaên hoùa Giang
- Vaên hoùa Ching Lieân
Kang, do nhöõng di vaät ôû Giang Ñoâng (gaàn 6 ngaøn naêm TNN).
*Tieán
theo höôùng Taây Baéc, daân Vieät ñaït ñöôïc:
- Vaên hoùa Vaân Nam -
Töù Xuyeân (ñaát Thuïc) do nhöõng di vaät ôû Quaûng Taây (treân 14 ngaøn naêm
TNN), taïi Töù Xuyeân (treân 7 ngaøn naêm TNN).
- Vaên hoùa Ngöôõng Thieàu
do nhöõng di vaät ôû Thieåm Taây (treân 6 ngaøn naêm TNN).
- Vaên hoùa Long Sôn do
di vaät taïi Haø
***
Chuùng
ta thaáy raèng daân Vieät ñi töø ñaát Vieät ñeán ñaát Trung Hoa (töø höôùng
II.- Du Muïc vaø noâng nghieäp
Ñòa lyù vaø khí haäu
laø hai yeáu toá coù aûnh höôûng nhieàu ñeán ñôøi soáng con ngöôøi.
II.1.- AÛnh höôûng cuûa thieân nhieân
Treân traùi ñaát,
phiaù Baéc (AÂu Chaâu, Baéc Trung Hoa, ...) coù khí haäu giaù laïnh vaø khoâ
neân coù nhieàu ñoàng coû raát roäng (nhö ñoàng coû Gobi ôû Taây Baù Lôïi AÙ
roäng meânh moâng baùt ngaùt), coøn phiaù Nam (Phi Chaâu, Nam AÙ Chaâu, Ñoâng
Nam AÙ, ...) coù khí haäu noùng vaø coù nhieàu möa taïo thaønh nhöõng soâng
ngoøi vaø ñoàng baèng ôû khu vöïc caùc soâng lôùn.
Ñôøi soáng con ngöôøi
luùc sô khai, khaùc nhau laø do nhöõng ñieàu kieän veà thieân nhieân khaùc
nhau. Khí haäu laïnh vaø khoâ hoaëc noùng vaø aåm ñaõ ñöa
ñeán keát quaû laø cö daân nhöõng nôi ñoù sinh soáng khaùc nhau sau thôøi kyø
daøi soáng baèng haùi löôïm (laù caây, traùi caây) vaø saên baét (saên muoâng
thuù, baét toâm caù).
Sau thôøi kyø haùi
löôïm saên baét, nhöõng ngöôøi cu nguï taïi nôi laïnh vaø khoâ coù nhieàu ñoàng
coû, soáng baèng chaên nuoâi, neân thuoäc goác du muïc, vôøi ñaøn gia suùc
(traâu, boø, heo, deâ cöøu ....). Gia suùc aên coû, khi suùc
vaät khoâng coøn ñuû coû ñeå aên, chuû nhaân ñaøn gia suùc khoâng theå ôû laïi
nôi ñoù ñeå chôø coû moïc, phaûi di chuyeån ñi choã khaùc coù ñoàng coû.
Lyù do ñoù laøm cho daân goác du muïc khoâng theå soáng yeân oån laâu daøi ôû
moät choã, maø phaûi di chuyeån ñi nôi naøy nôi khaùc, khoâng bao giôø ôû moät
choã nhaát ñònh. Vì vaäy, daân du muïc coù loái soáng du cö
neân haäu theá môùi goïi laø daân du muïc du cö.
Nhöõng ngöôøi soáng
taïi nôi noùng vaø aåm, coù nhöõng soâng lôùn vaø ñoàng baèng, choïn ngheà
troàng troït, roài caày caáy: ñoù laø loái soáng noâng nghieäp. Muoán troàng
troït hay caày caáy (rieâng bieät troàng luùa nöôùc), cö daân phaûi ñeå nhieàu
thì giôø cho caùc caây (nhö baàu bí, khoai saén luùc khôûi ñaàu, hay caây luùa
nöôùc veà sau naøy) lôùn daàn, môùi thaâu löôïn vaø
ñöôïc keát quaû toát ñeïp trong noâng vuï. Ñoái vôùi nhöõng
caây laâu naêm môùi troå hoa keát traùi, thôøi gian chôø ñôïi coù theå keùo
daøi naêm baûy naêm. Keát quaû laø noâng daân baét buoäc phaûi soáng
yeân ôû moät nôi, khoâng theå di chuyeån ñi nôi khaùc: ñoù laø loái soáng ñònh
cö, cho neân haäu theá môùi goïi laø daân ñònh canh ñinh cö.
Haäu
quaû cuûa hai loái soáng du muïc du cö vaø ñònh canh ñònh cö nhö theá naøo?
Nhöõng
daân soáng baèng noâng nghieäp (daân ñònh canh ñònh cö) chuû tröông cuoäc soáng
oån ñònh laâu daøi, ñôøi soáng khoâng bò xaùo troän taïi nôi sinh soáng neân
cuoäc soáng thieân veà tónh. Traùi laïi, daân soáng
baèng chaên nuoâi (daân du muïc du cö) phaûi toå chöùc ñôøi soáng sao cho coù
theå di chuyeån deã daøng vaø nhanh choùng töø nôi naøy ñeán nôi khaùc, neân
thieân veà ñoäng.
Nhö
vaäy, nhöõng neàn vaên hoùa cuûa loaøi ngöôøi veà sau naøy ñeàu coù goác laø
vaên hoùa noâng nghieäp troïng tónh hay vaên hoùa du muïc troïng ñoäng.
Chuùng ta thaáy roõ
laø daân AÂu Chaâu hay daân Trung Hoa ôû nhöõng nôi laïnh, thuoäc goác du muïc
neân coù neàn vaên hoùa troïng ñoäng, coøn daân caùc nöôùc Nam AÙ hay Ñoâng Nam
AÙ (rieâng bieät Vieät Nam) thuoäc goác noâng nghieäp neân coù neàn vaên hoùa
troïng tónh.
II. 2.- Phaùt trieån kinh teá
Vì thieân veà tónh,
caùc nöôùc Nam AÙ vaø Ñoâng Nam AÙ coù neàn vaên hoùa noâng nghieäp oån ñònh
laâu daøi, neân phaùt trieån kinh teá chaäm chaïp.
Trung
Hoa tuy thuoäc goác du muïc, nhöng coù giao löu vaên hoùa vôùi caùc nöôùc phiaù
Hoïc ñöôïc caùch thöùc
troàng luùa nöôùc, ñaõ nhanh choùng chuyeån sang ñôøi soáng noâng nghieäp tuy
vaãn giöõ goác du muïc, neân phaùt trieån kinh teá khoâng baèng ñöôïc caùc
nöôùc Taây Phöông. Trong thôøi gian gaàn ñaây (haäu baùn theá kyû 20), Trung
Hoa tieáp xuùc nhieàu vôùi caùc nöôùc Taây phöông, neân trôû laïi goác du muïc;
do ñoù, kinh teá môùi laïi phaùt trieån nhanh.
Vì thieân veà ñoäng,
caùc nöôùc AÂu Chaâu ñaõ coù neàn vaên hoùa chuyeån bieán raát nhanh, töø vaên
hoùa du muïc sang vaên hoùa thöông nghieäp, roài coâng nghieäp. Do ñoù, neàn
kinh teá phaùt trieån raát nhanh sang kyõ ngheä, roài kyõ ngheä nguyeân töû,
ñieän töû trong thôøi gian gaàn ñaây.
Daân du muïc luoân
luoân di chuyeån choã naøy choã khaùc, ñaõ nhaän thaáy söï khaùc bieät veà
haøng hoùa nhieàu hay ít ôû moïi nôi, thaáy roõ söï cheânh leäch veà giaù bieåu
khi ñoåi chaùc, neân ñaõ naûy sinh ra ñaàu oùc thöông maïi (thôøi xa xöa,
ngöôøi ta ñoåi chaùc haøng hoùa cho nhau, vì chöa phaùt minh ra tieàn ñoàng hay
tieàn giaáy). Söï ñoåi chaùc haøng hoùa giöõa caùc saéc daân laø khôûi ñieåm
cuûa thôøi kyø buoân baùn, ñeå töø du muïc chuyeån sang thöông nghieäp, sau ñoù
laø coâng nghieäp.
Tuy nhieân, khoâng
phaûi baát cöù daân du muïc naøo cuõng coù theå chuyeån ñoåi ñôøi soáng sang
thöông nghieäp, noâng nghieäp. Vieäc bieán ñoåi naøy caàn
phaûi coù moät soá ñieàu kieän môùi coù theå ñaït ñöôïc keát quaû ñoù.
Tröôùc
heát, haøng hoùa phaûi dö nhieàu, vöôït quaù söï caàn duøng cuûa daân chuùng;
theâm vaøo ñoù, phaûi coù nôi chöùa ñöïng haøng hoùa dö duøng (töùc laø phaûi
coù kho haøng). Muoán ñöa haøng hoùa ñi xa, ñöôøng xaù
lieân laïc phaûi toát vaø söû duïng ñöôïc khoâng khoù khaên giöõa nhöõng saéc
daân ñeå ñi ñeán nôi trao ñoåi haøng hoùa. Veà sau,
nhöõng nôi ñoù laø caùc chôï.
Giai ñoaïn trao ñoåi
haøng hoùa laø khôûi ñieåm cuûa thôøi kyø du cö chuyeån sang ñònh cö môùi thích
hôïp vôùi vieäc buoân baùn haøng hoùa.
Daân
soá caùc nôi taêng daàn; daân caøng ngaøy caøng ñoâng, vieäc trao ñoåi haøng
hoùa caøng nhieàu. Nhöõng kho haøng, ngoâi chôï cuõng
phaûi taêng nhieàu ñeå ñaùp öùng nhu caàu. Daàn daàn, nhöõng nôi daân
chuùng sinh soáng ñeå ñi vaøo thöông nghieäp phaùt trieån maïnh: caùc ñoâ thò ñaõ ñöôïc hình
thaønh.
Söï
trao ñoåi haøng hoùa töø saûn phaåm cuûa chaên nuoâi ñeå laáy saûn phaåm noâng
nghieäp (hay ngöôïc laïi) moãi ngaøy moãi nhieàu ñeå thoûa maõn nhu caàu cuûa
daân chuùng. Söï giao löu giöõa hai saéc daân soáng veà chaên nuoâi vaø
noâng nghieäp seõ laøm cho daân goác du muïc chuyeån hoùa daàn daàn sang cuoäc
soáng pha troän chaên nuoâi vôùi buoân baùn. Ñeán khi
daân du muïc thaáy raèng buoân baùn ñem laïi nhieàu lôïi nhuaän hôn chaên
nuoâi, daân du muïc seõ chuyeån sang thöông nghieäp. Nhöõng
ñoâ thò seõ caøng ngaøy caøng taêng ñeå coù nhieàu kho haøng, nhieàu ngoâi
chôï. Ñeå phuïc vuï höõu hieäu daân chuùng caùc ñoâ
thò, caùc saéc daân phaûi coù thaät nhieàu haøng hoaù ñeå trao ñoåi.
Khoa hoïc, kyõ thuaät seõ phaùt trieån maïnh; ñôøi soáng thöông nghieäp seõ
chuyeån daàn sang ñôøi soáng coâng nghieäp.
Saéc daân naøo hoäi
ñuû nhöõng ñieàu kieän treân seõ coù moät neàn kinh teá phaùt trieån raát nhanh. Nhöõng saéc
daân Taây phöông tieán nhanh hôn Ñoâng phöông vì Taây phöông theo kòp ñaø tieán
hoùa caàn thieát . Chính vì khoâng hoäi ñuû nhöõng
ñieàu kieän keå treân, moät soá saéc daân Ñoâng phöông goác du muïc nhö Moâng
Coå, Maõn Chaâu nôi xöù laïnh, vaãn coøn ñôøi soáng du muïc daøi daøi. Daân
Trung Hoa chæ chuyeån töø chaên nuoâi sang noâng nghieäp, roài döøng laïi ôû
thöông nghieäp raát laâu, vaø môùi chæ bieán chuyeån nhanh choùng sang coâng nghieäp
trong thôøi gian gaàn ñaây, khi tieáp xuùc vôùi Taây phöông.
Rieâng daân Vieät
goác noâng nghieäp, öa thích ñôøi soáng noâng nghieäp, khoâng thích buoân baùn
caïnh tranh vì baûn tính hieàn hoøa, chaân thaät, neân khoù tieán sang thöông
nghieäp, coâng nghieäp.
III.- con ngöôøi vôùi thieân nhieân
Daân
goác du muïc vaø daân goác noâng nghieäp coù yù kieán hoaøn toaøn khaùc nhau
ñoái vôùi thieân nhieân.
III.1- Goác du muïc:
Daân
goác du muïc di chuyeån nay ñaây mai ñoù. Nôi naøo coù
ñoàng coû meânh moâng ñeå nuoâi suùc vaät laø hoï döøng chaân ôû nôi ñoù, neân
daân du muïc khoâng quan taâm ñeán ñòa lyù, khí haäu; hoï khoâng coi troïng
thieân nhieân.
Trôøi
naéng quaù nhieàu gaây ra haïn haùn, hoaëc khí haäu quaù laïnh, tuyeát rôi
nhieàu, hay trôøi gioâng baõo, daân du muïc seõ töø boû ngay nôi ñoù ñeå ñi
ñeán nôi khaùc maø thôøi tieát khoâng khaéc nghieät. Do ñoù, khí haäu,
thôøi tieát ñoái vôùi daân du muïc khoâng quan troïng baèng nhöõng caùnh ñoàng
coû. Ñoù laø nguyeân nhaân cuûa tinh thaàn coi thöôøng thieân
nhieân. Ngöôøi Taây phöông vôùi taâm traïng ñoù, môùi
tìm caùch chinh phuïc thieân nhieân.
Thaùi
ñoä coi thöôøng thieân nhieân coù öu ñieåm cuõng nhö coù khuyeát ñieåm.
Chuùng ta bieát raèng
thieân nhieân coù theå tieâu dieät con ngöôøi do caùc thieân tai nhö gioâng
baõo, luït loäi, ñoäng ñaát, chaùy röøng, v.v... neân
thieân nhieân coi nhö ñoái laäp vôùi con ngöôøi. Do ñoù, ngöôøi Taây phöông coi
thieân nhieân nhö keû thuø, nhöng hoï khoâng theå tieâu dieät ñöôïc thieân
nhieân, neân ngöôøi Taây Phöông chæ coù theå cheá ngöï thieân nhieân. Töø suy nghó ñoù, ngöôøi Taây phöông môùi tìm caùch ñoå boä leân
maët traêng, thaùm hieåm hoûa tinh. Hoï cuõng tìm
caùch caûi taïo genes cuûa caây thöïc phaåm, suùc vaät ñeå taêng gia saûn xuaát
(hoï chæ löu taâm ñeán löôïng chöù khoâng nghó ñeán phaåm); hoï thöïc hieän
sinh saûn voâ tính ñeå ñoaït quyeàn taïo hoùa.
Taâm
lyù coi thöôøng thieân nhieân khieán ngöôøi Taây phöông chòu khoù tìm toøi,
saùng taïo neân khoa hoïc môùi phaùt trieån maïnh.
Öu ñieåm cuûa tinh
thaàn coi thöôøng thieân nhieân raát nhieàu; ñôøi soáng vaät chaát cuûa con
ngöôøi moãi ngaøy moãi töôi ñeïp hôn; nhöng khuyeát ñieåm cuõng khoâng phaûi laø
ít.
Söï phaùt trieån
coâng, kyõ ngheä laøm oâ nhieãm moâi sinh raát tai
haïi cho söùc khoûe con ngöôøi. Naïn chaùy röøng xaûy ra
haøng naêm ñaõ thieâu huûy raát nhieàu caây coái, baõi coû. Löôïng thaùn
khí vaø chaát hoùa hoïc do caùc xí nghieäp thaûi ra haøng ngaøy khoâng coù caùc
thaûm xanh thöïc vaät haáp thuï neân moãi ngaøy moãi nhieàu. Moâi
sinh bò oâ nhieãm traàm troïng. Traùi ñaát noùng daàn,
nhieät ñoä taêng neân khoù löôøng ñöôïc haäu quaû khoác haïi. Ngöôøi maéc beänh taâm
thaàn chæ taêng chöù khoâng suy giaûm. Khi traùi ñaát
quaù noùng, loaøi ngöôøi coøn coù theå toàn taïi ñöôïc khoâng? Söï soáng coøn cuûa nhaân
loaïi hieän ñang bò ñe doïa vì söï phaùt trieån raát maïnh cuûa kyõ ngheä.
Chuùng ta thaáy nhöõng
saéc daân goác du muïc, nhaát laø saéc daân Taây phöông vôùi nhöõng ñaïi coâng
ty tö baûn, chæ bieát thu hoaïch lôïi nhuaän thaät nhieàu nhôø söï tieán boä
nhanh choùng veà kyõ ngheä nguyeân töû, ñieän töû trong thôøi gian gaàn ñaây. Hoï coi thöôøng thieân nhieân, gaây oâ nhieãm moâi sinh traàm
troïng vaø haâm noùng traùi ñaát moãi ngaøy moãi taêng, baát chaáp lôøi caûnh
caùo cuûa caùc khoa hoïc gia. Chuùng ta thaáy roõ
nhöõng ñieàu ñoù seõ gaây ra nhöõng keát quaû voâ cuøng khoác haïi cho nhaân
loaïi.
Trong
maáy naêm gaàn ñaây, caùc quoác gia taân tieán ñaõ yù thöùc ñöôïc tình traïng
phaù hoaïi moâi sinh vaø haäu quaû khoác haïi cuûa vaán ñeà ñoù trong ñaát
nöôùc cuûa hoï. Caùc ñaïi coâng ty tö baûn ñaõ coù quyeát ñònh tai haïi voâ cuøng cho nhöõng nöôùc chaäm tieán, keùm môû
mang hay ñang phaùt trieån. Neàn kyõ ngheä taân tieán raát caàn thieát ñeå thu hoaïch lôïi nhuaän lôùn lao, neáu coù haäu quaû khoác
haïi thì ñieàu naøy phaûi xaûy ra ôû moät quoác gia naøo khaùc, chöù khoâng
phaûi treân ñaát nöôùc hoï. Do ñoù, nhöõng quoác gia taân tieán môùi cho
thuyeân chuyeån nhöõng nhaø maùy kyõ ngheä töø ñaát nöôùc hoï ñeán nhöõng quoác
gia khaùc ôû AÙ chaâu (AÁn Ñoä, Trung Hoa roài sau naøy laø Ñoâng Nam AÙ trong
ñoù coù Vieät
Chuùng
ta thaáy raèng chính saùch thöïc daân môùi naøy seõ khoâng coù tröôøng hôïp
chieám ngöï ñaát ñai (kieåu thuoäc ñòa hay baûo hoä thôøi tröôùc), maø döôùi
hình thöùc tình nghóa cao ñeïp raát nhaân ñaïo laø giuùp ñôõ phaùt trieån kinh
teá ñeå naâng cao ñôøi soáng daân chuùng. Thöïc chaát
laø söï phaù hoaïi moâi sinh coù tính caùch laâu daøi ôû nhöõng quoác gia keùm
môû mang naøy. Moâi sinh taïi caùc nöôùc ñoù seõ bò oâ
nhieãm traàm troïng, khoâng theå phuïc hoài ñöôïc. Töø
ñoù, nhöõng quoác gia ôû AÙ chaâu ñöôïc giuùp ñôõ (!) naøy seõ khoâng bao giôø
ngoùc ñaàu leân ñöôïc nöõa, vì ñaát ñai maàu môõ ñaõ bò phaù hoaïi, gaây ra
tình traïng thieáu thöïc phaåm. Röøng ruù, ñaát ñai,
bieån caû, soâng ngoøi ñeàu chöùa ñöïng nhöõng chaát oâ nhieãm, roài ñaây seõ
gaây ra nhöõng beänh taät kyø laï khoâng theå chöõa ñöôïc.
Thöïc taïi cho thaáy
raèng trong thôøi gian môùi ñaây, loaøi ngöôøi ñaõ chöùng kieán moät soá beänh
môùi phaùt sinh ra maø
tröôùc ñaây chöa thaáy ai noùi ñeán. Ñoù laø nhöõng beänh boø
ñieân, heo lôû moàm hay long moùng, cuùm gaø, cuùm gia caàm ñoái vôùi suùc
vaät, vaø beänh vieâm phoåi caáp tính ôû con ngöôøi. Nhöõng
chöùng beänh naøy môùi phaùt sinh neân chöa traàm troïng, coøn coù theå ngaên
chaën ñöôïc. Nhöng mai sau, kyõ ngheä laïi thaûi ra
nhieàu caën baõ hoùa hoïc nöõa laøm cho moâi tröôøng thieân nhieân bò oâ nhieãm
kinh khuûng. Nhöõng chöùng beänh kyø laï gì nöõa seõ
gaây taùc haïi cho suùc vaät vaø loaøi ngöôøi? Lieäu con ngöôøi coù theå
ngaên chaën, chöõa trò ñöôïc khoâng? Soá töû vong cuûa suùc vaät vaø con ngöôøi
seõ nhö theá naøo? Beänh dòch seõ lan traøn ñi khaép
nôi; töông lai nhaân loaïi seõ ra sao?
Ñeå
keát luaän, vaán ñeà chính yeáu cuûa con ngöôøi khoâng phaûi laø chinh phuïc
thieân nhieân, chieán thaéng thieân nhieân, ñoaït quyeàn taïo hoùa, maø phaûi
soáng hoøa hôïp vôùi thieân nhieân (ñoù laø tinh thaàn hoøa cuøng vuõ truï cuûa
daân Vieät töø thôøi Huøng Vöông). Coù soáng hoøa hôïp
vôùi thieân nhieân, loaøi ngöôøi môùi coù theå toàn taïi ñöôïc.
III.2- Goác noâng nghieäp:
Nhöõng
saéc daân goác noâng nghieäp öa tónh (tinh thaàn Troïng tónh). Noâng
daân, nhaát laø nhöõng ngöôøi troàng luùa nöôùc (daân Vieät hay daân Ñoâng Nam
AÙ) soáng phuï
thuoäc raát nhieàu vaøo thieân nhieân qua nhöõng yeáu toá naéng, möa, gioâng
baõo... neân coi troïng thieân nhieân.
Rieâng
ñoái vôùi Vieät
"Troâng trôøi, troâng
ñaát, troâng maây,
Troâng möa, troâng gioù, troâng ngaøy, troâng
ñeâm.
Troâng sao chaân cöùng
ñaù meàm,
Trôøi
trong, bieån laëng, môùi yeân taám loøng."
Daân Vieät bieát
raèng con ngöôøi chæ laø taám thaân nhoû beù trong vuõ truï bao la, phaûi nöông
töïa vaøo trôøi ñaát töùc laø thieân nhieân ñeå soáng coøn. Con ngöôøi coù theå
bò thieân nhieân gieo raéc tai hoïa khuûng khieáp, neân daân Vieät phaûi quan
saùt trôøi ñaát, nghóa laø phaûi ñeå yù ñeán nhöõng hieän töôïng thieân nhieân.
Neáu trôøi vaàn vuõ, maây keùo ñen kòt, möa to gioù lôùn hay gioâng baõo noåi
leân, daân Vieät khoâng theå caày caáy ñöôïc trong tröôøng hôïp ñoù. Neáu coù
möa thuaän gioù hoøa, trôøi trong bieån laëng, ngöôøi noâng daân môùi yeân taâm
laøm ruoäng ñeå coù theå thu hoaïch ñöôïc keát quaû
toát ñeïp. Daân Vieät ñaõ nöông töïa vaøo thieân nhieân ñeå
duy trì söï soáng.
Khi daân Vieät
"troâng ñaát, troâng ngaøy, troâng ñeâm" maø thaáy trôøi naéng gaét
lieân tieáp, ñeâm noùng böùc, trôøi gaây haïn haùn, ñaát raén chaéc cöùng nhö
ñaù, thì con ngöôøi vôùi ñoâi chaân meàm maïi khoâng theå daãm ñaát naùt ra
ñöôïc thì laøm sao coù theå caày caáy (gieo gioáng, caáy maï, troàng luùa
nöôùc). DaânVieät phaûi tìm caùch "daãn nöôùc vaøo
ruoäng" (ñôøi sau goïi laø "daãn thuûy nhaäp ñieàn"). Khi
ruoäng ñaõ ñuû nöôùc, laøm cho ñaát thaám nöôùc roài meàm daàn, daân Vieät seõ
duøng ñoâi chaân daãm naùt ñaát ra, ñoâi chaân seõ trôû neân cöùng caùp, bieán
ñaát meàm thaønh nhöõng maûnh vuïn ñeå gieo gioáng, caáy maï, troàng luùa nöôùc
hoaëc troàng hoa maàu (veà sau, daân Vieät môùi duøng traâu ñeå caày ruoäng,
ñôõ cöïc nhoïc hôn).
Trong tröôøng hôïp
haïn haùn keùo daøi maø söùc ngöôøi khoâng sao choáng ñôõ noåi (daân Vieät ôû
nhöõng nôi khoâng ñuû nöôùc ñeå daãn vaøo ruoäng), thì noâng daân Vieät chæ
coøn caùch laø ñôïi coù möa lôùn, sau ñoù môùi coù theå troàng troït, caày
caáy.
Neáu
haïn haùn keùo daøi, ngöôøi daân ñaønh chòu maát muøa, vaø chôø ñeán muøa luùa
naêm sau.
Chính quyeàn sau naøy
phaûi coi laø vuøng ñoù coù thieân tai vaø toå chöùc
giuùp ñôõ daân chuùng qua côn hoaïn naïn.
Söùc
Ngöôøi coù haïn, khoâng phaûi luùc naøo cuõng "thaéng ñöôïc thieân
nhieân". Daân Vieät caûi taïo thieân nhieân ñeán ñaâu hay ñeán ñoù,
tuøy theo söùc löïc cuûa con ngöôøi ñeå phuïc vuï
Ngöôøi.
Vì phuï thuoäc raát
nhieàu vaøo thieân nhieân, noâng daân caùc nöôùc Ñoâng phöông, rieâng bieät
Vieät Nam, coi troïng thieân nhieân, neân khoâng daùm phaù hoaïi thieân nhieân,
vì phaù hoaïi thieân nhieân coù nghóa laø phaù hoaïi chính ñôøi soáng cuûa con
ngöôøi.
Ñoù
laø ñieåm khaùc bieät raát quan troïng giöõa daân goác noâng nghieäp vaø daân
goác du muïc ñoái vôùi thieân nhieân.
IV.- lieân heä giöõa ngöôøi vôùi ngöôøi
Veà söï lieân heä giöõa
Ngöôøi vôùi Ngöôøi trong xaõ hoäi nhaân loaïi hay xaõ hoäi daân toäc, coù
nhieàu ñieåm khaùc nhau giöõa daân goác du muïc vaø daân goác noâng nghieäp.
IV.1 - Sinh hoaït thöôøng ngaøy:
Daân
goác du muïc haøng ngaøy ñöa ñaøn suùc vaät ra ñoàng coû, di chuyeån luoân
luoân neân öa ñoäng, coi troïng nhöõng ngöôøi khoûe maïnh, taøi naêng, thaùo
vaùt. Töø ñoù, daân du muïc (caùc toäc Taây phöông, toäc Nga, toäc Hoa)
coù tinh thaàn troïng söùc maïnh, troïng taøi naêng, ñöa ñeán söï troïng voõ
(thieân veà quaân söï), troïng nam giôùi (khinh nöõ giôùi vì nöõ thöôøng yeáu
ñuoái hôn nam), coi thöôøng thieân nhieân vaø coù tham voïng cheá ngöï thieân
nhieân, chieán thaéng thieân nhieân.
Daân
goác noâng nghieäp (trong ñoù coù toäc Vieät) haøng ngaøy ra ñoàng ruoäng caày
caáy, troàng troït, soáng ñònh canh ñònh cö neân öa tónh. Noâng daân thích soáng haøi hoøa, töông trôï nhau ñeå gaët haùi
ñöôïc keát quaû toát ñeïp trong vieäc caày caáy troàng troït. Do ñoù,
ñôøi soáng daân noâng nghieäp oån ñònh hôn ñôøi soáng daân du muïc. Keát quaû
laø daân noâng nghieäp troïng tình nghóa, troïng ñöùc haïnh, troïng vaên, toân
troïng söï bình ñaúng giöõa nam vaø nöõ
ñeå phaân coâng hôïp taùc trong noâng vuï vaø trong gia ñình, toân troïng
thieân nhieân neân mong soáng hoøa hôïp vôùi thieân nhieân.
IV.2 - Tö töôûng cuûa daân Vieät:
Trong khi giao dòch
vôùi thoân xoùm, laùng gieàng, daân Vieät (goác noâng nghieäp) chuû tröông
soáng haøi hoøa, laáy tình nghóa ñeå cö xöû vôùi nhau:
"Moät boà caùi lyù
khoâng baèng moät tí caùi tình" hay laø "Khoân chaúng qua leõ, khoûe
chaúng qua lôøi". Töø ñoù, ta môùi coù caâu "Hoøa caû laøng",
dung hoøa nhöõng yù kieán dò bieät, yù kieán ñoái laäp ñeå ñi tôùi thoáng nhaát
tö töôûng, thoáng nhaát haønh ñoäng, neân traùnh ñöôïc söï tranh chaáp, xung
ñoät.
(Trieát
hoïc goïi laø luaät taùc ñoäng hai chieàu vaø luaät ñoái laäp thoáng nhaát).
***
Khi nhaø haäu Leâ
ñeà cao Nho giaùo, caùc nhaø khoa baûng ñeàu am töôøng Töù Thö, Nguõ Kinh cuûa
Khoång Giaùo, neân daân Vieät nôi thaønh thò chòu aûnh höôûng saâu ñaäm cuûa
neàn vaên hoùa Trung Hoa (goác du muïc), coøn daân thoân queâ vaãn soáng veà
noâng nghieäp ít chòu aûnh höôûng cuûa Nho Giaùo. Töø ñoù, vaên hoùa baùc hoïc
ñöôïc hình thaønh (goàm tam giaùo: Nho, Laõo, Phaät), ñaõ laán aùt vaø laøm lu môø vaên hoùa daân gian cuûa daân Vieät (coù töø thôøi
Huøng Vöông).
***
Töø
ngaøn xöa, döôùi thôøi Huøng Vöông, gia ñình Vieät laø gia ñình phuï heä, nhöng
phuï nöõ hoã trôï nam giôùi raát ñaéc löïc. Tinh thaàn
bình ñaúng luoân luoân ñöôïc theå hieän trong quan heä giöõa nam vaø nöõ trong
gia ñình cuõng nhö ngoaøi xaõ hoäi, keùo daøi nhieàu theá kyû.
"Treân ñoàng caïn,
döôùi ñoàng saâu
Choàng
caày vôï caáy, con traâu ñi böøa".
Ñoù laø söï phaân
coâng hôïp taùc theo söùc khoûe cuûa choàng vaø vôï
ñeå thu hoaïch ñöôïc keát quaû toát ñeïp. Vôï choàng luoân
luoân hoøa thuaän ñeå gia ñình ñöôïc eâm aám.
"Raâu toâm naáu
vôùi ruoät baàu,
Choàng chan vôï huùp, gaät ñaàu khen
ngon."
Moïi vieäc khoù khaên
trong gia ñình ñeàu ñem ra thaûo luaän giöõa hai vôï choàng vaø con caùi ñaõ
lôùn tuoåi ñeå cuøng nhau giaûi quyeát eâm ñeïp, sao cho khoâng phöông haïi
ñeán haïnh phuùc gia ñình.
"Thuaän
vôï thuaän choàng taùt bieån Ñoâng cuõng caïn."
Maùi aám gia ñình
Vieät ñaõ gaëp nhieàu xaùo troän khi "lôùp sôn Nho Giaùo" phuû leân
xaõ hoäi Vieät vôùi tinh thaàn troïng nam khinh nöõ ngoaøi xaõ hoäi, tình caûnh
choàng chuùa vôï toâi trong gia ñình. Phuï nöõ coù moät vai
troø thaáp keùm trong gia ñình cuõng nhö ôû xaõ hoäi Vieät töông töï xaõ hoäi
noøi Hoa.
"Tam toøng"
(ba ñieàu phaûi theo cuûa Nho Giaùo) laøm suy yeáu
raát nhieàu vai troø cuûa phuï nöõ.
Taïi gia toøng phuï (ôû
nhaø phaûi theo cha).
Xuaát giaù toøng phu
(laáy choàng phaûi theo choàng)
Phu töû toøng töû
(choàng cheát phaûi theo con).
Daân Vieät ñaõ chaâm
bieám, phaûn öùng baèng caùch haï thaáp giaù trò cuûa nam giôùi vaø ñeà cao nöõ
giôùi:
"Ba ñoàng moät
chuïc ñaøn oâng
Ñem boû vaøo loàng, cho
kieán noù tha
Ba traêm moät chò
ñaøn baø
Mua veà, ñem traûi chieáu hoa môøi ngoài.
"Lôùp sôn vaên
hoùa Phaùp" laïi ñöa ñòa vò ngöôøi choàng leân cao nöõa, coi ngöôøi choàng
laø chuû gia ñình, khieán cho moät soá ngöôøi choàng coù tính ñaøng ñieám, gaây
ñau khoå cho vôï:
"Choàng em noù
chaúng ra gì,
Toå toâm, soùc diaõ noù
thì chôi hoang
Noùi ra xaáu theáp
hoå chaøng,
Noù giaän
noù phaù, tan hoang cöûa nhaø."
Neáp soáng truyeàn
thoáng cuûa daân Vieät (goác noâng nghieäp) khoâng theå chaáp nhaän vaên hoùa
ngoaïi lai (cuûa daân goác du muïc) ñaõ gieo raéc tai
hoaï cho nhieàu gia ñình, nhaát laø ôû choán thaønh thò.
Tieác
thay, töø maáy traêm naêm tröôùc (theá kyû 15) tôùi ngaøy nay, raát nhieàu
ngöôøi Vieät chæ bieát ñeán quan ñieåm cuûa Nho giaùo du nhaäp vaøo ñaát Vieät.
Hoï ñeàu thuoäc caâu "Nhaát nam vieát Höõu, thaäp Nöõ
vieát Voâ" (moät con trai goïi laø coù con, möôøi con gaùi noùi laø khoâng
con).
Hoï
luoân luoân nhaéc ñeán chuû tröông Tam toøng cuûa Nho giaùo ñeå cheøn eùp phuï
nöõ Vieät.
Ñieàu ñaùng phaøn naøn
laø khoâng rieâng giôùi bình daân tin töôûng raèng tinh thaàn troïng nam khinh
nöõ, choàng chuùa vôï toâi thuoäc truyeàn thoáng vaên hoùa Vieät, maø haàu heát
nhöõng nhaø trí thöùc Vieät cuõng ñeàu tin töôûng nhö theá.
Thaät ñaùng buoàn!
IV. 3 - Toå chöùc coäng ñoàng:
Loaøi ngöôøi xuaát
hieän treân traùi ñaát khoaûng 2 trieäu 500 ngaøn naêm Tröôùc Ngaøy Nay (TNN),
soáng nhö loaøi muoâng thuù, cheùm gieát nhau khi caàn tranh nhau nhu yeáu
phaåm. Con ngöôøi ñaõ söû duïng luaät maïnh ñöôïc yeáu thua ñeå soáng coøn.
Ñeán khoaûng 150 ngaøn naêm TNN, ngöôøi thoâng minh, toå tieân cuûa loaøi
ngöôøi hieännay, xuaát hieän taïi mieàn Ñoâng Phi Chaâu, coù nhaän thöùc roõ
reät laø gioáng ngöôøi khaùc thuù vaät neân khoâng theå soáng nhö loaøi muoâng
thuù. Con ngöôøi phaûi soáng theo caùch thöùc cuûa
loaøi ngöôøi.
Con ngöôøi ñaõ soáng
trong coäng ñoàng, trong xaõ hoäi thì khoâng theå cö xöû vôùi nhau theo thuù tính, theo luaät maïnh ñöôïc yeáu thua. Soáng
trong coäng ñoàng, con ngöôøi phaûi giuùp ñôõ laãn nhau, ñuøm boïc nhau, vaø
thöông yeâu nhau: ñoù laø tính ngöôøi (nhaân tính) phaûi thay theá tính suùc
vaät (thuù tính). Con ngöôøi
phaûi coi ngang nhau (tinh thaàn bình ñaúng) ñeå soáng haøi hoøa.
Tinh thaàn nhaân loaïi ñoù toàn taïi suoát trong thôøi kyø
con ngöôøi thoâng minh soáng taûn maùt treân khaép theá giôùi, trong khoaûng
töø 100 ngaøn naêm ñeán 30 ngaøn ngaøn naêm TNN.
Toùm laïi, con ngöôøi
ñaõ soáng trong xaõ hoäi nhaân tính nguyeân thuûy trong thôøi gian daøi maø con
ngöôøi thoâng minh soáng taïi khaép moïi nôi treân traùi ñaát, trong thôøi kyø
con ngöôøi coøn soáng baèng haùi löôïm vaø saên baén.
Sau ñoù, ñôøi soáng
con ngöôøi thay ñoåi daàn tuøy theo nôi cö truù (ñòa
lyù) vaø khí haäu (laïnh vaø khoâ hay noùng vaø aåm). Tinh thaàn nhaân loaïi lu môø daàn, roài nhaït nhoøa khi con ngöôøi baét ñaàu soáng
baèng chaên nuoâi hay baèng noâng nghieäp. Noùi caùch khaùc,
goác du muïc vaø goác noâng nghieäp ñaõ thay ñoåi caùch sinh soáng cuûa con
ngöôøi trong coäng ñoàng.
IV. 3.1 - Goác du muïc:
Phaàn
treân (IV.1) cho chuùng ta thaáy daân goác du muïc coù neàn vaên hoùa troïng
ñoäng, neân coù tinh thaàn troïng söùc maïnh, troïng taøi naêng, troïng voõ,
troïng nam khinh nöõ, coi thöôøng thieân nhieân.
Daân
du muïc soáng baèng ngheà chaên nuoâi treân caùc ñoàng coû, luoân luoân ñeå yù
ñaøn suùc vaät. Khi ñöa suùc vaät ra caùnh ñoàng, neáu
coù suùc vaät chaïy laïc ñaøn, ngöôøi chaên nuoâi phaûi tìm caùch ñöa chuùng
trôû laïi ñaøn. Neáu khoâng caån thaän, haønh ñoäng
ñaùnh ñuoåi suùc vaät laïc ñaøn coù theå gaây kinh ñoäng cho ñaøn suùc vaät
khieán ña soá hoaûng sôï maø boû chaïy taùn loaïn thì raát phieàn phöùc.
Vì vaäy, cuoäc soáng du cö ñoøi hoûi moät cuoäc soáng coù toå
chöùc. Moïi ngöôøi phaûi tuaân theo moät kyû
luaät chaët cheõ (ñoù laø khôûi ñieåm cuûa cuoäc soáng coù phaùp luaät ñeå ñaït
ñöôïc neân an ninh toái ña). Muoán duy trì kyû luaät ,
coäng ñoàng phaûi coù ngöôøi laõnh ñaïo khoûe maïnh, taøi gioûi, thaùo vaùt.
Ñoù laø maàm moùng cuûa tinh thaàn laõnh tuï (daãn ñeán tinh thaàn quaân chuû
coù quyeàn löïc raát
maïnh).
Caùc
thuoäc haï thöôøng ñeà caovai troø cuûa ngöôøi laõnh ñaïo, roài thaàn thaùnh
hoaù vò laõnh tuï, neân deã daøng ñi ñeán sieâu hình.
Daân du muïc quen la
heùt, ñaùnh ñaäp suùc vaät laïc ñaøn, taøn saùt chim muoâng daõ thuù, neân
troïng voõ, coù tinh thaàn hieáu chieán, hay tranh chaáp maø haäu quaû laø söï
xung ñoät giöõa caùc boä toäc.
Töø
ngaøn xöa, daân Taây phöông (goác du muïc) moãi khi tranh chaáp giaønh quyeàn
lôïi (thí duï tranh nhau moät ngöôøi ñaøn baø), thöôøng thích ñaáu göôm (sau
naøy laø ñaáu suùng), coøn coäng ñoàng saün saøng gaây ra chieán tranh vì
quyeàn lôïi khoâng ñöôïc giaûi quyeát oån thoaû.
Daân
du muïc troïng söùc maïnh neân ñöa ñeán ñôøi soáng troïng lyù. Hoï tin raèng lyù cuûa keû maïnh bao giôø cuõng thaéng theá.
Ñoù coù theå laø nguyeân nhaân chính saùch quaân chuû khaéc nghieät cuûa Taây
phöông (ñaëc bieät laø quaân La Maõ döïa vaøo söùc maïnh cuûa coäng ñoàng cuøng
vôùi thanh göôm cuûa nhöõng vò laõnh ñaïo coäng ñoàng, ñaõ gaây ñöôïc ôû thôøi
Trung coå moät ñeá quoác huøng maïnh laø ñeá quoác La Maõ).
Taïi AÙ chaâu, daân
Moâng Coå goác du muïc cuõng döïa vaøo thanh göôm vaø voù ngöïa, ñaõ tung hoaønh treân khoaûng phaân nöûa ñaát ñai chaâu AÂu vaøo
theá kyû 13, roài ñoâ hoä nöôùc Nga, thoáng trò Trung Hoa. Ñoaøn quaân du muïc
Moâng Coå chæ gaëp thaûm baïi ñeán 3 laàn taïi ñaát Vieät vaøo cuoái theá kyû
13, tröôùc söùc maïnh cuûa tinh thaàn daân chuû ñöôïc theå hieän trong hoäi
nghò Dieân Hoàng, taïo neân söï ñoaøn keát toaøn daân ñaùnh ñuoåi quaân xaâm
laêng. Quaân daân Vieät goác noâng nghieäp ñaõ chieán thaéng quaân Moâng Coå
goác du muïc: ñoù laø tinh thaàn daân chuû hôïp loøng ngöôøi ñaõ ñaùnh baïi
cheá ñoä ñoäc taøi döïa vaøo söùc maïnh quaân söï khoâng hôïp loøng ngöôøi.
Chính
vì döïa vaøo lyù (cuûa keû maïnh), Taây phöông môùi coù neàn trieát hoïc duy
lyù maø neàn taûng laø luaät maïnh ñöôïc yeáu thua, coøn keùo daøi ñeán ngaøy
nay (naêm 2004).
Töø
tình troïng söùc maïnh cuûa daân goác du muïc, Taây phöông môùi coù chính saùch
troïng caù nhaân, rieâng bieät troïng caù nhaân ngöôøi laõnh tuï. Ñeán
thôøi kyø daân chuû tö baûn, töï do caù nhaân môùi ñöôïc ñeà cao.
Cuõng vì toân troïng
söùc maïnh, daân goác du muïc môùi ñeà cao nam giôùi vaø coi khinh nöõ giôùi
thöôøng coù söùc khoeû yeáu hôn nam giôùi: ñoù laø nguyeân nhaân cuûa tinh
thaàn troïng nam khinh nöõ ôû caùc saéc daân goác du muïc (rieâng bieät taïi
Trung Hoa).
Chuùng
ta ñaõ bieát töø ngaøn xöa, phuï nöõ Trung Hoa coù ñòa vò thaáp keùm trong gia
ñình vaø ngoaøi xaõ hoäi. Taïi caùc nöôùc Taây phöông,
phuï nöõ cuõng bò nam giôùi coi thöôøng. Vai troø cuûa
phuï nöõ môùi chæ ñöôïc ñeà cao khi Taây phöông tieán vaøo thôøi kyø daân chuû
tö baûn. Ñeán naêm 1920, phuï nöõ Myõ môùi coù quyeàn
ñi baàu cöû. Phuï nöõ Anh Quoác môùi chæ ñöôïc ñi boû phieáu töø naêm
1928. Ngöôøi Phaùp cuõng ñeà cao vai troø cuûa phuï nöõ,
chaøo hoûi raát leã ñoä khi nam giôùi gaëp phuï nöõ ôû ngoaøi ñöôøng hay taïi
moät nôi coâng coäng, coøn ôû trong nhaø, quyeàn laõnh ñaïo gia ñình vaãn
thuoäc veà nam giôùi.
IV. 3 - Goác noâng nghieäp:
Ngöôïc laïi vôùi daân
goác du muïc troïng ñoäng, daân goác noâng nghieäp coù neàn vaên hoùa troïng
tónh, neân daân noâng nghieäp troïng tình nghóa, troïng ñöùc haïnh, troïng vaên, chuû tröông
bình ñaúng giöõa nam vaø nöõ, toân troïng thieân nhieân vaø mong soáng hoøa hôïp vôùi thieân nhieân.
Daân noâng nghieäp,
nhaát laø noâng
daân Vieät troàng luùa nöôùc, soáng gaén boù vôùi ngoâi nhaø, maûnh vöôøn,
ruoäng luùa, ao caù, nöông khoai neân coäng ñoàng toå chöùc theo tình nghóa.
Thoân xoùm, laùng gieàng thöôøng soáng coá ñònh laâu daøi ôû moät nôi (coù khi
caû moät ñôøi ngöôøi, noâng daân khoâng rôøi xa thoân xoùm), neân noâng daân
chuû tröông phaûi soáng hoøa thuaän, laáy tình nghóa maø cö xöû vôùi nhau:
"Moät boà caùi lyù
khoâng baèng moät tí caùi tình"
Laùng gieàng, thoân
xoùm phaûi bieát nhöôøng nhòn nhau ñeå traùnh tranh chaáp, xung ñoät, aåu ñaû:
"Moät caâu nhòn baèng
chín caâu laønh"
' Khi troø chuyeän,
ngöôøi ñoái thoaïi khoâng neân laøm maát loøng ñoái phöông:
"Lôøi noùi chaúng
maát tieàn mua,
Löïa lôøi maø noùi cho vöøa loøng nhau"
Moïi ngöôøi phaûi
giuùp ñôõ laãn nhau, ñuøm boïc nhau ("moät mieáng khi ñoùi baèng moät goùi
khi no") thöông yeâu nhau:
"Thöông ngöôøi nhö
theå thöông thaân" hoaëc: "Thöông ngöôøi, ngöôøi laïi thöông ta,
Gheùt ngöôøi thì laïi hoùa
ra gheùt mình"
Ñoái vôùi moïi ngöôøi
trong nöôùc, thì:
"Baàu ôi, thöông laáy
bi cuøng,
Tuy raèng khaùc gioáng
nhöng chung moät giaøn" (giaøn daân toäc)
hay laø:
"Nhieãu ñieàu phuû
laáy giaù göông,
Ngöôøi trong moät nöôùc
phaûi thöông nhau cuøng"
Daân Vieät khoâng öa
tranh chaáp, xung ñoät hay chieán tranh: ñoù laø tính hieáu hoaø, neân daân
Vieät troïng vaên.
Vôùi tinh thaàn hieáu
hoøa, khi giao dòch trong coäng ñoàng (luaät taùc ñoäng hai chieàu), daân Vieät
chuû tröông ñoái thoaïi chöù khoâng ñoái ñaàu, coá gaéng dung hoøa nhöõng yù
kieán dò bieät, nhöõng yù kieán ñoái laäp, ngoõ haàu ñaït ñöôïc söï thoáng
nhaát tö töôûng ñi ñeán thoáng nhaát haønh ñoäng (luaät ñoái laäp thoáng
nhaát), ñeå möu caàu quyeàn lôïi, haïnh phuùc cho caû ñoâi beân.
Söï soáng chung hoøa thuaän trong xaõ hoäi ñöa ñeán tinhthaàn
"hoøa caû laøng" coøn toàn taïi ñeán ngaøy nay. Tinh hieáu hoøa cuõng
laø nguyeân nhaân laøm cho moïi ngöôøi phaûi toân troïng laãn nhau, phaûi cö
xöû vôùi nhau trong tinh thaàn bình ñaúng: neàn "daân chuû" ñaõ ñöôïc
theå hieän roõ reät trong thoân xoùm, laøng xaõ.
Xaõ
hoäi Vieät laáy gia ñình laøm ñôn vò caên baûn ñeå phaùt huy neáp soáng tình
caûm, laáy xaõ thoân töï trò laøm ñôn vò haønh chaùnh ñeå phaùt trieån sinh
hoaït chính trò, kinh teá vaø vaên hoùa. Do ñoù, ta môùi coù caâu:
"Pheùp vua thua leä
laøng"
Tinh thaàn daân chuû
ñaõ toû roõ trong caâu:
"Quan caàn nhöng
daân khoâng voäi,
Quan coù voäi, quan loäi
quan ñi"
Töø nhieàu theá kyû
nay, daân Vieät tuy soáng döôùi cheá ñoä quaân chuû, chæ coù "con vua thì
laïi laøm vua" coøn daân chuùng phaûi chöùng toû laø ngöôøi coù taøi
naêng, ñöùc ñoä môùi coù ñöôïc choå xöùng ñaùng trong xaõ hoäi.
Daân
Vieät laáy gia ñình laøm chính neân khoâng öa loái soáng caù nhaân, maø coi
troïng taäp theå, coi troïng coäng ñoàng, laøm vieäc gì cuõng phaûi thaän
troïng keûo thoân xoùm laùng gieàng cheâ cöôøi.
Daân
Vieät chuû tröông nam nöõ bình ñaúng, nhöng phuï nöõ raát ñöôïc troïng neå.
Trong gia ñình, ngöôøi vôï quaùn xuyeán moïi vieäc, coù traùch nhieäm veà vieäc chi tieâu (laø noäi
töôùng vôùi tay hoøm, chìa khoùa) vaø thöôøng coù tieáng noùi quyeát ñònh trong
sinh hoaït gia ñình (leänh oâng khoâng baèng coàng baø). Vieäc giaùo duïc con
caùi coù theå coi nhö laø boån phaän cuûa ngöôøi meï. Trong gia ñình, caùc baø
meï phaûi laøm göông maãu cho con caùi noi theo (phuùc
ñöùc taïi maãu). Vai troø cuûa ngöôøi vôï raát quan troïng, vöôït qua caû aûnh
höôûng cuûa thieân nhieân neân môùi coù caâu: "Nhaát vôï, nhì Trôøi".
Trong cuoán saùch
"Ngöôøi Vieät cao quyù", taùc giaû A. Pazzi ñaõ noùi veà phuï nöõ
Vieät Nam nhö sau: "Ngöôøi phuï nöõ Vieät Nam maëc daàu khoå cöïc, nhöng
raát ñöôïc yeâu quyù, neå vì, khoâng nhö phuï nöõ bình daân, nhieàu nöôùc
phöông taây chòu söï ñoái ñaõi thoâ loã, nhieàu khi raát cheânh leänh vôùi ñaøn
oâng. Phaàn nhieàu ñaøn baø Vieät
IV. 3.3- Öu ñieåm vaø khuyeát ñieåm cuûa hai loái soáng: du muïc
vaø noâng nghieäp:
Chuùng
ta ñaõ bieát daân goác du muïc coù neàn vaên hoùa troïng ñoäng neân daân du
muïc troïng söùc maïnh, troïng taøi naêng, troïng voõ, troïng nam khinh nöõ,
coi thöôøng thieân nhieân.
Daân
goác noâng nghieäp coù neàn vaên hoùa troïng tónh neân daân noâng nghieäp
troïng tình nghóa, troïng ñöùc haïnh, troïng vaên, chuû tröông nam nöõ bình
ñaúng, coi troïng thieân nhieân neân mong soáng hoøa hôïp vôùi thieân nhieân.
Loái soáng du muïc hay
loái soáng noâng nghieäp coù öu ñieåm cuõng nhö coù khuyeát ñieåm maø ta ñaõ
thaáy sô qua trong phaàn treân.
IV. 3.3a - Loái soáng du muïc:
Daân
du muïc khi chuyeån qua giai ñoaïn kyõ ngheä, duøng ñeán maùy moùc thì phaùt
trieån nhanh veà kinh teá, nhöng moïi hoaït ñoäng ñeàu coù tính cöùng nhaéc
cuûa maùy moùc. Ta thöôøng noùi: "ñôøi soáng quaù maùy moùc"
neân khoâng ñöôïc linh ñoäng. Daân Taây phöông goác du muïc
chæ bieát ñeán lôïi nhuaän vaø thieáu tình caûm.
Vôùi
tinh thaàn troïng söùc maïnh, troïng voõ, nhöõng saéc daân goác du muïc ñeàu
suy toân ngöôøi laõnh ñaïo. Laõnh tuï (nhaát laø caùc nhaø vua trong
cheá ñoä quaân chuû) coù quyeàn haønh raát lôùn, neân cai
trò raát haø khaéc, coù thaùi ñoä raát cöùng raén trong vieäc cö xöû vôùi
ngöôøi khaùc, thöôùng aùp ñaët yù ñònh cuûa mình vaøo tha nhaân ñeå baét buoäc
hoï phaûi tuaân theo.
Thaùi
ñoä cöùng raén ñeå giaûi quyeát coâng vieäc, thöôøng coù haäu quaû laø söï baát
maõn cuûa daân chuùng trong nöôùc, söï baát hoaø vôùi nhöõng nöôùc khaùc.
Tính
hieáu thaéng ñoù nhieàu khi ñi keøm vôùi tham voïng, coù haäu quaû laø chieán
tranh ñeå baét buoäc ñoái phöông phaûi thaàn phuïc tröôùc söùc maïnh quaân söï
cuûa nöôùc mình.
Vieãn
söû Vieät ñaõ cho thaáy roõ ñieàu ñoù.
Daân
Trung Hoa goác du muïc, luoân luoân gaây ra chieán tranh xaâm löôïc ñoái vôùi
daân Vieät goác noâng nghieäp. Toäc Hoa ñaõ thoân tinh
Baùch Vieät khoaûng sauù, baûy ngaøn naêm TNN, vaø ñaõ thoáng trò daân Vieät
caû ngaøn naêm thôøi Baéc thuoäc.
Veà
toân giaùo, saéc daân goác du muïc cuûa Toân giaùo cuûa nöôùc mình laø chính
ñaïo, coøn nhöõng toân giaùo khaùc ñeàu laø taø ñaïo.
Chuû tröông toân giaùo
ñoäc toân naøy laøm cho daân Taây phöông (goác du muïc) hieåu sai laïc töï do
toân giaùo. Vì coi toân giaùo khaùc laø taø ñaïo, caùc tu só goác du muïc môùi
khuyeán duï daân theo toân giaùo khaùc boû ñaïo cuûa hoï, roài loâi
keùo hoï vaøo toân giaùo ñoäc toân cuûa mình.
Ngay caû trong moät
toân giaùo coù nhieàu chi nhaùnh thì heä phaí naøo cuõng cho mình laø neân caùc heä
phaùi môùi ñi ñeán choã cheùm gieát laãn nhau duø cuøng thuoäc moät toân giaùo
ñoäc toân.
Ñeå
keát luaän, tính ñoäc toân veà toân giaùo deã daøng ñi ñeán chieán tranh toân
giaùo.
Trong
lòch söû, chuùng ta ñaõ thaáy chieán tranh toân giaùo giöõa Thieân Chuùa giaùo
vaø Hoài giaùo. Ngay trong noäi boä Kitoâ giaùo, ñaõ
coù chieán tranh giöõa Coâng giaùo vaø Tin laønh keùo daøi caû traêm naêm taïi
AÙi Nhó Lan.
Hoài
giaùo cuõng chia ra hai heä phaùi (cuõng töï cho mình laø chính thoáng) cuõng
laâm vaøo cuoäc chieán tranh huynh ñeä töông taøn, keùo daøi cho tôùi ngaøy nay
cuõng chöa döùt.
IV.3.3b - Loái soáng noâng nghieäp:
Daân noâng nghieäp,
nhaát laø daân troàng luùa nöôùc, khoâng theå ñôn phöông thöïc hieän vieäc
troàng troït, caày caáy phaûi döïa vaøo taäp theå (gia ñình, hoï haøng, laùng gieàng, thoân xoùm) ñeå laøm
vieäc môùi mong ñaït ñöôïc keát quaû toát ñeïp trong noâng vuï. Vì vaäy, ngöôøi
tuø tröôûng boä laïc hay sau naøy nhaø vua vaø caùc quan ra ñoàng ruoäng caày
caáy vôùi daân chuùng thì ai cuõng nhö ai, khoâng phaân bieät vua, quan hay
daân, taát caû ñeàu chæ bieát ñeán coâng vieäc ñoàng aùng. Vua, quan vaø daân
chuùng gaàn guõi vôùi
ñoàng ruoäng, hôïp taùc trong coâng vieäc, soáng laâu daøi trong
tình caûm. Moïi ngöôøi giuùp ñôõ laãn nhau, roài thöông yeâu
nhau. Neáp soáng thanh bình ñoù keùo daøi caû ngaøn naêm treân ñaát
Vieät, döôùi thôøi Huøng Vöông TNN gaàn naêm ngaøn naêm.
Tinh
thaàn bình ñaúng giöõa ngöôøi vôùi ngöôøi ñaõ theå hieän roõ reät trong ñôøi
soáng noâng nghieäp, cho neân khoâng coù cheá ñoä quaân chuû haø khaéc nhö ôû
Taây phöông. Haønh ñoäng cuûa daân goác noâng nghieäp
raát linh ñoäng, ñeå ñem laïi keát quaû toát ñeïp trong noâng vuï.
Tinh
thaàn bình ñaúng, tinh thaàn daân chuû raát ñaùng ca tuïng, nhöng cuõng coù
maët traùi khoâng toát (trong hay coù dôõ, trong toát coù xaáu laø theá).
Loái
cö xöû linh ñoäng ñöa ñeán haønh ñoäng "tuyø tieän" nhieàu khi daãn
ñeán vieäc coi thöôøng phaùp luaät.
Tö
töôûng "tuyø tieän" coù theå coi laø chöùng beänh ñaõ gaây ra taät
khoâng toân troïng giôø giaác qui ñònh. Daân chuùng Vieät ñaõ duøng
"giôø cao su" trong nhöõng buoåi hoäi hoïp, tieäc tuøng, v.v... Söï
coi thöôøng phaùp luaät ñöôïc bieåu hieän roõ reät trong vaán ñeà giao thoâng:
maïnh ai naáy "laùch" khoâng caàn löu taâm ñeán luaät leä giao
thoâng. Taät xaáu naøy caàn phaûi deïp boû. Moät soá ngöôøi ñaõ coá gaéng toân troïng giôø giaác hoäi hoïp vaø
luaät leä giao thoâng, nhöng ña soá daân chuùng vaãn duy trì taät "tuøy
tieän".
Taät "tuøy
tieän" coøn lan ra caû phaïm vi toân giaùo nöõa.
Chuùng ta ñeàu bieát raèng ña soá daân Vieät ñeàu theo ñaïo "thôø cuùng
toå tieân" (töùc ñaïo Gia tieân), nhöng vaøo ngaøy Teát Nguyeân Ñaùn,
ngaøy raèm thaùng gieâng hay nhöõng ngaøy vía Phaät, daân Vieät vaãn ñeán caùc
chuøa leã Phaät, xin xaâm. Coù khi nhieàu ngöôøi coøn cho
mình laø Phaät töû, tuy khoâng coù phaùp danh vaø cuõng chaúng thuoäc kinh keä.
Ñoái vôùi nhöõng ngaøy
leã troïng cuûa Kitoâ giaùo nhö leã Phuïc Sinh, leã Giaùng Sinh, nhöõng ngöôøi
ñoù laïi ñeán nhaø thôø leã Chuùa, roài nöûa ñeâm veà nhaø döï tieäc Giaùng
Sinh, nhöng khoâng bao giôø hoï töï cho mình laø ngöôøi theo ñaïo Coâng Giaùo
hay Tin Laønh.
Haäu quaû tai haïi cuûa taät tuøy tieän laø duøng theá löïc hay tieàn
baïc laøm leäch caùn caân coâng lyù. Beân tình (tình caûm cuûa daân goác noâng
nghieäp), beân lyù (phaùp luaät, lyù cuûa daân goác du muïc): beân naøo naëng,
beân naøo nheï?
Ñeå giaûi quyeát coâng
vieäc thuaän lôïi cho mình, chính saùch "luoàn coång haäu" töùc laø
"ñi cöûa sau" ñöôïc ñem ra aùp duïng (hoaëc duøng theá löïc cuûa
ngöôøi thaân, hoaëc duøng tieàn baïc). Khi ñaõ ñöôïc ñaû
thoâng baèng tình caûm, moïi chuyeän seõ ñöôïc "linh ñoäng" giaûi
quyeát, khoâng keå gì ñeán lyù (phaùp luaät) nöõa. Töø
ñoù, môùi naåy sinh ra teä naïn hoái loä, tham nhuõng, quan lieâu cöûa quyeàn.
Troïng
tình caûm vaø tính linh ñoäng cuûa daân goác noâng nghieäp cho ta thaáy roõ toå
chöùc cuûa daân goác noâng nghieäp coù theå loûng leûo, chöù khoâng ñöôïc chaët
cheõ nhö toå chöùc cuûa daân goác du muïc.
Tính hieáu hoøa cuûa
daân Vieät goác noâng nghieäp coù öu ñieåm laø khoâng gaây ra chieán tranh vôùi
caùc saéc daân khaùc, nhöng coù khuyeát ñieåm laø thoâng thöôøng khoâng maïnh veà quaân söï. Ñeå boå tuùc khuyeát ñieåm naøy, daân Vieät ñaõ coù haønh ñoäng
raát meàm deûo khi giaûi quyeát caùc vuï xích mích, nhöõng baát ñoàng yù kieán
vôùi laân bang. Ñoù laø tính dung hoøa, keát quaû cuûa thaùi ñoä hieáu
hoøa cuûa daân Vieät.
Chính nhôø tính dung
hoøa ñoù maø moïi toân giaùo ñeán ñaát Vieät ñeàu coù theå toàn taïi. Ta môùi
thaáy Tam giaùo ñoàng löu ôû Vieät