Vol. 19 2/2004 3rd year edition

Editor-in-chief: Ñoã Hoaøng Nghóa phutavanthu@yahoo.com or nthihoang@aol.com

If you cannot read this page please click HERE and follow instructions to download free VNI fonts..

Chæ daån caùch download font VNI mieån phí ñeå ñoïc Ñaëc san Vieät Voõ Ñaïo: click Chæ daån

Nhöõng vò cha gìa cuûa Karate-Do

GICHIN FUNAKOSH

Côn soùng kyø dieäu

* Karate', khoâng coù kyõ thuaät taán coâng tröôïc. G.Funakoshi

Heä phaùi ñeå laïi daáu aán roõ reät nhaát trong cuoäc ñôøI voõ thuaät cuûa oâng laøShorin-Ryu. Heä phaùi naøy ñöôïc sang laäp bôûI Matsumura vaø laø moät söï keát hôïp nhuaàn nhieãn giöõa Okinawate' truyeàn thong voái voõ thieáu Laâm. Ñaëc ñieåm cuûa Shorin-Ryu laø coi troïng vieäc luyeän noäI coâng vaø cô baép, than phaùp raát linh hoaït, taän duïng sô hôû ñeå tung nhöõng ñoøn theá cöïc maïnh vaøo caùc yeáu ñieåm treân cô theå ñòch thuû. Noùi chung heä phaùi naøy coù vaøi kyõ thuaät chieán ñaõu gaàn going vôùI Ate'mi (moät boä phaän cuûa nhu thuaät Nhaät Baûn). Sau naøy Otsuka, moät moân sinh than caän cuûa Funakoshi phaùt bieåu : 'Moân voõ Karate maø Funakoshi ñem vaøo Nhaät ñöôïc xaây döïng treân nhöõng kyõ thuaät cuûa Ate'mi'. Ñieàu naøy khoâng ñuùng vì trong thöïc teá, Shorin-Ryu phong phuù hôn nhieàu.

Theo söï hoài töôûng cuûa caùc moân ñoà baøn baïn beø than thuoäc thì Funakoshi laø moät con ngöôøI coù loønh nhaân haäu; trình ñoä hoïc vaán cao; ñaøy nghò löïc vaø phong vaùch song trong sang, giaûn dò. Nhöõng tính caùch naøy coù aûnh höôûng raát lôùn ñeán moân voõ maø oâng truyeàn baù.

Naêm 1922, Funakoshi ñaïi dieän cho Okinawa ñeán Tokyo ñeå tham döï hoäI dieãn voõ thuaät do Hieäp hoäI voõ sö Nhaät Baûn (Bitokai) toå chöùc. Vò voõ sö nhoû beù, hieàn laønh aáy ñaõ trôû thaønh ngöôøI baát khaû chieán baïi trong hoäI dieãn. Karate' ñeå laïi moät aán töôïng khoâng theå naøo queân trong loøng nhöõng ngöôøI tham döï. Funakoshi ñöôïc môøI löu laïi Tokyo ñeå truyeàn baù moân voõ naøy. Ngay caû Kano(toå sö Nhu ñaïo) cuõng saün saønh daønh cho Funakoshi moät cho trong voõ ñöôøng kheùt tieáng cuûa mình vôùI tö caùch voõ sö. UÛieàu naøy laøm cho Funakoshi baên khoaên vì hoaøn caûnh soáng cuûa gia ñình luùc ñoù raát khoù khaên. OÂng ñaõ böôùc vaøo tuoåI 50, coù vôï vaø 3 con, hai trai 1 gaùi. NgöôøI con trai tröôûng laø Giei, khoâng noái nghieäp cha, nhöng ngöôøI con trai uùt laø Yoshitaka ñöôïc giôùI chuyeân moân thöøa nhaän laø thieân taøi Karate'. CuôùI cuøng, söï ñam meâ ñaõ chieán thaéng. Funakoshi quyeát ñònh ôû laïi Tokyo ñeå thöïc hieän hoaøi baûo lôùn nhaát cuûa ñôøI mình: ' Laøm soáng laïi vaø quaûng baù baûn chaát thöïc söï cuûa Karate' '.

Trong nhöõng naêm ñaøu tieân ôû Tokyo, gaëp khoù khaén veà vaät chaát, Funakoshi khoâng coù ñieàu kieän ñeå xaây döïng voõ ñöôøng rieâng. OÂng phaûi daïy Karate trong caùc tröôøng ñaïi hoïc vaø trung hoïc. Doù laø moät thôøI kyø gian nan nhöng Funakoshi khoâng bao giôø than vaõn.

Moân karate maø Funakoshi truyeàn baù ôû Nhaät coù nguoàn goùc laø Shorin-Ryu, coù tính chieán ñaõu cao, nhöõng oâng ñaõ laøm cho noù thay ñoåI nhieàu. Theo Funakoshi, baûn chaát cuûa Karate laø taïo neân moät phong caùch song hoøa hôïp vôùI con ngöôøI, vôùI thieân nhieân. OÂng thöôøng nhaán maïnh : Caùi maø Karate muoán ñaït tôùI chính laø pheùp ñoùi nhaân, xöû theá; kyõ thuaät chieán ñaõu chæ laø phöông tieän. Xuaát phaùt töø quang ñieåm naøy,

Funakoshi khoâng chuù troïng ñeán phaàn song ñaõu trong quaù trình huaán luyeän. OÂng khoâng muoán bieán Karate thaønh moät loaïi voõ saùt thöông.

Kata (baøi quyeàn) laø troïng taâm trong chöông trình giaûng daïy cuûa Funakoshi. OÂng ñaû phaùc hoaï 15 baøi quyeàn döïa theo kyõ thuaät caên baûn cuûa nhöõng heä phaùi khaùc nhau trong ñoù coù moät vaøi baøi do chính oâng nghó ra. UÛaëc ñieåm chung trong caùi baøi quyeàn cuûa Funakoshi laø taán phaùp vöõng chaéc ñoøn theá ñeïp maét. Ñeïp nhö moät thöù vuõ ñieäu phöông Ñoâng. 'Moät khi chuùng ta laøm chuû hoaøn toaøn nhöõng baøi quyeàn, chuùng ta seõ ñaït ñöôïc hieäu quaû toái öu trong giao ñaõu. Chaúng khaùc gì hieäu quaû maø loaïi hình song ñaõu (kumite) ñem laïi' ; ñoù laø tuyeân ngoân veà phöông phaùp taäp luyeän cuûa Funakoshi. Tuyeân ngoân naøy phaûn aûnh caù tính hieàn hoøa cuûa oâng. Song song vôùI vieäc luyeän taäp cho thaät thuaàn thuïc nhöõng baøi quyeàn, Funakoshi cuõng nhaán maïnh ñeán noäI coâng vaø coâng phaù. Theo oâng, voõ só phaûi khoå luyeän ñeå khi caàn cô theå trôû neân cöùng nhö theùp. Baûn than oâng cuõng thöôøng xuyeân luyeän taáp vôùI truï ñaám Makiwara . Takagi, ngöôøI sau naøy seõ laø toång thö kyù hieäp hoäI Karate Nhaät Baûn hoài töôûng laïi : Funahoshi ít khi ra ñoøn taán coâng nhöng taân phaùp vaø khaû naêng phong thuû cuûa oâng laø 'coù moät khoâng hai' . Tagaki coøn nhôù, coù laàn baét gaëp thaày mình ñang nguû giaät, oâng quyeát ñònh ñaùnh leùn. Nhöng con ngöôøI nhoû beù aáy ñaõ vuøng daäy vaø hoùa giaûi ngay nhöõng chieâu soá baát ngôø ñoù.

Böôùc sang nhöõng naêm 1930, khi cuoäc song rieâng ñaõ ñi vaøo oån ñònh, Funakoshi laïi ñöùng tröôùc moät thöû thaùch môùI : Söï caïnh tranh. Caùc baäc thaày Karate ôû Okinawa laàn löôïc ñeán Nhaät Baûn ñeå truyeàn daïy moân voõ cuûa mình. Naêm 1928, Miyagi ñeán Tokyo vôùI heä phaùi Goju vaø naêm 1930, Mabuni ñeán Osak vôùI heä phaùi Shito. Maët khaùc, caùc moân sinh öu tuù cuûa Funakoshi cuõng daàn daàn taùch ra khoûi thaàyñeå thaønh laäp nhöõng heä phaùi rieâng. UÛaùng keå nhaát laø Otsuka vôùI heä phaùi Wado. Coù ñieàn an uûi laø trong giai ñoaïn khoù khaên naøy, Funakoshi ñaõ thaâu nhaän moät hoïc troø xuaát saéc trong suoát cuoäc ñôøI voõ thuaät cuûa mình laø Nakayama, ngöôøI sau naøy seõ laøm rang rôõ moân phaùi.

Naêm 1935, Funakpshi cuøng vôùi ngöôøi con uùt ñaày taøi naêng, Yoshikata thöïc hieän ñöôïc öôùc mô lôùn trong cuoäc ñôøi laø thaønh laäp moät voõ ñöôøng rieâng mang teân : Tokyo Shotokan. Shotokan seõ trôû thaønh teân cuûa moät heä phaùi Karate quang troïng vaøo baäc nhaát ôû Nhaät Baûn. Ñöôïc söï giuùp ñôû tích cöïc cuûa con trai trong coâng taùc huaán luyeän, Funakoshi coù nhieàu thôøi gian ñeå nghieân cöùu lyù thuyeát Karate. Nhöõng naêm 1939, oâng ñaõ xuaát baûn ñöôïc 4 cuoán saùch veã Karate. Nhöõng coâng vieäc ñöôïc ñaùnh giaù cao nhaát laø Funakoshi ñaõ hoaøn taát boä luaät Karate vôùi nhöõng ñieàu khoaûn hôïp leä. Boä luaät naøy ñaõ bieán Karate thaønh moät moân voõ ñoäc ñaùo nhaàm reøn luyeän theå chaát vaø ñaïo ñöùc.

Vì quaù chuù troïng ñeán nhöõng baøi quyeàn trong quaù trình luyeän taäp, voõ sinh cuûa voõ ñöôøng Shotokan khoâng coù nhieàu kinh nghieäm thi ñaáu. Hoï thöôøng thua moân sinh cuûa caùc heä phaùi Karate khaùc trong nhöõng traän ñaáu thaät söï. Ngay caû Yoshitaka cuõng phaûI chòu khaát phuïc tröôùc.

Chinlsoo (thuoäc heä phaùi Goju) trong moät traän quyeát ñaáu kinh hoàn ôû Osaka. Sau traän ñaáu naøy, Yoshitaka vaø Nagayama buoäc phaûI coù caùi nhìn khaùc veà phöông phaùp huaán luyeäncuûa Shotokan. Hoï muoán laøm cho song ñaáu (Kumite) trôû thaønh moân hoïc chính cuûa voõ ñöôøng.

Yoshitaka thöôøng noùi : "Karate chính laø kumita". Vaán ñeà ñöôõc ñaët ra vôùI Funakoshi. Nhöõng baäc thaày vaãn trung thaønh vôùi nguyeân taéc ban ñaàu cuûa mình, kieân quyeát baùc boû quan ñieåm môùi cuûa caùc moân sinh . Ñieàu naøy, raát ñuùng, vì ñoái vôùi Funakoshi , baûn chaát cuûa Karate khoâng phaûI laø kyõ thuaät chieán ñaáu. Shotokan-Ryu khoâng say meâ chieán thaéng, noù chæ nhaèm hoaøn thieän con ngöôøi.

Chieán tranh theá giôùi laàn thöù hai boäc phaùt. Caû nöôùc Nhaät böôùc vaøo cuoäc chieán. Ñoù laø moät thôøi kyø buoàn thaûm cuûa Funakoshi. Voõ ñöôøng cuûa oâng bò taøn phaù trong moät traän neùm bom. Nhöng ñau ñôùn hôn laø caùi cheát cuûa con trai, Yoshitaka, ngöôøi "chôi" Karate baåm sinh. Ñaây cuõng laø moät maát maùt lôùn cuûa phong traøo voõ thuaät Nhaät Baûn, vì Yoshitaka laø moät taøi naêng kkhoâng theå naøo thay theá ñöôïc. Sau ñoù Funakoshi di taûn veà Kyushu, taïi ñaây oâng gaëp laï vôï vaø soáng vôùi baø cho ñeán heát chieán tranh. Naêm 1947 vôï maát, Funakoshi trôû veà Tokyo soáng nhöõng naêm cuoái cuøng cuûa cuoäc ñôøi mình vôùi Giei, ngöôøi con trai caû, luùc naøy oâng ñaû 76 tuoåi.

Funakoshi qua ñôøi vaøo naêm 1957. Cuoäc ñôøi vaø söï nghieäp cuûa oâng gioáng nhö moät côn soùng kyø dieäu. Nhöõng côn soùng bình thöôøng seõ tan bieán theo thôøi gian. Coøn côn soùng "Karate" maø Funakoshi daåy leân töø ñaûo Okinawa seû maõi maõi toàn taïi vôùi loaøi ngöôøi.

Tröông Tuaán Anh

(Trich tu So Tay Vo Thuat).

Home