Vol. 15  6/2003                                                                            3rd year edition

Editor-in-chief:  Ñoã Hoaøng Nghóa    phutavanthu@yahoo.com  or  nthihoang@aol.com

 

Please click to download VNIfonts if you cannot read this page.  Then, click HERE  and follow instructions to configure Web Browsers.   

Best view with Internet Explorer.

 

Ñoc baøi thô “Xuaân Giang Hoa Nguyeät Daï”

cuûa Tröông Nhöôïc Hö

Lam Nguyeân

 

 

Tröông Nhöôïc Hö (713-  755), ngöôøi Döông Chaâu (nay laø huyeän Giang Ñoâ , tænh Giang Toâ), oäng raát thoâng minh vaø noåi tieáng coù taøi vaên thô töø nhoû, chaùn coâng danh neân thöôøng ngao du khaép thieân haï ñeå tìm baïn thô. OÂng noåi tieáng cuøng vôùi Haï Tri Chöông, Bao Dung vaø Tröông Huùc. Ngöôøi ñöông thôøi meänh danh boán thi nhaân naày laø “Ngoâ Trung Töù Só” ( töùc laø boán danh só ñaát Ngoâ) . Vaøo thôøi Luïc Trieàu, Traàn Haäu Chuû thöông cuøng cung nöõ vaø caùc trieàu thaàn ñeà vònh vôùi nhau roài löïa rieâng töøng baøi boùng baåy ñeïp lôøi ghi vaøo chung moät taäp goïi laø taäp “Xuaân Giang Hoa Nguyeät Daï” neân thi só Tröông Nhöôïc Hö môùi möôïn laøm ñaàu ñeà cho baøi thô cuûa oâng.

 

 

Xuaân Giang Hoa Nguyeät Daï

 

Xuaân Giang trieàu thuûy lieân haûi trình

Haûi thöôïng minh nguyeät coäng trieàu sinh

Dieãm dieãm tuøy ba thieân vaïn lyù

Haø xöù xuaân giang voâ nguyeät minh

Giang löu uyeån chuyeån nhieãu phöông ñieän,

Nguyeät chieáu hoa laâm  giai nhö tieån.

Khoâng lyù löu söông baát giaùc phi,

Giang thöông baïch sa khang baát kieán.

Giang thieân nhaát saéc voâ tieâm traàn,

Haïo haïo khoâng trung coâ nguyeät luaân.

Giang baïn haø nhaân sô kieán nguyeät?

Giang nguyeät haø nieân sô chieáu nhaân?

Nhaân sinh ñaïi ñaïi voâ cuøng dó,

Giang nguyeät nieân nieân voïng töông töï.

Baát trí giang nguyeät chieáu haø nhaân,

Ñaûng kieán tröôøng giang chieá löu thuûy.

Baïch vaân nhaát phieán khöù du du,

Thanh phong phoá thöôïng baát thaêng saàu,

Thuøy gia kim daï bieân chu töû,

Haø xöù` töông tö minh nguyeät laâu?

Khaû laân laâu thöôïng nguyeät boài hoài,

Öng chieáu ly nhaân trang kính ñaøi.

Ngoïc hoä lieâm trung quyeån baát khöù,

Ñaûo y chaâm thöôïng phaát hoaøn lai

Thöû thôøi töông voïng baát töông vaên,

Nguyeän truïc nguyeät hoa löu chieáu quaân.

Hoàng nhaïn tröôøng phi quang baát ñoä,

Ngö long tieàm döôc thuûy thaønh vaên,

Taïc daï nhaøn ñaøm moäng laïc hoa,

Khaû laân xuaân baùn baát hoaøn gia.

Giang thuûy löu xuaân khöù duïc taän,

Giang ñaøm laïc nguyeät phuïc taây taø.

Taø nguyeät traàm traàm taøng haûi vuï,

Kieät Thaïch,Tieâu Töông voâ haïn loä.

Baát tri thöøa nguyeät kyû nhaân qui?

Laïc nguyeät dao tình maên giang thuï.

 

Tröông Nhöôïc Hö

 

Ñeâm Traêng Treân Soâng Xuaân

 

Trieàu thuûy daäy soâng xuaân lieàn bieån,

Nöôùc meânh moâng moät phieán traêng ngaø.

Daäp doàn soùng voã daëm xa,

Nôi naøo maø chaúng traêng ngaø soâng xuaân?

Nöôùc uyeån chuyeån theo röøng thôm ngaùt,

Nguyeät hoa kia baøng baïc töôi xinh.

Trôø cao söông giaûi voâ tình,

Treân vuøng caùt traéng nhaït tình xa troâng.

Khoâng maûy buïi trôøi soâng moät saéc,

Löûng töøng khoâng vaèng vaëc traêng soi.

Ai kìa thaáy tröôøc traêng trôøi,

Vaø traêng kia laïi soi ngöôøi naêm moâ?

Kieáp hoùa sinh nhöõng voâ cuøng taän,

Naêm laïi naêm traêng vaãn nhö xöa.

Traêng soâng bieát chieáu ai giôø,

Tröôøng giang chæ thaáy lôø ñôø nöôùc troâi,

Maûnh maây baïc beân trôøi bay maõi,

Röøng phong xanh soâng traûi u saàu.

Thuyeàn ai lô löûng ñeâm thaâu,

Nôi moâ traêng giaûi treân laàu töông tö?

Traêng laàu aáy nguyeät nhö thöông caûm,

Vaøo trang ñaøi duïc thaûm ,ly nhaân.

Trong reøm traêng nhöõng taàn ngaàn,

Chaày kia ñaäp aùo bao laàn khoâng ñi.

Mong gaëp gôõ tin thì vaéng baët,

Nguyeän theo traêng giaùp maët ngöôøi thaân.

Nhaïn bay traêng vaãn ôû gaàn,

Ngö long khuaát boùng nöôùc vôøn nao nao.

Moäng ñeâm tröôùc nghe bao hoa ruïng,

Thöông nöûa xuaân laän ñaän phöông trôøi.

Doøng soâng cuoàn cuoän xuaân troâi,

Soâng saâu hoa ruïng nguyeät dôøi phöông Taây ,

Traêng xeá thaáp chìm ngay beå caû,

Soâng nuùi xa vaïn ngaû moâng lung.

Ngöôøi naøo côõi nguyeät veà chung,

Traêng taøn caây nöôùc moät vuøng buoàn sao !

 

Lam Nguyeân dòch

 

Thi só Tröông Nhöôïc Hö nhö moïi thi nhaân khaùc cuûa Trung Hoa vaø Vieät Nam thöôøng yeâu traêng, traêng gaàn nhö gaén lieàn vôùi cuoäc ñôøi thi nhaân:

               

                 “Xuaân giang trieàu thuûy lieân haûi bình,

                   Haûi thöông minh nguyeät coäng trieàu sinh”.

 

               (  Thuûy trieàu daäy soùng xuaân lieàn bieån,

                   Nöôùc meânh moâng moät phieán traêng ngaø.)

 

Neáu ñoäc giaû nhìn kyõ boán chöõ Xuaân,Giang,Hoa, Nguyeät treân ñaàu ñeâ baøi thô treân thì thaáy moãi chöõ  nhö ñang hoaït ñoäng roõ raøng laø traêng gaëp nöôùc maø nöôùc soùng cuûa muøa xuaân thì coøn gì ñeïp baèng, nhôø coù Xuaân neân hoa nôû. Taát caû boán chöõ aáy laøm thaønh böùc hoïa ñeïp voâ cuøng:

 

                “Dieãm dieãm tuøy ba thieân vaïn lyù,

                  Haø xöù xuaân giang voâ nguyeät minh?”

                  Giang löu uyeån chuyeån nhieãu phöông ñieän,

                  Nguyeät chieáu hoa laâm giai nhö tieån”

 

                 (Daäp doàn soùng voã daëm xa,

                   Nôi naøo maø chaúng traêng ngaø soâng xuaân?

                  Nöôùc uyeån  chuyeån theo röøng thôm ngaùt,

                   Nguyeät hoa kia baøng baïc töôi xinh.)

 

Vaø neáu ta ñi saâu vaøo yù nghóa cuûa baøi thô thì ta thaáy “ nhaân sinh “ (töùc ñôøi ngöôøi vie humaine) luoân luoân keá tuïc nhö  doøng soâng naêm naày qua naêm noï vaãn chaûy ñeàu, nhöng trong töøng saùt-na ôû thaân xaùc cuûa moãi caù nhaân ñeàu phaûi traûi qua boán cöûa :Thaønh,Truï,Hoaïi,Khoâng. Qua saùch vôû vaø qua kinh nghieäm cuûa baûn thaân thi só Tröông Nhöôïc Hö ñaõ thaáy ñöôïc kieáp ngöôøi cuõng chuyeån bieán voâ cuøng, chuyeån bieán töøng saùt-na; con ngöôøi laø saûn phaåm cuûa cuoäc dieãn tieán, hình aûnh aáy ñaõ ñöôïc thi nhaân hoï Tröông mieâu taû trong baøi thô baàt huû Ñeâm Traêng Treân Soâng Xuaân maø ta coù theå thaáy roõ trong hai caâu:

 

                      “Baïch vaân nhaát phieán khöù du du,

                        Thanh phong phoá thöôïng baát thaêng saàu.”

 

                                ( Maûnh maây baïc beân trôøi bay maõi,

                                  Röøng phong xanh soâng traûi u saàu.)

 

Ñoù laø thaùc vaät nguï tình, hình aûnh maây traéng bay bieåu töôïng cho cuoäc soáng lang thang baát ñònh!  

                                                              

                                                                                            Lam Nguyeân

                                                                                            Seattle, naêm 1989

 

Home