Vol. 19 2/2004 3rd year edition

Editor-in-chief: Ñoã Hoaøng Nghóa phutavanthu@yahoo.com or nthihoang@aol.com

Please click to download VNIfonts if you cannot read this page. Then, click HERE and follow instructions to configure Web Browsers.

Best view with Internet Explorer.

Thaønh Coå Loa Tình Myõ Chaâu ''Hôõi gioù heo may lôøi nhoû nheï ''Em ngaøn naêm cuõ gaùi Phong Chaâu. Nguyeãn Moäng Khoâi

Thaønh Coå Loa ñöôïc keå laø tieàn thaân cuûa Haø noäi, chæ caùch trung taâm thuû ñoâ 18 caây soá. Nay laø laøng Coå Loa, huyeän Ñoâng Anh, ngoaïi vi chaâu thaønh. Coå Loa hay Loa Thaønh ñöôïc An Döông Vöông Thuïc Phaùn xaây döïng caùch nay 23 theá kyû ñeå laøm kinh ñoâ.

An Döông Vöông ñöôïc thaàn Kim Quy ( thaàn Ruøa Vaøng ) giuùp xaây thaønh Coå Loa vaø cho caùi moùng chaân laøm laãy noû. Chieác noû coù caùi laãy laøm baèng moùng chaân Ruøa Vaøng laø thöù vuõ khí toái taân, coù söùc maïnh '' taøn saùt taäp theå ''. Chæ baén moät phaùt laø tieâu dieät haøng maáy traêm ngaøn quaân ñoái phöông. Chuyeän thaàn thoïai naøy ñöôïc truyeàn khaåu haøng bao theá kyû. Nhöng caùch nay hôn 3 thaäp nieân, caùc nhaø khaûo coå vaø ñòa chaát Vieät Nam ñaõ nghieân cöùu thaønh Coå Loa vaø khoâng tin vaøo nhöõng caâu chuyeän thaàn thoaïi ñoù.

Caâu chuyeän ñöôïc keå laïi töø maáy ngaøn naêm:

''Caùc vua Huøng Vöông noái nhau ñöôïc 18 ñôøi thì döùt. Vì; Thuïc Vöông muoán keát hoân vôùi con gaùi Huøng Vöông- khoâng ñöôïc-sinh loøng oaùn haän. Tröôùc khi cheát, vua Thuïc daën con chaùu phaûi ñaùnh laáy nöôùc Vaên Lang ñeå baùo thuø. Huøng Vöông baáy giôø nghó mình coù binh huøng töôùng maïnh, neân boû beâ vieäc nöôùc maø ñaém say töûu saéc. Chaùu Thuïc Vöông laø Thuïc Phaùn doø bieát tình theá, ngaám ngaàm söûa soaïn, thöøa dòp thuaän tieän ñem binh ñeán ñaùnh. Huøng Vöông thua, töùc giaän hoäc maùu roài nhaûy xuoáng gieáng maø töï töû.

Thuïc Phaùn chieám ñöôïc Vaên Lang ñoåi teân laø AÂu Laïc xöng hieäu laø An Döông Vöông ( 275 tr. Taây lòch )

An Döông Vöông baét ñaàu cho xaây thaønh Coå Loa. Nhöng thaønh vöøa ñaép leân thì ñeâm ñeán laïi ñoå xuoáng. Lieân tieáp 3 laàn. Xaây maõi khoâng xong. An Döông Vöông môùi laäp ñaøn caàu khaán; roài moät hoâm ra ñöôøng gaëp moät vò thaàn baùo cho bieát seõ coù söù giaû ñeán gíuùp. Quaû nhieân saùng hoâm sau, vua thaáy thaàn Kim Quy töø maët soâng hieän leân. Thaàn Kim Quy baûo: '' Ñaát naøy nuùi soâng ñaày yeâu quaùi. Chính yeâu quaùi ñaõ phaù ñoå thaønh cuûa vua''

Sau ñoù thaàn Kim Quy baày pheùp tröø yeâu tinh. Thaønh xaây khoâng bò ñoå nöõa. Tröôùc khi ra veà Thaàn ruùt ra moät caùi moùng chaân trao cho An Döông Vöông baûo ñeå duøng laøm caùi laãy noû giöõ thaønh. Khi naøo coù giaëc thì ñem ra baén. Moät phaùt coù theå gieát ñöôïc haøng vaïn ngöôøi.

Hoài baáy giôø Taàn Thuûy Hoaøng ñaõ thoáng nhaát nöôùc Trung Hoa, baét ñaàu xaây Vaïn Lyù Tröôøng Thaønh vaø muoán baønh tröôùng bôø coõi veà phía Nam. Töôùng Trieäu Ñaø thoáng laõnh binh só tieán ñaùnh nöôùc AÂu Laïc cuûa An Döông Vöông.

An Döông Vöông ñem chieác noû thaàn ra, baén moät phaùt cheát 3 vaïn quaân Taøu. Trieäu Ñaø bieát khoâng theå thaéng noåi noû thaàn cuûa An Döông Vöông, beøn göûi söù caàu hoøa, göûi con trai laø Troïng Thuûy sang laøm tin, nhaân theå xin keát thaân baèng caùch caàu hoân Myõ Chaâu con gaùi An Döông Vöông cho Troïng Thuûy. Khoâng ngôø laø gian keá! An döông Vöông tình thaät, baèng loøng gaû vaø cho Troïng Thuûy sang ôû reå.

Troïng Thuûy yeâu thöông vôï, nhöng khoâng queân leänh cha, doã daønh Myõ Chaâu cho xem noû thaàn, roài thöøa dòp ñaùnh traùo laáy noû. Sau maáy naêm ôû reå, Troïng Thuûy xin pheùp An Döông Vöông veà thaêm nhaø ít laâu. Khi giaõ töø vôï, Thuûy hoûi Chaâu: '' Toâi veà thaêm nhaø, neáu chaúng may 2 nöôùc baát hoøa, Baéc Nam xa caùch thì laøm theá naøo ñeå tìm nhau?'' Chaâu nhö linh caûm tröôùc tai hoïa baûo choàng ''Neáu coù ngaøy loaïn laïc phaûi chaïy khoûi Loa Thaønh, toâi seõ ñem theo chieác aùo loâng ngoãng, heã chaïy veà ñaâu , seõ laáy loâng ngoãng aáy maø raéc ôû doïc ñöôøng, chaøng seõ theo daáu maø tìm nhau!

Troïng Thuûy ñem noû thaàn veà, Trieäu Ñaø möøng laém, gaáp ruùt chuaån bò chieán tranh roài phaùt binh ñaùnh AÂu Laïc. Ñöôïc tin giaëc tôùi An Döông Vöông caäy mình coù noû thaàn neân coi thöôøng. OÂng ung dung ngoài ñaùnh côø. Khi quaân phöông Baéc tieán saùt ñeán Loa Thaønh. An Döông Vöông môùi laáy noû ra laép baén, thì noû thaàn khoâng coøn linh nghieäm nöõa. An Döông Vöông hoaûng hoát cuøng Myõ Chaâu leân ngöïa phi chaïy veà phía Nam. Chaïy ñeán nuùi Moä Daï ( thuoäc tænh Ngheä An baây giôø ) saùt bôø bieån, thaáy sau löng giaëc ñuoåi gaáp. An Döông Vöông khaán goïò thaàn Kim Quy ñeán cöùu. Thaàn Kim Quy hieän leân maët nöôùc vaø noùi: '' Giaëc ngoài sau löng vua ñaáy!'' Baáy giôø An Döông Vöông môùi chôït hieåu, töùc giaän ruùt göôm ra cheùm cheát Myõ Chaâu, roài nhaûy xuoáng bieån maø töï taän.

Am Myõ Chaâu

Troïng Thuûy theo daáu loâng ngoãng cuûa vôï, ñem quaân ñeán nuùi Moä Daï, thaáy xaùc Myõ Chaâu naèm cheát treân bôø bieån , thöông xoùt oâm vôï khoùc roài ñöa veà Coå Loa choân caát. Xong, Troïng Thuûy nhaûy xuoáng gieáng töï töû.

Ngaøy nay, khoâng ai tin chuyeän thaàn Kim Quy laø coù thaät vaø caùi laãy noû baèng moùng ruøa laïi coù söùc maïnh baén moät phaùt cheát 3 vaïn quaân khieán cho binh só Trieäu Ñaø tan vôõ, thaùo chaïy. Caùc söû gia coù tinh thaàn khoa hoïc tin raèng ñaùnh thaéng ñöôïc Trieäu Ñaø, chaéc chaén An Döông Vöông phaûi coù nhöõng vuõ khí vöôït troäi hôn?

Vaø; ñuùng nhö vaäy. Thaäp nieân 70 cuûa theá kyû 20, caùc nhaø khaûo coå Vieät Nam vaø quoác teá ñaõ tôùi taän laøng Coå Loa thuoäc huyeän Ñoâng Anh nghieân cöùu. Hoï thaän troïng saøng töøng naém ñaát, xem xeùt töøng vieân soûi nhaët töøng vieân ñaù xaây thaønh vôùi nhöõng duïng cuï ñaøo bôùi hieän ñaïi. Hoï tìm ñöôïc nhöõng löôõi caày, rìu chieán ( rìu ñoàng thau to löôõi xeùo, coù chaïm khaéc hoa vaên ), thöông, lao, giaùo, noû lieân chaâu vaø haøng chuïc ngaøn muõi teân ñoàng raát saéc saûo, coù kieåu daùng khaùc nhau. Coù nhöõng muõi teân xuyeân loã ñeå buoäc buøi nhuøi, hoûa khí laøm teân löûa ñeå ñaùnh hoûa coâng. Nhöõng vuõ khí naøy ñöôïc caùc khoa hoïc gia xaùc nhaân thuoäc trieàu ñaïi AÂu Laïc. Theo taùc giaû Cao Theá Dung: ''Teân ñoàng laø moät khí giôùi taân tieán cuûa ngöôøi Vieät Vaên Lang vaø AÂu Laïc so vôùi Trung Hoa cuøng thôøi. Khi ngöôøi Haùn coøn söû duïng muõi teân goã, daân Vaên Lang ñaõ bieát duøng muõi teân ñoàng. Naêm 40 sau Coâng Nguyeân, laõo töôùng Maõ Vieän, tröôùc khi khôûi binh ñaùnh quaân hai Baø Tröng cuõng sôï '' cung noû '' cuûa quaân Giao Chæ, taâu vôùi Haùn QuangVuõ: '' Man ñoäng xöa ôû Nam Vieät ( chæ AÂu Laïc ) thôøi Taàn raát maïnh. Veà caùch duøng noû thì caøng gioûi laém, moãi phaùt teân baèng ñoàng xuyeân qua maáy ngöôøi. Noû lieân chaâu baén teân ñoäc, teân baén nhö möa. Truùng ai cheát naáy..'' ( Theo saùch Vieät Kieäu Thö )

Thaønh Coå Loa baây giôø ñöôïc UNESCO xeáp vaøo loaïi di tích lòch söû caàn baûo quaûn.

Ngaøy nay, quaàn theå Coå Loa vaãn coøn khaù ñoà soä. Daáu thaønh ñaát, xaây döïng kieåu troân oác goàm 3 voøng: thaønh trong, thaønh giöõa vaø thaønh ngoaøi.

Thaønh trong hình chöõ nhaät coù chu vi 1,6 km.

Thaønh giöõa hình ña giaùc, coù chu vi 6,5 km

Thaønh ngoaøi 9km. Luõy thaønh ngoaøi döïng ñöùng. Coù khuùc laáy soâng Hoaøng Giang laøm haøo thieân nhieân.

Caùc cöûa cuûa 3 voøng thaønh cuõng boá trí raát kheùo, khoâng heà naèm treân moät truïc thaúng maø cheùo leäch ñi nhieàu. Do vaäy ñöôøng noái caùc cöûa thaønh ôû cuøng moät höôùng ñeàu laø moät hình quanh co, laïi coøn uï phoøng ngöï ôû hai beân, neân gaây nhieàu trôû ngaïi cho ñòch quaân khi taán coâng.

Thaân thaønh nay coøn coù chieàu cao trung bình töø 4 ñeán 5 meùt, coù choã cao tôùi 12meùt. Beân trong thaønh coù ñeàn thôø An Döông Vöông, nhaø bia ghi cheùp caùc giai ñoaïn lòch söû cuûa Coå Loa beân ñeàn Thöôïng, am baø chuùa Myõ Chaâu. Ñình Ngöï Trieàu, nôi vua laøm vieäc. Ngöï Xaï Ñaøi, nôi nhaø vua ngöï duyeät quaân binh. Caây ña treân 1000 tuoåi ôû tröôùc am Myõ Chaâu. Mieáu thôø thaàn Kim Quy. Gieáng Ngoïc, hoà Ngoïc Tænh, chuøa Baûo Sôn ..

Thaønh Coå Loa ñöôïc xaây döïng kieân coá baèng söùc ngöôøi cuûa daân AÂu Laïc vaø nhöõng vuõ khí toái taân nhaát baáy giôø cuûa quaân ñoäi An Döông Vöông laø nhöõng döõ kieän coù thöïc. Nhöng An Döông Vöông thua Trieäu Ñaø vì khinh ñòch vaø nhaát laø trong 8 naêm ôû reå, Troïng Thuûy ñaõ bieát roõ cô caáu phoøng thuû cuøng bí maät quaân söï cuûa AÂu Laïc ( Ñoù laø nhöõng yeáu toá taát thaéng trong binh phaùp: Bieát ngöôøi bieát ta, traêm traän traêm thaéng ). Vieäc Thaàn Kim Quy giuùp An döông Vöông xaây Coå Loa vaø caùi noû thaàn chæ laø thaàn thoaïi, muïc ñích laø tuyeân truyeàn vaø thaàn thaùnh hoùa moät trieàu ñaïi. Tröôøng hôïp caâu chuyeän thaàn thoaïi Ruøa Thaàn ñaõ giao thanh baûo kieám cho Leâ Lôïi. Roài khi ñaõ deïp xong quaân Minh, Leâ Lôïi leân laøm vua hieäu laø Leâ Thaùi Toå. Moät hoâm Thaùi Toå ñang ngöï thuyeàn roàng treân hoà Töø Bi thì Ruøa Thaàn noåi leân maët nöôùc ñoøi laïi thanh baûo kieám cho möôïn 10 naêm tröôùc. Töø ñoù hoà Töø Bi ñoåi teân laø hoà Hoaøn Kieám ( hoà Traû Göôm ) vaø thaùp Phaät Tích ôû giöõa hoà ñoåi teân laø Thaùp Ruøa.

Trieäu Ñaø chieám ñöôïc AÂu Laïc, töï xöng laø Trieäu Vuõ Ñeá, laäp ra moät nöôùc rieâng, ñaët teân laø Nam Vieät, ñoùng ñoâ ôû Phieân Ngung thuoäc Quaûng Chaâu, maø khoâng coøn phuï thuoäc vaøo nhaø Taàn ôû Trung Quoác nöõa. Laõnh thoå nöôùc Nam Vieät baáy giôø khaù lôùn, goàm tænh Quaûng Ñoâng, Quaûng Taây, Haûi Nam, moät phaàn baéc Ai Lao vaø baéc Vieät Nam.

Trieäu Vuõ Ñeá ( Trieäu Ñaø ) cheát ñeå ngoâi laïi cho chaùu noäi laø Trieäu Vaên Ñeá. Vaên Ñeá vaø con chaùu sau naøy ñeàu laø nhöõng vò vua taàm thöôøng, khoâng möu trí, chieán löôïc nhö Vuõ Ñeá neân sau naøy bò nhaø Haùn ( 111 tr. Coâng Nguyeân ) aùp ñaûo moät caùch deã daøng vaø nöôùc Nam Vieât laïi rôi vaøo voøng noâ leä Trung Quoác.

Vieäc Vaên Ñeá leân ngoâi cho ta suy luaän laø Troïng Thuûy khoâng phaûi laø con duy nhaát cuûa Trieäu Ñaø. Neáu laø con duy nhaát thì Troïng Thuûy ñaõ coù vôï, coù con taïi Phieân Ngung tröôùc khi sang göûi reå An Döông Vöông. Coù saùch cheùp Trieäu Vaên Vöông laø con Troïng Thuûy vaø Myõ Chaâu. Naêm 1983 caùc nhaø khaûo coå Trung Hoa ñaõ kieám ñöôïc laêng taåm cuûa Trieäu Vaên Ñeá ôû Quaûng Chaâu coù quan taøi ñöïng xaùc trong moät boä aùo toaøn baèng nhöõng mieáng ngoïc lôùn ñöôïc khaâu dính lieàn laïi vôùi nhau baèng luïa ñoû. Trong laêng taåm coøn coù aán tyû baèng vaøng khoái, coù traïm troå roàng vaøng raát ñeïp.

Chuyeän Myõ Chaâu, Troïng Thuûy laø moät bi tình söû coù thaät. Haøng ngaøn naêm sau, moãi ñoä thu veà, ngöôøi daân thaønh Phieân Ngung nhö göûi gioù heo may lôøi caàu nguyeän vaø thöông meán ñeán moái tình Myõ Chaâu, Troïng Thuûy ñaõ keát thuùc theâ thaûm ôû thaønh Coå Loa ñaát Phong Chaâu.

Hôõi gioù heo may lôøi nhoû nheï.

Em ngaøn naêm cuõ, gaùi Phong Chaâu.

Home