|
|
||
|
If you cannot read this page
please click HERE and follow instructions to download free VNI
fonts..
Chæ daån caùch download font VNI mieån phí ñeå ñoïc Ñaëc san Vieät Voõ
Ñaïo: click Chæ daån
Chieáu chaén coøm
Haø Thuùc Sinh
Xong roài
moät coõi u minh,
Ngöïa Hoà
chim Vieät bieán hình maø ñi. (*)
Ñinh thi só
nhaåm nhanh hai caâu cuoái baøi thô ghi voäi roài nheùt maåu giaáy vaøo tuùi,
gôõ muõ ngöôùc nhìn nhöõng ngoïn thoâng cao vuùt, hít saâu moät hôi, roài thôû
ra, than thaàm, "Thaät, chaúng chieàu quaùi naøo nhö caùi chieàu
nay!"
Ñoù laø moät
buoåi chieàu khoâng gioáng buoåi chieàu naøo thaät, vaø oâng Ñinh thi só coù
than nhö theá chaéc cuõng khoâng ai nôõ baûo oâng thaäm xöng ñeå nhaân côù aáy
xeùn bôùt tí tính ñaùng quyù voán coù ôû oâng laø tính thaän troïng duøng chöõ.
OÂng Leâ nhaø
vaên luïc tuùi tìm goùi thuoác, söïc nhôù ra choã mình ñöùng laïi thoâi. Nhìn
veà phía quan taøi oâng chaét löôõi noùi nhö noùi vôùi ma:
"Ñi luùc
naøo khoâng ñi, nheø ngay luùc cuoái naêm."
OÂng Lyù kyù
giaû kheõ theâm:
"Vaø
cuoái theá kyû."
OÂng Traàn
nhaïc só chöa chòu, theâm tí nöõa:
"Cuoái
luoân moät thieân nieân kyû."
Taát caû yeân
laëng. Moät cuï tieân chæ vöøa ñoïc xong baøi ñieáu. Caâu cuoái coù bò söï xuùc
ñoäng laøm môø ñi nhöng naêm oâng tai coøn thính laém, hoï nghe roõ caû:
"... Thoâi, chaøo anh, ngaøn thu vónh bieät anh!"
OÂng Nguyeãn
dieãn vieân voán quen thoùi gieãu giöõa ñöôøng, chaúng giöõ yù töù noùi nhö
thôû haét ra:
"Baûy
laêm tieãn taùm möôi ñaøo ñaâu ra ngaøn thu. Taïm bieät nghe thaät hôn."
OÂng Traàn
nhaïc só lôùn tuoåi nhaát ñaùm, noùi:
"Tôùi
nöõa phieân ai ñaây?"
OÂng Lyù kyù
giaû noùi:
"Öu
tieân aáy khoâng ai giaønh oâng."
Laâu laém
oâng Leâ nhaø vaên môùi thôû daøi:
"Chaéc
cuoán chieáu maát thoâi, tieân (**) ñi nhanh quaù."
OÂng Ñinh thi
só baûo:
"Luî
tình môùi bòn ròn, thu veùn xong roài thì nhanh."
OÂng Nguyeãn
dieãn vieân baûo:
"OÁi
daøo, ñôøi toaøn laêm le ñì nhau, uø nhau, ñi nhö theá keå ñaõ leà meà. Hoài
cuï môùi loø doø sang toâi coù nhaéc ñaáy. Chaúng aân oaùn vôùi ai cuï veà laïi
beân ñoù hay hôn. Toâm leøo duø gì noù cuõng töôi cuõng ngoït hôn, haønh quaân
noù khí theá hôn maø laøm thô noù cuõng höùng hôn. Coù nghe ñaâu!"
OÂng Ñinh thi
só coá giaáu caùi nhíu maøy, baûo:
"Chöa
aên nhaït chöa bieát thöông ñeán meøo."
OÂng Nguyeãn
tính giöông coå caõi nhöng oâng Ñinh ñaõ voäi giô moät ngoùn tay leân mieäng.
Khoâng gian thoát im nhö tôø. Trong naéng ngai ngaùi, trong gioù ngaây ngaây,
nhöõng lôøi thô nhö lôøi caàu sieâu boãng troåi leân qua moät gioïng ngaâm nöõ
khoâng ñöôïc xuaát saéc:
Vuõ truï
thieàn haønh tieát ñieàu hôi thôû
Vuõ truï mæm
cöôøi tieán leân thong thaû
Vuõ truï vaän
haønh eâm aû thaûnh thôi
Chuyeän gì
roài cuõng boû qua thoâi (***)
Töø 1975 keû
tröôùc ngöôøi sau noái nhau tha höông, sau cuøng hoï taùi ngoä trong moät
chieáu chaén. Hoï hay tuï ôû nhaø oâng Traàn nhaïc só. Ngöôøi mình ñaët teân
nhau ñeán hay, vöøa chính xaùc laïi vöøa thöïc teá. OÂng Traàn traûi chieáu,
thu hoà, lo haàu tieáp nhöng khoâng chôi ñöôïc goïi böng toâ. Cöù theá, theo
phong thaùi hay caù tính öùng vôùi quaân baøi, oâng Ñinh coù bieät hieäu gaøn,
oâng Leâ con caù, oâng Lyù voõ, oâng Nguyeãn bò gaäy hoaëc aên maøy. Tröø tieân
thi só maø tuoåi taùc ñaùng ñöôïc thoâng qua moïi chuyeän, coøn giöõa naêm oâng
khoâng theá. Hoï coù theå gioáng nhau raát nhieàu chæ tröø tí coûn con, caùi
muõi. Khoâng tin cöù quaêng ra tí danh lôïi maø xem. Caûnh seõ vui ñaùo ñeå.
Seõ coù keû lì lôïm xoác tôùi baûo thôm vaø coù keû thaùo chaïy baûo thoái. Laï
thay vieäc naøy laïi voâ phöông thoaû hieäp. Taïi sao? Ñöôïc caùi hoï khoâng
boû nhau. Vaû boû nhau chôi vôùi ai, vôùi Myõ ö, Myõ noù ñoaùi hoaøi gì ñeán
troø chôi cuûa moät nhuùm tò naïn laïc loaøi. Hoï vaãn beân nhau. Hoï gioáng
nhöõng coät ñeàn cuûa Khalil Gibran, duø cuøng nhau ñoäi chung moät maùi ñeàn
nhöng khoâng bao giôø ñöùng saùt vaøo nhau; söï gaàn guõi thaân maät aáy hoaï
chaêng chæ ñeå ban cho caùi giaù moùc muõ, chieác keä ñeå baûn tin hay caùi
thuøng ñöïng giaáy loän nho nhoû.
OÂng Ñinh
gaøn suoát ñôøi sôï baån tay, khoâng muoán dính vaøo vieäc gì saâu neân khoâng
vieäc gì thaønh. OÂng Leâ con caù luoân moàm ca baøi choáng chính trò hoaù vaên
hoïc ngheä thuaät nhöng laïi daùm vaát vaû ñi ñeâm; laâu roài oâng bò chöùng
hoài hoäp, vì cöù ñeâm ñeâm ñeøn saùng laïi thaáy moät caùi boùng ñen coù taùc
phong laõnh tuï veà ñöùng ngaém nghía oâng. OÂng Lyù voõ thôøi coøn thònh caàm
buùt nhö caàm dao, trong öùng xöû loä baûn chaát hieáu saùt, giôø soáng vaát
vöôûng nhö chôø quaû nghieäp. Hai oâng sau ngheä só trình dieãn, phaùp thuaät
taát nhieân cao cöôøng trong ñaáu tröôøng danh lôïi; maáy oâng caàm buùt baûo hoï
baïn ngoaïi vi, maët taùn thöôûng hay söûa trò neân daønh toaøn quyeàn cho
quaàn chuùng. Giôø caû naêm ñeàu ñaõ ñi vaøo thôøi thieáp nguû tröôùc nhöõng
pha gay caán treân maùy truyeàn hình. Hoï vui veû laáy nguyeân moät haøng gheá
nhö theá laøm maãu soá chung. Chính caùi maãu soá chung naøy ñaõ ngaãu nhieân
taïo thaønh moät lôùp voû boïc quanh ñôøi hoï. Noù baûo veä ñöôïc gì cho hoï?
Khoâng, chæ giuùp hoï che bôùt phaàn naøo vaøi ñaëc tính khoâng neân phaùt huy
cuûa giôùi goïi laø sinh ra ñôøi nhö vaên ngheä só. Hoâm nay coù veû hoï gaén
boù chöù khoâng nhö luùc ngoài treân chieáu chaén. Hoï ñi tieãn moät baäc tieàn
boái ñeán choã roài hoï seõ ñeán.
Xong ñaùm hoï
nhaån nha thaû moät voøng. Hai möôi laêm naêm khoâng ít baïn beø ñaõ ruû reâ
nhau veà nguû choán naøy. Khi ra tôùi baõi ñaäu xe vöøa ba giôø chieàu. Ngöôøi
cho hoï quaù giang khoâng coøn ñoù. Coù xe buyùt veà Bolsa nhöng hoï khoâng
ñoùn. Ñaõ ñoàng yù seõ khoâng bao giôø nöõa coù moät chieàu nhö chieàu hoâm
nay, côù gì hoï phaûi voäi vaõ. Hoï quyeát ñònh thaû boä noùi chuyeän cho vui.
Chuyeän giöõa
hoï thöôøng lan man vaø coù haäu yù hay khoâng coøn tuyø taïng ngöôøi. Duø sao
noù nhaûy nhö coùc, cöù ñang chuyeän noï xoï chuyeän kia, taïo dòp cho oâng
Ñinh gaøn thôû daøi, baûo vôù vaån. Nhöng giaù coù ngoaét moät caùi chuyeän vôù
vaån bieán thaønh chuyeän gay go cuõng laïi laø thöôøng. OÙc saùng taïo, tính
khoâi haøi, loøng chuû quan vaø söï ñoäc ñaùo laø boán ñieàu xöa nay voán khoù
kieåm soaùt. Hoï hay keå veà dó vaõng vôùi chuùt töôûng tieác duø khi bò hoûi
hoï vaãn baûo vieäc hoï laøm laø moät troø chôi. AÁy theá chöù hoï laïi khoù
chòu laém moãi khi töï kieåm ñieåm thaáy mình chôi vaãn chöa tôùi. Vaø giaù bò
hoûi theâm tôùi laø tôùi theá naøo, tôùi ñeå laøm gì thì hoï ñaâm uù ôù ngay.
Coù ai nhaäp cuoäc chôi naøy maø khoâng töøng bò cuï Tieân Ñieàn caáy cho moät
phaùt sinh töû phuø baát tri tam baùch dö nieân haäu...!? Chính caùi taâm
traïng coù maøu ngoån ngang khi veà chieàu aáy seõ coù luùc cho hoï caùi gan
cöôøi xoaø baûo nhau, "Roõ khæ, veânh vaùo cho laém hoaù ra mình chæ laø
moät boïn töøng haêm hôû keùo nhau ñi saên nai trong sôû thuù." Ñaáy, ñaáy
seõ laø thôøi söï haêng tieát caùo chung. Söï laêm le laøm laïi, neáu coù,
cuõng nhaáp nhoâ troài suït nhö keû saép cheát ñuoái. Roài caùi gioïng sang
saûng voán coù ôû hoï moät ngaøy thaáp haún, khoâng quaù ñaùng nhöng ñuû thích
hôïp cho moät thoâng tin baøng hoaøng, chaúng haïn, "OÂng ôi coøn nhôù X.
chöù, vöøa ñi laøm veà tim noù giaät moät phaùt ñi luoân maát roài"; hoaëc
cho moät thoâng baùo haân hoan, ñaïi loaïi, "Naøy baïn hieàn, thöû loaïi
giaûm ñau nhöùc Y. môùi ra chöa, tuyeät, tuyeät cuù meøo."
Nhöng coù
theå vaên ngheä só hôi khaùc ngöôøi ta ôû choã deã muûi loøng hôn, deã caùm
caûnh hôn, thaønh thöû tuy khoâng queân nhöõng ñoá kî (ñoâi khi teä hôn) hoï
vaãn ñoä löôïng vôùi nhau. Cöù xem nhö oâng Lyù voõ. OÂng töøng laø thaûm hoaï
cho ngay vaøi vò trong chieáu, nhöng khi heát thôøi, ñeán tröôùc cöûa nhaø oâng
Traàn böng toâ quy haøng, oâng ngöûa maët nhoå leân trôøi moät baõi to töôùng
roài laïnh luøng ruùt khaên lau maët, thaúng thaén noùi, "Xin caùc oâng
anh nghó ñeán toâi nhö keû laàm loãi maø khoâng laø keû toäi loãi." OÂng
ñöôïc boû qua khi tieân thi só theàu thaøo, "Moâi sinh theá naøy chæ môùi
caén nhau ñaõ laø quyù laém." Laïi thí duï khaùc. Chaúng haïn möôi möôøi
laêm naêm tröôùc laøm gì coù maåu ñoái thoaïi theá naøy:
OÂng Nguyeãn
bò gaäy taâm söï:
"Nhôù
laïi vieäc cuõ, ngöôïng laém."
OÂng Leâ con
caù gaät guø:
"Theá
laø ñaõ thaáy ñöôïc ngoõ truùc xa xa."
OÂng Lyù voõ
gioïng vaãn khoù hieåu:
"Gieãu
thua Phi Thoaøn vieäc ñeách gì phaûi ngöôïng."
Veà maët
ngheà nghieäp oâng Traàn böng toâ gaàn vôùi oâng Nguyeãn bò gaäy, vì theá lôøi
an uûi coù noâm na vaø ñaày ñaën hôn.
OÂng noùi:
"Con gaø
cho tröùng con coâng cho muùa. Ngon moàm ngon maét ñeàu caàn. Treân saân khaáu
ñôøi oâng ñoùng vai oâng. ÖØ, vieäc ñeách gì phaûi ngöôïng."
OÂng Nguyeãn
bò gaäy maùt ruoät laém. Vaø nhö ñeå ñeàn ôn tri ngoä, laàn ñaàu trong ñôøi
oâng ban cho baïn tí caûm töôûng oâng cuõng bieát khieâm toán nhö ai, bieát töï
pheâ töï kieåm nhö ai.
OÂng ñaùp:
"Taát
nhieân laø vaäy. Trôøi sinh ra toâi ñeå muùa thì toâi muùa. Khoå caùi, chaäc
chaäc, ñoâi khi xem laïi nhöõng thöôùc phim cuõ cöù giaät baén caû mình. Chaû
hieåu voäi vaõ theá ñeách naøo maø laém phen ra saân khaáu cöù queân keùo
pheïc-mô-tuya."
Thaáy toäi,
oâng Ñinh gaøn cuõng giuùp cho ñoâi chöõ:
"Caøng
maùt."
Ñi moät laùt
vöøa ñoùi vöøa khaùt, hoï ñeán tröôùc moät thaùnh ñöôøng ngoài nghæ. OÂng Traàn
laø ngöôøi haùu ñoùi. Maëc ai chuyeän troø oâng vaãn thaûn nhieân môû tuùi deát
laáy ra caëp baùnh daày chaû coám söûa soaïn aên. Nhöõng ngöôøi khaùc khôûi söï
moät ñeà taøi môùi. Laàn naøy noù trôû thaønh nghieâm troïng khaù nhanh vì hoï
ñaõ loâi nhau vaøo chuyeän khoân daïi. Vöøa lieác nhanh oâng Traàn ñang hoäc
toác chaïy ra saân sau thaùnh ñöôøng, oâng Ñinh giô baøn tay kheõ can moïi
ngöôøi:
"Chuyeän
khaùc ñi!"
OÂng Lyù
khoâng chòu:
"Soáng
treân ñôøi caàn bieát daïi khoân, sao laïi traùnh?"
OÂng Ñinh
chaét löôõi:
"Ngöôøi
khoân ñaõ thaønh toå tieân."
OÂng Nguyeãn
ngaïc nhieân:
"Theá
khoâng coù hy voïng naøo cho ñöùa coøn soáng?"
OÂng Leâ ô
hôø nhìn oâng Traàn vöøa trôû laïi choã ngoài. Caùi traùn oâng ta nhaên nhaên,
ñoâi maét haáp haùy ra chieàu ñang nghó ngôïi gì ñoù, lung laém. OÂng Leâ ñoät
ngoät hoûi, "Naøy oâng böng toâ, thaønh thaät nhaù, oâng nghó oâng khoân
hay daïi?"
OÂi thoâi caû
boïn moät phen kinh haõi. OÂng Traàn baát giaùc theùt moät tieáng, laàn nöõa
vuøng chaïy bieán ra saân sau. Taát caû luïc tuïc chaïy theo vaø hoï thaáy oâng
baïn giaø ñang ñöùng nhìn moät daõy thuøng raùc voø ñaàu voø coå. "OÁi cha
oái meï toâi ôi," oâng ta gaøo leân. "Theá naøy thì coù khaùc gì quyû
thaàn noù vaën raêng toâi." Ra theá. Ban naõy oâng Traàn ñaõ nhoå voäi
mieáng baùnh daày thiu coù dính hai haøm raêng giaû, vaø giôø oâng khoâng theå
nhôù oâng ñaõ nhoå noù vaøo caùi thuøng naøo.
OÂng Ñinh
baûo kheõ vaøo tai oâng Nguyeãn, "Böng toâ laø ngöôøi saép coù hy
voïng."
Roát cuoäc
nhö bao giôø hoï ñaønh chín boû laøm möôøi, ít ra beà ngoaøi. Cuøng chieáu caû
ñaáy thoâi. Tröø oâng Ñinh, taát nhieân, coøn thì hoï ñoàng yù ôû moät möùc ñoä
khoâng thoáng nhaát ñôøi ngöôøi khoân nhieàu hôn daïi (coù theá môùi toàn taïi
ñöôïc). Vaø cuõng ñoàng yù luoân chính ñieàu ñoù laø nguyeân nhaân laøm môø,
laøm maát ñi söï tinh khoâi ñôøi ngheä só. Xem, sao caøng giaø caøng beát?
Tieân thi só noùi moät ñaøng laøm moät neûo, ñi moät böôùc ngöôøi dìu moät
böôùc, aên æ... cöù hieân ngang taïi choã. Sao theá? Phaûi chaêng traêm söï
ñeàu do caùi gaùnh naëng voâ hình goàm toaøn nhöõng moùn goïi laø kinh nghieäm,
noâm na laø loõi ñôøi, taét laø khoân cuï vaùc treân löng?
Chaúng maáy
tieáng nöõa lòch söû nhaân loaïi sang trang, hoï baâng khuaâng nghó ngôïi.
Naéng oaûi ra
treân hoa coû. Boùng chieàu ñaõ laáp loù ñaâu ñoù töø nhöõng chaân maây treân
trôøi quaän Cam. Caùc ngaû ñöôøng gioù Thaùi Bình Döông thôm daäy. Boùng ngöôøi
boä haønh voäi vaõ. Laù khoâ chaïy lao xao. Moät chieàu cuoái naêm nhö theá
gaây chaán ñoäng lôùn trong hoàn keû tha höông. Naêm ngöôøi baïn baát giaùc
nhìn nhau, roài nhö caùm caûnh, laàn ñaàu hoï nghó ñeán nhau caùch ñaèm thaém
khoâng ngôø. OÀ, nhôù bao naêm qua hoï ñaâu heà coù taâm traïng xieâu xieâu nhö
theá. Roài hoï laån thaån baøn caùch giaûi tröø caùi khoân, caùch cöùu laáy söï
tinh khoâi cuûa taâm hoàn duø laø vôùt vaùt. Lieäu coù muoän quaù chaêng?
OÂng Ñinh
muoán chöõa caùi baàu khí bi luî vaø boàng boät hôi baát thöôøng do caùc baïn
oâng gaây ra. Ñaáy, cöù ñoøi khoân ñeán khi coù khoân laïi hoaûng leân vì noù.
Duø sao oâng thaâm caûm. OÂng hieåu chaúng qua caùc baïn ñang côn roái trí. ÔÛ
moãi ngöôøi giôø môùi thöïc coù theâm moät ñaùm ma löõ thöù, theâm moät maát
maùt xöù ngöôøi. Nhöng laøm sao giuùp hoï dòu xuoáng? Coù tieáng chuoâng baùn
kem. OÂng chaän thaèng beù tính mua ñöa moãi baïn moät caây, khi luïc tuùi môùi
bieát khoâng ñem ví theo. OÂng Nguyeãn nhanh nhaåu baûo ñeå toâi, roài quay
hoûi thaèng beù:
"Kem
haû, maáy moät caây?"
"Daï
moät ñoâ."
"Khoâng
ñi hoïc aø?"
"Daï Meã
laäu."
"Boán
ñoâ naêm caây ñöôïc khoâng?"
Thaèng beù
nhaên nhoù:
"Daï
khoâng."
OÂng Nguyeãn
moi ra tôø hai chuïc:
"Coù
tieàn thoái?"
Thaèng beù
hôi boái roái nhöng cöôøi ngay. Töï nhieân oâng thích nuï cöôøi cuûa noù. Chæ
treû con bieát lao ñoäng kieám soáng khi thaáy ñoàng baïc môùi coù nuï cöôøi
theá naøy. Noù ñaët thuøng kem xuoáng, chæ tieäm taïp hoaù 7-Eleven beân kia
ñöôøng, ñeà nghò:
"OÂng
coi giuøm chaùu thuøng kem, chaùu ñi ñoåi."
Roài noù caàm
tôø hai chuïc mau maén baêng qua ñöôøng. Nhöng noù khoâng trôû laïi. Maõi
khoâng trôû laïi. OÂng Ñinh toø moø nheï môû naép thuøng kem -- moät caùi
thuøng eùp baèng baác nhöïa ñaõ khaù söùt meû.
Laàn ñaàu
tieân caùc baïn thaáy oâng Ñinh maát bieán neùt chöøng möïc coá höõu. OÂng cöù ruù
leân cöôøi, töøng côn.
Vaøo chieàu
cuoái theá kyû XX chaúng ai bieát coù naêm oâng vaên ngheä vaên göøng töøng
troâi daït ñeán Myõ töø xöù An Nam loøng roãng toaùc (nhö caùi thuøng kem
roãng) vöøa ñöôïc hoaù sinh trôû thaønh con treû. Hoï khoaùc vai nhau ñi haøng
ngang treân phoá Bolsa, cöôøi noùi raàn raàn, baát caàn ngöôøi ñoàng höông coù
theå maéng thaàm, "Maáy anh giaø maát neát!" hay boïn Myõ qua ñöôøng
hænh muõi nghó buïng, "Maáy thaèng gay da vaøng!" Hoï hoaù sinh vì
hoï vöøa cuøng ngoä ra raèng ñôøi chaúng coù quaùi gì laø tuyeät ñoái, laø heát
söùc, laø cöïc kyø, laø voâ cuøng quan troïng caû. Giôø naøy thaùng sau, naêm
sau, vaøi naêm sau nöõa, ngay trong ñaùm hoï coøn ai nhôù tôùi tieân thi só
vôùi troïn veïn tinh anh theå phaùch nhö cuï voán laø? Moät ngaøy moïi ngöôøi
ñeàu moûi meät. Ngay thöù goïi laø tình cuõng coù luùc ñaày löng vaø seõ thaønh
gaùnh naëng; seõ coù luùc ngöôøi ta phaûi ngoài laïi beân ñöôøng, löïa loïc vaø
neùm boû daàn cho nheï haønh trang.
Moät xe raùc
taáp tôùi naâng moät kieän raùc lôùn ñoå vaøo loøng xe. Tieáng saét theùp va
chaïm gaây moät chaán ñoäng ñau ngaén.
OÂng Lyù
chôït hoûi, khôi khôi:
"Coøn
oâng anh naøo nguû hay mô khoâng nhæ? Laï, giaác mô toâi laâu roài cöù nhö
vöôït bieân maát tieâu."
Maõi môùi coù
gioïng oâng Traàn:
"Tieác
gì caùi nguoàn goác phuø hö. Thöïc teá laø ta caàn duy trì caùi chieáu chaén
ñaây naøy, cho vui, ñöôïc ngaøy naøo hay ngaøy naáy. Nhöng laøm sao traûi
chieáu khi thieáu moät tay?"
OÂng Leâ
baûo:
"OÂng
taäp chôi laø vöøa."
OÂng Traàn
ñaùp:
"Nhieàu
quaân quaù, maõi khoâng nhôù."
OÂng Nguyeãn
baûo:
"Tröôùc
toâi cuõng theá."
OÂng Traàn
nhaên nhoù:
"Khoå
caùi töù ñoå töôøng rieâng moùn naøy toâi laïi ñeách meâ."
OÂng Lyù
baûo:
"Chöa
meâ thueâ traêm baïc caàm hoä moät vaùn laéc ngay, meâ roài traû naêm traêm
baûo hoaøn coøn laéc döõ."
OÂng Traàn
baûo:
"Theá
aø, theá nhaéc laïi coi."
Gioïng oâng
Ñinh baáy giôø môùi troåi leân, daën doø y moät oâng giaùo taän tuî:
"Nhôù
nhaù. Coã baøi moät traêm hai möôi quaân, coù ba haøng vaên, saùch,
vaïn..."
___
(*) thô Vieân
Linh; (**) teân caùc quaân baøi ñöôïc goïi döïa theo hình veõ: tieân (nhaát
vaên), muùa voõ (nhaát vaïn), bò gaäy hay aên maøy (nhò saùch), böng toâ (töù
vaên), gaøn (baùt saùch), con caù (baùt vaïn); (***) thô Voõ Phieán.