|
|
||
|
If you cannot
read this page please click
HERE and follow instructions to download free VNI
fonts..
Chæ daån caùch
download font VNI mieån phí ñeå ñoïc Ñaëc san Vieät Voõ Ñaïo: click Chæ daån
nhaân
chuû (2)
CHÖÔNG
II
Ñaây laø moät giai ñoaïn ñaõ ñi vaøo huyeàn thoaïi. Huyeàn thoaïi
gioáng nhö lôùp söông muø daày ñaëc coù theå laøm khaùch boä haønh teù ngaõ.
Lôùp söông muø huyeàn thoaïi ñoù coù theå gaây nghi ngôø cho
nhöõng ai muoán nghieân cöùu tö töôûng Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A.
Khaùc vôùi haàu
heát caùc Laõnh tuï caùch maïng, khaùc vôùi Phan Boäi Chaâu, Phan Chu Trinh,
Nguyeãn Haûi Thaàn, Huyønh Thuùc Khaùng, khaùc vôùi Nguyeãn Thaùi Hoïc, Nguyeãn
Töôøng Tam, khaùc vôùi Hoà Chí Minh, Thö Kyù Tröôûng Lyù Ñoâng A soáng ñoäc
thaân, hoaøn toaøn di ñoäng, thoaét ñi thoaét ôû, ít soáng taäp trung, khoâng
ai coù theå theo doõi ñöôïc, veà sau nhieàu ngoøi buùt ñöa oâng vaøo huyeàn thoaïi
(mystify) vaø moät soá ngöôøi meâ say chuû chöông cuûa oâng nhöng khoâng hieåu
roõ chuû thuyeát cuûa oâng, ñaõ thaàn thaùnh hoùa oâng baèng caùch xöû duïng
saám kyù hoaëc boùi toaùn hoaëc caàu cô.
Ñeå
coù moät caùi nhìn khaùch quan ta caàn loaïi boû nhöõng caâu chuyeän huyeàn
thoaïi (Demystify) maø ta ñaõ ñoïc hoaëc ñaõ nghe.
Maëc daàu khoâng
ai coù theå theo saùt haønh tung cuûa oâng, nhöng, moät caùch toång quaùt,
chuùng ta coù theå tìm hieåu tö töôûng cuûa Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A qua nhöõng
baøi khaûo luaän, luaän thuyeát, nhöõng baøi thô coù ghi naêm thaùng vaø qua
nhöõng maåu chuyeän khaû tín do nhöõng ngöôøi ñaõ töøng tieáp xuùc vôùi oâng
keå laïi.
Tuy nhieân muoán
hieåu töôøng taän vaø maïch laïc nhöõng neùt tö töôûng chính cuûa oâng, ta phaûi
kieân nhaãn ñoïc vaø nhaát laø sau khi ñoïc xong ta caàn phaûi suy nghó thaät
saâu roäng vaø chín chaén ñeå tìm ra saùng kieán, ngoõ haàu ñi vaøo coâng
vieäc, vì oâng chuû tröông “vaøo yù ra vieäc” chöù khoâng ñoàng yù vieäc “vaøo
yù ra lôøi” hoaëc “vaøo yù” ñeå thoûa maõn trí toø moø.
2.1. Taïi Haø noäi.
OÂng taïm thôøi truù nguï taïi Chuøa
Quaùn Söù, maëc quaàn aùo ta maàu xaùm nhaït troâng gioáng nhö moät cö só treû
thuaàn thaønh, neân maät thaùm khoâng ñeå yù tôùi.
Sau
khi lieân laïc ñöôïc vôùi oâng anh ruoät laø Nguyeãn Höõu Loan, oâng nhaén xin
gia ñình baùn cho oâng moät saøo ruoäng ñeå coù tieàn sinh hoaït. Tieàn baùn ñöôïc laø 42 ñoàng baïc. Ñoù
laø moät soá tieàn khaù lôùn hoài ñoù, coù theå chi duøng hôn moät naêm neáu
taàn tieän. OÂng vaãn khoâng coù yù ñònh trôû veà laøng Yeân Laäp, e bò
loähaønh tung. Hôn nöõa ñaát nöôùc
vaø daân toäc ñoái vôùi oâng môùi laø gia ñình. Tình
caûm caù nhaân ñoái vôùi oâng cuõng raát quan troïng nhöng caàn ñaët ñuùng
choã.
Yeân
taâm coù phöông tieän sinh soáng, oâng laëng leõ ñi tìm anh em baïn cuõ.
Ña soá ñaõ vaøo ñaïi hoïc hoaëc hoïc xong ñaïi hoïc, ñaëc
bieät laø ngaønh luaät khoa. Hoï ñang baên khoaên ñi
tìm moät toå chöùc Caùch maïng daân toäc coù chuû tröông vaø chuû thuyeát hôïp
lyù vaø hôïp tình. Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A giaûi thích
roõ raøng cho hoï. Nhöõng ngöôøi coù tinh thaàn ñeàu
vui veû gia nhaäp chi boä Duy Daân ñaàu tieân taïi Haø Noäi. Thay vì ñi
laøm quan theo thöïc daân, hoï haêng haùi lao vaøo
Caùch maïng.
Sau khi huaán
luyeän nhöõng caùn boä Duy Daân ñaàu tieân taïi Quoác noäi, Thaùi Dòch rôøi Haø
Noäi veà thoân queâ thaêm daân tình vaø kieám tìm theâm ñoàng chí môùi.
2.2. Ñaùy Taàng Daân Toäc.
Ñoái vôùi Lyù Ñoâng A, ngöôøi soáng
nôi thoân queâ môùi laø löïc löôïng chính cuûa daân toäc, vì hoï coøn giöõ
ñöôïc tinh thaàn vaên hoùa daân toäc töø ngaøn xöa ñeå laïi, hoï chöa bò aûnh
höôûng quùa naëng neà bôûi caùc neàn vaên hoùa ngoaïi lai töø Taøu hoaëc töø
Taây phöông tôùi. OÂng meänh danh lôùp ngöôøi bình daân nôi thoân daõ laø ñaùy-taàng
vaø lôùp ngöôøi trí thöùc soáng taïi thaønh phoá lôùn laø maët-taàng.
Ngöôøi trí thöùc maët taàng, sau khi giaùc ngoä, caàn phaûi tung
veà noâng thoân, hôïp taùc vôùi ñaùy-taàng, coù theá Caùch maïng toaøn daân
môùi buøng noå leân ñöôïc.
Cuoái naêm 1943,
trong baøi Tieân-Long Chaâu-haønh, Thaùi Dòch coù vieát:
…Ñi laïi tìm nôi daáu coá höông
Ñænh doác Boøng-bong nhieàu aùi oá
Löng ñeøn Caéc-côù laém tang thöông.
…Vaän hoäi ngaøn naêm deã maáy laàn,
Queùt thanh lang
soùi môû canh taân
Anh huøng daäy khaép vuøng lau laùch
Tuaán ngheä ra ñaày choán giaùp laân …
Doác Boøng-bong vaø ñeøo Caéc-côù laø
hai ñòa danh cuûa tænh Sôn Taây, gaàn Chuøa Thaøy. Ñoù laø nôi Lyù
Ñoâng A ñaët chaân tôùi khi ñi tìm kieám caùc ñoàng chí ñaùy taàng nôi thoân
daõ (vuøng lau laùch). Sau Sôn Taây oâng ñi xuoáng
vuøng Ninh Bình thaêm ñeàn thôø vua Ñinh Tieân Hoaøng.
Ñöôøng Vua Ñinh
Ñöôøng vua Ñinh tre giaø maêng laïi
moïc,
Maùu soáng coøn noøi Vieät tieáp muoân
xöa,
Hoàn vaïn thaéng traøn lan tôø gaám voùc,
Moãi cung coøn ghi moãi naéng vaø möa.
Ñöôøng vua Ñinh ngöôøi nay nhöng loái
cuõ,
Neáp cöïu hoaøi phaãn noä maïch taân
sinh,
Thaønh Traøng An
raäp rình côn khoùi löûa,
Moãi phong traøo saép söûa moái truøng
rinh.
Ñöôøng vua Ñinh ngaøy raøy maø neáp
tröôùc,
Hoäi Thaùi Bình mang môû cuoäc roàng
maây,
Côø Boâng lau daäp dìu ñaày non nöôùc,
AÙnh huy hoaøng saùng röïc khaép Ñoâng
Taây.
Ñöôøng vua Ñinh ñaõ böôùc,
Nghieäp vua Ñinh coøn ñaây.
Hang Luoàn, doác Soûi, maáy gheành
Maây
Giaëc Toáng, quaân Haàu neùp moùng
vaây.
Soâng Hoaøng Long daït daøo soùng voã,
Ñoäng Hoa Lö raàm raäp baøo bay
Phuïc laïi nghìn naêm giôø phuùt aáy
Ñöôøng vua Ñinh cuõ laïi laø ñaây.
Leo leân böùc töôøng cao chöøng 4,5 thöôùc cuûa coå thaønh (ngaøy
nay nhieàu ñoaïn vaãn coøn toàn taïi sau hôn 10 theá kyû) oâng laëng ngaém
haøng ngaøn boâng hoa lau phaát phô tröôùc gioù, nghó tôùi söï nghieäp cuûa Ñinh Boä Lónh thuôû xa xöa. Trôû veà nôi taïm truù, Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A ñaõ vieát baøi “Lyù
Töôûng”, moät baøi luaän thuyeát tuyeät taùc. Xin trích vaøi ñoaïn nhö
sau:
“Caønh lau ñieåm
treân thinh khoâng vaø thôøi gian moät yù nghóa coù giaù trò tuyeät vôøi, caùi
yù nghóa vaø giaù trò soáng ñoù ñi ñoâi vôùi söù meänh vaø lyù töôûng cuûa Hoàn
Söû, Toå goác gaùc vaø ñaùy taàng Vieät…. Caønh lau deã moïc vaø deã soáng
treân ñoàng laày, giöõa thoân queâ, trong baõi vaéng, ñi ñoâi vôùi ñôøi thieáu
nieân thanh khieát cuûa Ñinh Boä Lónh… Caønh lau laø côø
hieäu chieán ñaáu cuûa nöôùc noøi möu caàu laáy thoáng nhaát vaø ñoäc laäp,
vöõng trong vaø choáng ngoaøi. Vaø côø lau ñaõ thaéng
heát caû. Côø lau thaéng lòch söû ñoâ hoä hôn nghìn
naêm. Côø lau thaéng ñoâ hoä khuûng khieáp, thaéng ñoàng hoùa daõ man,
thaéng töï trò öôn heøn, thaéng chia reõ dieät vong, thaéng uy hieáp trong
ngoaøi, thaéng tö töôûng toái taêm, thaéng nhuùt nhaùt, thaéng phaûn tænh
khoâng trieät ñeå, thaéng taát caû nhöõng thaát baïi vaø heát thaûy nhöõng ñau
ñôùn cuûa noøi gioáng döôùi aùch naëng neà vaø ma quûy cuûa boán beân, bôûi côø
lau laø côø cuûa vaïn thaéng vöông, côø Vaïn Thaéng… Côø lau laø côø cuûa Hoàn
tænh laïi, Hoàn vaø soùng ñaùy cuoän leân, côø cuûa Ñaïi Coà Vieät soáng laïi…
Côø lau laø côø cuûa moät theá heä môùi, sinh ra ñeå laøm moät vaên minh môùi
Vaên Thaéng…”
Trong boä quoác
phuïc maàu xaùm nhaït, moät mình vôùi chieác xe ñaïp, Lyù Ñoâng A di chuyeån
khaép nôi, ñi thaêm moät soá ñoàng chí cuõ cuûa cuï Haûi Kình, thaêm Chuøa
Ñoàng Ñaéc (Kim Sôn), thaêm Thanh Hoùa, vaøo taän Ngheä An, trôû veà Baéc thaêm
Thaùi Bình, Nam Ñònh, Höng Yeân vôùi muïc ñích chính laø thaêm daân tình vaø ñi
kieám theâm ñoàng chí nôi ñaùy-taàng thoân-daõ.
Thænh thoaûng oâng
taït qua Haø noäi thaêm caùn boä maët-taàng do oâng ñaõ huaán luyeän, hoûi han toå chöùc cuûa hoï ñaõ môû roäng tôùi ñaâu, giaûi quyeát
nhöõng trôû ngaïi cuûa hoï, ñoàng thôøi tieáp tay hoï huaán luyeän nhöõng caùn
boä môùi.
2.3. Baø Caû Caø.
Trong khi huaán
luyeän hoaëc khi gaëp nhau caùc chieán só Duy Daân, keå caû Lyù Ñoâng A ñeàu
xöng hoâ vôùi nhau raát thaân maät: anh, chò, toâi. Rieâng
coù moät ngöôøi goïi oâng baèng oâng chuû, moät danh töø maø thôøi ñoù nhöõng
ngöôøi caùch maïng lôùn tuoåi thöôøng duøng. OÂng chuû
coù nghóa laø oâng hoäi chuû. Ngöôøi lôùn tuoåi ñoù laø baø Caû Caø,
moãi khi theát côm anh em ñeàu laáy moùn caø muoái xoåi, hoaëc caø neùn, caø
daàm töông hoaëc caø bung laøm moùn aên chính, anh em raát thích neân goïi laø
baø Caû Caø. Baø Caû Caø tröôùc kia coù daïy Lyù Ñoâng
A khi oâng coøn nhoû tuoåi. Vì quen mieäng anh em ñeàu goïi
baø baèng chò. OÂng Lyù Ñoâng A, moät böõa coù yeâu caàu anh chò em, vì
tình thaøy troø cuõ cuûa oâng, goïi baø baèng baø giaùo. Baø
giaùo sinh naêm 1896, maát taïi mieàn
2.4. Tieáp Xuùc Ngoaïi Giao.
Trong thôøi gian hai naêm töø muøa thu
1943 tôùi muøa thu 1945, Thö Kyù Tröôûng Duy Daân doàn noã löïc ñi tìm kieám
theâm caùc caùn boä vaø ñaøo taïo caùn boä. Ñoù laø muïc
tieâu chính cuûa oâng. Thænh thoaûng oâng môùi bôùt
chuùt thì giôø ñi thaêm moät vaøi nhaø Caùch maïng daân toäc thuoäc caùc toå
chöùc thaân höõu.
Muøa ñoâng 1943, oâng thaêm oâng
Hoaøng Ñaïo Nguyeãn Töôøng Long lyù thuyeát gia cuûa Ñaïi Vieät daân chính
ñaûng. OÂng ñaõ nhaéc qua söï gaëp gôõ giöõa Nguyeãn Töôøng Tam vaø oâng
taïi Lieãu Chaâu. Cuoäc thaûo luaän vôùi Hoaøng Ñaïo
khoâng keùo daøi, vöøa ñuû ñeå hai beân tìm hieåu nhau. Khi chia tay Lyù Ñoâng A göûi Hoaøng Ñaïo moät taäp saùch nhoû vieát
tay, chöõ vieát maøu xanh. Ñoïc xong, Hoaøng Ñaïo tìm ngöôøi
em nuoâi laø Nhö Phong Leâ Vaên Tieán, baûo em neân ñoïc vì ñoù laø moät taøi
lieäu raát boå ích.
Quaõng muøa heø 1945, Thaùi Dòch Lyù
Ñoâng A tôùi thaêm Tröông Töû Anh Laõnh Tuï Ñaïi Vieät Quoác Daân Ñaûng taïi
Haøng Khoai, Haø Noäi. Ta khoâng hieåu hoï ñaõ thaûo luaän gì, chæ bieát sau ñoù moät soá
anh em Ñaïi Vieät Quoác Daân Ñaûng ñöôïc Laõnh Tuï thoå loä: Lyù Ñoâng A laø
moät kyø nhaân, moät ngöôøi ñaëc bieät, xuaát chuùng hôn ngöôøi.
Rieâng cuï Nguyeãn Haûi Thaàn khi trôû veà Haø Noäi, ngoaøi söï
nhoøm ngoù canh chöøng cuûa ñaûng CSVN, coøn bò bao vaây bôûi söï ra vaøo
thì-thoït thöôøng xuyeân cuûa anh em Caùch Meänh Ñoàng Minh Hoäi; hoï bao quanh
cuï, baøn ra taùn vaøo mong aûnh höôûng tôùi cuï. Thö Kyù
Tröôûng Duy Daân khoâng thuoäc nhoùm ngöôøi naøy. Ñeå traùnh tieát loä
haønh tung, oâng Lyù Ñoâng A chæ vieát thö giôùi
thieäu cuøng cuï Nguyeãn hai ñoàng chí cuûa oâng laøm lieân laïc vieân. Cuï Nguyeãn yeâu caàu hai ngöôøi laøm coá vaán cho cuï. OÂng
Lyù cuõng cho hoï bieát tình hình seõ bieán chuyeån mau leï, khi naøo caûm
thaáy caàn ruùt lui, hoï cöù töï do quyeát ñònh.
Nhö ta ñaõ bieát, cuï Nguyeãn laø
ngöôøi coù raát nhieàu uy tín vôùi Töôûng Giôùi Thaïch vaø vôùi caùc töôùng
laõnh Trung Hoa Quoác Daân Ñaûng. Qua töôùng Lö Haùn vaø töôùng Tieâu Vaên taïi
Haø Noäi, chính phuû Baéc Kinh ñang laøm aùp löïc maïnh meõ vôùi chính phuû Hoà
Chí Minh. Vì vaäy anh em Caùch Meänh Ñoàng Minh Hoäi
baùm laáy cuï Nguyeãn. Nhöng hoï ñaâu hoïc ñöôïc chöõ ngôø: trong tuaàn
Leã vaøng, haøng trieäu ngöôøi ñaõ xung phong ñoùng goùp vaøng cho chính quyeàn
Vieät Minh, vôùi öôùc voïng cöùu nöôùc, giaønh ñoäc laäp. OÂâng
Hoà Chí Minh ñaõ mua ñöôïc ñaïi dieän cuûa Töôûng Giôùi Thaïch moät caùch deã
daøng.
Song song vôùi vieäc mua chuoäc Lö Haùn vaø Tieâu Vaên, ñaûng CSVN
ñöa ra giaûi phaùp Chính Phuû Lieân Hieäp, môøi cuï Nguyeãn laøm phoù chuû
tòch. Khi cuï nhaän lôøi, hai lieân laïc vieân cuûa Thö Kyù
Tröôûng Lyù Ñoâng A beøn ruùt lui sau khi ñaõ khuyeán caùo nhöng voâ hieäu
quûa. Lyù Ñoâng A khi ñoù ñaõ rôøi Haø Noäi ñaõ khaù
laâu.
Roát cuoäc, sau maáy thaùng hôïp taùc vôùi oâng Hoà Chí Minh, cuï
Nguyeãn phaûi aån laùnh taïi nhaø baø Caû Caø vaø baø ñaõ mua aùo tôi vaø noùn
laù cho cuï giaû laøm haønh khaát treân ñöôøng chaïy troán. Moät kinh nghieäm
soáng, ñau buoàn cho haäu theá!
2.5. Ñoài Nga My.
Muøa thu 1945, sau khi cöôùp ñöôïc chính
quyeàn, maët traän Vieät Minh tung caùn boä ra naém giöõ daân chuùng. Ñaëc bieät laø taïi Haø Noäi, hoï gaëp khoù khaên vôùi toå chöùc noåi
laø Vieät Nam Caùch Meänh Ñoàng Minh Hoäi vaø Vieät Nam Quoác Daân Ñaûng.
Thanh nieân trí thöùc luõ löôït keùo nhau ñi chieán khu Yeân Baùi, nôi ñoù coù
tröôøng Luïc Quaân Yeân Baùi do moät soá caùn boä quaân söï cuûa Nhaät Baûn
huaán luyeän. Caùn boä Duy Daân cuõng baét ñaàu lan
traøn trong ñaùy taàng noâng thoân. Thö Kyù Tröôûng Lyù Ñoâng
A sau khi tham khaûo yù kieán vôùi caùc caùn boä trung öông, quyeát ñònh choïn
moät ñòa ñieåm ñeå reøn luyeän caùn boä. OÂâng choïn
ñoài Nga My. Ñoù laø moät loaït ñoài nhoû, moãi ñoài
caùch nhau chöøng 500 thöôùc. Loaït ñoài ñoù caùch coå thaønh Tröôøng
Yeân, kinh ñoâ cuûa vua Ñinh Tieân Hoaøng chöøng 10 caây soá veà höôùng baéc,
gaàn ranh giôùi Ninh Bình - Haø Nam. Töø
Chuû tröông cuûa oâng naëng veà huaán
luyeän chính trò cho caùn boä, chöa chuù troïng voõ trang thaønh chieán khu. Caùc chi boä ñòa
phöông luïc tuïc göûi ngöôøi tôùi. Vieäc taäp trung taïi moät ñòa ñieåm
khoâng sao traùnh khoûi söï doøm ngoù cuûa Vieät Minh, nhaát laø caùch ñoù
khoâng xa, veà höôùng Taây Nam, taïi phuû Nho Quan, Vieät Minh tröôùc ñoù ñaõ
coù chieán khu Quyønh Löu. Vì vaäy, khi lôùp huaán luyeän baét ñaàu vaøo cuoái
muøa thu 1945, Vieät Minh bao vaây ñoài Nga My. Naêm
ñoù tænh Ninh Bình luït raát lôùn, ruoäng nöông bò chìm ngaäp trong nöôùc luõ
ñoû ngaàu phuø sa.
Vieät Minh chieám ñoài Nga My khoâng
khoù khaên. Ñeå mua thôøi gian ruùt lui, treân ñoài chæ coù vaøi ba tieáng suùng
luïc baén xuoáng leït ñeït nhö phaùo teùp. Moät soá bò baét, giam taïi
tænh lî Ninh Bình, sau ñoù bò Vieät Minh xöû baén taïi Ñoàng Giao gaàn quoâc
loä soá 1 ñi Thanh Hoùa. Soá coøn laïi chaïy thoaùt voøng
vaây, trong ñoù coù Lyù Ñoâng A.
Thö Kyù Tröôûng Lyù Ñoâng A thoaùt
voøng vaây nhöng oâng vaãn di chuyeån löu ñoäng quanh vuøng (coù leõ gaàn ngoïn
ñoài Xích-thoå caùch Nga My chöøng 500m) chôø tin töùc anh em bò baét. OÂâng ghi laïi:
Ñoài Nga My
Ñoài Nga My, moái haän chóu beà beà,
Ñoài Nga My, tin nguïc boãng Ñoâng
veà.
Ñoài Nga My vaøng thau ñaø thöû
thaùch,
Ñoài Nga My, laøm troïn Duy Daân theà.
Hôõi traùng só Duy Daân ñaày khoå aûi,
Haõy trau doài theå nghieäm nhöõng ñau
thöông.
Ñoâng theâ theâ tuoát göôm maøi khaúng
khaùi,
Haøn du du ñuùc ngoïc trí phong söông.
Lòch söû Vieät ñaõ tôùi giôø quyeát
lieät,
Haõy kín trong trì ñònh ñaùy muoân
xöa,
Nhöõng naêng töû thaám taøng nuoâi
caûnh tieát
Ñeå ñôïi giôø toái haäu ñoät gioâng
möa.
Ñoài Nga My seõ truùt haän beà beà,
Ñoài Nga My tin nguïc seõ xuaân veà.
Ñoài Nga My vaøng thau coøn thöû
thaùch,
Ñoài Nga My laøm troïn Duy Daân theà.
OÂng vieát töø ñaâu? göûi cho ai?
Chuùng ta khoâng ai bieát ñöôïc haønh tung bí maät
cuûa oâng. Chæ bieát sau ñoù vaøi thaùng, vaøo muøa xuaân 1946, khi ñoù oâng Hoà
Chí Minh vaø oâng Vuõ Hoàng Khanh kyù thoûa öôùc 6/3/1945 vôùi Phaùp, cho pheùp
Phaùp ñoå boä Haûi Phoøng vaø thay theá quaân ñoäi Töôûng Giôùi Thaïch, oâng
Lyù Ñoâng A ñang treân bôø soâng Ñaø Giang. Sau ñaây laø baøi thô oâng vieát
khi ñoù:
Ñaø Giang
Ngaøy Ñaø Giang möa naéng xoùm Chieân
Ñaøo
Hoa mai treân gheành ñaù nôû giôø
naøo?
Ñoâng ñaõ heát, xuaân mong tin chôø
ñôïi
Vaúng tai
nghe hoàn moäng söï Nam Giao.
Söï Nam Giao vaêng vaúng phía non
ngoaøi
Khuùc ñoaïn tröôøng chaúng keùm loái
kinh ñaøi
Gioù phaát boùng quaân nhung nhöôøng
ñoäng tónh
Doøng soâng Ñen nöôùc chaûy taän u
hoaøi.
Taän u hoaøi ñaêm ñaép tieáng theà xöa
Doäi ngaøn truøng muoân soùng goïi hoø
ñöa:
Khaûm thoâi Thuïc leân Ba Vì choán cuõ
Chuyeån giang sôn hình theá laïi cho
vöøa.
Baøi thô ñoù laø maät hieäu (secret signal) hay laø taâm söï? Coù leõ caû hai. Vôùi 12 caâu ngaén goïn raát deã thuoäc
loøng, lieân laïc vieân baùo cho moät soá caùn boä Duy Daân tín caån bieát ñòa
ñieåm aån naùu taïm thôøi cuûa Thö Kyù Tröôûng: Xoùm Chieân Ñaøo, gaàn Ñaø
Giang, mong tin anh em, neân caån thaän ñeà phoøng caùn boä Coäng Saûn quanh
vuøng (gioù phaát boùng quaân nhung nhöôøng ñoäng tónh), aån treân nuùi cao nhö
ñaát Thuïc beân Taøu, töø treân nuùi ñoù coù theå nhìn thaáy nuùi Ba Vì phía
Baéc (Khaûm thoâi Thuïc leân Ba Vì choán cuõ)…
Möôøi hai caâu thô ñoù cuõng noùi leân ñöôïc taâm söï u uaån cuûa
Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A: oâng nhôù caùch ñoù ñuùng 10 naêm (1936) vaøo dòp teá
Nam Giao taïi Hueá oâng ñaõ gaëp cuï Phan Boäi Chaâu vôùi di chuùc “Cöùu quoác
toàn chuûng” cuûa cuï (Vaúng tai nghe hoàn moäng söï Nam Giao), oâng nhôù tôùi
böôùc ñöôøng gian khoå cuûa ngöôøi laøm Caùch maïng daân toäc (Khuùc ñoaïn
tröôøng chaúng keùm loái kinh ñaøi), nhìn doøng nöôùc ñen laëng lôø troâi vaøo
phía xa môø oâng caûm thaáy man maùc buoàn (Doøng soâng Ñen nöôùc chaûy taän u
hoaøi), oâng lieân töôûng tôùi lôøi theà cuûa caùc chieán só Duy Daân (Taän u
hoaøi ñaêm ñaép tieáng theà xöa), lôøi theà ñoù vaêng vaúng ñaâu ñaây trong
tieáng soùng vaø tieáng goïi qua soâng (Doäi ngaøn truøng muoân soùng goïi hoø
ñöa), nhìn phía xa môø môø trong söông phuû xuoáng thaáy ngoïn nuùi Ba Vì oâng
nghó tôùi Lòch söû daân toäc (Khaûm thoâi Thuïc leân Ba Vì choán cuõ) vaø lòch
söû daân toäc gaén lieàn vôùi chí nguyeän xaây döïng vaø cöùu nöôùc giöõ noøi
cuûa oâng (Chuyeån giang sôn hình theá laïi cho vöøa).
2.6. Chieán Khu Hoøa Bình.
Nhaän ñöôïc maät hieäu cuûa Thö Kyù Tröôûng Lyù Ñoâng A, moät soá
caùn boä Duy Daân leân Suoái Ruùt (Hoøa Bình) mong gaëp oâng. Tröôùc khi ñi vaøo chi tieát, ta caàn tìm hieåu veà tình hình tænh
Hoøa Bình thôøi ñoù. Tænh Hoøa Bình naèm treân Ñöôøng
Caùi Quan töø Haø Noäi ñi Sôn La, Lai Chaâu. Naêm 1943 töø nhaø tuø Sôn
La, khi di chuyeån veà Hoøa Bình, moät soá tuø coäng saûn vöôït nguïc, trong
ñoù coù Nguyeãn Troïng Caûnh ngöôøi Ngheä An töùc Caûnh caù goã, töùc Traàn
Quoác Hoaøn (caûi danh) töùc Hoaøn Xoàm, boä tröôûng boä an ninh cuûa chính
quyeàn Vieät Minh sau naøy. Khi vöôït nguïc, Nguyeãn Troïng Caûnh ñaõ aån naùu,
toå chöùc caùn boä naém giöõ chính quyeàn taïi Hoøa Bình vaøo muøa thu 1945.
Caûnh caù goã hoïc tôùi lôùp ba, khi
treû coù moät caên beänh kyø quaùi. Ñoù laø beänh leùn gia ñình ñi aên caép vaët.
Beänh naøy tieáng Phaùp goïi laø cleptomanie, tieáng Anh
cuõng goïi laø kleptomania. Bò beänh ñoù neân khi lôùn
leân y raát gian giaûo vaø coù nhieàu thuû ñoaïn. Ra Haø Noäi, khoâng
kieám ñöôïc coâng aên vieäc laøm, luùc môùi ñaàu y laøm ngheà khoùc möôùn cho
caùc nôi coù ñaùm ma ñeå coù tieàn soáng qua ngaøy, roài y laøm lao coâng cho
nhaø in, chuyeân aên caép chöõ in ñeå baùn leùn ra ngoaøi, sau y gia nhaäp
ñaûng CS neân bò ñi tuø taïi Sôn La.
Chính quyeàn Vieät Minh taïi Hoøa Bình do Caûnh Caù Goã ñöùng ra
thaønh laäp. Chöøng nöûa naêm sau Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A cuøng
vaøi ba caùn boä Duy Daân töø Nga My, Xích Thoå (Ninh Bình) tôùi Hoøa Bình vôùi
yù ñònh laäp laïi moät trung taâm huaán luyeän bí maät khaùc.
Taïi ñaát Möôøng Hoøa Bình, doøng hoï
Ñinh qua möôøi theá kyû vaãn tieáp tuïc toàn taïi. Ñoù laø moät doøng hoï lôùn trong 4
hoï noåi tieáng taïi xöù Möôøng: Ñinh, Quaùch, Baïch, Hoaøng. Khi môùi tôùi, oâng Lyù Ñoâng A vaø anh em taïm cö nguï taïi nhaø
hoï Ñinh. Ñoù laø Ñinh Coâng Laâm. Moät böõa Ñinh Coâng Laâm rôøi nhaø coù chuùt vieäc rieâng. Thaùi Dòch coù giaùc quan thöù saùu töùc tröïc giaùc raát nhaïy
caûm. Ñinh Coâng Laâm vöøa ñi khoûi, oâng ræ tai
anh em töøng ngöôøi moät ñi tôùi moät ñòa ñieåm bí maät khaùc. Khi trôû veà Ñinh Coâng Laâm khoâng thaáy ai. OÂâng ta cho raèng anh em ñaõ bò baét. Anh
em Duy Daân khi bieát tin laïi cho raèng Ñinh coâng Laâm ñaõ phaûn boäi Duy
Daân. Tôùi nay söï thöïc vaãn coøn trong maøn bí maät.
Chuùng ta quay trôû laïi veà maät
hieäu cuûa Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A qua baøi thô Ñaø Giang. Moät soá caùn boä treû Duy Daân sau
khi gaëp lieân laïc vieân cuûa Thö Kyù Tröôûng lieàn thoaùt ly gia ñình leân
chieán khu Hoøa Bình mong ñöôïc thuï huaán theâm vaø tieáp xuùc vôùi Thö Kyù
Tröôûng. Hoï goïi laø Chieán Khu nhöng thöïc ra ñoù chæ laø
moät ñieåm taäp trung ñeå huaán luyeän chính trò töïa nhö ñoài Nga My tröôùc
ñaây. Noù khaùc vôùi chieán khu Yeân Baùi cuûa anh em
Caùch maïng quoác gia khaùc vaø khaùc vôùi chieán khu Baéc Sôn cuûa Vieät Minh
ôû choã caùc chieán khu naøy ñöôïc voõ trang.
Tôùi Hoøa Bình qua nhöõng maät hieäu
khaùc hoï bieát Thö Kyù Tröôûng Kyù Ñoâng A ñaõ di chuyeån ñi nôi khaùc. Hoï leo ñeøo
loäi suoái ñi tìm. T.L, hieän coù maët taïi haûi ngoaïi, moät chieán só Duy
Daân cuøng vôùi moät ñoàng chí khaùc teân Duõng ñang leo nuùi boãng bò seùt
ñaùnh, may khoâng truùng, chæ bò teù nhaøo xuoáng nuùi, quaàn aùo chaùy xeùm,
maët muõi ñen thui, hoï ñaønh trôû veà Haø Noäi. Vì bò thöông
vaø bò soát reùt ngaõ nöôùc raát naëng hoï phaûi vaøo beänh vieän xaù cuûa baùc
só Ñaëng Vuõ Hæ nhôø cöùu chöõa. Khi khoûi hoï tôùi
truù aån taïi nhaø baø Caû Caø vaø baø Caû T.
2.7. Ñi Thaêm Hoïc Troø Yeâu.
Ñoái vôùi Lyù Ñoâng A, baø giaùo töùc
baø Caû Caø yeâu thöông coøn hôn con ñeû. Töø khi ngöôøi hoïc troø yeâu quùy
rôøi Haø Noäi tröôùc ñoù gaàn moät naêm, baø raát mong nhôù vaø chôø ñôïi tin
töùc. Nhöng vì phaûi saên soùc cuï Nguyeãn Haûi Thaàn
nhaát laø khi cuï taù tuùc taïi nhaø baø neân baø raát baän roän. Sau khi cuï Nguyeãn troán trôû laïi Trung Quoác, baø raát vui möøng
khi gaëp laïi T.L. töø beänh xaù Ñaëng Vuõ Hæ veà. Baø
hoûi thaêm tin töùc chieán khu Hoøa Bình. Nhöng tin
töùc khoâng ñaày ñuû vaø khoâng chính xaùc. Phaûi tìm
theâm töø caùc nguoàn tin khaùc. Vieäc tìm kieám thaät khoù khaên vì
haønh tung cuûa Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A raát bí maät.
Theo söï tieát loä cuûa moät ngöôøi ngoaøi 80 tuoåi hieän coù maët
taïi haûi ngoaïi laø ngöôøi baø con cuûa baø giaùo, ñoàng thôøi cuõng laø moät
chieán só Duy Daân, sau hôn moät naêm tìm kieám, baø giaùo coù tin töùc khaù
xaùc thöïc veà nôi taïm truù aån cuûa ngöôøi hoïc troø yeâu, ñoàng thôøi laø
“oâng chuû” cuûa baø. Baø lieàn leân Hoøa Bình.
Sau ba ngaøy leo ñeøo loäi suoái baø tìm
tôùi moät caên nhaø saøn nhoû cheo leo treân nuùi. Theo baø keå laïi, khi nhìn
thaáy ngöôøi hoïc troø cuõ baø xuyùt baät khoùc: “anh Lyù” troâng gaày guoäc
xanh xao, khuoân maët vaãn thö sinh, “anh” ñöùng daäy chaép tay
chaøo. Raát trònh troïng. Raát nho
phong. Sau vaøi ba caâu chuyeän hoûi thaêm tin töùc mieàn xuoâi, “anh
Lyù” cho bieát chöøng 2 tieáng ñoàng hoà nöõa “anh” seõ di chuyeån tôùi ñòa
ñieåm khaùc.
Toång Thö Kyù Duy Daân baét ñaàu phaân
tích tình hình ñaát nöôùc vaø quoác teá vaø döï ñoaùn caùc bieán chuyeån trong
töông lai. Baø giaùo chaêm chuù laéng nghe, thænh thoaûng cheâm vaøo vaøi caâu
hoûi nho nhoû.
Khi saép heát giôø, “anh Lyù” ñi vaøo keát luaän ñaïi yù: “Nhöõng
ñieàu toâi vöøa trình baøy cuøng baø giaùo laø nhöõng ñieàu saùt vôùi thöïc teá
ñaõ xaûy ra, ñang xaûy ra vaø seõ xaûy ra. Ñoù laø caùi nhìn theo
bieän chöùng Duy Daân maø toâi ñaõ nhìn thaáy töø naêm 1939 khi toâi ôû treân
nuùi Yeân Töû. Nhöõng ñieàu ñoù toâi ñaõ vieát trong caùc
taøi lieäu höôùng daãn hoïc taäp. Xin baø giaùo noùi
vôùi caùc anh chò em ñoàng chí cöù nghieân cöùu caùc taøi lieäu ñoù seõ thaáy
roõ. Ñoàng thôøi toâi xin baø giaùo giuùp toâi chuyeån quyeát ñònh sau ñaây
tôùi caùc chi boä Duy Daân: caùc chi boä seõ phaân taùn moûng, hoïc taäp kyõ
caøng taøi lieäu, laëng leõ phoå bieán tö töôûng Duy Daân tôùi caùc theá heä
keá tieáp. Cuoái theá kyû naøy, daân toäc ta vaø nhaân loaïi
seõ thöùc tænh sau khi caùc chính quyeàn ñoäc taøi chuyeân cheá bò giaûi theå.
Thôøi cô seõ tôùi quaõng naêm 2000.”
Gaàn tôùi giôø, baø giaùo buøi nguøi laëng leõ chia tay ngöôøi hoïc troø yeâu quùy, oâng “hoäi chuû” cuûa baø. Vieäc leân chieán khu cuûa baø giaùo ñöôïc T.L. xaùc nhaän vì anh
ñaõ gaëp laïi baø tröôùc khi anh di cö vaøo
2.8. Taït Qua Haø Noäi.
Ngöôøi tieát loä söï vieäc thaêm
chieán khu cuûa baø giaùo cuõng laø moät nöõ chieán só Duy Daân. Baø tieát loä tieáp: Chính baø
(ngöôøi tieát loä) vaøo quaõng 4 naêm sau, vaøo thaùng 9/1952, moät hoâm ñang
ñi treân phoá Haøng Boâng thôï nhuoäm, Haø Noäi, ñöôïc moät ñoàng chí Duy Daân
khaùc vaãy tay tôùi noùi nhoû: Xin chò leân gaùc nhaø toâi, coù ngöôøi muoán
gaëp. Khi vaøo, baø voâ cuøng söûng soát: Ñoù laø Thö Kyù Tröôûng Lyù Ñoâng A,
maëc quoác phuïc, quaàn traéng aùo thaâm ñen. Sau chöøng 15 phuùt tieáp xuùc
haøn huyeân hoûi thaêm tin töùc anh em, Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A
cho bieát saép tôùi giôø di chuyeån ñi nôi khaùc. Baø ngaäm nguøi chia tay.
Ñoù khoâng phaûi laø huyeàn thoaïi vì baø coù taâm söï vôùi moät
soá anh em Duy Daân khaùc: Neáu caàn xaùc nhaän söï tieáp xuùc baát ngôø ñoù,
baø saün saøng vieát treân giaáy traéng möïc ñen!
2.9. Nhaän Ñònh
(A) Döõ Kieän Vaø Söï Vieäc.
Ngöôøi vieát baøi naøy theo lôøi yeâu caàu
cuûa anh chò em hoäi thaûo vieân ñaõ toùm löôïc veà thaân theá vaø söï nghieäp
cuûa Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A moät caùch töông ñoái khaùch quan. Noùi töông ñoái
khaùch quan vì baøi vieát coù xen keõ moät vaøi maåu chuyeän do söï keå laïi
cuûa moät vaøi nhaân chöùng coøn soáng hoaëc ñaõ qua ñôøi. Ngöôøi
coøn soáng thì haàu heát khoâng muoán tieát loä danh tính vì cuoäc ñaáu tranh
vì daân toäc cuûa daân toäc coøn ñang tieáp tuïc vaø tôùi giai ñoaïn quyeát
lieät gaàn tôùi hoài keát thuùc. Vì vaäy hoï (nhöõng
ngöôøi coøn soáng) vaãn aâm thaàm laøm vieäc, khoâng noùi vaø tuyeät ñoái
khoâng phoâ tröông. Nhöõng ngöôøi ñaõ qua ñôøi thì, dó nhieân khoâng
theå xaùc nhaän nhöõng döõ kieän hoaëc söï vieäc trong baøi laø ñuùng hay sai. Vì vaäy coù theå moät soá baïn ñoïc nghi ngôø söï vieäc ñaõ keå
laïi. Söï nghi ngôø naøy raát ñaùng ñöôïc quan taâm vì
ñoù laø söï nghi ngôø coù tính chaát trieát hoïc (doute philosophique). Noù caàn thieát khi ta ñi tìm söï thöïc trong söû hoïc.
Quyeàn phaûn baùc laø quyeàn töï do cuûa moïi ngöôøi. Nhöng söï phaûn baùc
cuõng caàn keøm theo nhöõng chöùng minh cuï theå vaø
hôïp lyù. Ñoù laø tinh thaàn khoa hoïc. Neáu phaûn
baùc nhöng khoâng keøm theo chöùng minh thì e raèng
ngöôøi phaûn baùc mang beänh ña nghi (skepticism). Tranh
luaän hoaëc buùt chieán vôùi ngöôøi ña nghi chaúng boå ích gì cho söû hoïc.
Thí duï: böùc aûnh cuï Phan Boäi Chaâu göûi cho Thaùi Dòch Lyù
Ñoâng A laø moät döõ kieän (data) coù thöïc. Döõ kieän naøy ñöôïc ghi trong
taøi lieäu do Lyù Ñoâng A vieát (
Coù ngöôøi laïi cho raèng chöa coù ñuû
söï vieäc ñeå chöùng minh döõ kieän, haõy cöù chôø ñôïi. Noùi nhö vaäy, moät
caùch voâ tình ta ñaõ chaáp nhaän cöù ñeå Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A tieáp tuïc ñi
vaøo huyeàn thoaïi trong môø môø aûo aûo, ai nghó sao cuõng ñöôïc, khoâng caàn
giaûi thích. Ñoù khoâng phaûi laø thaùi ñoä cuûa
nhöõng ngöôøi ñi tìm söï thöïc trong söû hoïc.
(B) Thaân Theá vaø Söï Nghieäp.
Noùi moät caùch deã hieåu: thaân theá laø ñôøi soáng cuûa moät caù
nhaân naøo ñoù; vaø söï nghieäp laø caùi gì ngöôøi ñoù, trong khi soáng, ñeå
laïi cho haäu theá. Söï nghieäp coøn gaén lieàn vôùi yù nieäm
toát (thieän) vaø ñeïp (myõ) cuûa nhaân loaïi. Moät töôùng só chæ huy
gieát ñöôïc haøng vaïn ngöôøi ñoái laäp vaø xaâm chieám caû moät quoác gia:
keát quûa ñoù khoâng theå goïi laø söï nghieäp vì noù thieáu yeáu toá toát vaø
ñeïp. Moät nhaø tö baûn kieám ñöôïc nhieàu tyû ñoâ la ñeå laïi cho vôï con khi
cheát, söï vieäc ñoù cuõng khoâng theå goïi laø söï nghieäp ñöôïc, ngoaïi tröø
tröôøng hôïp nhö nhaø tö baûn Nobel khi cheát ñeå laïi di chuùc cho haäu theá
xöû duïng tieàn kieám ñöôïc do söï phaùt minh cuûa mình duøng ñeå phuïc vuï
loaøi ngöôøi. Ñoù laø
söï nghieäp cuûa Nobel.
Heä thoáng tö töôûng nhaân chuû cuûa Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A coù
thöïc teá khoâng, coù toát vaø ñeïp khoâng, neáu ñöôïc aùp duïng noù coù ñem
haïnh phuùc vaø hoøa bình laâu daøi cho daân toäc vaø cho nhaân loaïi khoâng? Neáu coù, ñoù laø söï nghieäp cuûa Lyù Ñoâng A.
(C ) Dieãn Bieán Hoøa
Bình.
Hoaø bình laø muïc tieâu toái haäu
cuûa loaøi ngöôøi.
Nhöng hoøa bình cuûa loaøi ngöôøi phaûi goàm ñaày ñuû caùc yeáu toá nhaân chuû,
aám no, töï do, bình ñaéng, ñoaøn keát trong tình yeâu thöông taäp theå. Hoaø bình cuûa loaøi ngöôøi baùc boû luaät maïnh ñöôïc yeáu thua,
vì luaät maïnh ñöôïc yeáu thua laø luaät röøng, luaät cuûa loaøi vaät chöù
khoâng phaûi cuûa loaøi ngöôøi. Maïnh vì binh löïc hay maïnh vì kinh teá
cuõng ñeàu laø maïnh caû. Vì vaäy, nhaân chuû phaûi laø yeáu
toá ñaàu tieân toái haäu cuûa hoøa bình. Noùi moät
caùch toång quaùt, nhaân chuû laø traïng thaùi con ngöôøi laøm chuû ñöôïc chính
mình tröôùc khi laøm chuû ñöôïc hoaøn caûnh maø mình ñang soáng. Muoán
laøm chuû ñöôïc chính mình, con ngöôøi phaûi coù côm no, aùo aám vaø töï do. Khi coù ñuû moùi noùi tôùi daân chuû ñöôïc. Ta coù theå
vieát söï dieãn bieán döôùi hình thöùc sau ñaây:
Nhaân chuû Daân chuû Hoøa bình Haïnh phuùc.
Tuy nhieân ta ñöøng queân yeáu toá
yeâu thöông, gaén boù yeâu thöông vôùi taäp theå daân toäc vaø vôùi taäp theå
loaøi ngöôøi. Thieáu yeáu toá yeâu thöông, con ngöôøi nhaân chuû chæ laø caùi
xaùc thieáu caùi hoàn.
Chính quyeàn Coäng Saûn Vieät
Giôùi trí thöùc taïi quoác noäi xoân
xao khi ñoïc baøi cuûa tieán só Nguyeãn Thanh Giang. Ñaûng CSVN chæ thò Ñaøo Duy Quaùt,
chuû tòch uûy ban vaên hoùa, tö töoûng cuûa ñaûng tieáp xuùc ñeå thaûo luaän
haàu mua chuoäc Nguyeãn Thanh Giang. Sau hai tieáng ñoàng
hoà, cuoäc thaûo luaän phaûi chaám döùt vì ñaûng CSVN ñuoái lyù.
Ta coù theå taïm keát luaän: chæ khi naøo coù hoøa bình thöïc söï, nhaân
daân Vieät Nam môùi soáng haïnh phuùc an vui, maø nhaân chuû laø yeáu toá
quyeát ñònh cuûa hoøa bình daân toäc vaø hoøa bình nhaân loaïi.
Seõ ñaêng
tieáp soá baùo 21