|
|
||
|
BỨC TRANH ĐÀN GÀ
LÊ BÍCH SƠN
Với tôi, ngày xuân là
những ngày đẹp nhất của một năm, và có
lẽ cuộc đời đẹp nhất ở thời
thơ ấu. Ở tuổi 30 nh́n lại, tuổi thơ
của tôi đă trôi qua tự bao giờ, tất cả
những ǵ tôi có thể nhớ cũng chỉ là một
dấu chấm mờ xa xăm. Cái dấu chấm mang theo
trong nó cả một vùng trời để thương,
để nhớ và để ưu tư… Nhớ ǵ và
thương ǵ? Đó là cả một thiên hồi kư. Trong
thiên hồi kư ấy, bao giờ h́nh ảnh kính yêu của
Mẹ cũng được đặt ở nơi trang
trọng nhất…
Ngày ấy, so với hai em Phương và Trâm, tôi là
người được Mẹ cưng nhiều
nhất, Mẹ dành cho tôi những ǵ Mẹ có thể. Bao
giờ cũng vậy, phần quà ngon nhất cho những
đứa con đều thuộc về tôi; Tết về
áo quần của tôi bao giờ cũng bảnh bao hơn… và
dĩ nhiên là tôi vô cùng “hănh diện” với hai em về
“phần thắng” này. Tôi không hănh diện sao
được, khi mà dưới “cái ṿm trời có bốn
người” ấy, tôi đă “hoàn thành nhiệm vụ” mà
những người c̣n lại đều “nạnh” cho tôi.
Ngày đó, là con trai duy nhất trong nhà, “nhiệm vụ”
của tôi là lo việc nhang đèn các bàn thờ, bên cạnh
đó tôi c̣n quán xuyến khá nhiều công việc như: giúp
Mẹ lấy và gói thuốc cho bệnh nhân, tôi biết leo
lên “con ngựa sắt” để chạy qua đại lư
thuốc Tây bên kia cầu Diêu Tŕ mà cất cao tiếng: “Cô
Ngọc Anh ơi! Bán cho Má con 20 viên “móc dù”, 5 viên “con
nhộng”, 1 chai “thuốc đỏ”. v.v….”, khi Mẹ
bận việc, tôi c̣n biết hướng dẫn các em
tập đọc, và mỗi khi Tết đến tôi là
người duy nhất dám… đốt pháo. Bao giờ
Mẹ cũng luôn dành cho tôi nhiều “đặc ân” hơn
cả.
Thưở nhỏ, năm nào cũng vậy, tôi trông
Tết đến thật mau và trông đến kỳ
nghĩ học để được vui chơi thoả
thích. Cứ mỗi tháng Chạp âm lịch hàng năm,
từng ngày tôi bắt đầu nhắc Mẹ: “C̣n
mấy ngày nữa Tết rồi !” với ḷng hân hoan
kỳ lạ. Tôi hân hoan chờ đợi v́ Tết
đến tôi được mặc áo mới,
được Mẹ chở đi chùa và thăm bà con,
được yêu cầu mọi điều, nhưng thích
nhất là Mẹ không bao giờ dùng những “h́nh phạt
nghiêm khắc” đối với tôi vào những ngày này. Và
dĩ nhiên, khi tôi hân hoan th́ cũng chính là lúc Mẹ tôi
bắt đầu phải thêm “nặng gánh lo âu”: nào lo
Tết, nào lo lễ nghĩa và lo cả những gánh nợ
cuối năm… Một tay Mẹ bương chải,
một ḿnh Mẹ lo toan, đôi vai Mẹ gánh cả một
gia đ́nh với ba đứa con thơ dại… Tôi vẫn
c̣n nhớ như in cái h́nh bóng Mẹ tôi vừa ngồi bán
thuốc Tây, tay vừa gọt Gừng, vừa hỏi bài
chúng tôi, vừa trông coi gia đ́nh.v.v. mà sau này lớn lên tôi
thường gọi đùa với Mẹ là “Bà Mẹ Ba
trong Một”. Những ngày giáp Tết, h́nh ảnh Mẹ tôi
c̣n là người đàn bà thức đêm ngồi
đợi sương xuống để đem bột
bánh hong trên mái nhà, phải canh chừng nồi bánh Tét và
cả giấc ngủ “ba cục nợ” của Mẹ
nữa…
Có một năm Mẹ đau nặng lúc Tết sắp
đến, mọi công việc gia đ́nh một tay Mẹ
lo không hết, Mẹ ngă quỵ. Bà Nội thương
Mẹ nên đưa chúng tôi về phía Nội để
Mẹ tôi nghỉ ngơi, và Bà chăm sóc cho Mẹ, hai em
không chịu xa Mẹ. Thửơ ấy, với tôi
được thoát khỏi “tầm kiểm soát” của
Mẹ là một điều vô cùng hy hữu, vả lại
không gian đồng quê ở bên Nội trong đôi mắt trẻ
thơ của tôi là cả một thiên đàng, tôi tha hồ
bay nhảy mà không phải sợ những con “quái vật
bằng sắt” (xe hơi) nơi phố thị, ở
đó lũ trẻ cùng trang lứa như tôi nh́n tôi với
đôi mắt đầy “nể phục”; và v́ Bà tôi là
người Huế nên năm nào ăn Tết cũng
đầy đủ mọi thứ bánh mứt mà gia
đ́nh tôi không có… 25 Tết, tôi chào Mẹ để lên phía
Nội với lời trách thầm: “Trên nhà Nội lúc nào
bánh mứt cũng nhiều hơn nhà ḿnh, nhà Nội có
cả một vườn hoa thật đẹp nữa,
chứ đâu như nhà ḿnh….” rồi bước lên xe.
Mẹ tôi nh́n theo nước mắt chảy ṛng…
… Sự hiện diện của tôi trong gia đ́nh khiến
Ông bà tôi vui hơn, thời gian mà Ông bà Nội dành cho tôi
cũng nhiều hơn, tôi được nghe kể
nhiều chuyện về phía Nội cùng những chuyện
cổ tích mà Mẹ tôi chưa bao giờ kể.v.v. những
điều ấy khiến tôi thích nghi rất nhanh với
không gian sống mới mẻ này… Chiều tối 30
Tết, khi tôi đang phụ Ông bà Nội xếp bánh
mứt vào dĩa dâng lên các bàn thờ, th́ Mẹ tôi
đẩy cổng bước vào. Thân Mẹ mệt
lả, mắt Mẹ buồn tuênh! Bao giờ cũng
vậy, Mẹ luôn nhỏ nhẹ. Mẹ thưa với Ông
bà xin đưa tôi về lại nhà để ăn
Tết, Mẹ nói Mẹ nhớ tôi nhiều, Mẹ không
thể xa tôi trong những ngày gia đ́nh sum vầy đón
Tết, vừa nói Mẹ vừa khóc…
Trời miền Trung mỗi độ Xuân về mang theo cái
lạnh dù không buốt giá nhưng cũng đủ
“thấm da thấm thịt” và những cơn mưa phùn
gợi lên trong ḷng cảm giác buồn nao nao. Con
đường từ nhà Ông bà nội đến nhà tôi
hơn mười cây số, tôi ngồi phía sau nh́n Mẹ
mệt mỏi vừa đạp xe vừa khóc. Lúc ấy,
tôi không hiểu v́ sao Mẹ khóc, Mẹ bảo tôi hứa
với Mẹ một điều là không bao giờ bỏ
Mẹ đi nữa, tôi “Dạ !” rồi ôm Mẹ khóc
theo. Mẹ chở tôi đến một chợ Hoa mua cành
mai và hai chậu Thược Dược, rồi bảo tôi
chọn loài hoa tôi thích nhất. Biết Mẹ không có
tiền, tôi chọn chậu Vạn Thọ Đà Lạt...
Về đến nhà, hai em Phương và Trâm đang khóc,
thấy Mẹ và tôi chúng lau nước mắt rồi
nũng nịu: “Má bảo ra chợ một chút, vậy mà….!”
Năm ấy, đón Tết không có pháo. Giờ giao thừa
đến, Mẹ nh́n sang các nhà bên cạnh, nh́n vào mắt
chúng tôi… Im lặng. Mẹ thay áo mới cho ba anh em chúng tôi,
rồi bảo theo Mẹ đến các bàn thờ lạy
Phật và cúng ông bà tổ tiên. Mẹ thắp nén
hương, đôi mắt buồn vời vợi. Cúng xong,
Mẹ bảo chúng tôi đến bên bàn để Mẹ
“Ĺ-x́”. Ba anh em chúng tôi ai cũng có phần, ngoài số
tiền “Ĺ-x́ Tết”, Mẹ bảo Mẹ đă “Ĺ-x́” cho
mỗi “đứa” một chậu hoa cho năm cũ
rồi. Riêng tôi, Mẹ “Ĺ-x́” thêm bức tranh “gà mẹ và
ba con” nữa. Rồi Mẹ bảo mỗi đứa
phải chúc Mẹ một câu. Tôi là anh cả, phải làm
gương, cúi đầu lí nhí: “Con cầu Ông Phật
trên chùa Bà Lương* cho Má được khoẻ mạnh
và sống lâu trăm tuổi để nuôi chúng con !”.
Mẹ rưng rưng nước mắt, mắn yêu: “Sống
lâu, con cái bỏ Má đi hết Má sống với ai !”
tôi không biết phải trả lời như thế nào,
chỉ im lặng cúi đầu… Mẹ bảo chúng tôi
ngồi quây quần bên Mẹ, tay cầm bức tranh Mẹ
chỉ vào chú gà con đang đối mặt với chú
ếch, trong khi bên bụi chuối gà mẹ đang cùng hai
chú gà con khác mổ thức ăn. Mẹ bảo: “Đây
là anh trai ham chơi, muốn bỏ nhà “đi rông”, nên
gặp phải rắc rối. Lớn lên gà con đừng
bỏ Má đi nha !”. Mẹ ôm tôi khóc thật
nhiều. Sáng mồng Một Tết, mắt Mẹ
đỏ hoe!
*
*
*
Cuộc sống như một ḍng chảy, cuốn
đời tôi đến những ngơ đời xa lạ,
những bước chân tôi ngày càng xa dần mảnh
đất tôi từng sinh ra. Tôi đi và đi măi! Thời
gian vô t́nh, bước chân vô định, cuộc thiên di
của tôi có lẽ cũng sẽ là vô biên. Bao năm tôi xa
Mẹ, có những đêm không ngủ, có những tháng ngày
phiêu lăng đơn côi dưới đất trời, có những
chiều một ḿnh thơ thẩn nh́n về phía chân
trời xa xăm, hay những khi đời tôi rơi vào
vực thẳm khổ đau và tuyệt vọng… bao
giờ tôi cũng gọi thầm hai tiếng “Má ơi
!”. Và cũng đă bao nhiêu lần hồi tưởng
lại tuổi thơ, bao lần tôi nhớ đến
bức tranh đàn gà, cũng là bao lần tôi khóc và nhớ
Mẹ. Tuổi thơ trôi qua, anh em chúng tôi giờ đă
lớn khôn, mỗi người mỗi “nghiệp”, các em gái
sống gần với Mẹ, chỉ có tôi làm thân du tử
phiêu bạt bốn phương trời.
Chiều
cuối năm, ở một nơi thật xa quê
hương, bức tranh đàn gà lại hiện về
trong tôi. Trong bức tranh đó, vẫn căn nhà xưa,
vẫn tháng ngày cơ cực, vẫn bóng dáng “gà mẹ
hiền hoà bới thóc cho con”, nhưng h́nh ảnh chú gà con
ngày nào giờ đă đi xa. Xa lắm!
Đại học
Delhi, cuối Đông 2003
LÊ – BÍCH –
SƠN
Chú thích:
* Chùa Bà Lương là tên dân gian
thường dùng để gọi Chùa Khánh Lâm. Nếu
gọi đúng phải gọi là “Chùa Bàu Lươn”, v́ ngày
xưa phía trước ngôi chùa này có một cái bàu rất
lớn, trong bàu có rất nhiều lươn. Theo thời
gian, tên gọi truyền khẩu dân gian từ “Chùa Bàu Lươn”
đă gọi “trại” thành “Chùa Bà Lương”.