|
|
||
|
Chæ daån caùch download font VNI mieån
phí ñeå ñoïc Ñaëc san Vieät Voõ Ñaïo: click
Chæ daån
nhaân
chuû (4)
CHÖÔNG
IV
Bieän
chöùng
Ñeå
cuoäc hoäi thaûo ñöôïc tieáp tuïc sau ñaây laø phaàn phaùt bieåu cuûa chò ñaïi
dieän lieân toå hoïc taäp
Theo
thoâng leä cuûa ñaïi hoäi, ngöôøi thuyeát trình tröôùc coù nhieäm vuï giôùi thieäu
ngöôøi keá tieáp. Toâi xin giôùi thieäu vò chuû toïa cuûa chuùng ta ngaøy hoâm
nay: anh H.O. caét coû ! anh raát haõnh dieän veà danh xöng “H.O. caét coû”
naøy. Tröôùc naêm 1975 anh laø moät giaùo sö daïy trieát hoïc. Quùy vò thaáy
toùc anh baïc nhö boâng nhöng anh môùi ngoaøi 50 tuoåi. Sau khi ñoäng vieân,
anh ñöôïc boå nhieäm leân tröôøng Chieán Tranh Chính Trò taïi Daø Laït daïy veà
Trieát hoïc vaø Chính trò. Anh noåi tieáng veà loaït baøi giaûng: “Töông quan
giöõa Trieát hoïc vaø Chính trò”. “OÂâng xaõ” cuûa toâi (lôùi chò ñaïi dieän
Hoäi
Thaûo Vieân H.O. caét coû: Xin
caùm ôn chò giaùo “voâ ngoân”
Qua
hai baøi thuyeát trình cuûa nieân tröôûng coá vaán vaø cuûa chò giaùo
(1) Trieát hoïc Taây phöông tröôùc ñaây ñaõ ñeà cao
duy vaät bieän chöùng phaùp. Duy vaät laø gì vaø bieän chöùng duy vaät laø gì,
ñaõ ñöôïc Phan Vaên Huøm vaø Taï Thu Thaâu giaûi thích ngaén goïn vaø khaù roõ
raøng. Jean Paul Sartre trieát gia vaø Traàn Ñöùc Thaûo thaïc só trieát hoïc
cuõng ñaõ coù caùi nhìn duy vaät töông töï.
(2) Cuoäc buùt chieán giöõa cuï Phan Khoâi vaø cuï
Traàn Troïng Kim ñöa ta tôùi caùi nhìn tyû giaûo (comparalative) so saùnh giöõa
trieát hoïc Taây phöông vaø ñaïo hoïc Ñoâng phöông. Cuoäc buùt chieán coù veû
nghieâng veà cuï ñoác, nghóa laø nghieâng veà ñaïo hoïc Ñoâng phöông nhöng
traän chieán chöa ngaõ nguõ vì cuï Tuù Phan Khoâi chöa ñi saâu vaøo khoa hoïc
Taây phöông vaø cuï ñoác chöa cuï-theå hoùa ñaïo hoïc Ñoâng phöông.
Chò
giaùo
(1) Khoa hoïc Taây phöông ñöôïc caäp nhaät hoùa qua
thuyeát boå tuùc (complementary) cuûa Nield Bohr.
(2) Ñaïo hoïc Ñoâng phöông vôùi caùi nhìn toång hôïp
ñaõ yeåm trôï cho khoa hoïc Taây phöông, baèng thuyeát aâm döông. Maëc daàu
raát khaùch quan nhöng chò giaùo qua caùi khieân cuûa Nield Bohr “maâu thuaãn
boå tuùc cho nhau” ñaõ ñeø beïp naùt thuyeát maâu thuaãn noäi taïi laãn thuyeát
“phaù caùi phaù” (neùgation de la neùgation) cuûa phaûi duy vaät. Ngoaøi ra chò
coøn cho bieát khoa hoïc Taây phöông ngaøy nay qua cô theå hoïc coøn boå ñaàu
ngöôøi ra laøm hai ñeå tìm ra phaàn aâm vaø phaàn döông, tìm ra lyù trí cuûa
cuï tuù Phan beân naøo vaø tröïc giaùc cuûa cuï ñoác Traàn beân naøo.
Neáu
toâi maëc quoác phuïc vaø coøn buùi toù cuû haønh nhö caùc cuï ngaøy xöa chaéc
toâi ñaõ chaép tay vaùi chò giaùo 2 vaùi.
***
Tröôùc ñaây khi môùi gaëp nhau, qua böùc thö ngoû
chuùng ta ñaõ ñoàng yù vôùi nhau laø vieäc tìm hieåu tö töôûng Lyù Ñoâng A khoù
quùa. Baùc nieân tröôûng coù khuyeán khích chuùng ta phaûi kieân trì ñoïc vaø
suy nghó, ñöøng boû cuoäc. Toâi ñaõ suy nghó raát nhieàu: ta phaûi trình baøy
tö töôûng Lyù Ñoâng A ra sao ñeå giaûm bôùt toái ña söï khoù khaên cuûa chuùng
ta? Treân thöïc teá haàu heát chuùng ta ñaõ ñöôïc uoán naén theo caùi hoïc Taây
phöông thieân veà lyù trí nghóa laø thieân veà logique nhö Phan Khoâi, neân
khoâng coù caùi nhìn toaøn dieän veà chaân lyù nhö Ñaïo hoïc Ñoâng phöông. Lyù
Ñoâng A cuõng thieân veà Ñaïo hoïc Ñoâng phöông nhöng ñaõ cuï-theå-hoùa baèng
caùch ñöa ra tieâu chuaån: Khoa Hoïc, Trieát Hoïc vaø Söû Hoïc Thoáng Nhaát,
nghóa laø tö töôûng con ngöôøi phaûi goàm ñuû caû ba ñieàu keå treân môùi ñaày
ñuû, roõ raøng vaø toaøn dieän.
Chính vì vaäy, keå töø Chöông IV naøy
toâi choïn Ñaïo hoïc Ñoâng phöông theo phöông phaùp cuûa Lyù Ñoâng A. Toâi xin
pheùp ñöôïc trình baøy theâm cho roõ nghóa:
Moät: moãi chöông seõ ñöôïc
trình baøy nhö moät baøi luaän thuyeát (dissertation) trong coù pha troän caû
ba yeáu toá: Khoa hoïc laãn Trieát hoïc laãn Söû hoïc. Möùc ñoä nhieàu hay ít
cuûa moãi yeáu toá seõ tuøy theo töøng baøi luaän thuyeát.
Hai: Ñoïc xong moãi baøi
luaän thuyeát töùc moãi chöông, ta haõy tìm hieåu yù nghóa cuûa baøi ñoù. Xong
roài ta haõy queân ñi roài ñi nguû. Ñöøng coá gaéng tìm hieåu toaøn boä tö
töôûng Lyù Ñoâng A vì chöông ñoù chæ laø moät ñoaïn tö töôûng Lyù Ñoâng A.
Noù chöa phaûi laø toaøn boä tö töôûng.
Ba: Moãi baøi luaän thuyeát
ñöôïc coi nhö moät khaâu troøn. Nhieàu khaâu moùc noái vaøo nhau thaønh moät
voøng lôùn. Ñoù laø tö töôûng Lyù Ñoâng A. Ñoïc toaøn boä tö töôûng Lyù Ñoâng A
roài suy nghó, chaép noái vôùi nhau ñeå thaønh moät chuoãi daøi tö töôûng. Ñoù
laø tö töôûng Lyù Ñoâng A qua caùi nhìn Ñaïo hoïc Ñoâng Phöông. Ñoù laø ñieàu
maø nhaø hieàn trieát Pascal ñaõ bieát vaø ñaõ vieát: “Le coeur a ses raisons
que la raison ne connait point.”
Boán: Sau moät thôøi gian suy
nghó, ta haõy queân ñi, queân heát ñi. Caùi gì coøn laïi môùi laø cuûa ta. Caùi
coøn laïi ñoù chæ voûn veïn coù daêm ba chöõ. Nhö moät nhaø Vaên Hoùa Phaùp ñaõ
noùi: Kieán thöùc laø caùi gì coøn laïi sau khi ta queân gaàn heát (La
connaissance c’est ce qui reste apreøs ce qu’on a tout oublieù). Daêm ba töø
ngöõ coøn laïi ñoù laø kieán thöùc cuûa baïn. Khi caàn tôùi noù, noù seõ vanh
vaùch tuoân ra. Baïn khoûi lo.
4.1.
Vaäy Trieát Hoïc Laø Gì?
Noù
coù khaùc bieät vôùi Ñaïo hoïc khoâng? Coù ngöôøi noùi Ñoâng Phöông chæ coù
Ñaïo hoïc khoâng coù trieát hoïc, vì Ñaïo hoïc laø caùi nhìn bao truøm vaïn söï
vaïn vaät, traùi laïi Trieát hoïc laø caùi nhìn maûnh muùm cuûa töøng söï vieäc
chöù khoâng phaûi caùi nhìn toång quaùt. Cuõng ñuùng moät phaàn, vì töø ngöõ
trieát hoïc laø moät danh töø môùi ñöôïc du nhaäp vaøo Ñoâng phöông sau naøy
vaø ñöôïc dòch töø danh töø “philosophia” cuûa Hy Laïp. Ñem phaân tích chöû Trieát ta thaáy 3 thaønh phaàn: thuû thuû laø baøn tay vaø, caân laø caùi buùa vaø töôïng tröng cho moät vaät hay moät söï
vaät naøo. Vì vaäy Trieát coù nghóa laø phaân chia moät söï vaät
ra töøng yeáu toá caáu taïo. Noùi moät caùch khaùc trieát laø phaân taùch, laø
phöông phaùp phaân taùch söï vieäc tröôùc khi ñi tôùi toång hôïp; maëc duø Taây
phöông khoâng noùi tôùi toång hôïp nhöng chöõ philosophia ñaõ ngaàm chöùa yù
nghóa “ñi tìm söï khoân ngoan” trong noäi dung cuûa danh töø ñoù roài.
Ñaïo hoïc Ñoâng phöông traùi laïi ñi
töø toång hôïp tôùi phaân taùch. Vieäc
phaân taùch naøy raát tröøu töôïng, ñoái khi raát töôïng tröng nhöng ta vaãn
naém giöõ ñöôïc yù nghóa cuûa söï phaân tích ñoù: “Ñaïo sinh moät, Moät sinh
hai, Hai sinh ba, Ba sinh vaïn vaät…. Ñaïo sinh ra vaät, thaáp thoaùng maäp
môø; thaáp thoaùng maäp môø trong ñoù coù hình, maäp môø thaáp thoaùng trong
ñoù coù vaät, saâu xa toái taêm trong ñoù coù tinh…” (Laõo Töû).
Vì vaäy ta coù theå noùi Trieát hoïc
laø phöông phaùp trình baøy moät tö töôûng sao cho roõ nghóa, hôïp lyù vaø
nhaát quaùn.
4.2.
Ñi Tìm Caùi Bieát.
Nhöng chuùng ta coù tö töôûng gì ñeå
trình baøy, caàn tö töôûng gì ñeå trình baøy? Thöïc ra thì ai cuõng coù tö
töôûng, moïi ngöôøi ñeàu suy nghó, nhö Descartes ñaõ noùi: “Je pense donc je
suis”. Lyù Ñoâng A thì noùi: “Toâi soáng vì toâi bieát. Bieát laø coâng cuï
cuûa ñôøi soáng, ñoàng thôøi laø neàn taûng vaø yeåm hoä cuûa soáng…”. Chính vì
muoán trình baøy caùi “bieát” cuûa tö töôûng ñoù neân Lyù Ñoâng A ñaõ xaây
döïng thuyeát Nhaân Chuû qua Bieän chöùng phaùp Duy Daân. Trieát thuyeát Nhaân
Chuû laø moät ñöôøng soáng môùi, moät loái soáng môùi, moät neáp soáng môùi ( a
way of living) cho caù nhaân ta, cho daân toäc ta vaø cho xaõ hoäi roäng lôùn.
Ñeå chöùng mình raèng loaøi ngöôøi
caàn “caùi bieát” ñeå soáng ñeïp, soáng vui, soáng an nhieân töï taïi, Thaùi
Dòch Lyù Ñoâng A ñaï laäp luaän nhö sau: “Loaøi ngöôøi, bôûi ñeå yeân ñònh söï
soáng cuûa mình trong vuõ truï, neân caù nhaân vaø xaõ hoäi khoâng theå khoâng
ñi tìm caùi tuyeät ñoái cuûa “bieát”…”Ñoâng Taây Kim Coå, nho thì caàn bieát
tính, bieát meänh…; Phaät thì caàn minh taâm huaán tính, ñaïi giaùc, töï giaùc;
Laõo thì caàn hoïc tieân tu ñaïo, tröôøng thoï, toàn chaân; Gia Toâ thì caàn
Thaùnh Linh maëc khaûi, theå nghieäm Chuùa Trôøi…” “bôûi muoán tìm caùi soáng
nôi töï mình cho neân (ta) khoå vì muoán tìm caùi “bieát”…
4.3.
theà Tu Tính Meänh Ta.
Caùi bieát “Nhaân Chuû” cuûa Thaùi
Dòch Lyù Ñoâng A nhö theá naøo, chuùng ta seõ coù dòp cuøng nhau thaûo luaän.
Nhöng Lyù Ñoâng A khoâng chuû tröông caùi bieát khôi khôi, caùi bieát ñeå maø
bieát, ñeå thoûa maõn oùc toø moø. OÂng chuû tröông “bieát” ñeå “vaøo yù ra
vieäc”. Nhöng tröôùc khi “ra vieäc”, ngöôøi hoïc hoûi phaûi böôùc qua moät
ngöôõng cöûa raát quan troïng: phaûi tu söûa laïi baûn thaân tröôùc ñaõ. Chính
vì vaäy neân khi huaán luyeän caùn boä, oâng ñaõ yeâu caàu caùc hoïc vieân dô
tay theà naêm ñieàu sau daây:
1.
Theà “giaùc” bieän chöùng lôùn.
2.
Theà tu tính meänh ta.
3.
Theà cöùu noøi gioáng Vieät.
4.
Theà beânh loaøi ngöôøi yeáu.
5.
Theà cuøng vuõ truï hoøa.
Sau naøy moät soá ngöôøi ñi tìm
bieän chöùng Duy Daân ñaõ queân ngöôõng cöûa thöù hai ñoù (tu tính meänh ta) neân
ñaõ laøm nhieåu ñieàu sai traùi: hoï boâ boâ noùi bieän chöùng, noùi nhieàu hôn
laøm, hoaëc noùi maø khoâng laøm; ai traùi yù hoï thì hoï coâng kích, hoï coâng
kích caû nhöõng ngöôøi ñoàng chí höôùng maëc duø chöa gaëp nhau; hoï chuïp muõ
vaø buoâng ra nhöõng lôøi laêng loaøn nhö haøng toâm caù. Moät soá ngöôøi
khaùc, moãi laàn môû mieäng ñeàu chæ noùi, chæ ñeà cao vôï con vaø coøn laøm
kinh ngaïc ngöôøi nghe; moät soá ngöôøi nöõa, sau khi naém giöõ ñöôïc bieän
chöùng Duy Daân, thay vì nhaäp-theá ñeå soáng ñeïp vaø cöùu ñôøi, laïi
xuaát-theá ñi vaøo thieàn ñònh xa laùnh cuoäc ñôøi. Hoï ñaõ queân tö töôûng Lyù
Ñoâng A !
Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A tieân ñoaùn
ñöôïc tình traïng ñoù neân oâng ñaõ vieát: “Ñaày daãy nhöõng haïng truïy laïc
trong meâ say, laïc nguõ trong tranh ñaáu, thaát voïng trong tình ñôøi, hoái
haän trong haønh ñoäng, ñaém ñuoái trong beán meâ, nhöõng haïng aáy nhieàu voâ
keå, nhaát laø trong ñoäi nguõ nhöõng treû trai töï nhaän nhaàm laø coù trí
thöùc. Nhöõng haïng aáy bao vaây bôûi toái taêm, cuøng khoå maø trôû veà mình,
guïc ñaàu treân caùi hình haøi toái taêm cuûa mình… Hoï töï cheát daàn daàn
tröôùc khi cheát, nghóa laø quoác gia daân toäc ta cuõng ñi vôùi hoï maø cheát
daàn daàn, ngaéc ngoaûi moät caùch ñau ñôùn, eâ cheà tröôùc khi dieät chuûng !”
Toâi (lôøi thuyeát trình vieân H.O.
caét coû) sôû dó vieát leân nhöõng ñieàu treân ñaây vì trong tuø caûi taïo toâi
ñaõ ñöôïc sö cuï Thanh Long taâm truyeàn nhöõng hieåu bieát thaâm saâu cuûa cuï
Lyù Ñoâng A. Sö cuï ñaõ ñöôïc anh em baùi phuïc nhö moät vò Phaät soáng. Ña soá
anh em ñeàu goïi cuï baèng boá trong ñoù coù caû maáy vò linh muïc ñi caûi
taïo. Trong toâi coøn buùt tích cuûa cuï ghi treân maët tôø giaáy nhoû:
Nhôù nhau xin nhôù tình daân toäc
Laúng laëng maø xem ñaù nôû hoa.
Lyù
do thöù nhì toâi ñeà caäp tôùi minh taâm huaán tính (laøm trong saïch caùi taâm
vaø tu söûa laïi tính tình) laø ñeå chuùng ta cuøng nhaéc cho nhau neân goät
röûa tinh thaàn cho trong saùng tröôùc khi tìm hieåu bieän chöùng Duy Daân.
4.4.
Ngoâi Nhaø Bieän Chöùng.
Ñeå anh chò em deã nhôù, toâi xin
ñöa ra 2 sô ñoà veõ ngheäch ngoaïc. Trong ñoù coù bieän chöùng Duy Daân vaø tö
töôûng Lyù Ñoâng A. Khi veõ sô ñoà naøy toâi ñaõ ñöa baûn thaûo vaø baøi
thuyeát trình cuûa toâi ñeå baùc nieân tröôûng coá vaán duyeät laõm tröôùc.
Ñoïc xong, baùc mæm cöôøi gaät ñaàu. Toâi raát yeân taâm vì caùi gaät ñaàu vaø
nuï cöôøi cuûa baùc.
Sô
ñoà 5: Boán “Caây” Caên Baûn
Xin
baïn ñöøng thaéc maéc veà caùi danh töø tröøu töôïng. Toâi seõ cuï theå hoùa
caùc danh töø ñoù baèng nhöõng bieåu töôïng. Hieåu ñöôïc nhöõng bieåu töôïng
ñoù laø naém giöõ ñöôïc yù nghóa cuûa caùc yù töôûng tröøu töôïng cuûa caùc
danh töø.
Sô
ñoà 6: Ngoâi Nhaø Bieän Chöùng
Ngoâi
nhaø bieän chöùng ñoù nhìn töø treân cao xuoáng. Bình thöôøng nhö taát caû caùc
nhaø ta thöôøng ôû. Tuy coù 12 phoøng nhöng laøm baèng kính pha leâ neân coù
theå troâng suoát laãn nhau. 5 phoøng ngoaøi cuøng ñöôïc ñaùnh soá töø 1 tôùi
5. Hai phoøng ôû giöõa ñöôïc ñaùnh soá 6 vaø 7. Naêm phoøng trong cuøng ñöôïc
ñaùnh soá 8, 9, 10, 11, 12. Ba voøng nhoû trong cuøng laø caùi beä goàm 3 taàng
xaây treân caùi theàm luïc giaùc, troâng ngang nhö sau:
Baây
giôø toâi daáu sô ñoà naøy ñi. Quùy vò haõy nhaäp taâm vaø veõ moät sô ñoà
töông töï …. Veõ xong quùy baïn seõ coù moät ngoâi nhaø bieän chöùng Duy Daân
maø quùy vò seõ suoát ñôøi khoâng bao giôø queân. Chuùng ta coù 3 ngaøy ñeå
“quaàn thaûo” vôùi nhau veà ngoâi nhaø bieän chöùng ñoù:
Haõy tìm trong gian nan
Moät neàn trieát hoïc môùi.
4.5.
Boán Caây Caên Baûn.
Toâi xin trìn baøy veà yù nghóa sô
ñoà 5: 4 “caây” caên baûn. Nhö quùy vò ñaõ bieát caên laø reã, baûn laø
goác. 4 caây töôïng tröng cho 4 ñieàu thieát yeáu maø ta caàn ghi nhôù. Trong
taøi lieäu huaán luyeän, cuï Lyù Ñoâng A goïi 4 ñieàu caên baûn ñoù laø 4 chìa
khoùa thaéng nghóa. Chuùng ta töôïng tröng 4 ñieàu caên baûn ñoù baèng 4 “caây” caên baûn (caây Ñoâng, caây Taây, caây Nam, caây Baéc - xin xem sô ñoà 6).
(1) Caây Ñoâng töông tröng cho caên baûn Nghóa.
Nghóa laø yù
nghóa, laø caùi nhìn raát thöïc teá cuûa loaøi ngöôøi veà vaïn vaät trong vuõ
truï:
a-
Vaïn vaät trong vuõ truï hieän höõu trong thieân nhieân, trong töï
nhieân.
b-
Loaøi ngöôøi nhìn thaáy vaïn vaät ñoù, nghe thaáy vaïn vaät ñoù, ngöûi thaáy
vaïn vaät ñoù, sôø moù thaáy vaïn vaät ñoù do nhöõng giaùc quan cuûa mình.
Loaøi ngöôøi töùc xaõ hoäi ngöôøi khaùc vôùi soûi, ñaù, raén, reát vì
coù boä oùc tuyeät luaân.
c-
Boä oùc tuyeät luaân cuûa con ngöôøi chính laø nôi phaùt sinh ra tö töôûng.
Noùi moät caùch khaùc, do tö töôûng neân con ngöôøi ñaõ nhaän ra ñoàng
loaïi laø xaõ hoäi ngöôøi vaø nhìn thaáy xaõ hoäi ngöôøi naèm trong tay vaïn
vaät, trong thieân nhieân, trong töï nhieân.
Ba yeáu toá a,b, c, treân ñaây ñöôïc
goïi laø 3 phaïm truø (category): Töï Nhieân, Xaõ Hoäi vaø Tö Töôûng keát hôïp
vôùi nhau, thoáng nhaát vôùi nhau, thaønh moät heä thoáng. Ba phaïm truø ñoù
ñöôïc töôïng tröng trong sô ñoà 5 baèng 3 chieác reã caùi (caên) keát hôïp,
thoáng nhaát vôùi nhau nôi goác caây (baûn). Ñoù laø yù nghóa caên baûn, laø
Caên Baûn Nghóa, töôïng tröng baèng caây Ñoâng trong sô ñoà 6.
(2)
Caây Taây trong sô ñoà 6 töôïng tröng cho caên baûn Hoïc
Caùi Hoïc cuûa loaøi ngöôøi ñöôïc
chia thaønh haøng traêm moân khaùc nhau: vaät lyù hoïc, taâm lyù hoïc, luaän
lyù hoïc, xaõ hoäi hoïc, cô theå hoïc, vaïn vaät hoïc, luaân lyù hoïc, toaùn
hoïc, hoùa hoïc, vaên hoïc, chính trò hoïc, v.v… Neáu ñi lang bang maõi ta
khoâng bieát ñeán ñaâu laø bôø beán. Ta caàn gom goùp noù thaønh töøng nhoùm;
coù ba nhoùm thieát yeáu, töùc ba nhoùm caên baûn:
a-
Nhoùm nghieân cöùu veà vaïn vaät, veà töï nhieân trong ñoù coù con ngöôøi.
Nhoùm naøy ñöôïc meänh danh laø Khoa Hoïc.
b-
Nhoùm nghieân cöùu tìm hieåu veà söï vaän ñoäng vaø phaùt trieån cuûa xaõ hoäi
loaøi ngöôøi. Ñoù laø moân Söû Hoïc.
c-
Nhoùm nghieân cöùu veà söï vaän ñoäng vaø phaùt trieån cuûa tö töôûng. Ñoù laø
moân Ñaïo Hoïc töùc Trieát Hoïc.
Noùi toùm laïi ba moân hoïc treân
ñaây (Khoa, Söû, Trieát) laø ba moân hoïc thuaät cuûa ba phaïm truø Töï Nhieân,
Xaõ Hoäi, Tö Töôûng. Ba phaïm truø naøy ñaõ thoáng nhaát laøm moät thì ba moân
hoïc ñöông nhieân cuõng thoáng nhaát laø moät. Ba moân ñoù laø ba chieác reã
caùi (caên ) thoáng nhaát nôi goác (baûn) cuûa caây. Ñoù laø Caên Baûn Hoïc.
(2) Caây
Thöïc taïi laø tieâu chuaån, laø
yeáu toá caàn thieát cho loaøi ngöôøi khi ñi kieám tìm chaân lyù. Con ngöôøi
khoâng theå soáng treân maây vaát vöôûng ñeå ñi tìm chaân lyù. Muoán naém giöõ
thöïc taïi, nghieân cöùu thöïc taïi, suy vaø luaän veà thöïc taïi, con ngöôøi
caàn hieåu roõ vaø naém giöõ ñöôïc 3 boä phaän neàn taûng cuûa Trieát hoïc. Ñoù
laø baûn theå luaän, nhaän thöùc luaän vaø phöông phaùp luaän.
a-
Baûn Theå Luaän: Suy luaän vaø
nghieân cöùu nhöõng nguyeân lyù veà baûn theå vaø cöùu caùnh cuûa söï thöïc.
“Noù” laø gì? “Noù” töø ñaâu tôùi vaø “Noù” seõ keát thuùc ra sao?
b-
Nhaän Thöùc Luaän: Tìm toøi
nhöõng quan heä giöõa tö töôûng vaø hieän töôïng (tinh thaàn vôùi vaät chaát,
chuû quan vôùi khaùch quan, loaøi ngöôøi vôùi vuõ truï). Noùi moät caùch khaùc,
nhaän thöùc luaän tìm hieåu töông quan giöõa chaát vaø löôïng cuûa hieän
töôïng, söï vaän haønh cuûa hieän töôïng vaø nhöõng lieân heä giöõa hieän
töôïng ñoù vôùi caùc hieän töôïng khaùc trong vuõ truï.
c-
Phöông Phaùp Luaän: Tìm toøi
nhöõng ñöôøng loái, caùch thöùc daãn daét tö töôûng ñeå bieán tö töôûng ra
haønh ñoäng cuï theå baùm saùt thöïc taïi. Phöông phaùp luaän laø luaän taéc
daãn daét con ngöôøi ñi vaøo thöïc teá thay vì mô moäng vaát vöôûng treân maây.
Noùi toùm laïi caû ba boä phaän caên
baûn luaän (baûn theå luaän, nhaän thöùc luaän vaø phöông phaùp luaän) caàn
phaûi thoáng nhaát laïi ñeå giuùp ta tìm hieåu ñaïo hoïc Ñoâng phöông, ñaëc
bieät laø Ñaïo hoïc cuûa Laõo Töû vaø Phaät Giaùo. Vì hai Ñaïo hoïc naøy raát
tröøu töôïng khoù hieåu nhöng cuõng raát thöïc teá vaø raát höõu hieäu khi vaøo
cuoäc soáng cuûa con ngöôøi.
Ba boä phaän treân ñaây laø ba reã
caùi (caên) thoáng nhaát moät nôi goác (baûn) cuûa caây trieát hoïc luaän lyù.
Ñoù laø “caây” caên baûn luaän.
(3) Caây Baéc töôïng tröng cho caên baûn Quan.
Chöõ
“Quan” ôû ñaây coù nghóa laø yù thöùc, laø heä thoáng yù thöùc. Ñôøi soáng con
ngöôøi ñöôïc giaûi thích tuøy theo yù thöùc cuûa hoï: hoaëc duy taâm, hoaëc duy
vaät hoaëc duy sinh. Phaùi duy taâm cho raèng chæ duy coù tinh thaàn laø saûn
sinh ra moïi hieän töôïng soáng. Phaùi duy vaät quan nieäm raèng hieän töôïng
soáng laø do vaät chaát, do theå xaùc saûn sinh ra. Phaùi duy sinh (vitalism)
laø trieát phaùi trung dung chaép noái Taâm vaø Vaät. Hoï cho raèng hieän
töôïng soáng do maàm soáng (sinh nguyeân) töùc laø caùi teá baøo höõu cô sinh
ra. Caû ba quan nieäm treân ñaây ñeàu thieân leäch khoâng ñuùng. Cuõng gioáng
nhö caùi baøn 3 chaân, chaân thaáp chaân cao seõ ñoå keành khoâng ñöùng ñöôïc.
Muoán ñöùng vöõng, caû ba chaân phaûi ñeàu nhau. Phaûi thoáng nhaát laøm moät.
Con ngöôøi muoán soáng coøn khoûe maïnh caû veà tinh thaàn laãn theå xaùc,
khoâng khaäp khieãng, phaûi keát hôïp, thoáng nhaát 3 quan nieäm, 3 yù thöùc, 3
heä thoáng yù thöùc Vaät, Taâm, Sinh treân ñaây. Ba reã caùi (caên) keát hôïp
thaønh Moät nôi goác (baûn) töôïng tröng cho caên baûn Quan.
Noùi
toùm laïi caû 4 caên baûn treân ñaây (caên baûn Nghóa, caên baûn Hoïc, caên
baûn Luaän, caên baûn Quan) ñeàu ñeà caäp tôùi con ngöôøi, thaûo luaän
veà con ngöôøi, coù caùi nhìn chính xaùc veà con ngöôøi, veà vò trí con ngöôøi
trong vuõ truï. Ñoù laø yù nghóa veà sô ñoà 5: Boán “caây” caên baûn (töùc 4 “chìa
khoùa thaéng nghóa” theo danh töø cuûa Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A.)
Boán caên baûn treân ñaây ñöôïc
töôïng tröng baèng 4 caây. Töôïng tröng ñeå cuï theå hoùa, nhaát laø ñeå kheâu
gôïi, kheâu gôïi ñeå phaùt ra tö töôûng, phaùt ra tö töôûng ñeå ñöa tôùi haønh
ñoäng, ñöa tôùi haønh ñoäng ñeå thöïc hieän tö töôûng. Ñoù laø tö töôûng trong
Ñaïo hoïc Ñoâng phöông. Moät hoïc giaû Taây phöông ñaõ noùi veà saùch cuûa
Ñoâng phöông nhö sau:
“Ñieàu caàn thieát khoâng phaûi ôû
nhöõng gì saùch noùi vôùi ta maø chính ôû nhöõng gì saùch kheâu gôïi ñöôïc nôi
ta; khoâng phaûi ôû choã noù kheâu gôïi ta suy nghó, maø ôû choã noù kheâu gôïi
ta haønh ñoäng; khoâng phaûi ôû choã noù kheâu gôïi ta haønh ñoäng, maø ôû choã
noù kheâu gôïi ta thöïc hieän.” (Jean Gremier - do Nguyeãn Duy Caàn dòch).
Sô ñoà 5 vôùi tính caùch töôïng
tröng chính laø nhaèm ñeå gôïi yù.
Saùch Ñaïo Ñöùc Kinh cuûa Laõo Töû
chöùa ñöïng nhöõng caâu coù tính caùch töôïng tröng, ta caàn suy nghó vaø quaùn
töôûng thuaàn thuïc môùi tìm ñöôïc YÙ. Ñaïo Phaät theo phaùi Ñaïi thöøa cuõng
coù raát nhieàu caùch töôïng tröng qua hình aûnh. Phaät traêm maét ngaøn tay,
Phaät Baø Quan Theá Aâm v.v… Ta cuõng caàn phaûi suy nghó vaø quùan töôûng môùi
tìm ra ñöôïc yù nghóa.
Noùi toùm laïi ta coù theå noùi: Ñaïo hoïc
Ñoâng phöông xöû duïng nhieàu caâu noùi, nhieàu hình aûnh coù tính caùch töôïng
tröng, töôïng tröng ñeå gôïi yù, gôïi yù ñeå ta ra vieäc. Thaùi Dòch Lyù Ñoâng
A ñaõ vieát “vaøo yù ra vieäc” chính vì leõ ñoù.
4.6.
Vaøo Nhaø Bieän Chöùng.
|
Nghóa, Hoïc, Luaän, Quan Ba caên moät baûn Vun töôùi ngaøy ñeâm Nôû hoa “Bieän Chöùng” |
|
Ba
caâu “veø” ngaén goïn naøy coù theå giuùp ta thaâu toùm ñöôïc moät phaàn naøo tö
töôûng cuûa 4 chìa khoùa thaéng nghóa maø ta vöøa thaûo luaän.
A/
Bieän Chöùng Laø Gì?
Tröôùc khi doïn vaøo ngoâi nhaø
bieän chöùng, ta neân tìm hieåu bieän chöùng laø gì? Ñoù laø phöông phaùp bieän
luaän ñöôïc chöùng minh roõ raøng. Taây phöông duøng chöõ dialectic,
dialectique ñeå dieãn taû yù nghóa naøy. Goác cuûa noù laø chöõ Latinh
dialectica vaø Hy Laïp dialectike. Bieän chöùng phaùp laø moät danh töø duøng
trong luaän lyù hoïc Taây phöông. Vì vaäy noù cuõng moå xeû nhö trieát hoïc
Taây phöông ñeå phaân taùch ngoõ haàu ñi tôùi toång hôïp cho moät söï vieäc
hoaëc moät tö töôûng naøo ta ñi tìm kieám. Ta tìm kieám caùi gì? Ñaùp: ta ñi
tìm kieám yù nghóa cuûa söï soáng. Soáng sao cho ñeïp, cho thoaûi maùi cho ta
vaø cho ngöôøi chung quanh ta. Soáng sao cho coù yù nghóa, hay cöù soáng böøa
baõi tôùi ñaâu hay tôùi ñoù? Neáu cöù soáng tôùi ñaâu hay tôùi ñoù thì haø taát
phaûi ñi tìm kieám yù nghóa cuoäc soáng laøm gì cho maát coâng, maát thì giôø.
Sôû dó chuùng ta ñi tìm kieám tö töôûng Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A chính vì chuùng
ta coù nhu caàu ñi tìm moät quan nieäm soáng sao cho ñeïp, cho coù yù nghóa cho
ta vaø cho taäp theå chung quanh ta. Gaàn thì cho gia ñình, xa thì cho daân
toäc, xa hôn nöõa thì cho cho xaõ hoäi roäng lôùn, töùc laø nhaân loaïi. Quan
nieäm soáng “thieän vaø myõ” ñoù vöøa hôïp caû lyù laãn tình ngöôøi, laø chaát
keo sôn gaén boù ta vôùi ngöôøi.
Lyù vaø Luaän nhö theá ñaõ taïm ñuû.
Xin môøi baïn cuøng toâi böôùc vaøo ngoâi nhaø bieän chöùng.
Nhaø
goàm coù 3 voøng: Voøng ngoaøi, Voøng giöõa vaø Voøng trong.
Voøng ngoaøi goàm coù 5 phoøng (1,
2, 3, 4, 5)
Voøng giöõa goàm coù 2 phoøng (6, 7)
Voøng trong goàm coù 5 phoøng (8, 9,
10, 11, 12)
Toång coäng: 12 Phoøng.
Moãi phoøng töôïng tröng cho moät
quy luaät (rule). Naêm quy luaät thuoäc voøng ngoaøi cuøng (1, 2, 3, 4, 5) baøn
luaän veà moïi söï vaïn vaät trong vuõ truï naèm trong thieân nhieân. Ñoù cuõng
laø 5 ñieåm. Neáu toång hôïp laïi 5 ñieåm ñoù seõ cho ta moät caùi nhìn toång
quaùt veà thieân nhieân. Ñoù laø phaàn Duy Nhieân (chöõ Duy ôû ñaây coù nghóa laø coâng vieäc
lieân keát thaønh moät nhoùm, moät vaán ñeà caàn nghieân cöùu, chöù khoâng
phaûi laø chöõ Duy coù nghóa laø
chæ coù moät mình nhö trong caâu thieân thöôïng ñòa haï duy ngaõ ñoäc toân).
Naêm ñieåm toång hôïp treân ñaây ñöôïc Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A goïi laø caáu
thöùc 5 ñieåm. Ñoù laø coâng thöùc (formula) ñuùc keát (caáu) veà vuõ truï, veà
vaïn söï vaïn vaät, veà thieân nhieân. Ñoù laø caáu thöùc veà vuõ truï. Ñoù laø
vuõ truï quan. Hai quy luaät thuoäc voøng giöõa (6, 7) baøn veà söï vaän ñoäng
vaø phaùt trieån cuûa loaøi ngöôøi vaø veà chaân lyù maø loaøi ngöôøi nhaän
thöùc ñöôïc sau khi ñaõ coù caùi nhìn khaùch quan veà vuõ truï. Muoán coù moät
caùi nhìn bao truøm vaø toång quaùt veà loaøi ngöôøi ta phaûi hieåu roõ yù
nghóa caáu thöùc 5 ñieåm (1,2, 3, 4, 5) + 2 quy luaät 6 vaø 7. Ta seõ ñi vaøo
chi tieát khi thaûo luaän veà voøng Duy Nhaân (6+7). Voøng Duy Nhaân laø nhaân
sinh quan. Voøng Duy Nhieân vaø Duy Nhaân laø voøng lyù thuyeát, voøng tö töôûng.
Ñeå ñi vaøo thöïc teá, ta coù voøng thöù 3 laø voøng Duy Daân vôùi 5 quy luaät
(8, 9, 10, 11, 12). Voøng Duy Daân laø Chính Trò quan. Xuyeân 12 quy luaät
thuoäc 3 voøng Nhieân, Nhaân vaø Daân ta seõ coù caùi nhìn bao truøm veà Bieän
Chöùng Duy Daân.
B/
Duy Nhieân Vaø Caáu Thöùc 5 Ñieåm.
Quy luaät 1: Chuùng ta ñaõ coù dòp tìm hieåu veà chöõ Ñaïo
cuûa Laõo Töû: “Ñaïo sinh moät, Moät sinh hai, Hai sinh ba, Ba sinh vaïn vaät”.
Laõo Töû khoâng lyù luaän, khoâng ñònh nghóa nhöng loaøi ngöôøi ñeàu hieåu.
Taây phöông cuõng khoâng dòch chöõ Ñaïo ra tieáng noùi cuûa hoï. Hoï goïi Ñaïo
laø The Tao of Physics. Ngöôøi Kytoâ Giaùo goïi Ñaïo laø Thöôïng Ñeá. Thöôïng
Ñeá sinh ra vaïn vaät. Thöôïng Ñeá cuõng laø bieåu töôïng cho Ñaïo. Rieâng
ngöôøi Vieät Nam chuùng ta goïi Ñaïo laø OÂâng Trôøi, laø Taïo Hoùa, laø Hoùa
Coâng, thaäm chí coù ngöôøi goïi Ñaïo laø Con Taïo. Cuõng chaúng sao ! Vaäy ai
sinh ra Ñaïo? Chaúng ai sinh ra “noù” caû. Töï “noù” sinh ra noù. Thaùi Dòch
Lyù Ñoâng A caét nghóa: nguyeân nhaân sinh ra Ñaïo laø töï noù coù, khoâng ai
sinh ra noù caû. (Ñaïo kyû: töï kyû nguyeân nhaân - L.Ñ.A)
Quy luaät 2: (Hoã
töông nguyeân nhaân: töï kyû nguyeân nhaân - L.Ñ.A). Hoã töông coù nghóa laø
ñaép ñoåi laãn cho nhau. Nguyeân nhaân cuûa söï ñaép ñoåi laãn cho nhau cuûa
vaïn vaät töø ñaâu maø coù? Ñeå cuï theå hoùa ta coù theå hoûi: taïi sao coù
söï boå tuùc laãn cho nhau cuûa haït vaø soùng theo caùi nhìn khoa hoïc cuûa
Nield Bohr? Taïi sao coù söï keát hôïp giöõa aâm vaø döông ñeå sinh ra vaïn
vaät qua caùi nhìn cuûa Laõo Töû? Vaø taïi sao maët traêng xoay quanh traùi
ñaát vaø taïi sao traùi ñaát xoay quanh chung quanh maët trôøi ñeå keát hôïp
thaønh vuõ truï? Phaûi chaêng coù söï lieân heä ñaép ñoåi laãn cho nhau, phaûi
chaêng coù söï boå tuùc laãn cho nhau vaø phaûi chaêng söï keát hôïp giöõa caùc
haønh tinh ñoù “ñöông nhieân” maø coù?
Ñeå coù moät caùi nhìn bao truøm,
chuùng ta haõy nhìn laïi sô ñoà 3 lieät keâ nhöõng caëp maâu thuaãn vaø söï
thoáng nhaát cuûa caùc caëp maâu thuaãn ñoù ….
….Taïi sao chuùng thoáng nhaát
ñöôïc? Vì ñaâu chuùng thoáng nhaát ñöôïc? Ñaùp: vì chuùng nöông töïa vaøo nhau,
hoã töông cho nhau.
Hoûi: Ai sinh ra quy luaät hoã töông kyø dieäu ñoù?
Ñaùp: Cuõng gioáng nhö nguyeân nhaân sinh ra Ñaïo,
nguyeân nhaân sinh ra söï hoã töông töï noù coù, khoâng ai sinh ra noù caû.
Quy luaät 3: “Tinh thaàn vaø Vaät Chaát Hoã Töông Cho Nhau”
(L.Ñ.A). Carl Gustav Jung (1875-1961) laø nhaø baùc hoïc ñoàng thôøi vôùi Nield
Bohr. Jung cuõng noåi danh khoâng keùm gì Bohr. Bohr chuyeân veà vaät lyù vaø
Jung chuyeân veà taâm lyù hoïc. Caû hai ñeàu sang AÙ Chaâu ñeå tìm hieåu Ñaïo hoïc Ñoâng phöông. Bohr sang Trung Quoác
nghieân cöùu veà aâm döông vaø Jung sang Nhaät Baûn nghieân cöùu veà Thieàn.
Trong cuoán saùch “baøn veà baûn chaát cuûa taâm linh” (On the Nature of the
Psyche) Jung ñaõ ñöa ra moät caëp maâu thuaãn môùi: vaät lyù vaø taâm lyù, oâng
ñöa tôùi keát luaän: tinh thaàn vaø vaät chaát boå tuùc cho nhau hoã töông cho
nhau. Trong cuoán saùch Modern Physics, Modern Psychology, nhaø baùc hoïc C.A
Meier hoaøn toaøn ñoàng yù vôùi Carl Gustav Jung. Moät caùch ñôn giaûn, chuùng
ta coù theå noùi: Vaät chaát vaø tinh thaàn hieän höõu trong ta, 2 yeáu toá ñoù
quaán quyùt, hoã töông cho nhau, thoáng nhaát thaønh caùi “Ta” neân ta ngoài
ñaây vaø “ta” ñang ñoïc nhöõng doøng chöõ naøy. Ñoù laø quy luaät 3 trong caáu
thöùc 5 ñieåm cuûa Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A: Vaät chaát vaø tinh thaàn hoã töông
cho nhau.
Quy luaät 4: “Vaän Ñoäng Vaø Keát Hôïp Hoã Töông Cho Nhau”.
(L.Ñ.A)
Tôùi ñaây (lôøi thuyeát trình vieân)
caàn söï hôïp taùc cuûa hai hoäi thaûo vieân: anh vaø chò giaùo
Hoûi: Chò laø taùc giaû cuûa sô ñoà lieät keâ caùc
caëp maâu thuaãn trong ñoù coù caëp nam vaø nöõ. Anh laø nam, chò laø nöõ. Anh
chò ñaõ keát hôïp vôùi nhau ñi tôùi hoân nhaân. Do ai mai moái hay anh chò töï
do choïn laáy? Neáu töï do löïa choïn thì anh chò gaëp nhau trong tröôøng hôïp
naøo?
Ñaùp: Chuùng toâi gaëp nhau taïi ÑaøLaït nhaân dòp
moät ñaùm cöôùi. Toâi laø phuø daâu, “oâng xaõ” cuûa toâi khi ñoù laø moät syõ
quan hoïc tröôøng Chieán Tranh Chính Trò ñi phuø reå. Trong khi chuù reå coâ
daâu caét baùnh cöôùi toâi coù caûm töôûng coù ai chaêm chuù nhìn troäm mình.
Quay ñaàu laïi toâi thaáy moät chaøng phuø reå ñang chaêm chuù ngoù vaøo maùi
toùc cuûa toâi. Thaáy toâi nhìn, anh chaøng beõn leõn nhìn ñi nôi khaùc. Toâi
ngoù laïi hai ba laàn, anh chaøng ñeàu phaûn öùng nhö cuõ.
Hoûi: Taïi sao chò “ngoù” laïi tôùi hai ba laàn trong
khi anh chaøng tieáp tuïc “ngoù leùn” töø sau löng chò? Hai caùi “ngoù” nam nöõ
ñoù phaûi chaêng ñoù laø söï “vaän ñoäng” ngaám ngaàm? Anh giaùo coù ñoàng yù
nhö theá khoâng?
Ñaùp: Hoaøn toaøn ñoàng yù. Khi ñoù toâi cuõng töï
ñaët cho mình caâu hoûi töông töï: mình nhìn troäm taïi sao naøng laïi nhìn
laïi? Roài töø cuoäc vaän ñoäng ngaám ngaàm ñoù tieán leân söï vaän ñoäng coâng
khai, baèng “hoïc thuyeát”, baèng heïn hoø, baèng quøa taëng nho nhoû.
Hoûi: Nhöng taïi sao laïi coù söï vaän ñoäng hai
chieàu ñoù?
Ñaùp: Vì caû hai ñeàu muoán ñi tôùi söï keát hôïp.
Chính caùi mong-muoán-keát-hôïp ñi tôùi hoân nhaân laø caùi maàm phaùt sinh ra
nhöõng cuoäc vaän ñoäng.
Hoûi: Nhö vaäy coù nghóa laø vaän ñoäng vaø keát hôïp
boå tuùc vaø hoã töông laãn cho nhau.
Ñaùp: Ñuùng nhö vaäy.
“Vaän ñoäng vaø keát hôïp hoã töông
laãn cho nhau” ñoù laø quy luaät 4 trong bieän chöùng Duy Nhieân. Loaøi ngöôøi
bieát noùi neân ñaõ dieãn taû quùa trình cuoäc dieãn bieán nhö ñaõ trình baøy
treân ñaây. Loaøi vaät khoâng bieát noùi nhöng cuõng ñi qua cuoäc dieãn bieán töông töï. Vaø vaät chaát trong thieân
nhieân cuõng coù dieãn bieán gaàn töông tö ñeå ñi tôùi keát hôïp.
Quy luaät 5: “Baûn Vò Vaø Cô Naêng Hoã Töông Cho Nhau”
(L.Ñ.A)
Xin tieáp tuïc cuoäc phoûng vaán kyø
thuù veà caëp aâm döông “chaøng” vaø “naøng”.
Hoûi: Sau hoân nhaân
anh chò coù ngoù leùn nhau nöõa khoâng?
Ñaùp: Thöa khoâng. Vì chuùng toâi ñaõ ñoàng yù vôùi
nhau qua 2 caâu thô cuûa thi haøo Taûn Ña:
Mình vôùi ta tuy hai laø moät
Ta vôùi mình tuy moät maø hai.
Chuùng
toâi ñaõ keát hôïp vaø thoáng nhaát vôùi nhau thaønh moät ñôn vò môùi. Chuùng
toâi nöông töïa vaøo nhau, hoã töông cho nhau, nhö moät goác (baûn) hai reã
(caên). Ñoâi khi trôøi naéng quùa, ñaát khoâ neû, caây hôi uùa heùo. Chuùng ta
chaêm soùc cho caáy baèng caùch vun töôùi neân caây laïi toát töôi. Chuùng toâi
cuõng gioáng nhö caây ñoù, ñoâi khi coù söï huïc haëc nho nhoû. Nhöng chuùng
toâi hoøa vôùi nhau baèng caùch nhöôïng boä, thoâng caûm laãn nhau. Vì chuùng
toâi coù chung moät muïc tieâu: haïnh phuùc gia ñình.
Hoûi: Chaéc anh giaùo ñoàng yù vôùi phu nhaân qua
lôùi phaùt bieåu vöøa roài? Caùi “quûy quaùi” cuûa ñaøn oâng thì chuùng ta ñeàu
bieát. Toâi bieát anh ñoàng yù vì anh tuûm tæm cöôøi. Chò coù noùi khi tieán
tôùi hoân nhaân anh chò ñaõ keát hôïp thoáng nhaát thaønh moät ñôn vò môùi. Khi
nghieân cöùu tö töôûng Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A, chuùng ta thaáy moät danh töø
khaùc: baûn vò. Vaäy baûn vò khaùc vôùi ñôn vò nhö theá naøo? Ñoù laø caâu hoûi
thöù nhaát cuûa toâi. Moät danh töø môùi nöõa: cô naêng. Cô naêng laø gì? Vaø
cô naêng lieân quan tôùi baûn vò nhö theá naøo? Xin anh cho bieát quan nieäm
cuûa anh.
Ñaùp: Ñôn vò (unit, uniteù) laø tieâu chuaån ñeå ño
tính moät vaät theå, nhö caùi thöôùc ñeå ño chieàu daøi, nhö caùi lít, caùi
ñaáu ñeå ñong chaát nöùôc hoaëc ñong luùa, ñong gaïo.
Baûn
vò (basic unit, uniteù fondamentale) laø ñôn vò cô baûn ñeå laøm neàn taûng,
laøm caên cöù. Baûn vò cuõng laø tieâu chuaån. Nhöng danh töø naøy thöôøng
duøng trong trieát hoïc, ñaëc bieät laø trong trieát hoïc cuûa cuï Lyù Ñoâng A.
Thí duï: caù nhaân laø moät baûn vò goàm coù theå xaùc laãn tinh thaàn; gia
ñình laø moät baûn vò goàm vôï choàng vaø con caùi; daân toäc laø moät baûn vò
goàm nhieàu gia ñình, nhieàu caù nhaân coù cuøng moät coäi goác, cuøng moät
lòch söû,v.v… Neáu duøng trong khoa hoïc, trong vaät lyù hoïc thì baûn vò laø
moät ñôn vò goàm nhieàu thaønh phaàn keát hôïp laïi. Thí duï: Nguyeân töû laø
moät baûn vò goàm aâm ñieän töû+döông ñieän töû+trung hoøa töû. Moãi thaønh
phaàn ñoù coù moät nhieäm vuï rieâng, moät hoaït ñoäng rieâng, moät coâng vieäc
rieâng, moät coâng duïng rieâng. Caùi coâng duïng rieâng bieät cuûa moãi thaønh
phaàn trong baûn vò ñoù ñöôïc goïi laø cô naêng (function). Ñeå cuï theå hoaù,
ngöôøi ta goïi moãi thaønh phaàntrong baûn vò laø moät cô naêng. Trong baûn vò
gia ñình, choàng laø moät cô naêng, vôï laø moät cô naêng, con caùi laø cô
naêng thöù ba. Hoï thaûo luaän vôùi nhau, baøn baïc vôùi nhau laøm sao xaây
döïng ñöôïc, ñieàu hoøa ñöôïc, naém giöõ ñöôïc muïc tieâu chung: haïnh phuùc
gia ñình. Muïc tieâu naøy töôïng tröng cho tinh thaàn gia ñình.
Noùi
toùm laïi:
-
Cô naêng “choàng”, cô naêng “vôï”, cô naêng “con” cuøng nhau ñoùng goùp vaø
keát hôïp thaønh baûn vò gia ñình.
-
Tinh thaàn gia ñình (baûn vò) ñieàu hoøa, boå tuùc, hoã töông cho caùc cô naêng
ñeå giöõ gìn söï keát hôïp thoáng nhaát ñoù.
Hai
yeáu toá treân ñaây ñöa ta tôùi keát luaän: “Baûn Vò vaø Cô Naêng hoã töông cho
nhau”. Treân ñaây ta noùi veà con ngöôøi, nhöõng döõ kieän bieát noùi, bieát
suy nghó. Ñoái vôùi nhöõng döõ kieän khoâng bieát noùi (con boø, hoøn ñaù,
nguyeân töû.v.v…” quy luaät ñoù moät caùch töï nhieân cuõng ñöôïc aùp duïng vì
nhöõng quy luaät ñoù do Taïo Hoùa (Ñaïo) sinh ra) (xin xem laïi quy luaät 2).
Thöa
giaùo sö H.O. caét coû, tröôùc kia taïi Ñaø Laït thaøy ñaõ khuyeân khích ñeä
töû ñi vaøo trieát hoïc vaø thaøy thöôøng nhaéc laïi caâu cuûa Trang Töû:
Coù nôm laø vì caù, ñöôïc caù haõy queân nôm.
Coù doø laø vì thoû, ñöôïc thoû haõy queân doø.
Coù lôøi laø vì yù, ñöôïc yù haõy queân lôøi.
Ta
tìm ñaâu ñöôïc ngöôøi bieát queân lôøi ñeå cuøng nhau ñaøm luaän. Xin caùm ôn
thaøy H.O. caét coû. Ngoaøi ra ñeä töû cuõng xin caùm ôn nöông nöông cuûa ñeä
töû.
***
Xin caùm ôn anh giaùo
* Töø theá
kyû thöù 6 tröôùc Taây lòch, Taây phöông ñaõ aùp duïng bieän chöùng phaùp. Khi
ñoù hoï coøn thoáng nhaát Ñaïo hoïc vôùi khoa hoïc. Noåi danh nhaát laø tröôøng
phaùi Milet. Ñaïi dieän tröôøng phaùi naøy laø Thales (624-546 tröôùc taây
lòch), cuøng thôøi vôùi Thích Ca taïi Ñoâng phöông. Milet laø moät nhaø toaùn
hoïc, thieân vaên hoïc kieâm trieát gia. Tröôøng phaùi Milet ñi tìm chaân lyù
veà vaïn vaät, veà söï caáu taïo vaïn vaät, tìm veà lyù leõ caáu taïo neân vaïn
vaät. Caùi lyù ñoù hoï goïi laø vaät lyù physis sau bieán thaønh physics (vaät
lyù).
*
Sau tröôøng phaùi Milet laø tröôøng phaùi Eleùe. Ñaïi dieän
cuûa tröôøng phaùi naøy laø Heùraclite (544-484 T.T.L) cuøng queâ vôùi Thales.
OÂâng ñaõ noùi nhöõng caâu gaàn nhö saám kyù:
…”Ñaëc
ñieåm cuûa minh trieát laø ñöøng coù nghe ta maø haõy nghe saám ngoân (logos)
cuûa ta vaø haõy chuû tröông raèng: vaïn vaät ñoàng chaát theå”…
…”Taát
caû ñeàu thay ñoåi, khoâng ai taém hai laàn trong cuøng moät doøng soâng.”
Cuõng
gioáng nhö Laõo Töû taïi Ñoâng phöông, Heùraclite cho raèng Logos (taïm dòch
laø saám ngoân) lan toûa khaép nôi, baûn chaát cuûa noù laø söï dung hoøa ñöôïc
moïi ñoái nghòch.
Tö töôûng cuûa tröôûng phaùi Eùleùe
hai theá kyû sau ñöôïc Aristotle (384-322 T.T.L) khai trieån. OÂâng cho raèng
linh hoàn cuûa con ngöôøi vaø söï toaøn myõ cuûa Thöôïng Ñeá quan troïng hôn
söï ñi tìm kieám chaân lyù veà physics cuûa tröôøng phaùi Thales. Ñöôïc cô ñoác
giaùo yeåm trôï, tröôøng phaùi Eleùe aûnh höôûng saâu roäng taïi Taây phöông
cho maõi tôùi theá kyû thöù 15.
* Cuoái
theá kyû thöù 15 Taây phöông giaûm bôùt aûnh höôûng cuûa Aristotle vaø baét
ñaàu ñi vaøo khoa hoïc. Hoï ñi vaøo thöïc teá vaø chuù troïng tôùi vaïn vaät,
tôùi vaät lyù (physics), tôùi toaùn hoïc, tôùi thöïc nghieäm vaø duøng toaùn
hoïc ñeå dieãn taû caùc vieäc thöïc nghieäm khoa hoïc. Ñoù laø thôøi kyø phuïc
höng (Renaissance) cuûa con ngöôøi Taây phöông, môû ñaàu cho khoa hoïc hieän
ñaïi. Cha ñeû cuûa neàn khoa hoïc hieän ñaïi laø Galileo (1564-1642) moät vaät
lyù gia kieâm thieân vaên hoïc.
Trong Thôøi Kyø Phuïc Höng (Renaissance) vôùi tö
töôûng töï do neân vaên ngheä, vaên chöông, vaên hoïc vaø khoa hoïc naûy nôû
raàm roä vaø raát ñeàu ñaën, töø cuoái theá kyû 15 tôùi theá kyû thöù 17.
*
Tôùi theá kyû thöù 17 trieát gia Descartes (1596-1650) ñaõ ñeå
laïi moät danh ngoân “Je pense donc je suis” (toâi hieän höõu vì toâi coù tö
töôûng). Ñoù laø moät caâu traøn ñaày yù nghóa. Noù caàn ñöôïc hieåu laø theå
xaùc vaø tinh thaàn ñoái laäp thoáng nhaát nhö Carl Jung sau naøy ñaõ giaûi
thích; nhöng thôøi ñoù thieân haï laïi cho raèng tinh thaàn laø caùi ôû ngoaøi
theå xaùc. Töø ñoù khoa hoïc ñi rieâng vaø Ñaïo hoïc ñi rieâng. Tôùi thôøi
Issac Newton (1642-1727) thì khoa hoïc voã tay reo möøng vaø Taây phöông töôûng
raèng ñaõ naém ñöôïc coâng thöùc caáu taïo ra vuõ truï. Ñoù laø quan nieäm aáu
tró veà khoa hoïc cuûa Taây phöông khi ñoù. Quan nieäm aáu tró naøy chaám döùt
vaøo cuoái theá kyû thöù 19 khi nhaân loaïi töø khoa hoïc coå ñieån böôùc vaøo
giai ñoaïn khoa hoïc nguyeän töû.
*
Tôùi ñaàu theá kyû thöù ø20 khi khoa hoïc nguyeân töû tieán xa hôn
nöõa baèng caùch “caét boå” nguyeân töû thaønh “maûnh” nhoû hôn nöõa
(Subatomic) vaø phaân taùch söï caáu taïo cuûa noù (töùc cô hoïc löôïng vò:
quantum mechanic) thì nhaân loaïi gaëp phaûi khoù khaên: phaûi duøng toaùn hoïc
ñeå chöùng minh vì lôøi noùi thoâng thöôøng cuûa loaøi ngöôøi khoâng ñuû ñeå
dieãn taû söï dieãn bieán vaän ñoäng vaø keát hôïp cuûa caùc löôïng vò quantum.
Khoa hoïc vì vaäy phaûi ñi caàu cöùu trieát hoïc hay noùi ñuùng hôn laø caàu
cöùu Ñaïo hoïc Ñoâng phöông. Do ñoù Nield Bohr ñaõ phaûi sang Trung Quoác vaø
Carl Jung sang Nhaät Baûn. Nhaân loaïi tôùi nay ñaõ ñoàng yù: trieát hoïc Taây
phöông, ñaëc bieät laø bieän chöùng phaùp laø moät phöông phaùp dieãn taû tö
töôûng raát khuùc trieát, raát minh baïch giuùp loaøi ngöôøi coù caùi nhìn bao
truøm veà khoa hoïc, veà vaïn vaät.
Ñeå dieãn taû tö töôûng Duy Nhieân
cuûa Ñaïo hoïc Ñoâng phöông Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A ñaõ xöû duïng trieát hoïc
Taây phöông vì lyù do treân ñaây; Vaø chuùng ta, nhoùm nghieân cöùu Nhaân Chuû
cuõng ñaõ xöû duïng trieát hoïc ñeå dieãn taû, hay noùi ñuùng hôn ñeå cuï theå
hoùa quy luaät caáu thöùc 5 ñieåm, ñaëc bieät laø quy luaät vaän ñoäng vaø keát
hôïp (quy luaät 4) vaø quy luaät baûn vò vaø cô naêng (quy luaät 5).
Chuùng ta ñaõ duøng con ngöôøi ñeå noùi leân hai
quy luaät naøy thay cho vaïn vaät khaùc (thaùi döông heä, loaøi vaät, nguyeân
töû v.v…). Ñoâi chim ñöïc vaø caùi coù vaän ñoäng ñeå ñi tôùi keát hôïp khoâng?
Quûa ñòa caàu, maët traêng vaø maët trôøi coù vaän ñoäng ñeå ñi tôùi keát hôïp
thaønh thaùi döông heä khoâng? Aâm ñieän töû, döông ñieän töû vaø trung hoøa
töû coù vaän ñoäng ñeå ñi tôùi keát hôïp thaønh nguyeân töû khoâng? Caâu traû lôøi
cuûa chuùng ta laø “Coù !”. Chuùng ta cuõng seõ ñaët nhöõng caâu hoûi töông töï
veà quy luaät 5: baûn vò vaø cô naêng hoã töông cho nhau. Vaø chuùng ta seõ tìm
thaáy nhöõng caâu traû lôøi gaàn nhö töông töï. Tröôùc khi böôùc sang phaàn
bieän chöùng Duy Nhaân, xin toùm löôïc nhöõng ñieàu chuùng ta ñaõ trình baøy
nhö sau:
C/
Bieän Chöùng Duy Nhaân.
Ñeå tìm hieåu töø ngöõ Duy Nhaân,
xin trích ñaêng baøi cuûa Thaùi Laân, moät chieán só daân toäc thuoäc chi boä ñaàu
tieân taïi Haø Noäi do Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A thaønh laäp naêm 1943: “…Luùc aáy
ôû nöôùc ta, coù moät ngöôøi, noái tieáp truyeàn thoáng baát khuaát cuûa toå
tieân, tin töôûng vaøo khaû naêng saùng taïo cuûa con ngöôøi vaø khaû naêng
quaät khôûi cuûa daân toäc, yù thöùc ñöôïc côn nguy bieán cuûa loaøi ngöôøi…,
ñaõ sôùm laäp chí cöùu nöôùc noøi vaø cöùu nhaân loaïi…. Chuû nghóa Duy Daân
ñöôïc vieát ra laø ñeå cöùu loaøi ngöôøi vaø cöùu daân toäc. Nhöng muoán chöõa
chöùng beänh cho ai thì phaûi bieát roõ côn beän vaø caên beänh. Muoán cöùu
loaøi ngöôøi thì phaûi bieát baûn theå cuûa con ngöôøi vaø caùi nguy cuûa loaøi
ngöôøi, cuõng nhö muoán cöùu daân toäc thì phaûi bieát uyeân nguyeân, truyeàn
thoáng vaø ñaëc tính cuûa noøi gioáng. Caùi nguy cô ñang ñe doïa con ngöôøi laø
caûnh ñaïi loaïn treân theá giôùi, caùc nhieãu loaïn trong xaõ hoäi vaø caùi
thaùc loaïn trong taâm hoàn… nhö ñaõ noùi ôû treân, muoán cöùu ngöôøi thì phaûi
bieát con ngöôøi vaø bieát loaøi ngöôøi. Neáu khoâng, laø cöùu suoâng, söûa moø,
laø haïi ngöôøi, gieát ngöôøi. Bôûi vaäy, tröôùc heát phaûi tìm hieåu xem
ngöôøi laø gì? Loaøi ngöôøi laø ai? Quoác gia daân toäc laø gì? Loaøi ngöôøi
soáng thaønh xaõ hoäi nhöng xaõ hoäi loaøi ngöôøi coøn soáng coøn noái, tieán
hoùa nhö theá naøo? Theo nhöõng quy luaät naøo?
Hieän nay chuùng ta ñeàu thaáy raèng
theá giôùi trong ñoù chuùng ta ñang soáng khoâng ñöôïc eâm aám, chuùng ta
khoâng haøi loøng veà caùch toå chöùc xaõ hoäi treân theá giôùi, cuõng nhö
khoâng haøi loøng veà caùch soáng cuûa chính chuùng ta. Taïi sao theá vaø phaûi
laøm theá naøo baây giôø?
Theo Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A thì caàn
phaûi bieát roõ con ngöôøi, phaûi ñaët laïi caùc moái quan heä giöõa con ngöôøi
vôùi con ngöôøi, giöõa con ngöôøi vôùi xaõ hoäi, giöõa caùc xaõ hoäi vôùi nhau.
Noùi caùch khaùc laø ñaët ñònh laïi nhöõng cöông thöôøng môùi cho loaøi ngöôøi,
ñeå oån ñònh xaõ hoäi loaøi ngöôøi, giaûi quyeát vaán ñeà loaøi ngöôøi…”
Treân ñaây chieán só Thaùi Laân ñaõ
neâu leân hai chöõ cöông-thöôøng, vaäy cöông-thöôøng laø gì?
Ñaùp: Cöông laø caùi giaây lôùn cuûa caùi
löôùi, goïi laø gieàng löôùi, laø ñieàu caên baûn, laø caùi chuû naõo. Thöôøng
laø keùo daøi, tieáp noái khoâng döùt. Cöông-thöôøng cuûa loaøi ngöôøi laø
nhöõng moái quan heä chuû naõo raøng buoäc con ngöôøi vôùi con ngöôøi, giöõa
con ngöôøi vôùi xaõ hoäi vaø giöõa caùc xaõ hoäi vôùi nhau.
Nho Giaùo cuõng coù töø ngöõ
cöông-thöôøng. Ñoù laø tam cöông nguõ thöôøng: tam cöông laø vua, thaøy daäy
vaø cha; nguõ thöôøng laø nhaân, nghóa, leã, trí, tín. Tam cöông nguõ thöôøng
mang naëng yù nghóa luaân lyù, laø nhöõng tieâu chuaån ñöôïc neâu ra ñeå
khuyeân raên vaø keát chaët con ngöôøi thaønh xaõ hoäi.
Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A laïi khai
trieån raát roäng nghóa töø ngöõ “Duy nhaân cöông thöôøng” nhö sau:
“Hieäu löïc cuûa Duy Nhaân
cöông-thöôøng laø baûn laõnh cuûa chung caû loaøi ngöôøi trong vieäc ñöa daét,
naém giöõ, vaän duïng caùc thôøi ñaïi treân caùc taùc duïng taïo-meänh hay
caùch-meänh. Cuõng nhö danh giaùo, noù
laø tieâu chuaån vónh vieãn vaø chính trung nhaát cuûa ñaïo ñöùc, tö töôûng,
thaùi ñoä, haønh vi rieâng hay chung, tinh thaàn hay vaät chaát. Môùi xem ra,
coù theå töôûng laàm noù chæ laø moät môù ñaïo ñöùc. Noù phaûi troâng theo moät
yù nghóa vaø taùc duïng heát söùc roäng raõi: noù goàm caû nghóa vuï, quyeàn
lôïi vaø cô hoäi thoáng nhaát; chính trò, xaõ hoäi, kinh teá thoáng nhaát;
luaân lyù, toân giaùo vaø phaùp luaät thoáng nhaát; lòch söû, trieát hoïc vaø
khoa hoïc thoáng nhaát. Noù laø Cöông Thöôøng maø khoâng phaûi laø ñaïo ñöùc
nghóa heïp, noù laø tinh chæ (esprit) cuûa tinh chæ luaät phaùp, tinh chæ cuûa
tinh chæ taäp quaùn, tinh chæ cuûa tinh chæ töï nhieân (nature), tinh chæ cuûa
tinh chæ luaân lyù, taát caû hôïp nhaát laïi treân moät moái gieàng ñöa daét
ngöôøi soáng thöïc” (Trích Duy Nhaân Cöông Thöôøng).
Trong
Chu tri luïc, taøi lieäu huaán luyeän khaùc, Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A ñaõ ñaët
ra nhieàu caâu hoûi lieân quan tôùi loaøi ngöôøi vaø oâng ñaõ ñeà caäp löôùt
qua veà nhaân chuû.
Hoûi: “Caùc noøi gioáng bò tuyeät vong, linh laïc
ñoái vôùi loaøi ngöôøi ñaõ ñeå laïi moät baøi hoïc gì?”
Ñaùp: “… Loaøi ngöôøi treân giai ñoaïn môùi môû ra
ñaây, ñaõ töï phuï laø vaên minh vaø giaùc ngoä, khoâng theå coâng nhaän ñöôïc
caùi mi heä cuûa töï nhieân vaän ñoäng (luaät caïnh tranh vaø thieân dieãn) ñöôïc
nöõa. Bao nhieâu nhöõng vinh quang chæ laø nhöõng hö haõo döôùi moät baõo taùp
hoái haän. Ngöôøi da ñoû toäi tình gì? Ngöôøi da ñen toäi tình gì? Baây giôø
phuïc höng laøm sao laïi ñöôïc caùc gioáng noøi tuyeät vong aáy ñeå cuøng
höôûng soáng coøn cuûa vaên minh, phuïc hoaït laøm sao laïi ñöôïc caùc gioáng
noøi linh laïc aáy ñeå cuøng höôûng aùnh saùng cuûa nhaät nguyeät? Cho neân
vaên minh nhaân ñaïo baèng khoâng coù nhaân chuû baû aùc laø giaû doái. Lòch
söû nhaân ñaïo baèng khoâng coù nhaân chuû traùch nhieäm laø phi nhaân. Moät
coâng cuoäc gì cuûa nhaân loaïi khoâng coù nhaân chuû töï giaùc laø thaát baïi
lòch söû.
… Nhaân chuû laø theá naøo? Baèng
chuû ñaïo cuûa loaøi ngöôøi, coù thöïc töï giaùc laõnh ñaïo loaøi ngöôøi, cuøng
chung soáng ñöôïc voâ cuøng maõi maõi treân Thaùi Bình vaø Vaïn Xuaân, muïc
tieâu treân chính trò cuûa chuû nghóa nhaân chuû. Moät cuoäc Caùch Maïng Nhaân
Chuû phaûi ra ñôøi ñeå ñaû phaù lòch söû cuõ ñaõ thoái naùt, baét traùch nhieäm
caùc noøi gioáng ñi tieâu dieät noøi gioáng khaùc, tu chính laïi lòch söû baèng
söï daãn daét töông lai cuûa nhaân chuû cöông thöôøng, phuïc hoaït laïi caû
loaøi ngöôøi. (L.Ñ.A)
Vôùi con maét nhaân chuû, Lyù Ñoâng
A ñaõ nhaän ñònh veà traùi bom nguyeân töû thaû xuoáng Nhaät Baûn naêm 1945 nhö
sau qua baøi thô “nguyeän töû ñaïn”:
O horror: O horror: O horror:
Moät chieán tranh aùc-saùt taùm truøng döông,
Suoát nhaân gian quaèn quaïi döôùi ñau thöông.
Cuoäc giaùp ñaáu thö huøng tranh khí hoïa,
Trang hoøa bình quyeát lieät giaù voâ ñöông.
Moät saùng kieán phi thöôøng: theùp nôû hoa,
Ñaûo phuø tang aùp phuïc giaûi can qua,
Ngaøy thaéng traän nhö kinh hoaøng vuõ truï,
Söùc daõ man taøn hieäu ñaõ buøng ra.
Moät vaên minh tieác haän töï ngaøn thu
Coõi sa-baø ñöôøng haïnh phuùc mòt muø.
Nhöõng kyõ ngheä huøng hoàn thoâi chôù nöõa:
Nhaân gian coøn phaáp phoûng giöõa khi khu.
Moät traùch nhieäm gheâ hoàn giöõa kyû nguyeân,
Ñoøi nhaân luaân chinh phuïc ñöôïc ñöông nhieân,
Daãu cao ngaát oai huøng qua trí duõng,
Thieáu hoøa bình chieán thaéng cuõng nguy ñieân.
Moät phaùn ñoaùn sau cuøng ñeán chöûa chaêng?
Töø muoân xöa gío buïi ñaõ troái traêng:
Phaûi giaùc ngoä baèng hôõi oâi ! ñaûo loän.
Trong taùi sinh, hoø heïn choán sieâu ñaêng.
Moät sieâu ñaêng hieän ñòa troå ngaønh hoa,
Phaûi ñem neàn nhaân chuû ñaép xaây ra.
Phaûi ñaõ thaéng baèng thaéng qua thaéng traän,
Phaûi nhaân gian boán beå laãn moät nhaø.
Sôû
dó chuùng ta ñaõ khaù daøi doøng trong phaàn trình baøy treân ñaây vì ta caàn phaûi
coù moät khaùi nieäm veà nhaân loaïi, veà muïc ñích caàn ñaït tôùi cho nhaân
loaïi, veà öôùc voïng cuûa ta lieân quan tôùi haïnh phuùc loaøi ngöôøi, tröôùc
khi böôùc vaøo voøng thöù 2 cuûa caên nhaø bieän chöùng: DUY DAÂN.
Nhö
Thaùi Laân ñaõ ñaët thaønh caâu hoûi:
Ngöôøi laø gæ?
Nhaân loaïi laø gì?
Quoác gia daân toäc laø gì?
Trong
sô ñoà ngoâi nhaø bieän chöùng cuûa chuùng ta, ngay chính giöõa coù hình veõ
hình kyû haø.
Hình
kyû haø naøy töôïng tröng cho con ngöôøi vaø cho daân toäc. Chuùng ta seõ coù
dòp trình baøy sau veà hai vaán ñeà naøy.
Vaäy nhaân loaïi töùc loaøi ngöôøi
coù töø bao giôø, khôûi ñaàu nhö theá naøo, phaùt trieån vaø keát hôïp vôùi
nhau ra sao thaønh xaõ hoäi? Ñoâng phöông khoâng noùi, khoâng ñi vaøo thöïc teá
baèng Taây phöông. Taây phöông ñi vaøo thöïc teá baèng khoa hoïc khaûo coå vaø
gheùp nhöõng ñieàu tìm thaáy ñöôïc thaønh töøng chuoãi döõ kieän ñeå ñöa ra
caùi nhìn veà quùa khöù loaøi ngöôøi. Hoï cho raèng:
(1)
Voû traùi ñaát baét ñaàu nguoäi caùch ñaây chöøng 4.700.000.000 naêm.
(2)
OÁc, heán ñaàu tieân xuaät hieän döôùi nöôùc caùch ñaây 900.000.000 naêm.
(3)
Loaøi boø saùt soáng treân maët ñaát xuaát hieän caùch ñaây 300.000.000 naêm.
(4)
Con khuûng long (dinasaur) soáng caùch
ñaây 150.000.000 naêm.
(5)
Thuûy toå loaøi khæ xuaát hieän caùch ñaây chöøng 40.000.000 naêm.
(6)
Loaøi ñöôøi uôi xuaát hieän caùch ñaây chöøng 14.000.000 naêm.
(7)
Loaøi vaät bieát ñi thaúng baèng hai chaân xuaát hieän caùch ñaây 5.000.000
naêm.
(8)
Con vaät maø ngaøy nay ngöôøi ta goïi laø con ngöôøi huyeàn söû xuaát hieän
caùch ñaây chöøng 2.500.000 naêm.
Caùc nhaø khaûo coå Taây phöông
tieáp tuïc nghieân cöùu vaø laäp thuyeát raèng caùch ñaây 500.000 naêm con
ngöôøi bieát keát hôïp vôùi nhau thaønh töøng ñoaøn ñeå ñi saên baét nhöõng
loaøi ñoäng vaät nhanh nheïn vaø to lôùn, ñoàng thôøi hoï baét ñaàu bieát duøng
löûa ñeå nöôùng chín thöùc aên; roài caùch ñaây chöøng 70.000 naêm con ngöôøi
ñaõ bieát choân ngöôøi cheát, laáy ñaù phuû chung quanh tröôùc khi laáp ñaát;
hoï cuõng ñaõ tìm thaáy chieác quan taøi baèng goã thoâng taïi Iraq choân cuõng
vaøo quaõng thôøi gian 70.000 naêm, trong ñoù coù caû maáy boâng hoa daïi.
Roài hoï keát luaän: caùch ñaây
35.000 naêm theå xaùc vaø boä oùc con ngöôøi beà ngoaøi cuõng gioáng nhö con
ngöôøi hieän ñaïi.
Ñeå cuï theå hoùa, sau ñaây laø
nhöõng hình aûnh do caùc nhaø khaûo coå Taây phöông suy luaän thaáy:
(vì ly do kyõ thuaät phaûi bôùt moät
soá hình aûnh - ñs Vieät Voõ Ñaïo)
Nhöõng
hình aûnh treân ñaây do caùc nhaø nhaân chuûng hoïc nghieân cöùu vaø suy luaän
caên cöù vaøo caùc döõ kieän coù thöïc maø hoï ñaõ tìm thaáy qua caùc boä xöông
thôøi tieàn coå.
Thí duï: Naêm 1972 Richard Leakey
giaùm ñoác Baûo Taøng Vieän Kenya (Phi Chaâu) ñaõ tìm thaáy chieác soï ngöôøi.
Hoï
ñaõ ñònh tuoåi ñöôïc chieác soï naøy:2 ½ trieäu naêm ! Hoï thaáy chieác soï
naøy lôùn hôn soï con ñöôøi öôi, lôùn hôn hôn soï
“con-vaät-troâng-töïa-nhö-ngöôøi” soáng caùch ñaây chöøng 5 trieäu naêm.
Cuõng gaàn khu vöïc tìm kieám ñöôïc
chieác soï 2 ½ trieäu naêm hoï coøn tìm thaáy maáy maûnh ñaù cuoäi saéc caïnh
vaø nhoïn. Hoï taïm keát luaän laø ngöôøi tieàn söû 2 ½ trieäu naêm ñaõ duøng
con “dao-ñaù” naøy ñeå moå buïng caùc con moài nhoû ñaõ baét ñöôïc.
Hoï tieáp tuïc söu taàm caùc boä
xöông taïi Phi Chaâu, Aâu Chaâu, AÙ Chaâu. Haøng traêm boä xöông thôøi tieàn
söû xa xöa ñöôïc nghieân cöùu vaø suy luaän.
Taïi gaàn Baéc Kinh hoï ñaõ ñaøo
ñöôïc boä xöông cuøng caùc duïng cuï chöùng minh raèng caùch ñaây chöøng
5000.000 naêm con ngöôøi ñaõ thoâng minh hôn, vì boä oùc lôùn hôn tröôùc kia,
vaø ñaõ bieát taäp hôïp thaønh töøng toaùn nhoû ñeå saên baét thuù röøng lôùn
hôn (voi, laïc ñaø, sôn ñöông, lôïn loøi) vaø ñaõ bieát duøng löûa ñeå nöôùng
thòt vaø söôûi aám khi thôøi tieát thaáp xuoáng.
Tôùi caùch ñaây chöøng 35,000 naêm
loaøi ngöôøi laøn traøn khaép theá giôùi, töø AÙ Chaâu qua
Tröôùc ñaây ngöôøi ta vaãn tin raèng khi Taïo Hoùa
sinh ra thì loaøi ngöôøi ñöôïc phaân phoái choã naøo vaãn giöõ yeân choã ñoù,
khoâng coù gì thay ñoåi. Nhöng töø naêm 1859 Charles Darwin, moät nhaø nghieân
cöùu ngöôøi Anh-Caùt-Lôïi khi vieát cuoán On The Origins of Species by Means of
Natural Selection (Baøn veà caùc chuûng loaïi caên cöù treân söï löïa choïn thieân
nhieân) ngöôøi Taây phöông boãng xoân xao. Möôùi hai naêm sau khi vieát cuoán
The Discent of Man (Söï phaùt xuaát cuûa con ngöôøi) Charles Darwin ñaõ gaây
chaán ñoäng vì Thieân Chuùa Giaùo phaûn ñoái laäp luaän cuûa oâng. Maëc daàu
vaäy khoa hoïc, nhaát laø caùc nhaø nhaân chuûng hoïc Taây phöông vaãn tieáp
tuïc suy luaän vaø nghieân cöùu. Hoï moùc noái caùc döõ kieän thaâu thaäp ñöôïc
vaø ñöa ra laäp luaän nhö vöøa trình baøy treân ñaây.
Hoï
ñaõ ñöa ra 5 maãu soï ngöôøi maø hoï ñaõ thaâu löôïm ñöôïc:
(1)
Soï soá 1: Con “vaät ngöôøi”
soáng taïi Phi Chaâu caùch ñaây chöøng 5 trieäu naêm. Con “vaät ngöôøi” ñoù
troâng töông töï nhö con ñöôøi öôi: quai haøm nhoâ ra, troïng löôïng khoái oùc
chöøng 480 phaân khoái, baèng khoái oùc cuûa con ñöôøi öôi nghóa laø baèng
chöøng 1/3 khoái oùc cuûa chuùng ta ngaøy nay.
(2)
Soï soá 2: Ñoù laø chieác soï
tìm thaáy taïi Kenya cuûa ngöôøi tieàn söû 2 ½ trieäu naêm. Khoái löôïng cuûa
oùc ñaõ taêng leân 800 phaân khoái so vôùi 1450 phaân khoái cuûa boä oùc chuùng
ta ngaøy nay.
(3)
Soï soá 3: Soï naøy cuûa con
ngöôøi soáng caùch ñaây nöûa trieäu naêm. Khoái löôïng oùc taêng leân tôùi 1000
phaân khoái. Quai haøm vaãn coøn nhoâ ra nhöng raêng ñaõ nhoû hôn soï soá 1 vaø
2.
(4)
Soï soá 4: Soï naøy cuûa ngöôøi Aâu
Chaâu vaø mieàn caän ñoâng soáng caùch ñaây chöøng 70.000 naêm. Quai
haøm hôi thuït vaøo, traùn thaáp hôn
loaøi ngöôøi hieän nay.
(5)
Soï soá 5: Caùch ñaây 30.000 naêm, soï naøy gioáng nhö soï con ngöôøi
hieän ñaïi. Töø thôøi kyø naøy loaøi ngöôøi ñöôïc phaân loaïi thaønh ngöôøi da
traéng, da ñen, da vaøng, da ñoû vaø phaân taùn ñi khaép caùc luïc ñòa.
Boán
Thôøi Kyø Nhaân Ñaïo.
Tôùi ñaây chuùng ta coù taïm ñuû döõ
kieän ñeå ñi vaøo trieát thuyeát Duy Daân cuûa Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A. Trieát
thuyeát naøy xoaùy troøn vaøo loaøi ngöôøi, vaøo con ngöôøi, vaøo ñöôøng soáng
cuûa con ngöôøi. Ñöôøng soáng cuûa con ngöôøi ñöôïc Thaùi Dòch meänh danh laø
Nhaân Ñaïo (nhaân=ngöôøi; Ñaïo=ñöôøng).
Lyù Ñoâng A quan nieäm raèng töø khi
coù loaøi ngöôøi, nhaân ñaïo coù theå ñöôïc phaân chia ra 4 thôøi kyø:
(a)
Thôøi kyø con ngöôøi aên loâng ôû loã, nguû trong hang gioáng nhö caùc loaøi
vaät khaùc. Thôøi kyø naøy ñöôïc goïi laø Nhaân ñaïo sô khai (xem soï
soá 2)
(b)
Thôøi kyø thöù nhì baét ñaàu töø khi con ngöôøi bieát taäp hôïp töøng nhoùm
nhoû ñeå saên baén vaø bieát duøng löûa ñeå söôûi aám vaø naáu chín thöùc aên.
Ñoù laø thôøi kyø nhaân ñaïo thaønh laäp. Coù theå thôøi kyø naøy baét
ñaàu caùch ñaây chöøng nöûa trieäu naêm (xem soï soá 3).
(c)
Thôøi kyø thöù ba laø thôøi kyø con ngöôøi bieát choân caát ngöôøi thaân yeâu
ñaõ cheát vaø coù yù thöùc veà toân giaùo: yù thöùc yeâu thöông baét ñaàu chôùm
nôû. Thaùi Dòch goïi thôøi kyø naøy laø thôøi kyø nhaân ñaïo taêng tieán.
Thôøi kyø naøy coù theå baét ñaàu töø caùch ñaây chöøng 70,000 naêm (xem soï
soá 4) vaø coøn keùo daøi tôùi ngaøy nay, vì, maëc daàu coù tieán boä, coù
taêng tieán nhöng nhaân loaïi vaãn coøn giaønh giöït nhau, coøn boùc loät nhau,
coøn cheøn eùp nhau, coøn löøa loïc nhau.
(d)
Thôøi kyø thöù tö laø thôøi kyø loaøi ngöôøi yù thöùc ñöôïc vai troø cuûa mình
trong vuõ truï vaø yù thöùc ñöôïc yù nghóa Nhaân Chuû giöõa ngöôøi vôùi ngöôøi
ñeå ñi tôùi hoøa bình laâu daøi trong xaõ hoäi loaøi ngöôøi. Thaùi Dòch goïi
thôøi kyø naøy laø thôøi kyø Nhaân ñaïo oån ñònh.
Caên
cöù vaøo nhöõng döõ kieän do khoa hoïc Taây phöông söu taäp vaø vaøo söï suy
luaän cuûa Lyù Ñoâng A chuùng ta ñi vaøo Bieän Chöùng Duy Nhaân vôùi 2 quy
luaät 6 vaø 7:
Quy luaät 6: “Nhaân Loaïi Vaän Ñoäng vaø Phaùt Trieån Theo
Hình Xoaùy Troân OÁc Coù Nuùt Teát”
Khi noùi tôùi hình xoaùy troân oác
ta nghó tôùi moät hình coù moät ñieåm xuaát phaùt töø döôùi roài voøng leân cao
daàn, moãi voøng ôû phía treân roäng hôn voøng ôû beân döôùi, nhö hình voû moät
con oác.
Nhöõng vaän ñoäng xoaùy troân oác
baét ñaàu töø ñieåm xuaát phaùt trieån roäng daàn vaø cao daàn. Söï phaùt
trieån roäng daàn vaø cao daàn töôïng tröng cho söï tieán boä cuûa loaøi ngöôøi
qua boán thôøi kyø nhaân ñaïo sô khai, nhaân ñaïo thaønh laäp, nhaân ñaïo taêng
tieán vaø nhaân ñaïo oån ñònh nhö ñaõ trình baøy treân ñaây.
Ñaëc bieät Thaùi Dòch ñaõ ghi nhaän
caùc nuùt teát trong söï tieán boä cuûa loaøi ngöôøi. Caùc nuùt teát ñoù töôïng
tröng cho nhöõng böôùc nhaûy voït cuûa loaøi ngöôøi qua söï vaän ñoäng cuûa tö
töôûng, qua caùc cuoäc caùch maïng nhaûy voït höôùng thöôïng. Thí duï:
(1)
Ñôøi soáng con ngöôøi ñaõ bieán ñoåi cao ñeïp hôn töø thôøi kyø aên soáng nuoát
töôi khi böôùc sang thôøi kyø bieát nöôùng bieát naáu, bieát luoäc thöùc aên
töø caùch ñaây nöûa trieäu naêm.
(2)
Roài thì töø xaõ hoäi theo maãu heä böôùc sang giai ñoaïn phuï heä.
(3)
Hoaëc caùc cuoäc Caùch maïng chính trò cuûa Phaùp, cuûa Hoa Kyø, cuûa Nga v.v…
(4)
Hoaëc caùc cuoäc Caùch maïng chính trò veà kinh teá, veà kyõ thuaät khoa hoïc
cuûa loaøi ngöôøi v.v…
Taát caû caùc nuùt teát Caùch maïng
giuùp cho loaøi ngöôøi bieán hoùa, tieán leân cao hôn, ñeïp hôn tröôùc.
Noùi toùm laïi giöõa loaøi ngöôøi
vaø loaøi vaät coù nhöõng ñieåm gioáng nhau vaø khaùc nhau nhö sau:
Thöù
nhaát: Caùc sinh vaät soáng
trong thieân nhieân, döïa vaøo thieân nhieân vaø aùp duïng luaät thieân nhieân
ñeå soáng. Luaät thieân nhieân noåi baät nhaát laø maïnh thì ñöôïc, yeáu thì
thua, khoân thì soáng, moáng thì cheát. Con nai, con boø nhai coû ñeå soáng.
Con choù soùi, con hoå, con baùo baét nai, boø ñeå nhai soáng nuoát töôi. Töø
haøng trieäu naêm tröôùc ñaây tôùi nay vaãn nhö vaäy. Luaät maïnh ñöôïc yeáu
thua laø luaät sö cuûa vuõ truï noùi chung. Phaùi Duy Vaät laáy chaát chaát
laøm khôûi ñieåm cho lyù thuyeát cuûa hoï neân ñaõ aùp duïng quy luaät naøy:
giai caáp ñaáu tranh, maïnh ñöôïc yeáu thua neân töø naêm 1917 tôùi nay ñaõ coù
haøng chuïc trieäu ngöôøi cheát theâ thaûm döôùi baøn tay cuûa hoï.
Thöù
nhì: Loaøi ngöôøi cuõng soáng trong
thieân nhieân, cuõng döïa vaøo thieân nhieân nhöng khoâng nhaém maét aùp duïng
luaät maïnh yeáu thua cuûa thieân nhieân vaøo loaøi ngöôøi. Vì hoï coù boä oùc
thoâng minh neân bieát phaân bieät toát xaáu vaø traùi phaûi ñeå löïa choïn.
Hoï hoøa vôùi vuõ truï: thay
vì Hoùa thaønh luaät cuûa vuõ truï, hoï Hoøa vôùi vuõ truï vaø löïa choïn
nhöõng gì toát ñeïp cuûa vuõ truï ñeå aùp duïng vaøo loaøi ngöôøi vaø xaây
döïng loaøi ngöôøi. Vì vaäy Thaùi Dòch ñaõ choïn 5 lôøi theà cho caùc chieán só
Duy Daân:
Theà “giaùc” bieän chöùng lôùn,
Theà tu tính meänh ta
Theà cöùu noøi gioáng Vieät