Vol. 10 8/ 2002	2^nd year edition
Editor-in-chief: Ñoã Hoaøng Nghóa phutavanthu@yahoo.com or nthihoang@aol.com

Please click to download VNIfonts if you cannot read this page. Best view with Internet Explorer.

TRIEÁT LYÙ HAÏNH PHUÙC GIA ÑÌNH TRONG

VAÊN HOÙA VIEÄT NAM

Trong cuoäc soáng haèng ngaøy cuûa nhaân daân Vieät Nam ñöôïc chi phoái, aûnh höôûng raát nhieàu ba neàn trieát hoïc caên baûn cuûa Phaät Giaùo, Khoång Giaùo, vaø Laõo Giaùo. Tuøy theo hoaøn caûnh, moâi tröôøng maø ngöôøi daân aùp duïng noù moät caùch ñoàng boä, nhòp nhaøng thích hôïp. Thí duï nhö trong giao teá haèng ngaøy ngoaøi xaõ-hoäi ngöôøi ta luoân luoân ñaët naëng chöõ Nhaân, Nghóa, Leã, Trí vaø Tín. Chöõ “Nhaân” coù theå noùi thuoäc veà Khoång hoïc maø cuõng coù theå noùi thuoäc veà Phaät hoïc. Ngöôøi ta ñoái xöû vôùi nhau treân caên baûn tình thöông cuûa con ngöôøi vaø sôï bò luaân hoài quaû baùo traû phaït neáu laøm ñieàu thaát nhaân. Ngöôøi ta nhaäp theá, gaùnh vaùc vieäc ñôøi trong caùi quan nieäm coâng danh, söï nghieäp nhöng ngöôøi ta khoâng ganh gheùt, giaøy xeùo, chaø ñaïp phaûn boäi laån nhau khi cuøng tranh giaønh quyeàn lôïi. Trong ñoù ngöôøi ta cuõng luoân luoân aùp duïng chöõ “Nhaøn” cuûa Laõo Giaùo ñeå cho cuoäc soáng khoâng bò caên thaúng, hoái haû, bon chen.

Hôn hai möôi naêm haønh ngheà lieân heä ñeán taâm lyù vaø giaùo duïc toâi ñaõ aùp duïng ba caên baûn trieát lyù treân khi phuïc vuï con ngöôøi. Nhaân cuoäc hoäi thaûo veà giaù trò ñaïo ñöùc (The value of ethics in the families of Vietnamese.) trong gia ñình Vieät Nam thuoäc chöông trình Tieán só hoïc moät ñoàng nghieäp hoûi toâi: “Toâi khoâng hieåu taïi sao ña soá treû em Vieät Nam ngoan ngoaûn, ñeã daïy, leã pheùp vaø thaønh coâng. Tæ leä ly dò trong gia ñình thaáp so vôùi gia ñình caùc saéc toäc khaùc trong xaõ hoäi Myõ?”

Ñöôïc dòp naày toâi trình baøy veà quan nieäm “ Tu thaân, teà gia, trò quoác, bình thieân haï.” cuûa Khoång Giaùo trong cuoäc soáng haèng ngaøy cuûa ngöôøi Vieät Nam. Ngöôøi ta “Trung” vôùi chaùnh quyeàn “Hieáu” vôùi cha meï, oâng baø vaø “Nghóa” vôùi anh chò em, thaân nhaân hoï haøng. Quan nieäm “Bình ñaúng” giöõa vôï choàng, phaân nhieäm ñöôïc giaûi thích roõ raøng qua hai tieáng “Teà gia” maø cha oâng ta ñaõ bieán thaønh luaät roõ raøng qua luaät Hoàng Ñöùc caû maáy traêm naêm ngaøy tröôùc. ( Vua Leâ Thaùnh Toân 1442- 1497 Ngaøi ñaët ra 24 ñieàu giaùo hoùa cho daân thöôøng giaûng ñoïc ñeå giöõ laáy luaân thöôøng vaø phong hoùa toát.)

Ngaøy nay luaät phaùp coâng nhaän söï bình quyeàn cuûa ngöôøi nöõ trong xaõ hoäi, nhaát laø xaõ hoäi Myõ, neáu phaân tích kyû ra thì noù cuõng gioáng nhö quan nieäm “Teà gia” vaäy (Teà= Coù nghóa laø laøm cho baèng.) Trong taâm tö lo laéng ñeán haïnh phuùc cho caùc gia ñình, nhaát laø theá heä treû lôùn leân taïi haûi ngoaïi bò xung doät vaên hoùa raát nhieàu, ngoân ngöõ baát ñoàng, toâi maïo muoäi bieân khaûo toùm löôïc taøi lieäu naày ñeå quyù ñoäc giaû nghieân cöùu vaø aùp duïng.

Traân troïng kính chuùc ñoäc giaû coù cuoäc soáng gia ñình haïnh phuùc.

Nguyeãn-Vieát-Döùc

Home