|
|
||
|
Please click
to download VNIfonts if you cannot read this page. Then, click HERE and follow
instructions to configure Web
Browsers.
Best view
with Internet Explorer.
Moät kyû nieäm vôùi voõ sö nieân tröôûng Nguyeãn vaên Thö
Ngoâ höõu Lieãn
Coâ Ñoã hoaøng Nghóa, ngöôøi phuï traùch Taäp San treân Maïng Löôùi
Vovinam muoán soá tôùi seõ laø soá Kyû nieäm Coá Voõ Sö Nguyeãn Vaên Thö vaø
nhôø toâi vieát veà ngöôøi quaù vaõng.
Thaät khoù cho toâi coù theå vieát moät baøi hai ba trang ñeå noùi
veà ngöôøi baïn thaân quen töø hôn 50 naêm, nhaát laø ngöôøi baïn ñoù khoâng
nhöõng ôû baäc trung hoïc, hoaït ñoäng trong cuøng moät ngaønh ngheà (haønh
chaùnh, luaät phaùp) maø coøn luyeän taäp vaø hoaït ñoâng trong phong traøo
Vovinam maáy chuïc naêm. Toâi coá gaéng
vieát veà kyû nieäm vôùi ngöôøi baïn naày: anh Nguyeãn vaên Thö. Toâi xin ñöôïc goïi voõ sö nieân tröôûng,
moät thôøi laø caùnh tay maët cuûa voõ sö chöôûng moân Leâ Saùng, moät giaûng
sö taïi Hoïc Vieän Quoác Gia Haønh Chaùnh thôøi VNCH.. Nguyeãn Vaên Thö laø anh
cho thaân maät vaø deã vieát duø anh Thö ñaõ maát chöù khoâng phaûi thieáu toân
kính vôùi ngöôøi baïn.
Tin anh Thö maát ñöôïc ngöôøi baïn thaân vôùi toâi, cuõng vôùi anh
Thö, anh Haø Döông Döïc taïi Huntington Beach, California, thoâng baùo.
Anh Döïc ñieän thoaïi cho toâi :
“ Teân Thö, haén cheát roài “ (Toâi xin ghi nguyeân vaên)
Vì toâi coù nhieàu baïn teân Thö neân hoûi tieáp :
“ Thö naøo ?”
Anh Döïc tieáp :
“ Thö, Nguyeãn Vaên Thö Vovinam vôùi caäu ñoù. “
Toâi hoát hoaûng hoûi :
“ Laøm sao, laøm sao haén cheát sôùm nhö vaäy. Haén bò baén maø khoâng cheát thì phaûi soáng
laâu chöù “
Anh Döïc tieáp :
“ Tôù chöa bieát roû chi tieát nhöng nghe noùi ñöùng tim thì phaûi
vaø baây giôø tôù caàn lieân laïc vôùi gia ñình haén xem sao vaø seõ thoâng
baøo tieáp cho caäu sau.”
Tin vaén taét chöa ñaày moät phuùt laøm toâi baøng hoaøng heát
söùc. Toâi goïi ngay ñieän thoaïi cho
voõ sö Nguyeãn vaên Cöôøng treân
Oklahoma City ñoàng thôøi vieát moät ñieän thö ngaén thoâng baùo tieáp cho caùc
voõ sö huynh tröôûng khaùc cuûa Vovinam ñoàng thôøi nhôø voõ sö Phan Quyønh ôû
San Diego lieân laïc ñeå cuøng anh chò em beân California lo phuùng ñieáu, ma
chay cuõng nhö nhôø anh Phan Quyønh ñöa ngay tin leân Vovinammondial.
Toâi nhaåm trong ñaàu nhöõng baïn Vovinam cuøng lôùp, cuøng löùa
tuoåi ñaõ hoaït ñoäng trong haøng “ñeä” vôùi voõ sö chöôûng moân Leâ Saùng,
nhaát laø nhöõng ngöôøi hoaït ñoäng maïnh, daán thaân trong nhöõng naêm ñaàu
tieân cuûa thaäp nieân 60, ngaøy cô caáu ñaàu tieân cuûa Vovinam ñöôïc toå
chöùc : anh Maïnh Hoaøng ñi sôùm nhaát,
roài anh Traàn Huy Phong, anh Traàn Ñöùc Hôïp vaø nay anh Nguyeãn vaên
Thö. Toâi coøn möôøng töôïng anh Chöôûng
moân Leâ Saùng cuõng raát buoàn khi maáy ngöôøi em thaân tín laàn löôït ra ñi
tröôùc anh.
Toâi xin trôõ laïi ñeà taøi laø moät ngaøy maø naêm thaùng toâi
khoâng nhôù roõ vaø chæ nhôù laø sau khi Hieäp Ñònh Paris 1973 veà Vieät Nam
ñaõ ñöôïc kyù keát, anh Thö goïi ñieän thoaïi cho toâi töø Hoïc Vieän Quoác Gia
Haønh Chaùnh ñöôøng Traàn Quoác Toaûn nhôø toâi baûo laõnh ñeã anh ñi du hoïc
ôû Chapel Hill, North Carolina sau khi toát nghieäp khoùa Ñoác Söï vaø ñaõ coù
baèng Cao hoïc (master) ôû Hoa Kyø. Theo
luaät leä cuûa chính quyeàn VNCH thì moät coâng chöùc muoán ñi tu nghieäp hay
hoïc laáy moät vaên baèng ngoaøi ñieàu kieän veà khaû naêng, tuoåi taùc, tình
traïng hôïp leä quaân dòch... coøn phaûi ñöôïc moät sæ quan caáp Taù hay hay
moät coâng chöùc cao caáp baûo laõnh.
Baûo laõnh laø du hoïc sinh ñoù sau khi thaønh taøi seõ trôû veà phuïc
vuï quoác gia. Toâi nhaän lôøi vaø ngay
chieàu toái hoâm ñoù anh Thö mang giaáy tôø ñeán nhaø toâi ôû ñöôøng Nguyeãn
Huyønh Ñöùc, Phuù Nhuaän ñeå toâi kyù.
Anh raát thaønh thöïc khi noùi vôùi toâi :
“ Khoan ñaõ kyù, tôù muoán noùi vôùi caäu laø tình traïng nguy
hieåm hieän nay cuûa mieàn Nam tôù hoïc xong coù theå tôù khoâng veà hoaëc
khoâng veà ñöôïc vaäy tröôøng hôïp tôù khoâng veà thì caäu seõ bò loâi thoâi
vôùi chính quyeàn. Toâi noùi :
“ Caäu cöù lo hoïc ñaõ roài muoán tính gì thì tính. Vieäc cuûa tôùi nhoû maø, tôù seõ xoay sôõ
ñöôïc. “ vaø toâi kyù baûo laõnh.
Ít laâu sau anh Chöôûng Moân chuyeån cho toâi maáy böùc hình chuïp
moät soá moân sinh da traéng maëc ñoàng phuïc maøu xanh nöôùc bieån. Toâi ñöôïc bieát anh Thö ñaõ môû moät lôùp
Vovinam trong khuoân vieân cuûa Ñaïi hoïc Chapel Hill ôû North Carolina. Toâi phaûi noùi ñaây laø lôùp Vovinam ñaàu
tieân ñöôïc môû taïi luïc ñòa Myõ Chaâu naøy.
Ngaøy 30 thaùng 4 naêm 1975, vôï choàng con caùi chuùng toâi daét
nhau ra ñi. Toâi thaát laïc vôï con vaø
chæ gaëp laïi taïi traïi tieáp cö ôû ñaûo Guam thuoäc Hoa Kyø sau gaàn 2 tuaàn
leå. Chuùng toâi tieáp tuïc di chuyeån
töø traïi tieáp cö Guam veà traïi tî naïn Fort Chaffee thuoäc tieåu bang
Arkansas, queâ höông cuûa cöïu toång thoáng Bill Clinton. Treân chuyeán bay nhaø toâi noùi laø töø nay
toâi heát lo vaán ñeà Vovinam vaø khuyeân tôi neân ñeå thì giôø vaø naêng löïc
lo cho gia ñình trong nhöõng ngaøy ñònh cö taïi quoác gia môùi naày. Vöøa buoàn, vöøa meät, toâi aám ôù cho
qua. Ñeán traïi tî naïn Fort Chaffee vaø
laøm thöû tuïc xong luùc hôn 2 giôø saùnng.
Chuùng toâi ñöïôïc ñöa veà moät ngoâi nhaø thuoäc traïi ñeå taïm
soáng. Saùng sôùm ngaøy hoâm sau loa
phoùng thanh yeâu caàu toâi leân Hoäi tröôøng gaáp. Hoäi tröôøng laø caâu laïc boä cuûa traïi
Fort Chaffee, nay laøm vaên phoøng cuûa traïi tî naïn. Toâi nghæ raèng ñeâm hoâm qua vì di chuyeån
nhieàu cuõng meät nhoïc neân coù leû khi khai giaáy tôø toâi khai sai hay
thieáu soùt caàn boå tuùc. Duø sao toâi
cuõng phaûi leân Hoäi tröôøng.
Vöøa böôùc qua cöûa Hoäi tröôøng, toâi nghe thaáy tieâng hoâ: “Taát
caû nghieâm, nghieâm leã, leã “. Toâi
giaät mình vaø nhaän ra moät soá anh chi em Vovinam döôùi söï chæ huy cuûa voõ
sö Nguyeãn vaên Leã (em ruoät anh Thö) ñang saép haøng chôø toâi. Moät soá anh chò em toâi quen maët bieát
teân, nhöng coøn moät soá laï hoaéc nhöng toâi raát caûm ñoäng duø hôi ngôû ngaøng
vì gaëp taïi moät nôi ñaëc bieät vaø vaøo thôøi ñieåm cuõng raát ñaëc
bieät. Nguyeân do laø coù moät moân sinh
laøm thieän nguyeän trong ban tieáp cö neân ñeâm qua ñoïc danh saùch nhöõng
ngöôøi môùi ñeán vaø thaáy teân toâi neân thoâng baùo cho anh em bieát. Dòp naøy toâi lieân lac laïi vôùi anh Thö do
voõ sö Leã cung caáp ñòa chæ vì ra ñi voäi vaõ neân toâi khoâng ñem theo ñòa
chæ cuûa baát cöù anh chò em naøo.
Moät hoâm anh Thö goïi ñieän thoaïi töø Chapel Hill, North Carolina
cho toâi hay laø anh ñaõ ñöôïc moät giaùo sö vaø moät nhaø thôø baûo trôï ñeå
anh coù theå ñöa hai ngöôøi em ra sinh soáng taïi Chapel Hill nhöng hai ngöôøi
em (coâ Bích vaø chuù Leå) laïi muoán soáng vôû tieåu bang California. Anh Thö coù yù seõ chuyeån söï baûo trôï naøy
cho vôï choàng toâi neáu chuùng toâi muoán veà North Carolina. Theå leä thôøi ñoù laø ai muoán ra khoûi
traïi ty naïn ñeàu phaûi ñöôïc moät caù nhaân coù uy tín vaø ñaày ñuû veà tieàn
baïc, hoaëc moät nhaø thôø, moät cô quan thieän nguyeän... baûo trôõ. Söï baûo trôï bao goàm nhöõng vieäc nhö lo
huaán luyeän ngheà nghieäp, hoïc taäp Anh ngöõ, hoaøn taát hoà sô söùc khoûe,
xin vieäc laøm... ngoaøi ra coøn caùc vieäc khaùc haàu giuùp ngöôøi tî naïn coù
theå hoäi nhaäp vaøo xaõ hoäi môùi caøng sôùm caøng toát.
Sau khi tìm hieåu veà ngöôøi baûo trôï, vuøng saép veà ñònh cö, vaø
nhöõng lôøi giaûi thích cuûa anh Thö, chuùng toâi quyeát ñònh veà Chapel Hill,
North Carolina. Chuùng toâi bieát raèng soáng
taïi moät quoác gia coù nhieàu söï khaùc bieät veà vaên hoùa, neáp soáng, ngheà
nghieäp... maø chuùng toâi khoâng ñöôïc söûa soaïn gì caû thì seõ raát gay go;
nhöng chuùng toâi nghæ raèng haøng traêm ngaøn ngöôøi tî naïn ñeàu cuøng hoaøn
caûnh nhö chuùng toâi. Ngoaøi ra, veà
Chapel Hill, chuùng toâi laïi coù moät ngöôøi baïn thaân ñaõ soáng nhieàu naêm
taïi quoác gia naày beân caïnh thì cuõng ñöôïc an uûi nhieàu laém.
Moät buoåi chieàu, toâi nhôø roû laø ngaøy 5 thaùng 8 naêm 75,
chuyeán bay cuûa haõng United Airlines chôû chuùng toâi ñaùp xuoáng phi tröôøng
Raleigh-Durham taïi North Carolina. Ñoùn
taïi phi tröôøng coù vôï choàng vò giaùo sö baûo trôï vaø ngöôøi con trai 5
tuoåi, phaùi ñoaøn nhaø thôø, moät coâ sinh vieân du hoïc tröôùc 75 bò keït laïi
vaø hieån nhieân coù anh Thö. Toâi
khoâng bieát coù cuoäc gaëp gôû naøo maø vui veû, caûm ñoäng, kyø laï coù moät
khoâng hai ñoái vôùi toâi nhö söï taùi ngoä giöûa toâi vaø anh Thö ngaøy hoâm
ñoù khoâng ? Anh Thö dang tay ñoùn toâi vaø noùi :
“ Chaøo möøng söï gia nhaäp vaøo thò tröôøng lao ñoäng Hoa Kyø.”
Töø ñoù chuùng toâi say söa noùi chuyeän vaø queân caû nhöõng
ngöôøi chung quanh ñeán khi coâ sinh vieân nhaéc, anh Thö môùi giôùi thieäu gia
ñình toâi vôùi gia ñình ngöôøi baûo trôï vaø ñaïi dieän nhaø thôø baûo trôï.
Moät caâu noùi cuûa anh ngay ñeâm hoâm ñoù ñaõ aûnh höôûng nhieàu
ñeán suy nghæ vaø quyeát ñònh cuûa toâi nhieàu naêm maø caû ñeán ngaøy
nay. Anh noùi :
“ Caäu ñuû thoâng minh, kinh nghieäm vaø söùc laøm vieäc ñeå quyeát
ñònh veà phöông höôùng cho nhöõng ngaøy tôùi nhöng tôù muoán noùi vôùi caäu laø
xaõ hoäi naøy noù khaùc xa vôùi xaõ hoäi Vieät Nam. Caäu khoâng neân duøng loái suy nghó cuõ
(danh töø hieän ñaïi laø Tö Duy ?), roài
caên cöù vaøo lyù luaän coù maãu möïc saün (norm ?) ñeå ñi ñeán moät keát luaän
naøo ñoù laø sai beùt. “
Nghe caâu noùi vaø nhìn chung quanh caùi caûnh ñoùn tieáp taïi phi
tröôøng caùch maáy tieâng ñoàng hoà tröôùc toâi ñaõ thaáy toâi sai beùt chöù
ñaâu coù caàn chôø veà laâu veà daøi.
Khi coøn ôû trong traïi tî naïn, ñöôïc bieát ngöôøi baûo trôï gia ñình
toâi laø moät vò giaùo sö ñaïi hoïc, ñaäu baøng tieán sæ söõ hoïc do söï
nghieân cöùu taän Phi Chaâu vaø caû ôû Vieät Nam; coù vôï Myõ goác Nhaät Baûn,
khoâng caàn ñi laøm vaø coù ñöùa con trai 5 tuoåi, soáng trong moät ngoâi
nhaøxaây treân söôøn ñoài... Trong giai ñïoaïn ñaàu gia ñình toâi seõ ôû döôùi
basement cuûa caên nhaø ñoù. Toâi ñöôïc
nghe (laïi chæ nghe) laø nhöõng gia ñình
“quí phaùi” Myõ hoï cuõng kieåu caùch giöõ laém. Hai böûa aên phaûi maëc sô mi, caø vaït haún
hoi môùi ngoài vaøo baøn vaø tröôùc khi aên phaûi caàu nguyeän. Caùi gì chöù caùi muïc lænh kænh naøy toâi
ôùn quaù. Toâi ñeà nghò chuùng toâi tuy
ôû basement trong cuøng caên nhaø nhöng chuùng toâi seõ aên rieâng. Moïi beân ñeàu ñoàng yù. Chuùng toâi coøn töôûng töôïng (laïi töôûng
töôïng roài suy luaän) ra caûnh moät giaùo sö ñaïi hoïc ñaïo maïo ít nhaát
cuõng baèng giaùo sö Vuõ Quoác Thuùc, Vuõ Quoác Thoâng, Nguyeãn Cao Haùch.. ôû
ñai hoïc Luaät khoa ngaøy naøo, hay ít ra cuõng baèng thaày Ñaøo Vaên Döông,
Buøi Ñình Taán... ôû tröôøng Chu Vaên An tröôùc ñaây. Coøn baø giaùo sö ngöôøi Nhaät thì ngöôøi
maûnh khaûnh, maëc kimono, ñi guoác moäc cao töø toán vôùi nhöõng böôùc ñi nheï
nhaøng, noùi cöôøi khoan thai, eâm aû vaân vaân vaø vaân vaân...
Thöïc teá toâi ñöôïc giôùi thieäu vôùi moät vò trung nieân ñi ñoâi
deùp cuõ maø quai deùp ñaõ bò caét boû, vò naøy maëc caùi quaàn maøu naâu thaåm
khoâng cuõ laém nhöng chöùng toû coù giaët maø khoâng coù uûi, caùi aùo coäc
tay, maàu nhaït cuõng tình traïng nhö caùi quaàn. Toùc daøi quaù traùn vaø ñaëc bieät ngaäm
moät ñieáu xì gaø to toå chaûng. Moåi
khi “ngöôøi” noùi thì ñieáu xì gaø ñöôïc chuyeån töø meùp phaûi sang meùp traùi
roài laïi quay ngöôïc veà vò trí cuõ.
Coøn baø vôï goác ngöôøi Nhaät thì maäp maø toâi khoâng muoán baát nhaõ
dieãn taû ôû ñaây. Toùc baø ñen, daày
vaø ñeå daøi ñeán quaù löng maø ta goïi laø toùc theà, nhöng toùc theà ôû tuoåi
40- hình nhö boä toùc ít ñöôïc chaêm chuoát.
Baø ta maëc moät caùi vaùy lieàn aùo trong tình traïng nhö oâng choàng
giaøo sö laø aùo quaàn khoâng bieát ñeán caùi baøn uûi. Khi baø noùi thì nhanh vaø saéc nhö tieáng
suùng ñaïi lieân hoøa vôùi tieáng AK trong traän ñaùnh naêm Maäu Thaân.
Soáng gaàn hai oâng baø giaùo sö, toâi bieát ñöôïc oâng baø raát
gioûi, raát giaøu loøng baùc aùi, soáng bình dò, vaø luoân luoân ñi ñaàu trong
coâng cuoäc cöùu trôï ñoàng baøo tî naïn Vieät Nam môùi ñeán. OÂng baø cuõng laø ngöôøi ñaàu tieân cuøng
vôùi chuùng toâi thaønh laäp Taäp Hôïp (Coalition) goàm ñaïi dieän cuûa 40 nhaø
thôø trong vuøng nhöõng naêm sau khi phong traøo vöôït bieân leân cao ñoä ñeå
trôï giuùp ñoàng baøo tî naïn.
Chuùng toâi cho ñeán ngaøy nay ñaõ gaàn 30 naêm vaãn coi oâng baø
nhö ngöôøi baïn thaân, caàn gì thì hoûi, coù gì khoù khaên thì baøn baïc tuy
khoâng ôû gaàn oâng baø nöûa. – Toâi veà Houston, tieåu bang Texas, coøn gia
ñình oâng baø veà California sau khi oâng ñöôïc nhaän vaøo daïy taïi tröôøng
ñaïi hoïc California taïi Santa Cruz.
Cuoäc soáng cuûa gia ñình toâi beân caïnh anh Thö tai Chapel Hill,
North Carolina trong nhöõng ngaøy ñaàu ñònh cö khoâng ñöôïc laâu. Anh Thö ñaõ di chuyeån veà California vì
cuoäc soáng môùi cuõng nhö vì gia ñình ngay sau ñoù.
Toâi vieát nhöõng doøng chöõ naøy nhö thaép moät neùn höông ñeå
töôûng nhôù ñeán ngöôøi baïn : anh Nguyeãn Vaên Thö vaø cuõng ñeå noùi leân söï
caûm ôn anh ñaõ giuùp ñôõ gia ñình toâi trong ngaøy ñaàu ñònh cö taïi Hoa Kyø.
Houston, thaùng 10/2003