|
|
||
|
|
|
Hàn Mặc Tử
|
tác phẩm đă xuất bản :
|
Mộ
Hàn Mặc Tử
khói
hương vẫn tỏa
Nguyễn
Quang Cương
·
Nước non Ghềnh Ráng, Quy Ḥa hợp duyên với Hàn
Mặc Tử tài hoa
Với tư cách thi sĩ, Hàn Mặc Tử lúc b́nh sinh
cũng như lúc khép cánh cửa trần gian ra đi, ông
không những làm chói sáng thi đàn Việt Nam hiện
đại, mà c̣n làm cho cảnh sắc nước non
Ghềnh Ráng, Qui Ḥa (Quy Nhơn), vốn đă đẹp,
lại c̣n đáng yêu hơn ngàn vạn lần. Tôi không lí
giải nổi cái duyên thiên - địa - nhân hay do
đấng tối cao nào sắp đặt, mà Hàn Mặc
Tử tài hoa nhường kia, lại gắn bó với
vẻ đẹp của thiên nhiên nhường này.
Ghềnh Ráng, Qui Ḥa là một quần thể kiến trúc
tuyệt mỹ của tạo hóa, nằm ở phía nam thành
phố Quy Nhơn. Qui Ḥa ba bề là núi, ôm chặt thung
lũng xanh, h́nh nửa vầng trăng. Một bề là
biển xanh sóng trắng, vỗ âm điệu đại
dương, cho những rặng liễu trăm tuổi,
hát giọng trầm hoang dă, khiến những ai nặng ḷng
tục lụy đến đây, cũng được
thanh thoát lên tiên. Thi sĩ Hàn Mặc Tử, đă có một
quăng đời với Qui Ḥa. Ghềnh Ráng là nơi núi choài
chân khỏa sóng, cuối dải cát vàng của băi biển
Quy Nhơn. Nơi đây, vị hoàng đế Bảo
Đại đă chọn xây lầu thưởng ngoạn và
sửa sang băi tắm cho hoàng hậu. Điều kỳ thú là
trên nền lầu của vị vua xưa, mộ Hàn
Mặc Tử lại được "lên ngôi" sau
lần cải táng. Nơi Hàn Mặc Tử đang yên
nghỉ có tên là "đồi Thi Nhân", danh em văn
nghệ sĩ Quy Nhơn đặt cho từ năm 1985.
Dốc lên mộ ở "đồi Thi Nhân" mang tên
Mộng Cầm, chẳng biết ai là tác giả, hiện
nay đă trở nên quen thuộc.
Thi sĩ Hàn Mặc Tử chỉ sống 2 tháng (tháng 9
đến tháng 11 năm 1940) cuối đời ở
bệnh viện phong Qui Ḥa, nên những ǵ liên quan
đến ông hiện c̣n ở đây không nhiều.
Những kỷ vật mà bệnh viện c̣n lưu giữ
được là một căn pḥng nhỏ, nơi ông
từng chống chọi với con bệnh nan y. Trong đó
có một cái giường hẹp, một tủ nhỏ và một
bộ bàn ghế gỗ đơn sơ. Hiện nay, căn
pḥng đă trở thành pḥng lưu niệm, với nhiều
kỷ vật mới được sưu tầm.
Số phận ngắt nhịp đời ông ở tuổi
28 (1912 - 1940), ông nằm lại ở chân núi Qui Ḥa 19 năm
(1940- 1959), sau đó mới được cải táng ra
đồi Ghềnh Ráng. Trên nền mộ cũ, cuối
năm 1991, được dựng lên một đài
tưởng niệm. Đài được xây nhờ những
tấm ḷng vàng của nhạc sĩ Nguyễn Thiện Thanh
và vợ đầu của ông là bà Hàn Nam Trân (bà Nam Trân v́ yêu
mến Hàn Mặc Tử mà tự đặt tên ḿnh là Hàn Nam
Trân); do một kiến trúc sư ở Quy Nhơn thiết
kế, bệnh viện Qui Ḥa xây dựng. Đài tưởng
niệm khá đẹp và ư nghĩa. Dưới chân
tượng đài là một bệ lớn, ư tưởng
tác giả muốn thể hiện Hàn Mặc Tử là
người góp phần đặt nền móng cho thơ ca
Việt Nam hiện đại. Trên bệ là h́nh cuốn sách
lật ngửa, như trang đời sự nghiệp
của Hàn Mặc Tử c̣n dở dang. Đài cao khoảng 5 mét,
trên đỉnh vừa là h́nh ảnh bút nghiên (con
người thi sĩ) vừa là h́nh cây thánh giá (con chiên
của chúa). Bờ tường bao quanh trước đài
nhô lên nửa vầng trăng, trăng trong thơ và
trăng đời hao khuyết của Hàn.
·
"Đồi Thi Nhân" - Khói hương bay trên mộ thi
nhân
Mộ Hàn Mặc Tử ở Qui Ḥa được cải
táng ra đồi Ghềnh Ráng ngày 13-2-1959. Đầu phần
mộ, dưới chân tượng đức mẹ Maria
được khắc đậm ḍng chữ: "Nơi
đây yên nghỉ trong tay mẹ Maria Hàn Mặc Tử
tức Phêrôhanxico Nguyễn Trọng Trí, thứ nam của
Nguyễn Duy Toan và Nguyễn Thị Duy. Sinh ngày 22-9-1912
tại Lệ Mỹ, Quảng B́nh, tử ngày 11-11-1940
tại Qui Ḥa, Quy Nhơn". Trước và sau năm 1975,
mộ nhà thơ nằm trơ trọi bên rào kẽm gai khu
thông tin nhà binh. Mười năm trở lại đây, khi
Ghềnh Ráng trở thành di tích danh thắng quốc gia, là
địa chỉ du lịch, mộ Hàn Mặc Tử đă
được trùng tu và ấm khói hương bay.
Phần mộ của Hàn Mặc Tử nằm trong quần
thể du lịch Ghềnh Ráng - Qui Ḥa. Năm 2001, Công ty công
viên cây xanh và chiếu sáng đô thị Quy Nhơn đă xây
thêm một căn nhà xinh xắn bên cạnh phần mộ
để làm nhà lưu niệm. Nhà nghiên cứu Phạm Xuân
Tuyển đă giúp cho nhà lưu niệm nhiều hiện
vật quư (bút tích, ảnh, tài liệu, sách báo…) Bây giờ
đến thăm mộ Hàn Mặc Tử du khách c̣n có
dịp hiểu thêm về thân thế và sự nghiệp
của thi nhân.
Cuốn sổ vàng lưu bút của khách thập
phương đă kín cả trang cuối, lưu lại
những tấm ḷng thành thật xúc động. Tôi chép ra
đây vài ḍng: "Lần trước (1984) đến
thăm mộ Hàn Mặc Tử phải đi qua kẽm gai,
lần này (1992) đến thăm mộ ông thật xúc
động". "Cháu là Hoàng Thọ 36/10A Vạn
Hạnh Pleiku, đến thăm ông, nay đă đến
mộ ông rồi, cháu đă măn nguyện", hoặc là:
"Trời
đất sinh anh sớm đoạn t́nh xương máu.
Câu thơ đau như phận bạc kiếp người
Tài thi tứ nỡ vùi sâu Ghềnh Ráng
Hương cháy trong ḷng kẻ thắp măi không nguơi"
(Nhà thơ Hoàng Nguyệt Cầm)
Nh́n khói hương bay, đọc sổ vàng chen dày
địa chỉ của nhiều tầng lớp nhân dân
khắp mọi miền đất nước, đến
viếng Hàn Mặc Tử, tôi chạnh ḷng nhớ
đến mộ nhiều danh nhân, quanh năm vắng
lạnh hương khói. Thắp nén nhang tưởng
nhớ đến người đă khuất là một nét
văn hóa của dân tộc. Biết tưởng nhớ
đến danh nhân là biết yêu văn hóa dân tộc. Bao giờ
trên mộ các danh nhân luôn có khói hương bay như trên
mộ Hàn Mặc Tử.
Nguyễn Quang Cương
(Trích www.lebichson.net)