Vol. 16 8/2003 3rd year edition

Editor-in-chief: Ñoã Hoaøng Nghóa phutavanthu@yahoo.com or nthihoang@aol.com

Please click to download VNIfonts if you cannot read this page. Then, click HERE and follow instructions to configure Web Browsers.

Best view with Internet Explorer.

. Haø Thuùc Sinh

Nhaân “Ngaøy Cuûa Cha” (Father’s Day),

Hoûi: ÔÛ Myõ Coù Chöõ Hieáu Vôùi Cha Khoâng?

Neáu Khoâng, Taïi Sao?

1. “Ngaøy Cuûa Cha” (NCC) ÔÛ Myõ.

Theo thoâng leä ôû Myõ, haøng naêm ngöôøi ta laáy ngaøy chuû nhaät thöù ba trong thaùng Saùu laøm ngaøy vinh danh ngöôøi cha. Ngaøy naøy cuõng coù lòch söû cuûa noù. Theo taøi lieäu, NCC coù ñöôïc nhôø loøng hieáu thaûo cuûa moät phuï nöõ teân laø Sonora Louise Smart Dodd. Thaân phuï coâ, oâng William Smart, laø moät cöïu chieán binh thôøi noäi chieán. Vôï oâng maát trong moät laàn sinh nôû. OÂng ôû vaäy nuoâi saùu ñöùa con trong moät noâng traïi ôû mieàn ñoâng tieåu bang Washington. Luùc khoân lôùn, muoán toû loøng bieát ôn cha, naêm 1909 coâ toå chöùc moät böõa tieäc vinh danh thaân phuï nhaân sinh nhaät oâng vaøo ngaøy 19 thaùng Saùu. Tieäc naøy laøm göông saùng cho thieân haï. Naêm 1924 toång thoáng Calvin Coolidge bieán NCC thaønh moät ngaøy leã quoác gia. Naêm 1966 toång thoáng Lyndon Johnson chính thöùc haøng naêm vaøo thaùng Saùu laáy ngaøy chuû nhaät thöù ba laøm NCC.

Nhö theá, ai daùm baûo ngöôøi Myõ khoâng coù... hieáu vôùi cha!

2. Cha So Vôùi Meï.

Xaõ hoäi Myõ laø moät xaõ hoäi coù nhieàu söï taùch bieät vaø kyø thò, nhöng xem ra coù moät thöù kyø thò heát söùc maâu thuaãn vaø khoù lyù giaûi aáy laø kyø thò nam nöõ.

Taïi sao baûo maâu thuaãn vaø khoù lyù giaûi? Taïi vì moät maët, ngöôøi phuï nöõ nöôùc naøy khoâng phaûi nhö phuï nöõ nöôùc... Afghanistan. Luaät phaùp baûo veä hoï kinh laém. Vôï hoãn, noåi noùng baïn oaïch naøng moät phaùt uchi mata? Naøng laïnh luøng quay soá 911 laø ñôøi baïn vaát vaû, coø caåm seõ tra ngay coøng soá taùm vaøo tay baïn, vaø duø coù mua bail bond 5 ngaøn hay xoay ñuû 50 ngaøn ñoùng theá chaân ñeå ñöôïc taïi ngoaïi haàu tra, baïn vaãn coù nhieàu trieån voïng trôû thaønh keû tam voâ: Voâ nhaø cöûa, voâ con caùi, vaø voâ... tuø. (Xin nhôù luaät xöù naøy, ít nhaát ôû Cali, aùp böùc caùnh ñaøn oâng laém laém. Nöïng vôï (sô sô) laø 50 ngaøn tieàn theá chaân khoâng theå keùm moät xu. Neáu li dò thì ñôøi baïn thaân taøn ma daïi coøn nhanh vaø thaûm hôn nöõa. Xin khoâng daøi doøng vieäc naøy, nhöng khuyeân baïn: moät nhòn chín möôi chín laønh!); ñöôïc luaät phaùp baûo veä nhöng maët khaùc, ñaøn baø xöù Myõ laïi bò... hieán phaùp xöû raát teä. Chaúng haïn vuï tu chính aùn Quyeàn Bình Ñaúng (nam nöõ) (QBÑ). Sau bao ñaáu tranh, tu chính aùn QBÑ ñaõ vaøo ñöôïc Quoác Hoäi Hoa Kyø naêm 1923 nhöng maõi 49 naêm sau, 1972, noù môùi ñöôïc thoâng qua. Tuy nhieân, gioáng nhöõng tu chính aùn khaùc, noù chæ coù theå chính thöùc trôû thaønh moät phaàn cuûa hieán phaùp sau khi ñaõ ñaït ñöôïc söï chaáp thuaän cuûa tuùc soá 3/4 hay laø 38 cô quan laäp phaùp (quoác hoäi) caáp tieåu bang. Nhöng trong suoát lòch söû Myõ coù bao giôø Quoác Hoäi Hoa Kyø (lieân bang) vaø 50 quoác hoäi tieåu bang bò chieám bôûi ña soá phuï nöõ! Theá neân chuyeän nam nöõ bình quyeàn ôû Myõ ñöôïc hieán phaùp chính thöùc thöøa nhaän chæ laø chuyeän noùi cho vui, tu chính aùn QBÑ seõ hoaøi hoaøi laø moäng töôûng cuûa ñaøn baø Myõ, vaø nhö theá, oâi thoâi, Jane seõ hoaøi hoaøi laø khuùc xöông söôøn naèm döôùi naùch Jack!

Vieát theá quaû coù hôi daøi doøng, nhöng ñeå chöùng minh söï maâu thuaãn, nhaø baùo An Nam khoâng theå laøm khaùc hôn. Vaâng, caùc quan oâng trong 50 quoác hoäi tieåu bang duø raát ñì ñaøn baø nhöng haún hoï ñeàu coù meï vaø cuõng nhö moïi ngöôøi Myõ khaùc hoï “thaân” meï hôn cha. Moät keát quaû nghieân cöùu cho thaáy ngoaøi nhöõng chöõ baäy baï, coù ba chöõ nghieâm chænh ngöôøi Myõ noùi nhieàu nhaát trong ñôøi laø (1) mommy, (2) money, vaø (3) incredible. Khoâng yeâu maø toái ngaøy mommy vôùi mommy? Khoâng yeâu maø Ngaøy Cuûa Meï, theo moät cuoäc thaêm doø môùi thöïc hieän gaàn ñaây cuûa Hieäp Hoäi Baùn Leû Quoác Gia (National Retail Federation), naêm ngoaùi ngöôøi Myõ, trong hai dòp leã treân, ñaõ tieâu 62 ñoâ mua quaø cho meï vaø 52.30 ñoâ mua quaø cho cha. Goïi meï nhieàu hôn vaø mua quaø cho meï nhieàu hôn, theá maø nhaát ñònh khoâng cho meï quyeàn bình ñaúng vôùi... mình. Kyø!

Nhöng muïc ñích baøi vieát naøy khoâng nhaém vaøo vieäc... nam nöõ bình quyeàn, chæ muoán qua ñoù thöû ñaët vaán ñeà coù phaûi trong thaâm taâm ngöôøi Myõ ngöôøi cha vaø söï nghieäp cuûa “oång” khoâng ñoùng moät vaøi troø quan troïng vôùi hoï, vaø vì theá, “hieáu vôùi cha” chæ laø moät yù nieäm roõ neùt, ñuùng hôn, moät haønh vi ñaïo ñöùc, ôû moät chaân trôøi khaùc, khoâng phaûi ôû Myõ?

Neáu quaû theá ngöôøi ta seõ khoâng ngaïc nhieân khi chaùu noäi cöïu toång thoáng Ronald Reagan bò baét vì toäi aên caép vaët, hoaëc hai aùi nöõ cuûa ñöông kim toång thoáng George Bush ra toaø vì toäi röôïu cheø lem nhem, vaân vaân vaø vaân vaân.

Nhöng lyù giaûi caùch naøy lieäu coù oån? Coøn caùch naøo khaùc?

3. Gia Ñình Myõ Ñaáu Vôùi Chính Quyeàn Myõ

Thöïc thì lòch söû, saùch baùo, vaø phim aûnh Hoa Kyø coøn löu laïi bao nhieâu ñieàu coù theå

chöùng minh ñöôïc vai troø ngöôøi cha trong gia ñình Myõ khoâng reû ruùng nhö ngaøy nay. Leõ taát nhieân ta khoâng baøn ñeán ngöôøi cha Myõ ôû caùi thôøi Thanh giaùo, maø chæ caàn nhìn hình aûnh ngöôøi cha Myõ (vaø nhöõng ngöôøi cha di daân ñeán Myõ) töø nhöõng naêm kinh teá khoù khaên ñaàu theá kyû XX. Thôøi aáy ngöôøi cha Myõ coøn laãm lieät laém, gia ñình coøn khuoân pheùp laém, ngöôøi vôï ñoan chính ngöôøi meï göông maãu lo cho choàng con, phuïng döôõng cha meï choàng khoâng khaùc phuï nöõ AÙ Chaâu, vaø khoâng thieáu con caùi trong nhaø thöa göûi vôùi cha hoï baèng “yes, sir.” Buø laïi, nhöõng ngöôøi cha khoeû maïnh laønh laën luoân saün saøng lao ñoäng cöïc khoå trong coâng xöôûng, xí nghieäp, trong caùc haàm moû... ñeå nuoâi vôï con vaø caû cha giaø meï yeáu. Nhöõng naêm caùc nghieäp ñoaøn ñang thaønh hình nhöng chöa coù baép thòt, thôï thuyeàn bò giôùi chuû nhaân aùp böùc vaø ñoái xöû taøn nhaãn. Nhöõng caùi cöôøi cay ñaéng veà moät xaõ hoäi kyõ ngheä baát coâng, moät giai caáp thôï thuyeàn baàn haøn cuûa Charles Chaplin giuùp ta deã nhôù hôn caû veà giai ñoaïn nhöõng ngöôøi chuû gia ñình kieám soáng thôøi Ñaïi Khuûng Hoaûng. Roài söùc ngöôøi coù haïn. Ngöôøi thaát nghieäp, ngöôøi giaø, ngöôøi oám beänh thôøi Franklin Roosevelt ñua nhau suïm xuoáng. Goïi laø ñeå “cöùu ngöôøi giaø caû”, Quoác Hoäi thoâng qua Ñaïo Luaät An Sinh Xaõ Hoäi (Social Security Act) naêm 1935 vôùi nhöõng chöông trình phuï thuoäc tieáp keá. Boû ra ngoaøi nhöõng haäu yù chính trò khi chính quyeàn Roosevelt ban haønh ñaïo luaät vaø caùc chöông trình phuï thuoäc ñoù, ta chæ nhìn haäu quaû cuûa noù seõ thaáy ñieàu naøy:

Lôïi: baäc cha meï giaø ñöôïc chính phuû nuoâi côm nuoâi thuoác.

Haïi: vì khoâng coøn caàn ñeán baøn tay lao ñoäng vaø taám loøng baùo hieáu cuûa anh con trai, vieäc hoï daàn daàn rôøi khoûi maùi nhaø cuûa con sang khu döôõng laõo laø böôùc ñaàu cuûa söï phaù huyû traùch nhieäm huyeát heä vaø truyeàn thoáng gia ñình.

Ñeán thôøi Lyndon Johnson vôùi chieâu baøi “Ñaïi Xaõ Hoäi” (Great Society), giöõa thaäp nieân 1960s môû roäng heä thoáng “welfare” giuùp ñôõ nhöõng gia ñình ngheøo veà ñuû moïi maët ñôøi soáng, ñöa ñeán heä quaû:

Lôïi: Ngöôøi cha khoâng coøn phaûi quaù lo laéng veà mieáng côm manh aùo gia ñình, veà vieäc hoïc haønh dinh döôõng cuûa caùc con moät khi thaát nghieäp hay taøn taät. Chính phuû lo heát.

Haïi: Nhöõng ñöùa con lôùn leân khoâng heà nghó cha chuùng töøng lao ñoäng vaø moät phaàn tieàn cuûa oâng ñaõ ñoùng trong quyõ an sinh laø quyõ nuoâi chuùng. Chuùng thaáy chuùng laø con chính phuû, vaø vì theá, töø yù nghó ra tôùi haønh ñoäng coù nhöõng ñoät bieán baát ngôø thöôøng coù söùc maïnh ñaåy ngöôøi cha luùn saâu hôn vaøo thaûm hoïa phaù saûn.

Xaõ hoäi Myõ maø gia ñình ngheøo laø ña soá daàn daàn rôi vaøo tình traïng khoâng ai coøn traùch nhieäm vôùi ai. YÙ nghóa vaø giaù trò gia ñình maø ñöùng ñaàu laø ngöôøi cha, do ñoù, thöïc teá phaàn lôùn ñaõ caùo chung töø laâu.

4. Moät Chuùt Söû:

Treân ñaõ noùi veà nguoàn goác NCC. Cha aáy laø moät oâng cöïu chieán binh thôøi noäi chieán

Myõ teân laø William Smart. Khoâng ai bieát oâng Smart (Jr.) naøy coù töøng aên ôû hieáu ñeã vôùi cuï thaân sinh Smart (Sr.) hay khoâng, vaø caû saùu ñöùa con oâng ñeàu coù hieáu vôùi oâng hay khoâng, chæ bieát chaéc chaén oâng coù moät coâ con gaùi aên ôû chí hieáu vôùi oâng, vaø loøng hieáu thaûo cuûa coâ coù leõ ñaõ caûm ñöôïc loøng trôøi neân trôøi ñaõ taëng cho coâ caùi vò trí “meï ngaøy cuûa cha.” Nhöng cuõng cuøng thôøi vôùi oâng coù moät ngöôøi lôùn hôn oâng, lôùn hôn xeáp cuûa oâng, hôn caû töôùng cuûa oâng, laø ngöôøi ñôøi sau xöng tuïng laø vó nhaân cuûa nöôùc oâng; ngöôøi aáy laø toång thoáng Abraham Lincoln cuûa oâng.

Theá toång thoáng Abraham Lincoln laø ngöôøi theá naøo?

Nhaø baùo An Nam xin dòch nguyeân vaên moät ñoaïn söû sau ñaây vaø xin mieãn bình luaän:

“Trong naêm 1851, sau khi Abraham Lincoln ñaõ trôû thaønh moät luaät sö giaøu coù vaø moät chính trò gia nhieàu tham voïng, laøm ñaïi dieän cho quoác hoäi tieåu bang Illinois vaø cho Haï Vieän Hoa Kyø taïi quaän haït cuûa oâng, thì cuï Thomas Lincoln (cha ñeû cuûa Abraham Lincoln) ñang naèm chôø cheát nôi noâng traïi cuûa cuï ôû haït Coles. (Abraham) Lincoln ñaõ phôùt lôø nhöõng laù thö vieát göûi töø ngöôøi em khaùc cha khaùc meï cuûa oâng laø John D. Johnston, khaån khoaûn xin oâng vieát thö veà thaêm cha ñeû cuûa oâng. Khi cuï Thomas qua ñôøi, Abraham ñaõ khoâng veà döï ñaùm ma cha” (Roark).

5. Trôû Laïi Vaán Ñeà Chính:

Theá coù chöõ “hieáu vôùi cha” ôû nöôùc Myõ khoâng? Vaø NCC vôùi moùn quaø trò giaù 52.30 ñoâ cuûa moät soá ngöôøi con coøn coù loøng nghó ñeán cha hoï coù bieän minh noåi cho con soá sau ñaây khoâng?

Xin möôïn con soá thoáng keâ ñaõ hôi cuõ cuûa Cô Quan Baûo Veä Ngöôøi Giaø (CQBVNG) (Adult Protective Services) ñeå keát thuùc baøi vieát naøy. Naêm 1996 caùc vaên phoøng chi nhaùnh cuûa CQBVNG ñaõ thöïc hieän moät cuoäc ñieàu tra saâu roäng vaø thieát laäp caùc baûn baùo caùo göûi veà trung öông naêm 1998 vôùi keát quaû:

1/ Coù 449,924 baäc cha meï giaø caû, tuoåi treân 60, bò xaâm phaïm, boû maëc trong boái caûnh gia ñình.

2/ Coù 551,004 baäc cha meï giaø caû, tuoåi treân 60, bò xaâm phaïm, boû maëc, hoaëc töï boû

maëc trong boái caûnh gia ñình.

. Haø Thuùc Sinh

June 10, 2003.

___

Roark, James L., et al. The American Promise: A History of the United States, Vol. I. Boston:

Bedford Books. p. 472.

Ghi chuù veà maáy thuaät ngöõ: (1) Xaâm phaïm: Ñaùnh ñaäp theå chaát, laêng maï tinh thaàn, keå caû haønh ñoäng cöôõng böùc tình duïc, hoaëc aên chaän tieàn baïc sang ñoaït taøi saûn; (2) Boû maëc: Khoâng lo cung caáp nhu caàu soáng coøn thích hôïp cho ngöôøi giaø nhö côm aên, aùo maëc, choã ôû, thuoác men; (3) Töï boû maëc: Ngöôøi giaø vì khoâng coøn tænh taùo taâm thaàn, do keát quaû bò boû maëc laâm tình traïng khoâng theå töï giuùp mình trong aên uoáng, thuoác men, veä sinh caù nhaân...

Home