Vol. 9 6 / 2002 2^nd year edition

Do hoang Nghia phutavanthu@yahoo.com or nthihoang@aol.com

Please download VNIfonts if you cannot read this page. Best view with Internet Explorer.

TÍNH TOÅNG HÔÏP VAØ SAÙNG TAÏO

CUÛA VOÕ HOÏC VIEÄT NAM

Nguyeãn Vaên Sen

Nhìn vaøo baûn ñoà theá giôùi, chuùng ta thaáy vò trí raát ñaëc bieät cuûa ñaát nöôùc Vieät Nam. ÔÛ veà phía cuoái luïc ñòa Ñoâng Nam AÙ, naèm giöõa hai khoái vaên minh lôùn cuûa nhaân loaïi laø Aán Ñoä vaø Trung Quoác, chaïy daøi hôn hai ngaøn caây soá töø bieân thuøy Trung Quoác ñeán vònh Thaùi Lan. Löng töïa vaøo daõy Tröôøng Sôn, maët troâng ra Thaùi Bình Döông meânh moâng baùt ngaùt, ñaát nöôùc mang hình töôïng moät con roàng cuoän khuùc (ñaàu laø mieàn Baéc vôùi caùc daõy nuùi thöôïng du laøm loâng, toùc vaø söøng, ñuoâi laø choùt muõi Caø Mau, daõy nuùi Tröôøng Sôn laø moät chuoãi kyø treân löng); hoaëc cuõng gôïi cho chuùng ta hình aûnh moät caây ñoøn gaùnh, gaùnh hai thuùng luùa laø hai caùnh ñoàng meânh moâng cuûa vuøng haï löu soâng Hoàng Haø vaø soâng Cöûu Long. Moät ñaát nöôùc vôùi moät ngoân ngöõ thoáng nhaát cuûa moät daân toäc töông ñoái thuaàn nhaát.

Trong buoåi bình minh lòch söû, Vieät Nam ñaõ laø vuøng ñaát gaëp gôõ cuûa nhieàu saéc daân vaø caùc neàn vaên hoùa khaùc bieät töø nhöõng thung luõng trong noäi ñòa ñeán, hoaëc theo caùc con soâng lôùn töø cao nguyeân Taây Baéc mieàn Trung AÙ ñoå veà, hoaëc töø bieån Ñoâng Nam AÙ vaøo theo nhöõng côn gioù muøa vaø chieàu soùng ñaåy ñöa laïi.

ÔÛ moät vò trí ñaëc bieät nhö vaäy, thuaän lôïi cuõng nhieàu vaø khoù khaên cuõng khoâng ít, ñaõ ñaët oâng cha chuùng ta tröôùc moät baøi toaùn hoùc buùa trong vieäc tìm ñaùp aùn cho nhöõng phöông trình sinh toàn vaø phaùt trieån cuûa daân toäc. Traûi hôn 4.000 naêm, khi thònh trò, luùc suy yeáu, song oâng cha ta ñaõ tìm ñöôïc lôøi giaûi cho baøi toaùn naøy, maø söï tröôøng toàn vaø phaùt trieån cuûa daân toäc Vieät Nam ngaøy nay treân haønh tinh naøy laø moät chöùng lieäu xaùc thöïc cuï theå nhaát.

Ngoaøi truyeàn thoáng thöôïng voõ cuûa daân toäc, tinh thaàn yeâu nöôùc nhieät thaønh, söï laõnh ñaïo saùng suoát cuûa moãi trieàu ñaïi phuø hôïp vôùi quy luaät sinh toàn vaø tieán hoùa söû ….. ñoù coøn laø tính toång hôïp vaø saùng taïo trong moïi maët cuûa ngöôøi daân Vieät töø ngoân ngöõ, vaên hoïc, y hoïc, toân giaùo, voõ hoïc, caùc ngaønh ngheà ngheä thuaät ñeán nhöõng nhu caàu thieát yeáu trong ñôøi thöôøng. Tính toång hôïp vaø saùng taïo ñaõ laø maùu thòt, laø taøi trí, laø chaát xuùc taùc moïi naêng löïc, moïi ñieàu kieän khaû thi cuûa daân toäc ñeå phuïc vuï cho moät söù maïng thieâng lieâng, troïng ñaïi nhaát :”SÖÏ SINH TOÀN VAØ PHAÙT TRIEÅN CUÛA DAÂN TOÄC” ñöôïc saûn sinh töø vò trí ñaëc thuø cuûa ñaát nöôùc. Vì vaäy, tính toång hôïp vaø saùng taïo cuûa voõ hoïc Vieät Nam cuõng laø moät phaàn cuûa toång theå naøy.

“ Tieáp thu caùi hay, caùi ñeïp cuûa ngöôøi ñeå bieán caûi, hoøa ñieäu thaønh caùi chaát cuûa mình. Hoäi nhaäp, giao löu vôùi moïi neàn vaên hoùa, song vaãn giöõ ñöôïc baûn saéc ñaëc thuø cuûa daân toäc”.

Ñoù chính laø giaù trò vaø thöïc chaát tính toång hôïp, saùng taïo cuûa ngöôøi Vieät.

Toång hôïp (chôù khoâng phaûi toång coäng) ñeå saùng taïo, vaø noùi tôùi saùng taïo laø noùi tôùi vaên hoùa. Vaên hoùa taùc ñoäng leân moïi maët cuûa ñôøi soáng. Moät daân toäc coù vaên hoùa laø moät daân toäc coù saéc thaùi ñaëc thuø khoâng theå troän laãn ñöôïc. Vì naèm giöõa hai neàn vaên hoùa lôùn coù tính aùp ñaûo vaø ñoàng hoùa maõnh lieät laø Trung Quoác vaø Aán Ñoä, do ñoù, vaên hoùa Vieät Nam luoân phaûi ñoái ñaàu, vöôït tieán vaø tìm caùch vöôn leân taïo cho mình moät söùc soáng rieâng, moät phong thaùi rieâng. Söùc soáng ñoù ñöôïc theå hieän qua vieäc luoân tìm toøi, hoïc hoûi, nghieân cöùu nhöõng caùi “MÔÙI” ñeå töø ñoù saøng loïc, toång hôïp vaø saùng taïo ra nhöõng caùi “RIEÂNG” raát ñaëc tröng, phuø hôïp vôùi taäp quaùn, thoå ngôi, tinh thaàn, theå chaát vaø ñieàu kieän soáng cuûa ngöôøi Vieät.

ÔÛ ñaây, chuùng ta thöû tìm hieåu tính toång hôïp vaø saùng taïo cuûa ngöôøi Vieät qua moät vaøi maët tieâu bieåu trong ñôøi soáng.

1/- Ngoân ngöõ :

Maët noåi cuûa vaên hoùa laø ngoân ngöõ. Ngoân ngöõ laø phöông tieän cuûa vaên hoùa. Ngoân ngöõ laøm cho vaên hoùa coù cô caáu vaø thaønh moät yù thöùc. Trong hôn moät ngaøn naêm Baéc thuoäc, ñeå trieät haï taän goác reã neàn taûng tinh thaàn cuûa ngöôøi Vieät, ngöôøi Trung Quoác ñaõ cöôûng baùch daân Vieät theo nghi leã cuûa hoï, soáng neáp soáng cuûa hoï, vaø noùi ngoân ngöõ cuûa hoï. Moät trong nhöõng söï theå hieän tinh thaàn phaûn khaùng cuûa ngöôøi Vieät thôøi baáy giôø laø oâng cha ta ñaõ möôïn chöõ Haùn maø saùng taïo ra chöõ Noâm ñeå duøng trong daân gian. Chöõ Noâm laø tieáng noùi traïi cuûa chöõ Nam, ñoái laïi vôùi Baéc cuûa ngöôøi Trung Quoác, vaø khi ñaõ coù vaên töï rieâng (maëc daàu sau naøy chöõ Noâm ñöôïc thay theá baèng chöõ quoác ngöõ), oâng cha ta ñaõ coá gaéng xaây döïng moät neàn vaên hoïc chöõ Noâm cho rieâng mình (duø raèng chöõ Noâm khoù hoïc vaø khoâng coù heä thoáng nhö chöõ Haùn).

Tuy nhieân, neáu xeùt veà maët tinh thaàn, ñoù laø moät söï ñoái khaùng raát caên baûn, mang tính khoa hoïc vaø tính vaên hoùa raát cao. Ñoái khaùng vaên hoùa theå hieän baûn lónh vaø taàm nhìn chieán löôïc cuûa oâng cha ta trong coâng cuoäc môû nöôùc vaø döïng nöôùc, vì vaên hoùa coøn, daân toäc coøn, ñaát nöôùc coøn vaø ngöôïc laïi vaäy.

2/- Vaên hoïc :

Cuõng nhö ngoân ngöõ, vaên hoïc laø moät phöông tieän, moät maët noåi cuûa vaên hoùa, vì “vaên hoïc laø ngheä thuaät söû duïng ngoân töø” (M.Gorki). Vaên hoïc truyeàn ñaït raát hieäu quaû nhöõng taùc duïng toát ñeïp cuûa vaên hoùa veà maët tinh thaàn, kieán thöùc, ñaïo lyù ….. Trong laõnh vöïc naøy, oâng cha ta cuõng ñaõ tieáp thu nhöõng caùi hay, caùi ñeïp cuûa vaên hoùa phöông Baéc ñeå saùng taïo ra nhöõng caùi raát rieâng, raát Vieät Nam phuø hôïp vôùi thaåm aâm vaø tính thaåm myõ cuûa daân toäc.

Thô Noâm thôøi Nguyeãn Thuyeân goïi laø Haøn luaät –thònh haønh ôû theá kyû thöù XV- ñöôïc saùng taïo treân cô sôû caâu thaát ngoân Ñöôøng luaät, song xen vaøo laø nhöõng caâu saùu töø; coù baøi saùu caâu saùu töø, chæ coù hai caâu baûy töø, thaäm chí coù baøi baûy caâu saùu töø, chæ coù moät caâu baûy töø. Trung Quoác khoâng coù theå thô naøo nhö vaäy.

ÔÛ cuoái theá kyû XV theå thô luïc baùt ñaëc thuø cuûa daân toäc ñöôïc keát hôïp vôùi caâu thaát ngoân Trung Quoác ñeå saùng taïo ra theå thô song thaát luïc baùt. Theå thô naøy raát phoå bieán ôû theá kyû XVIII (Chinh phuï ngaâm khuùc, Cung oaùn ngaâm khuùc).

Theå haùt noùi ôû giöõa theá kyû XVIII cuõng laø theå thô raát rieâng cuûa Vieät Nam, trong ñoù coù theå luïc baùt, theå song thaát, theå boán, naêm, baûy, taùm ñeán möôøi hai töø, xen vaøo laø moät soá caâu thô nguõ ngoân hoaëc thaát ngoân Trung Quoác, cuoái cuøng ñöôïc keát thuùc baèng moät caëp luïc baùt, keøm theo moät caâu saùu. Nguyeãn Coâng Tröù (1778-1858) sôû tröôøng veà theå thô naøy. Theå taùm töø cuûa thô môùi (1934-1945) ñöôïc xuaát khôûi töø theå thô naøy.

Ngoaøi nhöõng thô, phuù, sôû, töø ….. oâng cha ta coøn coù nhöõng taùc phaåm vaên xuoâi vieát veà lòch söû, ñòa lyù, cuøng caùc phong tuïc, taäp quaùn cuûa ñaát nöôùc. Ñaïi Vieät söû kyù cuûa Leâ vaên Höu (theá kyû XIII), Ñaïi Vieät söû kyù toaøn thö cuûa Ngoâ Só Lieân (theá kyû XV), Vieät Söû thoâng giaùm, Ñaïi Nam thöïc luïc cuûa söû quaùn trieàu Nguyeãn, Dö Ñòa Chí cuûa Nguyeãn Traõi (theá kyû XV), Lòch trieàu hieán chöông loaïi chí cuûa Phan Huy Chuù (theá kyû XIX), Ñaïi Nam nhaát thoáng chí cuûa trieàu Nguyeãn v.v……..

Trong laõnh vöïc vaên hoïc, oâng cha ta ñaõ coù nhöõng saùng taïo raát ñoäc ñaùo, ñaäm ñaø baûn saéc daân toäc töø hình thöùc ñeán noäi dung .

3/- Y hoïc :

Beân caïnh nhöõng thaønh töïu cuûa y hoïc Trung Quoác, oâng cha ta cuõng ñaõ hoïc hoûi, nghieân cöùu, saøng loïc ñeå saùng taïo ra ngaønh y hoïc ñaëc thuø cuûa Vieät Nam, ñoù laø Nam y. Nam y chuû yeáu chuyeân nghieân cöùu, öùng duïng döôïc chaát cuûa caùc loaøi thaûo moäc coù saún trong nöôùc ñeå cöùu ngöôøi trò beänh. Töø nhöõng loaøi thoâng duïng deã tìm luoân coù saún trong vöôøn hoaëc moïc quanh bôø buïi nhö : rau maù, laù tre, laù böôûi, laù ngaõi cöùu, laù mô, göøng, saû, baïc haø ….. ñeán caùc vò quyù hieám nhö : traàm höông, kyø nam, huyeàn phaùch, saâm Ngheä An, saâm Ngoïc Linh………..

Caùc baøi thuoác Nam raát ñôn giaûn, deã tìm, deã laøm vaø phuø hôïp vôùi ñaïi ña soá quaàn chuùng lao ñoäng chaân chaát vaø ngheøo khoù cuûa moät xaõ hoäi noâng nghieäp.

Thí duï : ñeå trò noùng hoaëc caûm soát thì aên chaùo haønh, chaùo ñaäu xanh, hoaëc xoâng cho ra moà hoâi. Neáu ho thì uoáng nöôùc voõ möôùp ñaéng (khoå qua) naáu chín, baïch chæ keát hôïp vôùi ñòa lieân, caùt caên (saén daây) thaønh moät vò thuoác quyù chuû trò nhöùc ñaàu.. Ngoaøi caùch duøng caùc thöù laù, reã caây saéc uoáng, Nam y coøn chuù troïng caùc phöông phaùp chöõa trò ngoaïi khoa baèng caùch naén, boù laù ñeå chöõa gaõy xöông, sai khôùp; chích leã, xoa boùp, taåm quaát, aán huyeät, giaùc hôi, ñaùnh gioù….. Nhieàu caên beänh hieåm ngheøo duøng thuoác Nam chöõa trò raát hieäu nghieäm.

Phaùt trieån neàn y hoïc daân toäc, caùc trieàu Lyù, Traàn ñeàu coù nhöõng cô sôû troàng thuoác Nam raát lôùn nhö ôû Thaêng Long, ôû Haûi Höng, ôû nuùi Yeân Töû, ôû Vaïn Kieáp. Theá kyû XVII, danh y Tueä Tónh – Nguyeãn Baù Tónh- soaïn cuoán Nam döôïc thaàn hieäu giôùi thieäu 580 vò thuoác Nam, 3.873 phöông thuoác trò 184 loaïi beänh.

Laõn oâng Leâ Höõu Traùc (1720-1791) soaïn boä Haûi Thöôïng y toâng taâm lónh goàm 28 taäp, 60 quyeån. Boä saùch coù giaù trò raát cao veà maët lyù thuyeát laãn thöïc haønh. Oâng ñöa ra nhieàu tö töôûng quyù baùu veà y ñöùc, y lyù, döôïc hoïc, beänh hoïc ….. cuøng haøng ngaøn vò thuoác, toa thuoác daân gian. Vôùi kieán thöùc uyeân baùc vaø kinh nghieäm ñieàu trò cuûa baûn thaân, keát hôïp neàn y hoïc coå truyeàn coøn taûn maïn trong daân gian, Oâng ñaõ ñöa neàn y hoïc nöôùc ta leân moät ñænh cao môùi, xöùng ñaùng ñöôïc suy toân laø vò Saùng Toå cuûa Nam y.

4/- Toân giaùo :

Ñoái vôùi ngöôøi Vieät Nam, Phaät giaùo gaàn nhö laø quoác giaùo. Tuyeät ñaïi boä phaän daân chuùng laø tín ñoà Phaät giaùo. Theo caùc taøi lieäu ghi cheùp laïi, Phaät giaùo du nhaäp vaøo nöôùc ta töø raát sôùm theo con ñöôøng thaúng töø Thieân Truùc (Aán Ñoä) truyeàn sang. Khoaûng theá kyû thöù II sau coâng nguyeân, ôû Giao Chaâu (mieàn baéc Vieät Nam) ñaõ coù nhieàu chuøa chieàn vaø nhieàu nhaø sö noåi tieáng ngöôøi Thieân Truùc nhö : Chi Löông Vöông, Ma La Kyø Vöïc, Khaâu Ñaø La v.v…….. Trong thôøi Baéc thuoäc, Phaät giaùo Trung Quoác truyeàn sang vaø daàn daàn chieám öu theá, do ñoù, Phaät giaùo ôû nöôùc ta cuõng thuoäc phaùi Ñaïi thöøa nhö ôû Trung Quoác.

Ñeán khoaûng theá kyû thöù VI, Phaät giaùo Vieät Nam ñaõ phaùt trieån raát maïnh. Phaùi Thieàn toâng ñaàu tieân ôû Vieät Nam do ñaïi sö Tì Öu Ña La Chi (Vinitaruci) ngöôøi Aán Ñoä sang truï trì ôû chuøa Phaùp Vaân (Haø Baéc) laäp neân. Thieàn toâng döïa vaøo pheùp thieàn ñònh, moät phaùp moân chung cho caùc toâng phaùi, nhöng laïi chuû tröông coâng phu thieàn ñònh laø coát ôû loøng ngöôøi, chôù khoâng phaûi ôû kinh keä. Chính taâm seõ gaëp Phaät, vì vaäy Thieàn toâng coøn goïi laø Taâm toâng.

Phaät giaùo Vieät Nam ñaõ saûn sinh ñöôïc nhieàu baäc thieàn sö ñaïo cao, ñöùc troïng, coù uy tín lôùn veà maët Quoác söï cuõng nhö Phaät söï : Phaùp Hieàn, Vaïn Haïnh, Vieân Thoâng, Minh Khoâng, Giaùc Haûi, Töø Ñaïo Haïnh ….. Ñaëc bieät laø vieäc hình thaønh hai phaùi Thieàn toâng Vieät Nam : Thaûo Ñöôøng (trieàu Lyù) vaø Truùc Laâm (trieàu Traàn) coù aûnh höôûng raát lôùn ñoái vôùi söï phaùt trieån ñaïo Phaät ôû Vieät Nam. Caùc vò vua sau moät thôøi gian trò quoác ñeàu lui veà ôû aån, vui cuøng non xanh nöôùc bieác, suy töôûng theo tieáng moõ, caâu kinh, thanh traàn thoaùt tuïc, song luoân quan taâm ñeán theá söï vaø daân tình ñeå coù nhöõng giaùo huaán, coá vaán ñuùng luùc kòp thôøi cho vò vua ñöông nhieäm. Xuaát maø nhaäp, nhaäp maø xuaát. Phaûi chaêng ngöôøi Vieät ñaõ hieåu taän töôøng vaø haønh xöû ñuùng ñaén nhöõng giaùo lyù cao saâu, song heát söùc naêng ñoäng, khoaùng ñaït cuûa Phaät phaùp, maø ôû moät goùc ñoä naøo ñoù (vì chöa ngoä?) ngöôøi ta laïi cho laø uûy mò, yeám theá? Neáu quaû vaäy, chính tinh thaàn saùng taïo cuûa ngöôøi Vieät ñaõ thoåi vaøo Phaät phaùp moät luoàng sinh khí môùi?

5/- Voõ hoïc :

Laø moät boä phaän cuûa vaên hoùa Vieät Nam, voõ hoïc cuõng coù nhöõng saùng taïo ñoäc ñaùo rieâng cuûa mình. ÔÛ baát kyø quoác gia naøo, voõ hoïc luoân luoân laø ngöôøi lính tieân phong, laø laù chaén tieàn tieâu vöõng chaéc trong coâng cuoäc môû nöôùc vaø döïng nöôùc. Caùc cuoäc ñaáu tranh cuûa voõ hoïc raát quyeát lieät, sinh töû, do ñoù ñoøi hoûi phaåm tính saùng taïo raát cao töø con ngöôøi ñeán vuõ khí, töø caùc trang thieát bò, tieáp vaän, haäu caàn ñeán nhöõng chieán thuaät, chieán löôïc . Taát caû phaûi phuø hôïp vôùi ñieàu kieän khaû thi cuûa ñaát nöôùc, song laïi phaûi ñaït ñöôïc hieäu quaû cao nhaát vôùi coâng suaát lôùn nhaát. Tuøy theo ñieàu kieän lòch söû, caùc cuoäc ñaáu tranh cuûa voõ hoïc coù theå dieãn ra trong moät thôøi gian ngaén, hoaëc keùo daøi haøng chuïc, thaäm chí haøng traêm naêm lieàn aûnh höôûng raát lôùn ñeán söï phaùt trieån cuûa moät daân toäc.

Söï saùng taïo cuûa voõ hoïc Vieät Nam ñöôïc theå hieän qua caùc kyõ thuaät chieán ñaáu baèng söùc ngöôøi vaø binh khí moät caùch nhuaàn nhuyeãn, ñoäc ñaùo, phuø hôïp vôùi theå hình ngöôøi Vieät voán nhoû beù song nhanh nheïn vaø kheùo leùo.

Töø thôøi Vaên Lang, ngöôøi Vieät ñaõ bieát söû duïng muõi lao baèng xöông thuù, muõi teân ñoàng, muõi giaùo ñoàng, dao gaêm ñoàng….. Ñeán thôøi Aâu Laïc (theá kyû IV tröôùc Coâng nguyeân), kyõ thuaät voõ hoïc cuûa ngöôøi Vieät ñaõ tieán theâm moät böôùc daøi ñaùng keå qua vieäc söû duïng chieác noû, moät laàn coù theå baén ñi nhieàu muõi teân. Caøng veà sau, vôùi nhöõng kinh nghieäm traän maïc phong phuù, ngöôøi Vieät ñaõ caûi tieán vaø söû duïng thaønh thaïo nhöõng thöù vuõ khí lôïi haïi nhö giaùo, maùc, kieám, kích, göôm, xieân, ñaïi ñao, maõ ñao, ñoaûn ñao, dao gaêm, coân,roi….. trong ñoù lôïi haïi vaø ñoäc ñaùo hôn caû laø nhöõng loaïi vuõ khí cuûa rieâng ngöôøi Vieät saùng taïo, hình thaønh neân. Ñoù laø : thieát lónh, buùt chì, buùt saét, tay thöôùc, laên khieân…..

Thieát lónh : laø moät loaïi khí giôùi goàm hai thanh goã cöùng : moät thanh meï daøi, vaø moät thanh con ngaén ñöôïc noái vôùi nhau baèng moät sôïi daây daøi chaéc chaén. Luùc söû duïng, tuøy nôi roäng heïp, xa gaàn, maø duøng caây meï hay caây con ñeå taán coâng hoaëc phoøng thuû. Thieát lónh ñaùnh raát maïnh, khoù choáng ñôõ. Xeùt veà caên baûn, thieát lónh laø moät loaïi khí giôùi cöông maõnh, song coù theâm tính caùch meàm, hoäi ñuû tính cöông nhu neân raát lôïi haïi.

Buùt chì : laø moät chieác mai hoaëc thuoång (xeûng), caùn ñöôïc buoäc vaøo moät sôïi daây thöøng. Khi laâm chieán, ngöôøi söû duïng vung mai hoaëc thuoång ra ñeå tieän ñöùt chaân hoaëc thaân ñòch thuû. Söï luyeän taäp phaûi thaät thuaàn thuïc ñeå khi vung buùt chì ra taán coâng roài thu veà ñöôïc ngay.

Buùt saét : laø moät ngoïn giaùo hoaëc ngoïn maùc, muõi saét, caùn tre –thöôøng laø tre gai, thaân nhoû song raát cöùng- Khi laâm chieán, ngöôøi söû duïng uoán cong caùn buùt, roài baát thaàn löïa chieàu vaêng maïnh ngoøi buùt (töùc ngoïn giaùo hoaëc ngoïn maùc). Buùt saét lôïi haïi nhö moät thöù aùm khí.

Tay thöôùc : laø moät thanh goã cöùng daøi khoaûng baûy taác, ngang naêm phaân, daøy ba phaân. Tay thöôùc söû duïng raát lôïi haïi khi ñaùnh gaàn hoaëc luùc nhaäp noäi.

Laên khieân : Khieân laø moät caùi moäc duøng ñeå che teân, hoaëc ñôõ nhöõng nhaùt cheùm, ñaâm cuûa ñòch thuû. Voõ hoïc Vieät Nam ñaõ caûi bieán khieân thaønh moät loái ñaùnh lôïi haïi goïi laø laên khieân. Nhöõng chieác khieân loaïi naøy thöôøng ñöôïc ñan raát daøy vaø cöùng, ñan ngoaøi laïi loùt beân trong ñeå teân baén khoâng thuûng, giaùo maùc ñaâm khoâng qua, dao cheùm khoâng ñöùt. Loaïi khieân naøy hình troøn, coù tay caàm beân trong. Ngöôøi laên khieân caàm khieân beân tay traùi, tay phaûi söû duïng moät thanh maõ taáu hay moät thanh göôm beùn. Ngöôøi söû duïng laên troøn chieác khieân vaø aån mình goïn gheû phía sau khieân, taán coâng ñòch thuû baèng göôm hoaëc maõ taáu; hoaëc coù khi luoàn döôùi khieân ñeå phaït chaân ñòch thuû (hoaëc chaân ngöïa), ñòch thuû ñaâm hay cheùm ñaõ coù khieân choáng ñôõ.

Moät ñaëc ñieåm nöõa theå hieän roõ reät hôn tính saùng taïo ñoäc ñaùo cuûa neàn voõ hoïc Vieät Nam, ñoù laø moân Vaät Vieät Nam. Vaät laø moät moân taäp raát höõu duïng ñeå reøn luyeän söùc khoûe vaø phaùt trieån nhöõng kyõ naêng kheùo leùo cuûa cô theå. Vaät raát lôïi haïi khi ñaùnh caän chieán. Thôøi Hai Baø Tröng, nöõ töôùng Leâ Chaân thöôøng reøn luyeän binh só baèng caùch ñaáu vaät. Qua caùc trieàu ñaïi Ñinh, Leâ, Lyù, Traàn ñeán ñôøi haäu Leâ, moân Vaät ñaõ trôû thaønh moät quoác tuïc, ñöôïc caû nöôùc öa thích, ham chuoäng vaø thöôøng ñöôïc toå chöùc trong caùc kyø hoäi heø ñình ñaùm. Cao Loã –coøn goïi laø ñoâ Loã (do töø ñoâ vaät) moät töôùng taøi döôùi thôøi An Döông Vöông, Maïc Ñaêng Dung, Phaïm Nguõ Laõo, Yeát Kieâu, Daõ Töôïng ….. ñeàu laø nhöõng nhaø ñoâ vaät noåi tieáng tröôùc khi tham chính.

Veà maët binh phaùp, nhöõng binh thö nhö An Nam haønh quaân yeáu löôïc cuûa Lyù Thöôøng Kieät, Binh gia ñieäu lyù yeáu löôïc, Vaïn Kieáp toâng bí truyeàn thö cuûa Traàn Quoác Tuaán, Hoå tröôùng khu cô cuûa Ñaøo Duy Töø ñeàu laø nhöõng tröôùc taùc voõ hoïc, quaân söï coù giaù trò raát cao veà maët lyù luaän vaø thöïc tieãn, xöùng ñaùng laø nhöõng voõ thö haøng ñaàu cuûa Vieät Nam vaø theá giôùi.

Keá thöøa di saûn quyù baùu ñoù cuûa tieàn nhaân, Coá Voõ Sö Nguyeãn Loäc (1938-1960) ñaõ saùng taïo moân phaùi Vovinam-Vieät Voõ Ñaïo vaøo naêm 1938 taïi Haø Noäi. Vovinam laø moät moân phaùi voõ cuûa ngöôøiVieät, ñaët caên baûn treân söï saùng taïo vaø keá thöøa caùc tinh hoa cuûa moân Voõ vaø Vaät coå truyeàn daân toäc, sau ñoù nghieân cöùu caùc moân voõ ñaõ vaø hieän coù treân theá giôùi, ruùt tæa öu ñieåm, gaïn loïc tinh hoa, roài hieän ñaïi hoùa vaø heä thoáng hoùa theo moät phöông thöùc rieâng phuø hôïp vôùi tinh thaàn vaø theå taïng cuûa ngöôøi Vieät.

Khoâng chæ laø moät phöông tieän reøn luyeän theå chaát, moân phaùi Vovinam coøn chuù troïng vieäc giaùo duïc ñaïo ñöùc, kyû luaät töï giaùc, yù thöùc coäng ñoàng vaø nhaát laø truyeàn thoáng thöôïng voõ cuûa daân toäc Vieät. Vôùi quaù trình phaùt trieån hôn saùu möôi naêm qua, moân phaùi Vovinam ñaõ ñoùng goùp moät phaàn khoâng nhoû trong coâng cuoäc baûo toàn vaø phaùt huy neàn voõ hoïc daân toäc, trôû thaønh moät moân voõ Vieät Nam hieän ñaïi, khoa hoïc, thöïc tieãn, ngaøy caøng thu huùt söï uûng hoä cuûa nhieàu giôùi trong vaø ngoaøi nöôùc.

Tröôùc tieán trình phaùt trieån toát ñeïp ñoù, moân phaùi Vovinam seõ ñöôïc môû roäng ñeå ngaøy caøng phong phuù vaø baèng baûn saéc ñoäc ñaùo rieâng cuûa mình tieáp tuïc goùp phaàn laøm giaøu kho taøng voõ hoïc vaø kho taøng vaên hoùa daân toäïc Vieät Nam.

Home