|
|
||
|
Please click
to download VNIfonts if you cannot read this page. Then, click HERE and follow
instructions to configure Web
Browsers.
Best view
with Internet Explorer.
AÁn
Giaùo - Phaät Giaùo - Hoài Giaùo
Nguyeãn Moäng Khoâi
Trong
3 toân giaùo treân thì AÁn Giaùo coù moät lòch söû laâu daøi nhaát, keá ñeán Phaät Giaùo
vaø sau cuøng Hoài Giaùo.
Ñaát AÁn laø nôi saûn sinh ra AÁn Giaùo, Phaät
Giaùo vaø nöôùc Hoài*.
ÔÛ
tieåu luïc ñiaï naày coù nhöõng thôøi kyø maø Phaät Giaùo laø toân giaùo chính
cuûa nhieàu nöôùc nhoû, sau ñoù suy taøn, khoâng ñöôïc ai nhaéc tôùi khoaûng
gaàn 5 theá kyû. Trong thôøi gian ñoù thì ñaïo Phaät ôû nhöõng nöôùc laùng
gieàng nhö Trung Quoác, Taây Taïng, Vieät Nam, Cao Ly, Nhaät Baûn... laïi phaùt
trieån maïnh meõ . Ngaøy nay ñaïo Phaät baét ñaàu coù maët
trôû laïi ôû AÁn Ñoä.
Moät
trong nhöõng lyù do chính ñeå ñaïo Phaät bò taét ngaám roài vaéng maët luoân gaàn
500 naêm laø do AÁn Giaùo vaø Hoài Giaùo muoán tieâu dieät Phaät Giaùo. Ñeå
hieåu lyù do, chuùng ta haõy ñoïc laïi lòch söû cuûa nhöõng toân giaùo treân.
A-AÁN GIAÙO hay ñaïo
Hindu (
Hinduism ) laø toân giaùo lôùn nhaát vaø xöa nhaát cuûa AÁn Ñoä. Ngaøy
nay coù hôn 800 trieäu tín ñoà ( khoaûng 80% daân soá
). AÁn Giaùo coøn coù aûnh höôûng tôùi ñôøi soáng chính trò,
vaên hoùa vaø tinh thaàn cuûa nhieàu nöôùc AÙ Chaâu. Nhöõng coâng trình
noåi tieáng ôû Ñoâng Nam AÙ nhö Konarac, Kharujaho, Angco Vat, caùc thaùp Chaøm
ôû Vieät Nam...vaø nhieàu taùc phaåm vaên hoïc nhö Ramayana, Mahabharata...ñeàu
ra ñôøi treân neàn taûng AÁn Giaùo.
Khaùc vôùi nhieàu ñaïo treân theá giôùi. AÁn Giaùo khoâng coù giaùo chuû, khoâng coù
giaùo ñieàu, maø chæ laø caùc heä thoáng toân giaùo, tín ngöôõng vaø trieát
hoïc...Nhöõng heä thoáng
ñoù noåi troâi vaø ñoåi thay theo suoát doøng lòch söï nöôùc AÁn.
Coù 3 giai ñoïan lôùn laø : Giai ñoaïn Veä Ñaø (Ve-da ), giai ñoaïn Baø La Moân ( Brahma )
vaø giai ñoaïn AÁn Ñoä Giaùo ( Hinduism ).
1-Giai ñoaïn VEÄÑA , keùo daøi
khoaûng 2000 ñeán 1500 tröôùc Coâng Nguyeân ( CN )vaø gaén lieàn vôùi söï xaâm
nhaäp cuûa ngöôøi Aryan vaøo AÁn Ñoä. Chính thôøi gian naày
kinh Veä Ñaø ra ñôøi. Ñoù laø moät trong nhöõng boä
kinh toân giaùo coå nhaát cuûa nhaân loaïi. Coù 4 phaàn: Rig Veä Ñaø laø
taäp hôïp caùc baøi ca tuïng thaàn linh, Vajya Veä Ñaø chöùa caùc baøi veà leã
thöùc teá töï, Sama Veä Ñaø goàm nhöõng khuùc ca caàu nguyeän vaø sau cuøng laø
Acthava Veä Ñaø ghi cheùp nhöõng caâu phuø chuù, ma thuaät.
Nhöõng
vò thaàn cuûa giai ñoaïn naày laø Thaàn Saám ( Indra ), Thaàn Maët Trôøi (Surya
), Thaàn Gioù (Vayu )Thaàn Löûa ( Agni ), Thaàn Khoâng Trung ( Varuna ).
Giaùo
lyù cô baûn cuûa thôøi kyø Veä Ñaø laø >> Con ngöôøi thöôøng xuyeân coù
moái quan heä vôùi Thaàn linh vaø coù söï hoøa ñoàng vôùi vuõ truï. Do ñoù chæ
coù cuùng teá, keâu caàu thì con ngöôøi môùi ñöôïc caùc Thaàn linh phuø hoä
trong moïi coâng vieäc. Song haønh vôùi caùc buoåi caàu
nguyeän laø nhöõng cuoäc hieán teá lôùn. Nhöõng ñoà
hieán teá nhö thòt ñoâng vaät, bô, söõa, röôïu, ñöôïc daâng leân caùc Thaàn
linh.
2-Giai ñoïan Baø La Moân tieáp theo giai
ñoïan Veä Ñaø.Baø La Moân giaùo coù maët tröôùc Phaät giaùo khoaûng 1000 naêm.
Thôøi kyø ñoù, ngöôøi cuùng teá caùc Thaàn linh giöõ vai troø quan troïng neân
daàn daàn ñoäi nguõ caùc thaày cuùng trôû neân ñoâng ñaûo vaø ñaõ bieán thaønh
taàng lôùp coù uy tín, coù quyeàn löïc nhaát trong xaõ hoäi AÁn Ñoä . Theá laø ñaúng caáp taêng löõ Baø La
Moân ra ñôøi. Caùc taêng löõ naày khoâng chæ phuï
traùch caùc vieäc cuùng leã maø coøn tìm caùch chuù giaûi vaø caét nghóa caùc
boä kinh Veä Ñaø. Töø ñoù, Boä Thaùnh Ñieån Baø La Moân Chuûng ( Brahmana ) xuaát hieän. Vì theá giai
ñoaïn thöù hai naày ñöôïc goïi laø Baø La Moân giaùo.
3-Giai ñoaïn AÁn
Giaùo laø Baø La Moân caûi taân. Baø La Moân sau khi tieáp thu nhieàu
yeáu toá giaùo lyù cuûa Phaät giaùo, Thanh Giaùo vaø coäng theâm moät soá yeáu
toá cuûa toân giaùo nhaân gian ñaõ phaùt trieån thaønh AÁn Ñoä Giaùo vaø keùo
daøi töø theá kyû thöù Nhaát tröôùc CN tôùi ngaøy nay.
Trong
giai ñoaïn naày, nhöõng vò thaàn nhö :Thaàn Saám, Thaàn Maêt Trôøi Thaàn Gioù,
Thaàn Löûa, Thaàn Khoâng Trung ôû giai ñoaïn Veä Ñaø ñöôïc thaâu goïn thaønh 3
Vò:
-Thaàn
Saùng Taïo ( Brahma ) coù boán ñaàu, töôïng chöng cho
söï thoâng minh.
-Thaàn
Baûo Toàn ( Vishnu ) laø vò Thaàn cuûa Tình Yeâu.
-Thaàn
Phaù hoaïi ( Shiva ) ñuôïc töôïng tröng baèng Linga (
Linh Phuø Döông, hay boä sinh duïc nam ). Linga ñöôïc döïng treân moät beä
vuoâng goïi laø Yoni ( töôïng tröng cho boä sinh duïc
nöõ). Hai hình aûnh ñoù laø quan nieäm thöïc tieãn sinh duïc
cuûa AÁn Giaùo. Linga phaù hoïai maøng trinh cuûa Yoni
, nhöng ñoàng thôøi cuõng saùng taïo ra con ngöôøi. Hình
aûnh naày coù ôû nhöõng thaùp Chaøm Vieät
Ñeå deã daøng hoøa nhaäp vaøo ñoâng ñaûo daân
chuùng, ôû giai ñoïan naày nhieàu leã nghi cuûa giai ñoaïn Baø La Moân ñöôïc
AÁn Giaùo ñôn giaûn hoùa. Caùc coâng vieäc nhö hieán teá suùc vaät toán keùm ñöôïc thay theá
baèng caùc aûnh töôïng.
Ñeán
theá kyû 19 vaø 20 , moät soá nhaø hoaït ñoäng nhö Ram Mohanroy, Rana Krishna, Vivoka
Nanda ñaõ laøm moät söï canh taân lôùn laø boû nhöõng yeáu toá laïc haäu vaø
thaùi quaù ra khoûi tö töôûng cuûa tín ñoà AÁn Giaùo. AÁn Giaùo tieáp nhaän
giaùo ñieàu ''Baát Saùt'' vaø baét ñaàu theo moät soá
nghi leã Phaät Giaùo. Hoï coi ñöùc Phaät Thích Ca nhö hoùa thaân cuûa thaàn
Vishnu ( Vò thaàn ñöùng haøng thöù nhì trong Tam
Thaùnh laø : Brahma, Vishnu vaø Siva ). Chính nhôø khaû naêng thích öùng vôùi
nhöõng thay ñoåi lòch söû, neân AÁn Ñoä Giaùo luoân luoân laø toân giaùo chính
, lôùn nhaát cuûa ngöôøi AÁn vaø coù aûnh höôûng saâu saéc ñeán moïi taàng lôùp
daân cö AÁn Ñoä töø ngaøn xöa tôùi ngaøy nay.
B.PHAÄT GIAÙO: Phaät teân thaät laø Siddhartha Gautama, con vua
Tònh Phaïn ( Suddodhana ) vaø hoaøng haäu Ma Gia (Maya ), trò vì moät vöông quoác
nhoû, thuû ñoâ laø Ca Tyø La Veä ( Kapilavastu ), gaàn bieân giôùi Nepal (
Ñoâng Baéc AÁn Ñoä ) hieän nay. Ñöùc Phaät sinh ngaøy 8 thaùng Tö AÂm lòch,
nhöng theo
Saùu
naêm roøng raõ Thaùi töû lang thang ñaây ñoù ôû khaép
thung luõng soâng Haèng ñeå caàu thaày hoïc ñaïo vaø chòu ñuû moïi caùch khoå
haïnh ñeå tu luyeän cuûa haàu heát caùc moân phaùi truyeàn thoáng, mong tìm
caùch giaûi thoaùt. Nhöng khoâng thoûa maõn. Ngaøi boû
heát caùc moân phaùi ñoù ñeå töï ñi tìm chaân lyù... Roài,
moät ñeâm ñang ngoài thieàn, döôùi caây Boà Ñeà, Ngaøi hoát nhieân ñaïi ngoä.
Luùc ñoù Ngaøi 35 tuoåi. Ngöôøi ta
goïi laø Phaät, nghóa laø Ñaáng Giaùc Ngoä, giaùc ngoä ñöôïc caùc nguoàn goác
Ñau Khoå vaø Sinh Töû ñeå tieán tôùi Giaûi Thoaùt.
Trong
45 naêm Phaät khoâng ngôùt ñem Ñaïo Giaûi Thoaùt ñeå giaûng cho taát caû moïi
taàng lôùp nhaân daân, töø keû laøm ngheà thaáp nhaát nhö hoùt phaân tôùi haøng
vua chuùa cao sang. Phaät nhaäp dieät naêm 80 tuoåi ôû
Kusinara.
C. HOI GIAÙO : Hoài Giaùo tieáng AÛ Raäp laø '' Islam '', coù
nghóa laø ''Thuaän Toøng '' hay '' Thuaän
Theo '', töùc laø thuaän theo Hoài Giaùo. Giaùo chuû Ñaïo Hoài laø Muhammed,
sinh naêm 570 ôû vuøng Mecca , xöù Saudi
Arabia Trung Ñoâng. Thuôû nhoû nhaø raát ngheøo, phaûi ñi chaên cöøu ñeå soáng,
lôùn leân laøm höôùng ñaïo cho caùc thöông gia qua sa
maïc, neân coù dòp ñi khaép ñoù ñaây. Thôøi gian ñoù, nhaân daãn moät giaùo só
Da Toâ qua
Naêm 40 tuoåi Muhammed môùi baét ñaàu giaûng
ñaïo, nhöng Hoài Giaùo ñaõ thaønh coâng nhanh choùng nhôø ñuùng thôøi, ñuùng
luùc. Thôøi
ñoù, baùn ñaûo AÛ Raäp chia naêm xeû baåy. Moãi boä
laïc chieám giöõ moât ñòa khu vaø chieán tranh coát nhuïc töông taøn lieân
mieân giöõa caùc boä toäc. Luùc maø daân chuùng cöïc kyø khoå sôû , baát an vaø ngheøo naøn. Vì vaäy, töø boïn chuû noâ,
ngöôøi buoân baùn, tôùi lôùp baàn daân, ai cuõng mong sôùm ñöôïc an cö laïc nghieäp. Khaùch quan maø xeùt, noù
coù yù nghóa chính trò, kinh teá. Nhöng ñöôïc tieán haønh döôùi caùi aùo
ngoaøi laø toân giaùo . Muhammed
laïi laø ngöôøi thoâng minh, coù oùc toå chöùc, nhöng tính tình saûo quyeät vaø
nhieàu tham voïng. OÂng ñaõ laàn löôït xaâm chieám
nhöõng xöù laùng gieàng ñeå truyeàn ñaïo. Trong khoaûng 10 naêm trôøi
chinh chieán, ñaáu tranh phöùc taïp, neám ñuû moïi gian lao vaát vaû ñeå cuoái
cuøng oâng ñaõ xaây döïng ñöôïc Ñaïo Hoài treân toaøn baùn ñaûo AÛ Raäp. OÂng maát ngaøy 8 thaùng 6 naêm 623 thoï 63 tuoåi.
Giaùo lyù Ñaïo Hoài coù kinh Coran. Chuû yeáu cuûa Kinh laø thaùnh
Allah laø moät Ñaáng Saùng Taïo toaøn naêng, duy nhaát taïo neân vuõ truï vaø
vaïn vaät. Muhammed chæ laø ngöôøi tieân tri, truyeàn
laïi cho tín ñoà Hoài Giaùo nhöõng lôøi cuûa Allah. Boä kinh coù 6 nieàm
tin lôùn goïi laø '' Luïc Tín''(Saùu Nieàm Tin) : Tin
Thaùnh Allah, Tin Thieân Söù, Tin Kinh ñieån, Tin Söù giaû Muhammed, Tin Kieáp
sau, Tin Tieàn ñònh.
Chính caùi Nieàm Tin Thöù Nhaát cuûa '' Luïc
Tín''ñaõ laøm cho ngöôøi Hoài Giaùo muoán tieâu dieät nhöõng ngöôøi ngoaïi ñaïo
vì hoï tin raèng ngoaøi thaùnh Allah khoâng coù vò thaàn naøo khaùc.
Söï baønh tröôùng cuûa Ñaïo Hoài raát nhanh. Chæ môùi gaàn 14 theá kyû, ñaïo naày ñaõ coù hôn
moät tyû tín ñoà vì söï truyeàn ñaïo ñi keøm vôùi vuõ löïc lieân tuïc, hoaëc
mua chuoäc ngöôøi ngoïai ñaïo baèng moïi caùch, cho neân theá giôùi ngaøy nay
coù hôn 90 quoác gia coù ngöôøi theo ñaïo Hoài:
-26 quoác gia maø 90%
laø Hoài Giaùo.
-6 nöôùc vôùi 80% Hoài
Giaùo.
-9 nöôùc vôùi 40% Hoài
Giaùo
*Tröôøng
hôïp Hoài quoác: Tröôùc naêm 1947, toaøn theå baùn ñaûo AÁn vaø phuï caän coù
teân chung laø AÁn Ñoä, thuoäc ñòa cuaû Anh. Baáy giôø
daân AÁn theo AÁn Giaùo vaø daân AÁn theo Hoài Gíaùo soáng soâi ñaäu vôùi nhau,
nhöng luoân luoân baát hoøa, baát ñoàng vaø ñoå maùu, neân theå theo nguyeän
voïng cuûa hoï, ngöôøi Anh beøn chia laõnh thoå AÁn laøm 3 vuøng, tuyø theo nôi
naøo coù ñaïi ña soá tín ñoà: AÁn Ñoä ( India ), Ñoâng
Hoài ( Pakistan ), Taây Hoài ( Bangladesh ).
Trong hôn 150 quoác gia vaø ñòa khu treân theá
giôùi thì coù 42 nuôùc laáy Hoài Giaùo laøm quoác giaùo. Phaàn ñoâng caùc nöôùc Baéc
Phi. Haàu heát caùc daân toäc AÛ Raäp, Thoå Nhó Kyø, Iran, Iraq vaø moät
soá quoác gia ôû phía nam, ñoâng nam, taây nam AÙ chaâu.
Ngay töø theá kyû thöù 7, ñaïo Hoài ñaõ truyeàn
vaøo Trung Quoác. ÔÛ ñaây coù
50 daân toäc thì 10 daân toäc theo Hoài giaùo, ngöôøi
Taøu goïi laø: ñaïo Hoài Hoài, ñaïo Hoài, ñaïo Thieân Phöông, ñaïo Thanh
Chaân...
Maáy chuïc naêm gaàn ñaây, ñaïo Hoài truyeàn vaøo
nhieàu nöôùc Taây AÂu vaø Baéc Myõ.
Naêm 1991, quaân Myõ vaø lieân quaân giaûi phoùng
Traùi
vôùi giaùo lyù ñaïo Hoài vaø ñaïo AÁn, ñaïo Phaät khoâng chuû tröông thu huùt tín ñoà baèng quyeàn löïc. Ngöôøi naøo coù ñöùc tin
ñaïo Phaät laø ñöa tôùi An Laïc, daãn ñeán Giaûi Thoaùt thì theo,
nhöng hoï khoâng gheùt ngöôøi ngoaïi ñaïo. Coù theå noùi,
ñaïo Phaät khoâng coù keû thuø.
Nhöng taïi sao laïi bò AÁn giaùo khoâng öa vaø
Hoài Giaùo muoán tieâu dieät?
-Söï
thuø gheùt cuûa AÁn Giaùo:Giai ñoaïn Baø La Moân thì
xaõ hoäi AÁn coù 4 giai caáp. Boán giai caáp naày khoâng giao du vôùi nhau vaø
quyeàn lôïi öu theá khaùc nhau.Hai ngöôøi cuøng phaïm moät toäi, nhöng giai
caáp cao nhaát Baø La Moân ñöôïc höôûng hình phaït nheï nhaát, keá ñeán giai
caáp Saùt Ñeá Lôïi, laø giai caáp cuûa vua, quan...Giai caáp thaáp nhaát Thuû
Ñaø La, laøm nhöõng ngheà thaáp keùm thì bò hình phaït naëng nhaát. Nhö vaäy xaõ hoäi Baø La Moân laø baát bình ñaúng.
Phaät giaùo chuû tröông bình ñaúng, khoâng phaân
bieät giai caáp. Töø ngöôøi
hoát phaân Sunita, ngöôøi thôï hôùt toùc Upali cho tôùi oâng cöïu toång traán
Baddhiya vaø caùc vò hoaøng thaân anh em hoï cuûa Phaät nhö Nanda, Ananda... ñeàu ñöôïc nhaän vaøo taêng
ñoaøn vaø coù cuøng moät quyeàn lôïi nhö nhau ( ñoù laø giôùi Luïc hoøa nhaø
Phaät ). Vì vaäy, luùc naày Ñaïo Phaät laø caùi gai trong maét cuûa giai caáp
Baø La Moân vaø giai caáp Saùt Ñeá Lôïi
Giôùi
luaät Caám Saùt Sinh ( Baát Saùt ), Caám Uoáng Röôïu (
Baát Töûu )... cuõng ñuïng chaïm ñeán quyeàn lôïi cuûa nhöõng giai caáp naày vì
trong nhöõng cuoäc leã cuûa hoï phaûi coù thòt ñoäng vaät vaø röôïu ñeå daâng
leân thaàn linh.
Moät oâng vua AÁn Giaùo teân laø Sasanka ñaõ gieát
anh cuûa Harsha laø vò vua cuoái cuøng cuûa Phaät Giaùo. Sasanka gheùt Phaät Giaùo,
neân gheùt laây caû Caây Boà Ñeà maø hôn moät ngaøn naêm tröôùc Ñöùc Phaät ñaõ
Giaùc Ngoä ôû ñoù. Trong côn giaän döõ Sasanka cho
ngöôøi ñeán chaët caây, ñaøo heát reã lôùn, reã nhoû. Cho chaéc aên oâng
sai boïn lính haàu noåi
löûa ñoát choã goác caây
roài töôùi nöôùc mía leân ñeå khoâng coøn veát tích veà sau.
-Hoài
Giaùo tieâu dieät Phaät Giaùo: Phaät Giaùo khoâng ñuïng chaïm ñeán quyeàn lôïi
cuûa Hoài Giaùo, nhöng vì tín ñoà Hoài giaùo coù Nieàm Tin Thöù Nhaát Trong
Kinh Coran laø '' Ngoaøi Thaùnh Allah, khoâng coù Vò Thaàn naøo khaùc''. Vì vaäy hoï muoán tieâu dieät nhöõng toân giaùo khoâng phaûi laø
Hoài Giaùo. Vôùi AÁn Giaùo, nhöõng tín ñoà Hoài Giaùo bò phaûn öùng
maïnh, neân hoï chæ chieám ñöôïc moät phaàn ñaát AÁn. Vôùi
Ñaïo Phaät maø caùc vò vua Phaät Giaùo baáy giôø nhu nhöôïc, thuï ñoäng, neân
bò ñaùnh baät khoûi luïc ñòa AÁn Ñoä. Quaân Hoài ñaõ san baèng nhöõng
chuøa chieàn thôø Phaät, gieát heát taêng ni. Thieåu
soá may maén thoaùt khoûi löôõi göôm cuûa quaân Hoài phaûi chaïy troán roài tìm
nôi aån naùu ôû nhöõng nöôùc laùng gieàng. Tieán só Ambedka
ghi laïi '' Quaân Hoài cöôùp phaù nhöõng tu vieän naày. Hoï ñaøo caû gaïch cuûa neàn tu vieän. Taêng só phaûi troán
sang
Lôïi
duïng söï suy taøn cuûa Phaät Giaùo, AÁn Giaùo cho pheùp nhöõng Phaät töû ñöôïc
nhaäp vaøo giai caáp Thuû Ñaø La moät caùch deã daøng, neân haàu heát caùc
Phaät töû muoán soáng yeân thaân ñeàu quay sang AÁn Giaùo hoaëc Hoài Giaùo!
Theá laø sau 20 theá kyû töø ngaøy Ñöùc Phaät
Thaønh Ñaïo. Ñaïo Phaät bieán khoûi AÁn Ñoä. Töø theá kyû 15 tôùi ñaàu
theá kyû 19, khoâng ai nhaéc tôùi ñaïo Phaät ôû nöôùc naày.
-Khoâng chuøa chieàn,
-Khoâng vaên hoïc Phaät Giaùo,
-Khoâng tín ñoà,
-Ngay caû caùi teân Buït hay Phaät
Ñaø ( Buddha ) cuõng bò xoùa trongkyù öùc ngöôøi AÁn.
Gia taøi Phaät Giaùo daáu kín döôùi lôùp voâi gaïch
ñoå naùt haøng nhieàu theá kyû, cho tôùi khi ngöôøi Anh tieáp xuùc vôùi AÁn
Ñoä. Hoï
töôûng raèng chöa bao giôø ñaïo Phaät coù maët ôû AÁn Ñoä. Nhöng khi ngöôøi Anh tôùi Trung Hoa, hoï voâ cuøng ngaïc nhieân laø
trong vaên hoïc Trung Quoác noùi nhieàu tôùi ñaïo Phaät ôû ñaây. Boä
Taây Du Kyù cuûa ngaøi Huyeàn Trang sang AÁn Ñoä thænh kinh hoài ñaàu theá kyû
thöù 7, luùc maø Ñaïo Phaät ñöôïc moâ taû laø moät toân giaùo lôùn vaø ñöùc
giaùo chuû Thích Ca sinh taïi ñoù.
Do
vaäy, Ngöôøi Anh môùi baét ñaàu chuù yù tôùi ñaïo Phaät. Naêm 1750, nhaø khaûo
coå Padre Tieffthaler ñaøo ñöôïc truï ñaù Delhi Moerut treân ñænh Delhi, tieáp
theo laø nhöõng truï Lauriya Ararajo Bihar, truï Topra O Koat...Ñaïi uùy Polier
roài oâng William Jones ñaõ ñaøo ñöôïc nhieàu truï khaùc trong nhieàu nôi ôû
AÁn Ñoä. Tuy khai quaät ñöôïc khaù nhieàu truï ñaù cuûa Phaät
giaùo, nhöng khoâng ai ñoïc vaø hieåu yù nghóa. Maõi
ñeán naêm 1837, oâng James Prinsep, toång thö kyù hoäi AÙ chaâu-Bengal môùi
ñoïc ñöôïc vaø chuù giaûi töøng chi tieát.
Naêm
1851, oâng Alexander Cunningham , toång giaùm ñoác cô quan Nghieân Cöùu Khaûo
Coå AÁn Ñoä ñaõ môû ñöôïc ñaïi thaùp ôû Sanchi, beân trong thaùp oâng tìm ñöôïc
xaù lôïi cuûa 2 vi ñaïi ñeä töû Phaät laø Xaù Lôïi Phaát ( Sariputta ) vaø Muïc
Kieàn Lieân ( Moggallana ). Nhöõng xaù lôïi
naày ñöôïc ñem veà Anh ñeå xaùc chöùng vaø ñöôïc caát giöõ caån thaän ôû
2 vieän baûo taøng Victoria , Albert ôû Luaân Ñoân; Roài gaàn moät theá kyû sau
ñöôïc hoaøn laïi vaøo hoâm ngöôøi Anh traû ñoäc laäp cho AÁn ñoä.
Ngaøy
nay ñaïo Phaät ñaõ coù maët trôû laïi ôû AÁn Ñoä, soá Phaät töû khoaûng 10 trieäu ( 1% daân soá ).
Ngöôøi daân AÁn nhìn Phaät Giaùo baèng con maét thieän caûm.Thuû töôùng Nerhu ( theo AÁn Giaùo )
laø ngöôøi ñaàu tieân ñeà nghò ñöa hình baùnh xe Phaùp Luaân nhaø Phaät vaø
hình Truï Ñaù vua A Duïc vaøo Quoác kyø vaø bieåu töôïng quoác gia cuûa AÁn
Ñoä. AÁn Ñoä laïi vöøa coâng boá keá hoaïch xaây döïng moät töôïng Phaät baèng
ñoàng thieác cao 152.4 meùt taïi thò traán Kushinaga, bang Uttar Pradesh, nôi
Ñöùc Phaät nhaäp Nieát baøn caùch nay hôn 25 theá kyû. Böùc
töôïng naøy cao gaáp 3 laàn töôïng Nöõ Thaàn Töï Do ôû
Nhöng ngöôøi daân AÁn vaãn nhìn ngöôøi Hoài
vaø nöôùc Hoài baèng con maét haän thuø. AÁn vaø Hoài chæ
chöïc tieâu dieät laãn nhau baèng nhöõng'' vuõ khí phaù hoaïi taäp theå''.
Ñeå huø doïa nhau, thaùng 5 naêm 1998 AÁn cho thöû 5 quaû bom haïch nhaân ôû
vuøng Taây Baéc. Ba tuaàn sau, Hoài traû lôøi baèng vuï thöû lieân tieáp 6
quaû bom haït nhaân ôû Taây Nam Hoài.
Trong
3 toân giaùo treân thì ñaïo Phaät ñöôïc nhieàu ngöôøi coâng nhaän laø ñaïo Töø
Bi.Phaät Giaùo khoâng nhìn AÁn Giaùo vaø Hoài Giaùo baèng con maét haän thu .