Vol. 11 10/ 2002	2^nd year edition
Editor-in-chief: Ñoã Hoaøng Nghóa phutavanthu@yahoo.com or nthihoang@aol.com

Please click to download VNIfonts if you cannot read this page. Best view with Internet Explorer.

Ngoân Ngöõ Thô Trong Ca Khuùc Ngoâ Thuïy Mieân

Töø nhoû toâi cuõng thích aâm nhaïc nhöng khoâng ñam meâ neân boû ñaøn töø luùc coøn hoïc trung hoïc. Tuy vaäy, toâi vaãn thích nghe nhaïc vaøo nhöõng ngaøy thaùng xa queâ, maø nhaïc toâi thích nghe phaàn nhieàu laø nhaïc Tieàn Chieán vì toâi yeâu chaát thô trong nhöõng ca khuùc naøy. Vaø cuõng töø ñoù toâi baét gaëp nhöõng ca khuùc cuûa Ngoâ Thuïy Mieân ñaày ngoân ngöõ thô, rieâng veà nhaïc lyù thì toâi khoâng theå goùp yù trong baøi vieát naøy,song vôùi tröïc giaùc toâi thaáy ca khuùc cuûa Nhaïc Só Ngoâ Thuïy Mieân caû nhaïc laãn lôøi ñeàu thaám saâu vaøo loøng ngöôøi nghe ! Vaø theo thieån yù cuûa toâi khi nhaän xeùt veà ca khuùc cuûa Nhaïc Só Ngoâ Thuïy Mieân, toâi ñaõ duøng nhoùm töø : Thi Nhaïc Teà Phi ! ( nghóa laø Nhaïc vaø Thô cuøng bay ).

Trong ngoân ngöõ thô töùc ngoân ngöõ ngheä thuaät ngöôøi ta thöôøng xeùt ñeán nghóa cuûa töø ngöõ treân hai maët : nghóa bieåu vaät vaø nghóa bieåu caûm.Khi noùi ñeán muøa thu qua nghóa bieåu vaät thì ñoù laø muøa thöù ba trong boán muøa cuûa moät naêm nhöng muøa thu coøn mang nghóa bieåu caûm ñaày phong phuù vì quùa trình hoaït ñoäng cuûa töø ngöõ coù tính chaát haøm xuùc, tieàm aån...! Cho neân trong vaên chöông coå ñieån duøng'' muøa thu'' laøm ñeà taøi öôùc leä trong thô.Nhöõng nhoùm töø ñöôïc duøng nhö : röøng thu laù thu,gioù thu möa thu,soâng thu, hoà thu,trôøi thu, gioù heo may, maây trôøi hiu haét... Cho neân khi nhaéc ñeán ''muøa thu'' laø ta coù lieân töôûng ñeán gioù thu hiu haét,soâng thu mô maøng,trôøi thu man maùc hoaëc gioït thu buoàn hay '' muøa thu'' laø muøa cuûa nhôù thöông,muøa cuûa ly bieät maø ta thöôøng baét gaëp trong thô,trong nhöõng baøi nhaïc tieàn chieán hay trong nhöõng ca khuùc cuûa Ngoâ Thuïy Mieân nhö ôû baûn nhaïc Em Veà Muøa Thu cuûa oâng:

'' Em veà muøa Thu thaønh phoá söông muø, Khung trôøi loäng gioù chieàu xuoáng mô hoà, Con ñöôøng ngaøy ñoù coù ai mong chôø, Cuoäc tình ñaõ xoùt xa ô thôø, Moät laàn caùch xa ngaøn thöông nhôù. Em veà laëng leõ tình ñaõ xa roài, AÂm thaàm moät boùng tìm daáu chaân ngöôøi, Saân taøu laïnh vaéng haét hiu maây trôøi, Leä naøo ñaõ öôùt hoen mi saàu, Moät laàn caùch xa ngaøn ñôùn ñau. Moät laàn em yeâu anh,Deät taâm tö naùt tan, Se saét laøn moâi meàm, Heùo uùa bôø vai gaày, Kyû nieäm giaêng muoân nôi, Nhòp saàu vöông khaép loái, Nghe hoang pheá raõ rôøi, Nghe muøa Thu laù rôi. Xin moät laàn cuoái leä khoùc cho ngöôøi, Nhöõng voøng tay aám traû heát cho ñôøi, Em veà beân aáy giaác mô phai taøn, Nhaït nhoøa phaán, saéc höông voõ vaøng, Vaø ngaøy thaùng aâm thaàm maõi troâi''.

Caùi noåi baät ñaëc tröng cuûa aâm nhaïc laø caùi nhòp maïnh trong thô maø trong ca khuùc cuûa nhaïc só Ngoâ Thuïy Mieân vöøa neâu treân coù nhöõng caâu ñaày ngheä thuaät thô nhö:

''AÂm thaàm moät boùng /tìm daáu chaân ngöôøi.

Saân taøu laïnh vaéng/ haét hiu maây trôøi...

Xin moät laàn cuoái/ leä khoùc cho ngöôøi.

Nhöõng voøng tay aám/ traû heát cho ñôøi...

Nhaït nhoøa phaán/ saéc höông voõ vaøng...''.

Noùi ñeán ngheä thuaät thô laø noùi ñeán thi phaùp maø khi noùi ñeán thi phaùp ta khoâng theå queân phong caùch thô laø caùi bieåu ñaït vaø caùi ñöôïc bieåu ñaït nghóa laø noùi ñeán hình thöùc cuøng noäi dung. Coù ngöôøi goïi phong caùch laø phöông ngöõ (dialecte )cuûa nhaø thô, nhaø vaên maø hoâm nay toâi khoâng ngaàn ngaïi goïi phong caùch thô Ngoâ Thuïy Mieân vì phong caùch thô laø caùi saùng taïo cuûa moät caù tính raát laø cuï bieät!Trong ca khuùc Em Veà Muøa Thu cuûa nhaïc só Ngoâ Thuïy Mieân ta baét gaëp nhöõng lôøi ñaày chaát thô mang ngoân töø aâm nhaïc hay noùi roõ hôn laø nhöõng caûm xuùc,caûm giaùc,tö duy cuûa nhaø thô Ngoâ Thuïy Mieân theo heä thoáng caáu truùc bieåu ñaït taâm hoàn:

'' Moät laàn em yeâu anh,

Deät taâm tö naùt tan,

Se saét laøn moâi meàm,

Heùo uùa bôø vai gaày,

Kyû nieäm giaêng muoân nôi,

Nhòp saàu vöông khaép loái,

Nghe hoang pheá raõ rôøi,

Nghe muøa Thu laù rôi.''

Giöõa nhaân sinh vaø vuõ truï ta thaáy baùt ngaùt taâm söï cuûa thi haøo Nguyeãn Du qua hai caâu thô:

'' Vi loâ san saùt heo may,

Moät trôøi thu ñeå rieâng ai moät ngöôøi !''

thì trong ca khuùc Maét Thu cuûa thi nhaïc só Ngoâ Thuïy Mieân ta caûm nhaän ñöôïc con ngöôøi vaø vuõ truï quyeän laáy nhau hay con ngöôøi chieám höõu caû khoâng gian vaø thôøi gian ñeå ñan thaønh ca khuùc mang maøu saéc bieåu caûm :

'' Trôøi coøn laøm möa vuøi treân noãi ñau,

Lôøi ru aáy maõi cho u saàu,

Bôø chaân nuoái tieác côn laïc loaøi,

Trôøi coøn laøm maây buoàn qua maét ai,

Laøm tuoåi vaéng giaác mô hoang ñöôøng,

Tuoåi buoâng troâi theo gioøng möa xuoáng.

Giaän hôøn ngaøy xöa coøn vöông maét em,

Laøn moâi thaém heát ru bao chieàu,

Vuøng aân aùi cheát trong maây hoàng,

Moät laàn vaøo Thu mình ñang coù nhau,

Haøng caây laù ñoùn chaân ngheâ thöôøng,

Vaø tay traéng ñan tình vôùi tay.

Em coù nghe khoâng moät laàn khi laù Thu bay,

Laø laàn em ñeán thaêm toâi,

Chung böôùc yeâu ñöông heïn hoø,

Em coù nghe khoâng moät laàn khi gioù heo may,

Mình ngoài ñan giaác mô say,

Giaän hôøn sao vaãn chöa phai?

Vaø roài muøa Thu veà trong maét em,

Haøng caây laù uùa xanh xao nhieàu,

Voøng tay kheùp kín öôm mi noàng,

Chuyeän tình ngaøy xöa ñaønh xin laõng queân,

Cuoäc tình ñaõ cheát theo Thu taøn,

Ngöôøi veà ñaáy xin troïn giaác mô.''

ÔÛ thô,vaên thì tính chaát truyeàn caûm laø yeáu toá caàn thieát trong quan heä giao thieäp giöõa ngöôøi vôùi ngöôøi. Cho neân, ngöôøi ngheä só phaûi coù moät caûm thuï saâu saéc,phaûi heát söùc tinh teá vaø duøng ngoân töø ñeå noùi leân ñöôïc caùi tính taïo hình,tính truyeàn caûm...ÔÛ ñaây ta thaáy trong ca khuùc Maét Thu cuûa nhaïc só Ngoâ Thuïy Mieân,taùc gæa ñaõ vieát:

......

Giaän hôøn ngaøy xöa coøn vöông maét em

Laøn moâi thaém heát ru bao chieàu

Vuøng aân aùi cheát trong maây hoàng

Moät laàn vaøo Thu mình ñang coù nhau

Haøng caây laù ñoùn chaân ngheâ thöôøng

Vaø tay traéng ñan tình vôùi tay

.......

Theo thieån yù cuûa toâi thì nhöõng lôøi ca naøy,aø maø queân, nhöõng caâu thô naøy cuûa thi só Ngoâ Thuïy Mieân ñaày ñuû saéc thaùi cuûa ngoân ngöõ thô,ngoân ngöõ ngheä thuaät.

Neáu khoâng coù moät taâm hoàn thi nhaân thì khoâng theå haï buùt vieát:

Haøng caây laù ñoùn chaân ngheâ thöôøng

Vaø tay traéng ñan tình vôùi tay

Coù phaûi thi só Ngoâ Thuïy Mieân ñaõ ñoàng nhaát hoùa söï vaät naøy vôùi söï vaät khaùc moät caùch taøi tình ñeå ngöôøi ñoïc töï tröïc nhaän laáy caùi bieåu caûm saâu saéc trong ngoân ngöõ thô!!! Trong caâu:

'' Haøng caây laù ñoùn chaân ngheâ thöôøng'',

hai chöõ ngheâ thöôøng ôû ñaây neáu vieát hoa ( Ngheâ Thöôøng )thì ñoäc gæa seõ chæ nghó ñeán ñieån tích Ñöôøng Minh Hoaøng chôi traêng maø thoâi ( Theo Long Thaønh Luïc thì vaøo moät ñeâm traêng Thu, Vua Ñöôøng Minh Hoaøng cuøng Hoàng Ñoâ Khaùch leân chôi cung traêng thaáy hôn möôøi ngöôøi con gaùi xinh ñeïp aùo traéng noõn naø,cöôõi chim loan traéng,töôi cöôøi muùa döôùi goác caây queá lôùn.Ñeâm hoâm sau trôû veà Kinh,vua töôûng nhôù ñeán caùc ngöôøi ñeïp,lieàn phoûng theo tieáng nhaïc trong treûo ñaõ nghe thuoäc ôû cung traêng maø soaïn ra khuùc Ngheâ Thöôøng Vuõ Y ) nhöng thi só Ngoâ Thuïy Mieân ñaõ khoâng vieát hoa hai chöõ ''ngheâ thöôøng'' ñeå ngöôøi ñoïc tìm saâu beân trong cuûa töø ngöõ; ngheâ thöôøng khoâng nhöõng chæ ñieån tích maø coøn noùi leân hình aûnh '' toá nga'',nghóa laø ngöôøi ñeïp noõn naø vaø tröôùc hai chöõ ''ngheâ thöôøng'' ta coøn baét gaëp chöõ ''chaân''.Nhö vaäy, ''chaân ngheâ thöôøng'' laø ''caùi chaân ñeïp cuûa giai nhaân'' laø '' caùi chaân noõn naø''. Sau ñoù taùc giaû haï caâu ''Vaø tay traéng ñan tình vôùi tay'' raát neân thô, caùi laï cuûa töï thaân thô laø muùa treân ñaàu ngoùn chaân neân thi nhaïc só Ngoâ Thuïy Mieân ñaõ vieát ''chaân ngheâ thöôøng''! Theo caùc nhaø ngoân ngöõ hoïc thì heä thoáng cuûa ngoân töø gioáng nhö moät baøn côø,giaù trò moãi quaân côø tuøy thuoäc vaøo vò trí,chöùc naêng cuûa noù treân baøn côø vaø nghóa cuûa moãi töø nhö con kyø nhoâng thay ñoåi maøu tuøy theo töøng moâi tröôøng!

Toùm laïi, neáu muoán noùi ñaày ñuû veà ngoân ngöõ thô trong ca khuùc Ngoâ Thuïy Mieân thì phaûi maát nhieàu trang giaáy, noù khoâng thích hôïp cho moät baøi baùo troïn kyø neân xin heïn baïn ñoïc vaøo moät ngaøy naøo thuaän tieän hôn ! Theo thieån yù cuûa toâi nhöõng lôøi trong ca khuùc cuûa Ngoâ Thuïy Mieân ñaày ngoân ngöõ thô,vì ngoân ngöõ thô khoâng chæ ñeå mieâu taû caùi thöïc taïi maø coøn vôùi tö caùch laø ñoái töôïng cuûa söï mieâu taû,ñoù laø maøu saéc hoàn thô ta thöôøng baét gaëp trong ca khuùc cuûa Ngoâ Thuïy Mieân.Cho neân,ta khoâng laáy laøm laï söï phoå thô raát thaønh coâng cuûa nhaïc só Ngoâ Thuïy Mieân.Vôùi moät taâm hoàn thô,vôùi moät khaû naêng nhaïc lyù vöõng chaéc thi nhaïc só Ngoâ Thuïy Mieân ñaõ ñöa nhöõng baøi thô hay ñi vaøo loøng ngöôøi mieân vieãn !

Lam Nguyeân

Seattle naêm 2001.

Home