|
|
||
|
Chæ daån caùch download font VNI mieån
phí ñeå ñoïc Ñaëc san Vieät Voõ Ñaïo: click Chæ daån
nhaân
chuû (6)
CHÖÔNG V
5.6. Toùm Löôïc Vaø Nhaän Ñònh.
Qua
caùc phaàn trình baøy treân ñaây cuûa caùc nhaø khaûo coå, nhaân chuûng hoïc
vaø ngoân ngöõ hoïc Ñoâng, Taây, chuùng ta coù theå toùm löôïc vaø nhaän ñònh
nhö sau:
Moät: Noøi gioáng Vieät, Mieân, Thaùi, Haûi Ñaûo, Maõ Lai toäc coù töø
muoân naêm tröôùc, baøn cöù treân suoát coõi Ñoâng AÙ (Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A)
Hai: Vaên hoùa Ñoâng Nam AÙ coù raát sôùm, neáu khoâng muoán noùi laø
sôùm nhaát trong nhaân loaïi. Suyùt soaùt ñoàng thôøi vôùi
haàu nhaân Baéc Kinh vaøo khoaûng töø 500,000 tôùi 300,000 naêm tröôùc Taây
lòch, taïi Java coù haàu nhaân Pithecantrope. Phaûi
chaêng nhöõng haàu nhaân naøy ñaõ sinh soâi naûy nôû thaønh thoå daân Ñoâng Nam
AÙ. Trong khi ñoù taïi phöông Baéc AÙ Chaâu, haàu nhaân Baéc Kinh phaûi
chaïy sang mieàn Pamir vaø cao nguyeân Taây Taïng ñeå troán boán ñôït baêng
tuyeát töø Baéc cöïc traøn xuoáng nhö vuõ baõo.
Qua
caùc cuoäc khaûo coå ñöôïc phaùt quaät, ta coù keát quûa nhö sau veà daân Ñoâng
Nam AÙ tieàn söû:
(1) 20,000 naêm TTL: Duïng cuï baèng ñaù ñaàu tieân coù
maøi caïnh (taân thaïch)
(2) Bieát thuaàn hoùa caây coái tröôùc naêm 15,000 TTL.
(3) Bieát laøm ñoà goám vaø traïm troå, tröôùc naêm
10,000 TTL.
(4) Neàn vaên hoùa Hoøa Bình ñaõ ñi ngöôïc leân höôùng
Baéc vaøo khoaûng töø 7 tôùi 6,000 naêm tröôùc Taây lòch, coù nghóa laø tröôùc
ñôøi Hoàng Baøng, tröôùc Kinh Döông Vöông.
Ba: Ngoân ngöõ cuûa caùc daân toäc Ñoâng Nam AÙ hieän nay do ba chi
keát hôïp thaønh:
(1) Chi Nam AÙ (Austro-asian)
(2) Chi Maõ Lai vaø caùc haûi ñaûo mieàn
(3) Chi Taïng Mieán (Tibet-Burma)
Caû ba chi ñeàu ñoùng goùp moät
soá lôùn töø ngöõ caên baûn cho caùc nöôùc Ñoâng Nam AÙ. Nhöõng töø
ngöõ caên baûn ñoù ñöôïc goïi laø Mon-khmer (Moân-mieân). Vaên hoùa Moân cuõng baét nguoàn töø ñoù. Noùi
moät caùch khaùc ta coù theå goïi vaên hoùa Moân laø vaên hoùa Hoøa Bình.
Boán: Vì yù thöùc ñöôïc chuûng toäc cuûa mình lan
roäng khaép nôi treân toaøn coõi Ñoâng AÙ, vaø moãi chi toäc huøng cöù rieâng
bieät moät ñòa phöông, neân toå toâng chuùng ta töø ngaøn xöa töï meänh danh laø
Baùch Vieät. Traêm Vieät naøy ñöôïc töôïng tröng baèng caùi hoïc traêm tröùng
ñeû ra traêm con vaø bieåu töôïng baèng lôøi Laïc Long Quaân noùi vôùi AÂu Cô
raèng: Ta laø loaøi Roàng, naøng laø loaøi Tieân, ôû vôùi nhau khoâng ñöôïc
laâu. Nay ta ñem 50 con xuoáng nöôùc, naøng ñem 50 con leân
röøng. Moãi naêm gaëp nhau taïi caùnh ñoàng Töông moät
laàn.
Nhöng bieåu töôïng treân ñaây coù tính chaát thaàn thoaïi. Vì thôøi ñoù laøm gì ñaõ coù chöõ vieát. Chuyeän traêm
tröùng traêm con laø do daân gian truyeàn khaåu töø ñôøi noï qua ñôøi kia,
xuyeân qua haøng maáy ngaøn naêm, tôùi 40 theá kyû sau môùi ñöôïc vieát leân
giaáy traéng möïc ñen qua saùch “Vieät Ñieän U Linh” cuûa Lyù teá Xuyeân vaø
“Lónh Nam Trích Quaùi” cuûa Traàn Theá Phaùp. Hai taùc giaû Vieät treân ñaây,
gioáng nhö Khoång Töû “Thuaät Nhi Baát Taùc”, cuõng chæ thuaät laïi nhöõng gì
mình ñaõ ñöôïc nghe chöù khoâng saùng taùc. Noù mang tính chaát trieát lyù
“Tieân vaø Roàng”, tinh thaàn vaø theå chaát hoøa ñoàng, noù cuõng mang tính
chaát “truyeàn thoáng”: nhaéc nhôû cho ñôøi sau tieáp noái ñoaøn keát. Trieát
lyù ñoù vaø truyeàn thoáng ñoù do chính daân gian suy nghó vaø caáu taïo neân, do daân vaø bôûi daân, neân noù gaén chaët vôùi nhaân
daân.
Vì vaäy khi ñoïc tieàn söû ta caàn phaân bieät noù vôùi huyeàn söû.
Vì huyeàn söû laø söû môø môø nhö söông phuû, raát moâng lung
vaø mang tính chaát huyeàn thoaïi. Ta caàn suy nghó ñeå phanh phui vaø
phaân taùch tìm kieám nguyeân nhaân ñaõ phaùt sinh ra huyeàn thoaïi ñoù. Tìm ra nguyeân nhaân ñeå ñi vaøo lòch söû daân toäc vaø loaïi boû
phaàn meâ tín ñi. Coù theá ta vôùi vöõng nieàm tin ôû daân toäc ñöôïc.
Cuõng chính vì vaäy neân Thaùi Dòch ñaõ vieát: Khoâng hoïc söû khoâng ñuû tö
caùch noùi vieäc quoác gia. Ñoïc söû khoâng giaûi thích ñöôïc nghóa vaø khoâng
naém ñöôïc theå duïng, khoâng theå coù ñöôïc baûn lónh veà chính trò. Phaûi ñem moät tri thöùc suoát maët thoáng nhaát vaøo moät nhôõn
quang môùi phaân tích ñöôïc moät söï töôïng treân lòch söû cho ñích ñaùng.
Naêm: Huyeàn thoaïi 50 con theo cha Roàng xuoáng
bieån vaø 50 con theo meï Tieân leân röøng mang yù nghóa gì? Vaø huyeàn thoaïi
con Tieân chaùu Roàng mang yù nghóa gì? Ta neân töï hoûi ñeå tìm ra giaûi ñaùp,
ñeå kieán thieát cho mình moät ñôøi soáng lyù töôûng, moät nhaân sinh quan
vöõng chaéc vaø moät chính trò quan töôi ñeïp.
Sau ñaây laø yù kieán cuûa moät hoäi thaûo vieân thuoäc
nhoùm nghieân cöùu nhaân chuû: Baøn veà huyeàn thoaïi, nhieàu quoác gia treân
theá giôùi, nhö Phaùp ñaõ choïn con gaø troáng ñeå bieåu töôïng cho daân toäc
Gaulois, moät daân toäc töï nhaän sôùm vaên minh ñeå thöùc tænh caùc daân toäc
khaùc, Nhaät choïn Thaùi Döông thaàn nöõ ñeå bieåu töôïng cho söï cao quùy cuûa
daân Nhaät, Ñöùc choïn chim Öng bieåu töôïng cho söùc maïnh cuûa mình. Nhöng taát caû chæ laø “ñôn nguyeân”. Rieâng
Vieät
Tieân
bieåu töôïng cho tinh thaàn thanh tao,trong saùng.
Roàng
bieåu töôïng cho ñaïi huøng, ñaïi löïc, ñaïi trí …
Neáu ñaïi huøng, ñaïi löïc khoâng ñöôïc höôùng daãn bôûi
tinh thaàn cao thöôïng thì deã gaây tai hoïa.
May thay toå tieân Vieät choïn Tieân Roàng laøm vaät toå (Totem).
Roàng ñi ñoâi vôùi Tieân töùc laø ñaïi löïc, ñaïi huøng, ñaïi
trí phoái hôïp vôùi tinh thaàn cao thöôïng trong saùng.
Tieân
Roàng hoaø hôïp laø tinh thaàn hoøa hôïp vôùi theå chaát, tình hôïp vôùi
lyù, aâm hôïp vôùi döông, laø maâu thuaãn boå tuùc cho nhau, laø ñoái laäp
nhöng thoáng nhaát vôùi nhau … Ngoaøi ra Tieân ôû treân nuùi treân röøng Baéc
Vieät, Cao Nguyeân; Roàng thì laën loäi ra bieån khôi tôùi taän Phi Luaät Taân
vaø Nam Döông quaàn ñaûo. Vì vaäy Tieân vaø Roàng seõ tìm
tôùi nhau.
Vaät
toå (Totem) Roàng Tieân ñöôïc Lyù Ñoâng A bieåu töôïng baèng daáu
Xin haõy nghe baûn döï thaûo quoác ca do
Thaùi Dòch vieát taïi Lieãu Chaâu khi oâng 22 tuoåi:
Naéng Vieâm chan hoøa suoát coó Ñaïi Nam Haûi saùng vaø
töôi,
Maùu Roàng Tieân pha vôùi traêm
gioáng doøng,
Cuøng goác xöa ñaát cuõ vaên hoùa Moân,
Ñöùng leân anh em noøi ! Ñöùng
leân phuïc toå hoàn !
Cuøng thaân aùi dang tay, mau cuøng ñaáu tranh !
Haõy ñöùng leân !
Laáy soáng coøn noái tieán hoùa chung
muoân ngaøn naêm
Xua ñuoåi heát xaâm löôïc, ñeø neùn vaø khi laêng
Ñöùng leân ! Hôïp laïi cuøng
soáng chung, tieán lieân phoøng
Ñoàng ñaúng treân maët traän Duy Daân veû vang
Hoaøn thaønh Ñaïi Nam Haûi Coäng Hoøa Lieân Bang
Ñöùng leân !
Vieät, Thaùi, Meøo, Meân, Laøo, Möôøng,
Maõ Lai, Papu, Taày, Ngaùi,
Chaøm, Philippine
Haõy ñöùng leân !
Maùu soâi nhö soùng coàn, doøng soáng Ñaùy
!
Naéng hun ñuùc thaønh vaên minh theùp
Röûa thuø cha, môû ngaøy chaùu con !
Coõi Ñoâng AÙ moät khoái vuoâng troøn muoân ngaøn naêm !
Ñoù laø vieãn töôïng nieân kyû 2,000 cuûa chuùng ta:
Ñaïi Nam Haûi Coäng Hoøa Lieân Bang. Coäng hoøa lieân bang ñoù cuûa chaùu con
ta, nhöõng ngöôøi ñöôïc hoaøn toaøn giaûi phoùng ñeå ñi vaøo theá giôùi ñaïi
ñoàng qua toå chöùc nhaân chuûng thoáng nhaát Ñoâng Nam AÙ.
Saùu: Coù ngöôøi cho raèng töø ngaøn xöa daân toäc Taøu töùc noùi Hoa
ñaõ chinh phuïc caùc daân toäc Ñoâng Nam AÙ caû veà theå xaùc laãn tinh thaàn. Coù nghóa laø caùc daân toäc Ñoâng Nam AÙ ñaõ hoaøn toaøn lai
gioáng. Ñoù laø ñieàu cöïc kyø sai nhaàm. Hoïc
giaû Bình Nguyeân Loäc giuùp
chuùng ta chöùng minh baèng khoa hoïc. Khoa hoïc ôû ñaây laø
caùch ñoái chieáu chæ soá soï (craânologie) giöõa caùc chuûng toäc AÙ Chaâu qua
cuoán Eùtat actuel de la craânologie
indochinoise (tình traïng hieän nay veà khoa soï-hoïc Ñoâng Döông) cuûa caùc
baùc só P. Huard, F. Saudrin, Nguyeãn Xuaân Nguyeân vaø Nguyeãn Vaên Ñöùc (Haø
noäi 1938). Caùc baùc só keå treân hôïp taùc vôùi caùc nhoùm
nghieân cöùu khaùc ngoaøi Ñoâng Döông ra coøn ñeà caäp tôùi caùc daân toäc töø
Taây Baù Lôïi AÙ tôùi ñaûo Taân-ghi-neâ. Hoï ñaõ ño vaø nghieân cöùu
haèng vaïn soï ngöôøi ñeå ñi tôùi caùc keát quûa döôùi ñaây:
Chæ soá Soï cuûa ngöôøi Vieät:
Ngöôøi Baéc Vieät 82,49
Ngöôøi
Trung Vieät 82,14
Ngöôøi
Trung Bình 82,13
Chæ soá soï cuûa ngöôøi Thaùi Lan,
Laøo, Thaùi Baéc Vieät, Thoå, Nuøng:
Laøo
toång quaùt 83,87
Thaùi Lan 82,58
Thaùi Baéc Vieät 82,84
Thoå Laïng Sôn 81,82
Loø Loâ 80,20
Nuøng 81,78
Trung bình 82,25
Chæ soá soï cuûa ngöôøi Cao Mieân:
Trung
Bình 83,28
Chæ soá soï ngöôøi Hoa:
Ngöôøi
coå Trung Hoa (cam tuùc) 75,70
Dung löôïng soï ngöôøi Vieät 1341,48
Dung löôïng soï ngöôøi Hoa 1440
Qua
caùc con soá treân ñaây ta coù theå keát luaän:
(1) Soï cuûa caùc daân toäc
Ñoâng Nam AÙ gioáng nhau khoâng caùch bieät nhau quùa xa:
Thaáp
nhaát 81,00; Cao nhaát 83,28
(2) Soï cuûa caùc daân toäc Ñoâng Nam AÙ khaùc xa vôùi
soï
cuûa chuûng toäc Haùn töùc Trung
Hoa. Haùn 75,70; Ñoâng Nam AÙ 83,28 (cao nhaát)
Vì vaäy:
Maùu
Roàng Tieân pha vôùi traêm doøng gioáng
Cuøng
goác xöa ñaát cuõ vaên hoùa Moân
Ñöùng leân anh em noøi ! Ñöùng
leân phuïc toå hoàn !
5.7. Tieáng Goïi U-Hoàn
Ta run leân khi cuøng anh em ñöùng leân ñoøi phuïc laïi toå
hoàn. Vaø ta seõ ngheïn thôû khi nghe Thaùi Dòch ñöùng leân goïi U-hoàn, nhöõng
u hoàn linh thieâng töø muoân nghìn ñôøi vaø nhöõng u hoàn ngaïo ngheã cuûa
töông lai ñang löõng thöõng tieán tôùi cuøng noùi gioáng, cuøng chaùu con, qua
baøi “Chính Khí Vieät”:
Moät ngaøy laïnh nöôùc ngöôøi khoâng tri kyû,
Ta voã aùn heùt thaønh ca chính khí.
Ñoâng theâ theâ nhö gioù thoåi u hoàn
Thaáu buoät taän loøng ngöôøi
trong coát tuûy.
Loøng soáng cheát, buoàn vui böøng noåi daäy
Thoaét laêm le nhö duïc ngöôøi choïn laáy
Naêm nghìn naêm laøn maùu beùn daït daøo
Soùng lôùp lôùp röôïu ba tuaàn
thuôû aáy.
Tieáng vang vang nhö thaàn keáu
quûy heùt.
Trôøi ngaäp ngaäp nhö quaân khieâu töôùng theùt,
Goïi quùa khöù, vò lai, nhöõng u hoàn
Muoân ngaøn ñôøi linh thieâng
khoâng soáng cheát.
Muoân ngaøn ñôøi linh thieâng
khoâng soáng cheát.
Nöôùc Meâ Linh traêng thu coøn
vaèng vaëc,
Soâng Baïch Ñaèng soùng voã
thuyeàn caéc caéc.
Non chi Laêng gioù cuoán röøng cung ñao,
Ñoàng Ñoáng Ña xöông ngöôøi phôi
man maùc.
Buoåi Saùt Thaùt chaøm vai theà ñaàu maát,
Ngaøy Bình Ngoâ noåi côø khoâng khuaát taát,
Khi Caàn Vöông nhoå maët luõ gian huøng,
Luùc cöùu quoác voøng boân lao
uaát uaát.
Thaø laøm ma nöôùc
Ñaàu chaúng coøn quyeát khoâng ñöông caét toùc,
Löûa ñoát mình khoâng phuï nôï non soâng,
Daây thaét coå cho troøn trung
xaõ taéc.
Daây thaét coå cho troøn trung
xaõ taéc.
Muoân ngaøn ñôøi linh thieâng khoâng soáng cheát,
Nhöõng trung hoàn, xöa, nay, mai oanh lieät,
Môû nguoàn soáng xöa, nay, mai nöôùc noøi,
Muoân ngaøn ñôøi daït daøo chính
khí Vieät.
Chính khí Vieät suoát ñaát trôøi baøng baïc,
Chính khí Vieät trong maùu ngöôøi Hoàng Laïc
Gioù theâ theâ quaát daäy hoàn phuïc höng
Göôm vaïn thaéng cöùu nöôùc noøi
gieát giaëc.
Chính khí Vieät laø hoàn göôm vaïn thaéng,
Saét toâi vôùi maùu ñaøo hun
löûa noùng.
Vaø Ñaïi Vieät muoân naêm ! Caû
toaøn daân
Vöôït ñau nhuïc leân soáng coøn
huøng traùng.
Vöôït ñau nhuïc leân soáng coøn
huøng traùng.
Lieãu Chaâu, muøa ñoâng 1942.
Qua baøi thô treân, Thaùi Dòch
ñaõ töø Huyeàn Söû ñi vaøo lòch söû daân toäc thuoäc chi Hoàng Laïc.
Chính khí Vieät trong maùu ngöôøi Hoàng Laïc
Gioù theâ theâ quaát daäy hoàn phuïc höng
Göôm vaïn thaéng cöùu nöôùc noøi
gieát giaëc.
Cuõng taïi Lieãu Chaâu vaøo naêm
1942 Thaùi Dòch ñaõ raát vui möøng khi khaùm phaù ñöôïc trieát lyù Roàng Tieân
qua tinh thaàn vaïn thaéng cuûa Ñinh Tieân Hoaøng. Vaø Thaùi
Dòch raát töï haøo veà söï khaùm phaù cuûa mình. OÂng ñaõ vieát:
Loøng trong traéng nhö vaàng trôøi cao saùng,
Ñöùc uy nghi tieân caùch khaùc
ai thöôøng.
Tình yeâu thöông nhöõng ngayø thieân meänh sôùm
Vì gioáng noøi truùt laïi chaúng
tô vöông.
Veát phaán ñaáu nhö roàng bay tuyeät caéng
Taøi thao löôïc caùi theá coù ai ñöông;
Löôõi göôm theà quyeát môû ñöôøng vaïn thaéng
Goàm moät nhaø traêm gioáng Vieät Kinh Döông …
Roài chaøng thieáu nieân 21 tuoåi ñoù ñaõ “huù hoàn
höông” khi keát luaän, laøm ngöôøi ñoïc xaây xaùm maët maøy:
Chaøng theát röôïu môû tôø buoâng buùt söû,
Töï haøo mình, mình haùt laïi mình thöông,
Raèng nghìn tröôùc, nghìn sau, nghìn naêm nöõa
Coù ai cuøng Thaùi Dòch huù hoàn
höông?
***
Trong Huaán caùo (chu tri luïc 4) Thaùi Dòch
ñaõ minh ñònh:
(1) Trung Taâm phaùt ñoäng cuûa
lòch söû laø Caùch Maïng Daân Toäc.
(2) Caùc cuoäc ñaáu tranh cuûa ta laø moät phoøng tuyeán
khoâng di dòch ñöôïc ñeå baûo veä gioït maùu cuoái cuøng Vieät.
(3) Caû moät Lòch Söû Tieåu Vieät 5000 naêm laø gaéng
söùc khoâng döùt ñeå taùi kieán noøi Ñaïi Vieät vaø vaên hoùa Vieâm.
(4) Caû moät Lòch Söû 5000 naêm laø moät tieåu vaän
ñoäng cuûa lyù taéc Totem Tieân Roàng trong ñaïi vaän ñoäng.
Theo Thaùi Dòch: 3 neàn vaên hoùa Taøu, Aán, Vieät dung
hoøa vôùi nhau töø ñôøi An Döông Vöông vaø Trieäu Ñaø. Nhöng vì söï xaâm laêng
cuûa Haùn toäc cho neân söï dung hoøa vaên hoùa Taøu, Vieät gaëp trôû ngaïi,
khoù khaên. Do ñoù lòch söû noøi Vieät ñaõ phaûi traûi qua boán thôøi kyø dieãn
bieán:
(1) Thôøi kyø cöï tuyeät töø Hoàng Baøng tôùi Tröng
Vöông.
(2) Thôøi kyø dung hoøa laø ñôøi Khuùc (vôùi cheá ñoä
töï trò Tieát ñoä söù)
(3) Thôøi kyø phaûn tænh laø ñôøi Ngoâ vôùi cheá ñoä töï
trò vaø 12 Söù quaân.
(4) Thôøi saùng taïo laø ñôøi Vaïn Thaéng (Ñinh). Ñoù laø thôøi kyø noåi daäy cuûa Giai-Taàng-Ñaùy raát trung kieân,
coù hoa lau laøm hieäu. Giai-Taàng-Ñaùy naøy ñaõ hoaøn
thaønh söù maïng cuûa gioáng noøi vaø laøm chuû thôøi ñaïi môùi.
Chính vì vaäy Thaùi Dòch ñaõ hoâ lôùn:
Chính khí Vieät laø hoàn göôm Vaïn Thaéng
Saét toâ vôùi maùu ñaøo hun löûa noùng
Vaø Ñaïi Vieät muoân naêm ! Caû
toaøn daân
Vöôït ñau nhuïc leân soáng coøn huøng traùng
!
Thaùi Dòch raát tin töôûng ôû tinh thaàn caùch maïng vaïn thaéng
cuûa ñaùy-taàng daân toäc. Thaùi Dòch caét nghóa:
Vaïn thaéng nghóa laø:
(1) Thaéng hôn ngaøn naêm ñoâ hoä vaø ñoàng hoùa, laäp
neân moät neàn taûng cuûa cuoäc ñoäc laäp vaø toàn chuûng.
(2) Thaéng taát caû caùc cuoäc thaát baïi treân ñaáu
tranh cuõ, laäp neân xuaát phaùt ñieåm cuûa cuoäc thaéng lôïi mai sau baûo veä
cho noøi gioáng.
(3) Thaéng taát caû caùc cuoäc thoûa hieäp, dung hoøa
vaø phaûn tænh khoâng trieät ñeå.
(4) Thaéng taát caû töï trò, ñeå laäp neân doøng doõi
cuûa moät vaên minh môùi daân toäc.
(5) Thaéng taát caû moïi chia reõ vaø caét cöù beân
trong ñeå laäp neân cuoäc thoáng nhaát.
(6) Thaéng taùt caû caùc tính öôn heøn vaø quïi luïy
cuûa maët taàng, ñeå laäp neân thoùi quen cuûa tranh ñaáu.
(7) Thaéng taát caû caùc söï töï trò vaø phaân hoùa
trong traän doanh tranh ñaáu laø thôøi tranh baù ñoà vöông vaø quaân phieät
cuõ, ñeå laäp neân neàn moùng daân baûn bình daân chính trò.
Töø tinh thaàn vaïn thaéng keå treân, Thaùi Dòch Lyù
Ñoâng A ñaõ nhaän ñònh veà thôøi kyø Ñinh, Lyù, Traàn nhö sau:
(1) Söï thaát baïi treân caù tính vaø baát chính trò ( impolitique) cuûa Ñinh Tieân Hoaøng chæ laø thaát baïi cho
caù nhaân vaø gia ñình.
(2) Cuoäc vaên trò bao giôø cuõng caàn yeáu, ñi sau
cuoäc vuõ löôïc. Nhöng maø neàn taûng cuûa noøi Vieät vaïn
thaéng ñaõ chaéc chaén thaønh laäp ñeå phaùt huy ra nhöõng vinh döï Lyù -
Traàn.
(3) Söï taùi kieán cuûa Ñaïi Vieät chính laø söï taùi
kieán cuûa thôøi ñaïi vaïn thaéng treân moät neàn taûng vôùi caùc ñieàu kieän
khoaùng tröông vaø phaùt trieån hôn. Nhöng caùi tinh thaàn
coát caùn phaûi chaêng vaãn laø vaïn thaéng?
(Qua ñoaïn vaên treân ñaây Thaùi Dòch muoán aùm chæ: do
tinh thaàn vaïn thaéng saùng taïo cuûa Ñinh Tieân Hoaøng, nhaø Lyù vaø nhaø Traàn ñaõ kieán thieát non soâng
Ñaïi Vieät, ñem laïi vinh quang cho gioáng noøi vaø ñeå laïi vinh döï ngaøn
ñôøi cho con chaùu).
Vôùi caùi nhìn Vaïn Thaéng ñaày saùng taïo, hoaøn toaøn
töï laäp vaø loàng loäng töï cöôøng, Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A ñaõ soi saùng lòch
söû qua moät soá dieãn bieán vôùi moät soá nhaän ñònh saâu saéc döôùi ñaây:
* Cuoäc
Chieán Tranh Lyù Toáng: ñoù laø söï xung ñoät giöõa hai theå
cheá: daân baûn cuûa Vieät toäc vaø ñeá quoác cuûa Hoa toäc. Roát
cuïc, theå cheá daân baûn vaø daân chuû ñaõ thaéng.
Thaùi
Dòch phaân taùch nhö sau: Xaõ hoäi nhaø Toáng ñang ñi vaøo con ñöôøng tö baûn
chuû nghóa. Trong khi ñoù taïi noâng thoân, neân kinh teá
noâng nghieäp bò luõng ñoaïn bôûi ñòa chuû thuoäc giôùi quan lieâu, neân xaõ
hoäi Hoa toäc bò phaân hoùa cuøng cöïc. Vöông An Thaïch quyeát ñònh söûa
ñoåi tình traïng naøy: taäp trung quyeàn haønh vaøo chính phuû trung öông nghóa
laø ñem kinh teá quoác daân leä thuoäc vaøo Chính Phuû, ñoàng thôøi y ñem chính
trò doàn vaøo höôùng xaâm laêng daân toäc Vieät baèng caùch caám chôï, ngaên
soâng vuøng bieân giôùi Quaûng Taây vaø aên cöôùp moû vaøng Quaûng Nguyeân taïi
Cao Baèng, Laïng Sôn.
Nhaø
Lyù ñaõ tuyeân ngoân khai chieán, choáng xaâm löôïc qua baøi thô:
Tieät nhieân ñònh phaän taïi thieân thö
Nhö haø nghòch loã lai xaâm phaïm
Nhöõ ñaúng haønh khan thuû baïi hö
Dòch:
Non soâng
Ñaõ ñònh raønh raønh ôû saùch trôøi
Quaân giaëc côù sao xaâm phaïm tôùi
Roài ñaây mi seõ bò tôi bôøi.
Vaø thay vì chôø ñôïi giaëc
tôùi, Lyù Thöôøng Kieät ñaõ ñem quaân aøo aït taán coâng ba chaâu Ung, Khaâm
vaø Lieâm cuûa Taøu.
Thaùi
Dòch nhaän ñònh nhö sau: “Caùc traän Ung, Khaâm, Lieâm cuûa Lyù Thöôøng Kieät
caàn phaûi ñöôïc cho vaøo chieán söû vaø phaùt huy heát giaù trò cuûa noù ra,
trong khi chuùng ta phaûi ca ngôïi tinh thaàn phaûn ñeá cuûa daân toäc. Caùi kinh nghieäm treân quaân söï hoïc laø “Laáy Coâng Laøm Thuû”
ôû cuoäc chieán tranh naøy. Mong caùc nhaø chieán löôït Vieät veà sau
ñöøng queân” (
* Cuoäc Khaùng Nguyeân Ñôøi Nhaø Traàn: Ñôøi Nhaø Traàn, khaùc
ñôøi Nhaø Lyù, daân toäc ta ñaõ bò xaâm laêng tröïc tieáp. Thay
vì “laáy coâng laøm thuû”, daân toäc ta ñaõ tröôøng kyø khaùng chieán.
Lyù Ñoâng A phaân taùch cuoäc khaùng nguyeân cuûa ta döôùi nhôõn quan chính trò
vaø quaân söï döôùi ñaây:
Tröôùc heát, oâng tìm hieåu chieán löôïc cuûa Quaân Nguyeân döôùi
söï laõnh ñaïo cuûa Hoát Taát Lieät. Ñoù laø chieán
löôïc cuûa daân du muïc hieáu chieán. Hoï duøng kî binh
ñaùnh chôùp nhoaùng, raát mau leï neân taát caû ñoà trang bò ñeàu raát nheï
nhaøng. Tröôùc khi xaâm chieám nöôùc naøo hoï ñaõ khai trieån löôùi
giaùn ñieäp suoát nöôùc vaø ñaõ khai trieån tình baùo quaân söï, xong xuoâi hoï
môùi quy ñònh moät keá hoaïch taùc chieán nhaém muïc tieâu tieâu dieät naêng
löïc chính trò, kinh teá vaø vaên hoùa, quaân söï suoát maët. Thaùi Dòch goïi chieán löôïc ñoù laø toaøn dieän chieán vaø quoác
löôïc chieán.
Quaân
Nguyeân vôùi ñoaøn quaân 10 trieäu ñaõ chinh phuïc noøi Haùn laøm tay sai, laáy ñoù laøm caên cöù ñòa toác quaân sang taän
Arabie, Perse, Sibeùrie,
Daân toäc Vieät coù gì ñaëc bieät maø ñaït ñöôïc thaønh quûa cöïc
kyø huy hoaøng ñoù? Thaùi Dòch ñaõ ñöa ra phaân taùch döôùi ñaây:
(1) Xaõ hoäi ta töø ñôøi Lyù sang ñôøi Traàn ñaõ ñöôïc
toå chöùc vöõng maïnh, hôïp vôùi nhaân baûn troïn veïn töø vaät chaát tôùi tinh
thaàn, töø gia ñình, gia toäc, toâng toäc tôùi quoác gia daân toäc.
(2) Töø ñôøi Lyù, nhaân daân ta ñöôïc höôûng quaân ñieàn
ñoàng ñeàu, bình ñaúng treân taøi saûn vaø töï do treân höôûng duïng.
(3) Tinh hoa tam giaùo Nho, Laõo, Phaät ñaõ thaám nhuaàn
vaø thoáng nhaát trong nhaân gian. Chöõ noâm ñôøi nhaø Traàn
ñaõ taêng tröôûng tinh thaàn ñoäc laäp cuûa daân toäc ta.
(4) Chính trò daân baûn laáy daân laøm goác ñöa vua quan
tôùi saùt nhaân daân. Maëc daàu nhaø Traàn ñaõ taäp trung quyeàn vaøo trung öông, nhöng
daân chuùng vaãn ñöôïc tham khaûo yù kieán vì hoï coù töï do aên noùi.
(5) Söï giaùo duïc qua vaên hoïc luoân luoân ñi vôùi söï
giaûng cöùu veà vuõ bò vaø song song vôùi söï phaùt trieån noâng thoân vaø ngö
nghieäp; taát caû ñaõ gaây döïng vaø thoáng nhaát daân toäc thaønh moät löïc
löôïng raát lôùn lao.
(6) Löïc löôïng ñoù ñöôïc phaùt khôûi qua hoäi nghò
Phuùc Xaù giöõa caùc tröôûng laõo thay maët con chaùu taùn thaønh vaø uûng hoä
quyeát nghò cuûa nhaø vua, laøm thaønh toái cao quoác saùch. Quoác
saùch ñoù laø khaùng chieán. Quoác saùch ñoù thoáng
nhaát yù chí cuûa toaøn daân neân quoác gia khoâng bò chia ra naêm beø baûy
moái.
(7) Ñeå ñoái phoù vôùi chieán löôïc xaâm laêng cuûa
ñoaøn kî binh hieáu chieán di chuyeån vaø ñaùnh chôùp mau, daân toäc ta ñaõ ñöa
ra chieán löôïc khaùng chieán laâu daøi (trì cöûu chieán) phoái hôïp vôùi du
kích chieán, tieâu hao chieán, laáy toaøn daân laøm cô sôû ñoäng vieân. Ñoäng
vieân baèng veø vaø baèng hòch, ñoäng vieân baèng boå sung quaân ñoäi, chieâu
moä töôùng taøi, toå chöùc daân chuùng, ñoäng vieân baèng taäp trung vaät löïc
veà caùc giaûi ñaát döï truø laøm an toaøn khu ñeå yeåm trôï cho khaùng chieán laâu daøi.
(8) Söï aân xaù caùc toäi phaïm vaø söï thu dung caùc phaàn töû baát ñaéc chí laø moät ñaû kích raát
lôùn lao ñoái vôùi aâm möu cuûa giaëc Nguyeân ñònh laáy Traàn ích Taéc laøm
chính phuû buø nhìn.
(9) Vieäc trung laäp hoùa nöôùc Chaøm, qua cuoäc hoân
nhaân cuûa coâng chuùa Huyeàn Traân vôùi vua Chaøm, ñaõ laøm yeân oån phía sau
löng, ngaên chaën quaân Nguyeân vaø môû roäng theâm bôø coõi veà phöông Nam.
Noùi
toùm laïi, qua caùi nhìn cuûa Thaùi Dòch daân toäc ta ñaõ thaønh coâng röïc rôõ
trong cuoäc khaùng chieán choáng quaân Nguyeân vì ba lyù do döôùi ñaây:
· Daân
toäc Vieät, qua hôn 2 theá kyû ñoäc laäp vaø saùng taïo ñaõ cöïc kyø tröôûng
thaønh trong toå chöùc chính trò, kinh teá, vaø vaên hoùa, laáy daân laøm goác.
· Quoác
saùch khaùng chieán cuõng töø chính trò daân baûn naûy nôû ra. Noù coù tính chaát laâu daøi ñeå baûo ñaûm cho chính trò daân baûn.
· Ñeå
yeåm trôï laâu daøi cho quoác saùch tröôøng kyø khaùng chieán, nhaø Traàn ñaõ
thieát laäp khu an toaøn ñeå xaây döïng kinh teá noâng
thoân.
Ngoaøi ra ba yeáu toá treân ñaây nhaø Traàn ñaõ thoáng
nhaát cuoäc khaùng chieán qua caùc thieân taøi quaân söï, trong ñoù Traàn Höng
Ñaïo ñöôïc coi nhö Tam Quaân Toång Tö Leänh, Traàn Quang Khaûi ví nhö Luïc
Quaân Tö Leänh vaø Traàn Nhaät Duaät vôùi Traàn Quoác Toaûn ví nhö du kích tö
leänh. Ñoù laø nhöõng lyù do thaéng giaëc cuûa daân toäc Ñaïi Vieät.
* Cuoäc Daân Toäc Caùch Maïng Cuûa Leâ Thaùi Toå. Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A nhaän ñònh: “Cuoäc
caùch maïng daân toäc hoài theá kyû thöù 15 phaùt ñoäng bôûi Leâ Thaùi Toå
döôùi boái caûnh thoáng trò cuûa nhaø Minh ñaõ xöùng ñaùng laøm moät khuoân
khoå troïn veïn treân moïi maët vaø moïi nguyeân taéc cuûa daân toäc caùch
maïng”. OÂng ñaõ phaân taùch tình hình ñòch vaø ta nhö sau:
(1) Nhaø Minh laø cheá ñoä 100%
Phaùt-xít.
Hoï sang nöôùc ta ñeå laøm roõ boä maët ñeá quoác thöïc daân Phaùt-xít toái
haéc aùm, toái phong kieán.
(2) Chính phuû trung öông cuûa hoï goàm ba thaønh phaàn
chuû löïc: quaân söï (Ñoâ chæ huy söù), tö phaùp (AÙn saùt söù) vaø daân toäc
(Boá chính söù). Toå chöùc tam ñaàu cheá ñoù taäp trung quyeàn
ñieàu khieån döôùi ñaàu quaân söï (Ñoâ chæ huy söù).
(3) Chuùng taäp trung quaân söï ñeå thu veùt ngöôøi,
vaät, tieàn vaø caùc loaïi chuyeân vieân kyõ thuaät: töø coâng nhaân tôùi noâng
daân, töø quan nha tôùi nhaø buoân, töø taêng giôùi tôùi ñaïo giôùi, tôùi caû
caùc thaøy boùi, taát caû taïo thaønh nhöõng goïng kìm saét noùng eùp ngöôøi
Vieät ñeå tieâu dieät vaø ñoàng hoùa ngöôøi Vieät chuùng ta, eùp ngöôøi Vieät
maëc aùo Taøu, noùi tieáng Taøu, caét toùc, ñeå raêng traéng vaøbaét caùc nhaân
taøi Vieät (Leâ Taéc laøm quyeån Annam Chí Löôïc, Nguyeãn Vaên An xaây thaønh
Baéc Kinh) thu heát saùch vôû,vaên hoùa phaåm, quùy vaät cuûa ngöôøi Vieät Nam
ñem veà Taøu duøng hoaëc huûy ñi, baét ngöôøi Vieät laøm lao coâng nhoïc nhaèn
vaø nguy hieåm (moø trai ñaùy bieån, keùo goã treân röøng, saên teâ giaùc treân
nuùi).
Thaùi
Dòch ñaõ ñaët thaønh caâu hoûi: “Döôùi söï khoáng cheá caùc maët ngaët ngheøo
nhö vaäy thì hieäu trieäu daân chuùng vaø lieân laïc caùch maïng nhö theá naøo?
Vôùi söï kieåm tra trieät ñeå cuûa ñòch nhö vaäy, toå chöùc caùch maïng cuûa ta
phaûi theá naøo?”. OÂng ñaõ phaân tích giaûi ñaùp nhö
sau:
(1) Leâ Lôïi laø moät anh huøng thaûo daõ, khi ñöôïc duï
ra laøm quan, ñaõ öôõn ngöïc oai huøng traû lôøi: Ñaïi tröôïng phu sinh ra ôû
ñôøi, laäp coâng lôùn, cöùu naïn lôùn ñeå tieáng thôm nghìn ñôøi, haù ñeå cho
ngöôøi khaùc sai khieán mình sao?
(2) Leâ Lôïi ñaõ xöû duïng Saám, ræ tai
tuyeân truyeàn dö luaän, daãn khôûi loøng töï tín trong khaép daân gian. Töø
cuoäc tuyeân truyeàn ræ tai naøy, daân gian ñi tìm
hieåu ngöôøi laõnh tuï cuûa mình. Hoï ñaõ töï thaønh laäp
moät maët traän voâ hình, lieân laïc vôùi nhau, chôø thôøi cô thuaän tieän môû
côø leân cöùu nöôùc.
(3) Caên cöù ñòa cuûa laõnh tuï Leâ Lôïi laø thaønh Luïc
Hoa vaø traïi Lam Sôn, nôi kho taøng cuûa vuõ löïc vaø caùn boä. Caên cöù ñòa naøy cuõng laø caên cöù hoài sinh cuûa daân toäc.
Töø nôi ñaây chieán löôïc ñòa lyù (geùo-strateùgie) ñöôïc
vaïch ra baèng hình theá tam giaùc Luïc Hoa - Hoøa Bình - Taûn Vieân Sôn, nôi
chuû löïc cuûa vuõ löïc. Daân chuùng töøng löôït ñöôïc huy ñoäng, taát
caû taøi naêng vaø söùc löïc ñöôïc goùp söùc boå sung, taát caû trong möôøi
naêm trôøi lieân tuïc tranh ñaáu caùch maïng cho daân toäc.
(4) Leâ Lôïi ñaõ ly giaùn ngöôøi
Chaøm vôùi ngöôøi Taøu vaø mua chuoäc söï trung laäp cuûa hoï. Tuy vaäy ban
tham möu toái cao cuûa Leâ Lôïi ñaõ yù thöùc ñöôïc raèng trong cuoäc caùch
maïng daân toäc, söï giuùp ñôõ cuûa ngöôøi ngoaøi chæ laø phuï thuoäc. Söï huy ñoäng ñöôïc söùc löïc vaø tinh thaàn cuûa toaøn daân roùt
caû vaøo vuõ löïc ñaáu tranh môùi laø ñieàu kieän coát caùn. Vaø söï phoái hôïp ñöôïc vuõ löïc caùch maïng ñeå trôû thaønh vuõ
löïc cuûa daân chuùng môùi phaùt trieån noåi cuoäc caùch maïng daân toäc.
(5) Vì bò bao vaây quùa chaët cheõ bôûi quaân giaëc neân
ban Tham Möu cuûa Leâ Lôïi quyeát ñònh chính saùch töï löïc caùnh sinh, soáng
töï tuùc vaø phaùt trieån baèng chieán thuaät ræ tai vaø bí maät toå chöùc.
* Thieân Taøi Saùng Taïo: Nguyeãn Hueä.
Thaùi Dòch khi nghieân cöùu veà Quang Trung ñaõ tieác haän khi thieân
taøi naøy cheát yeåu.
(1) Veà thôøi theá, Thaùi Dòch vieát: Cuoäc Nam Baéc phaân tranh giöõa Trònh vaø
Nguyeãn ñaõ xaây döïng leân giai taàng quùy toäc laøm cho xaõ hoäi bò ñoài baïi
vaø töø ñoù sinh ra caùc giai caáp. Chính luùc ñoù anh em
Taây Sôn xuaát hieän vôùi thieân taøi xuaát chuùng Quang Trung. Nguyeãn
Hueä coù nhöõng saùng kieán ñoät khôûi ñi tröôùc theá kyû 100 naêm neân daân
chuùng chöa theo kòp.
(2) Veà quaân söï, Nguyeãn Hueä laø moät nhaø chieán thuaät kyø taøi
vôùi:
- Traän Ñoáng Ña, ñaùnh baïi hôn 10 vaïn quaân Thanh qua
chieán thuaät choïc thuûng giöõa maët traän ñòch, phoái hôïp vôùi tuyeân
truyeàn ñòch vaän laøm ñòch hoang mang.
- Traän Gia Ñònh:
tieâu dieät 10 vaïn quaân Xieâm baèng chieán thuaät ñaïi bao vaây phoái
hôïp vôùi tieåu bao vaây.
- Traän Qui Nhôn: Ñaùnh ñaïi baïi quaân Phaùp vôùi Gia
Long qua chieán thuaät nghi binh ñaùnh hoûa coâng, tieâu dieät toaøn boä ñòch
quaân treân boä cuõng nhö treân bieån.
(3) Veà chính trò, Quang Trung coù keá hoaïch 10 naêm, nhaèm muïc tieâu toå
chöùc daân chuùng, caûi toå quaân ñoäi, chænh lyù kinh teá. Thôøi
ñoù chöa coù quoác gia naøo coù keá hoaïch chính trò daøi haïn nhö vaäy.
Neáu keá hoaïch ñoù ñöôïc thöïc hieän nöôùc ta seõ phoàn
thònh vaø giaàu maïnh hôn Nhaät Baûn tröôùc thôøi kyø Duy Taân.
(4) Nhöng Quang Trung boãng cheát yeåu. Thaùi Dòch nhìn keá hoaïch 10
naêm ñoù vaø nhaän ñònh nhö sau:
a/ Keá hoaïch quoác gia bò tieát
loä quùa sôùm.
b/ Caùn boä ñaøo taïo khoâng kòp.
Maëc daàu vaäy Thaùi Dòch nhìn nhaän laø thieân taøi Quang Trung ñaõ coù moät
khoa hoïc kieâm ngheä thuaät veà quaân söï cuûa theá kyû 20, raát hôïp vôùi
cheá ñoä toaøn dieän chieán tranh vôùi chieán thuaät chôùp nhoaùng. Veà phöông
dieän chính trò, Thaùi Dòch nhaän ñònh raèng Quang Trung laø ngöôøi cuûa theá
kyû 20 raát saùng suoát trong vieäc thieát laäp keá hoaïch daøi haïn 10 naêm
cho quoác gia daân toäc.
* Phan Saøo
Chuùng
ta ñaõ bieát söï lieân heä giöõa caäu thieáu nieân Nguyeãn Höõu Thanh vôùi chí
só Phan Saøo Nam taïi Beán Ngöï naêm 1936 nhaân dòp teá Nam Giao. Cuï Phan laø
ngöôøi tieân khôûi höôùng daãn caäu Thanh ñi vaøo laäp tröôøng daân toäc vôùi
caâu: “Daân chaúng duy taâm, daân chaúng duy vaät, daân chæ Duy Daân.” Laäp
tröôøng ñoù ñöôïc ñuùc keát ngaén goïn baèng boán chöõ “Cöùu Quoác Toàn Chuûng”
vieát ñaèng sau böùc aûnh cuï taëng cho caäu Thanh ñeå laøm “giaáy thoâng
haønh” khi caäu caàn tieáp xuùc vôùi caùc nhaø caùch maïng chaân chính khaùc.
Vì
vaäy, trong huaán caùo Chu Tri Luïc 4, Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A ñaõ vieát: “Phan
Saøo Nam laø choát khoùa noái lieàn lòch söû töø 1865 tôùi 1940 cuûa nöôùc
Vieät maø ñòa vò danh döï laøm toái cao laõnh tuï cuûa caùch maïng Vieät raát
xöùng ñaùng.”
Thaùi
Dòch ñaõ phaân tích vaø khai trieån yù nghó treân nhö sau:
(1) Thôøi ñaïi Phan Saøo
(2) Chính vì vaäy, töø giai taàng trung kieân ngöôøi
caùch maïng chaân chính phaûi theå nghieäm lòch söû vaên hoùa cuûa daân toäc
baèng caùch tu döôõng tính tình, tu döôõng nhaân caùch, giöõ vöõng laäp tröôøng
daân toäc ñeå töø ñoù hoøa hôïp laäp tröôøng rieâng caù nhaân, nhaäp vaøo laäp
tröôøng chung daân toäc.
(3) Phan Saøo
(4) Caùc chuû tröông daân toäc taûn maùt trong caùc boä
saùch “Löu Caàu Huyeát Leä Taâm Thö”. “Haûi Ngoaïi Huyeát Thö”, “Vieät Daân
Toäc Vaên Minh Khôûi Ñieåm Söû”, “Phaùp Vieät Ñeà Hueà”, vì khoâng coù ngöôøi
giaûi thích cho roõ raøng, neân coù keû vì tö lôïi vaø tö kieán ñaõ phao
truyeàn vaø vu haõm cho cuï nhieàu ñieàu aùm muoäi.
(5) Rieâng quyeån “Vieät Daân Toäc Vaên Minh Khôûi Ñieåm
Söû” caàn ñöôïc ta tìm hieåu, vì ñoù laø hoaøi baõo cuûa cuï. Vaên minh daân toäc laø phöông thöùc soáng ñaëc thuø cuûa daân toäc
vôùi oùc töï cöôøng, trí saùng taïo, oùc tu döôõng luoân luoân tranh ñaáu cho
söï ñoäc laäp soáng coøn cuûa noøi gioáng. Nhöng khôûi
ñieåm cuûa neàn vaên minh daân toäc ñoù baét ñaàu töø ñaâu? Daân toäc ta
töø muoân naêm ñaõ coù neàn vaên hoùa Moân, vaên hoùa Hoøa Bình,vaên hoùa Roàng Tieân. Vì vaäy, töø muoân ngaøn ñôøi, daân
toäc Vieät vaãn soáng, coøn, noái, tieán, hoùa, vaãn soáng trong yeâu thöông
vôùi ngöôøi thaân, vaãn ñoå moà hoâi ñeå taïo döïng vaên minh, vaãn ñoå maùu
ñeå baûo veä ñaát ñai, baûo veä gioáng noøi. Cuoäc vaên minh
ñoù khoâng döùt trong tieán hoùa vaø noù laø khôûi ñieåm cuûa caùch maïng daân
toäc Vieät.
(6) Ngoaøi cuoán “Vieät daân toäc vaên minh khôûi ñieåm
söû” ta caàn tìm hieåu quyeån “Phaùp Vieät Ñeà Hueà” cuûa cuï. Ñoïc quyeån
naøy, Thaùi Dòch löu yù chuùng ta veà noãi khoå taâm cuûa cuï Phan: bò giam caàm nhöng
vôùi hoaøi baõo laøm caùch maïng daân toäc, ngöôøi chí só maëc daàu troïng
tuoåi, vaãn muoán coáng hieán tö töôûng cuûa mình cho haäu theá. Cuï ñaønh duøng möu keá “neùm gaïch daáu ngoïc” (töø ngöõ cuûa
Thaùi Dòch). Möu keá naøy laø moät trong 36 möu keá
cuûa ngöôøi AÙ Ñoâng. Trong Kinh Thi coù caâu:
Ñaàu ngaõ dó moäc qua
Baùo chi dó quyønh dao
Phi
baùo daõ
Vónh dó
vi haûo.
Nghóa laø:
Neùm
cho ta moät traùi ñu ñuû
Ta neùm
laïi ngoïc quyønh dao
Tuy söï
baùo ñeàn khoâng xöùng ñaùng
Nhöng chaúng vì theá maø tình
thöông maát ñi.
Töø boán caâu thô ñoù, thieân
haï ñoåi thaønh möu keá “Phao baùc daãn ngoïc”. Nghóa ñen laø neùm hoøn ngoùi
ñeå thu veà hoøn ngoïc. “Neùm hoøn ngoùi” laø lôïi
duïng nhöôïc ñieåm tham lam cuûa ñoái phöông, ta bí maät ñem veà vieân ngoïc
quùy giaù laø ñem con saên saét baét con caù roâ.
Thaùi Dòch vieát: “Khi ñöa ra möu keá naøy cuï Phan ñaõ
chua chaùt duøng hai chöõ “ñeà hueà”. Ñoù laø noãi khoå taâm
cuûa cuï.” Cuï Phan muoán phuïc höng laïi noøi gioáng, cuï muoán vaên
minh daân toäc khôûi taéc vaø sinh hoaït laïi (phuïc hoaït), ñeå töø ñoù ñi vaøo caùch
maïng daân toäc. Ñoù laø vieân ngoïc daáu kín cuûa cuï.
(7) Thaùi Dòch suy luaän:
a/ Duø muoán duø khoâng, Phaùp
cuõng phaûi rôøi boû tham voïng thöïc daân cuûa hoï. Nhöng
Phaùp vaø Nhaät chæ laø keû thuø tröôùc maét.
b/
Khi Phaùp ruùt lui, 20 naêm sau ñoù, keû thay theá coøn nguy hieåm cho
noøi gioáng gaáp boäi phaàn. Ñoù laø keû thuø toái haäu ta
phaûi ñeà phoøng.
*
* *
5.8. A. Luïc Daân.
Qua caùc muïc treân ñaây ta ñaõ löôùt qua moät soá döõ kieän ñeå ñi
vaøo lòch söû daân toäc. Vaäy daân toäc caàn ñöôïc toå chöùc theo ñöôøng höôùng naøo ñeå ñöa tôùi muïc tieâu “Cöùu Quoác
vaø Toàn Chuûng?” Thaùi Dòch ñöa ra 6 nguyeân taéc (Luïc daân):
(1) Nguyeân taéc Daân Toäc
(2) Nguyeän taéc Daân Vöïc
(3) Nguyeân taéc Daân Ñaïo
(4) Nguyeân taéc Daân Sinh
(5) Nguyeân taéc Daân Vaên
(6) Nguyeân taéc Daân Trò.
Tröôùc khi khai trieån 6 nguyeân taéc treân ñaây ta neân bieát qua
ñöôøng höôùng veà daân toäc cuûa moät soá quoác gia khaùc. Daân toäc
Phaùp ñöa ra phöông chaâm: “Töï do - Bình ñaúng - Baùc aùi”. Ñoù
laø muïc tieâu cuûa cuoäc Caùch Maïng 1789. Nhöng
phöông chaâm ñoù chæ aùp duïng cho daân toäc Phaùp taïi quoác noäi maø thoâi.
Vöôït qua ranh giôùi nöôùc Phaùp thì ngöôøi Phaùp queân heát.
Hoï chæ coøn nghó tôùi quyeàn lôïi cuûa hoï vaø cuûa daân
toäc hoï. Vì vaäy hoï ñaõ ñem 3 maùy cheùm sang Vieät
Daân
toäc Trung Hoa qua cuoäc Caùch Maïng 1911 ñaõ ñöa ra 3 nguyeân taéc:
· Daân
Toäc ñoäc laäp
· Daân
quyeàn töï do
· Daân
sinh haïnh phuùc.
Khi baøn veà laäp tröôøng caên
baûn daân toäc, Thaùi Dòch seõ cho chuùng ta bieát yù nghó thaàm kín vaø thaâm
ñoäc cuûa Toân Vaên, cha ñeû cuûa Tam Daân chuû nghóa keå treân. Naêm 1945, nhoùm ngöôøi Duy
Vaät Vieät Nam khi ñöa ra tuyeân ngoân ñoäc laäp ñaõ neâu leân 3 nguyeân taéc
cuûa Tam daân chuû nghóa mong ve vaõn Trung Hoa Quoác Daân Ñaûng vaø che daáu
saùch löôïc “Voâ saûn chuyeân chính” theo Stalin cuûa hoï. Ñuoåi
ñöôïc Phaùp, taïm bieät ñöôïc Taøu, cöôõng chieám mieàn
Muoán tìm hieåu Luïc Daân ta caàn yù thöùc ñöôïc theá naøo laø vaên
minh, nhaân ñaïo vaø vaên hoùa. Thaùi Dòch ñònh nghóa “vaên minh daân
toäc laø phöông thöùc soáng ñaëc thuø cuûa daân toäc vôùi oùc töï cöôøng, trí
saùng taïo, oùc tu döôõng luoân luoân tranh ñaáu cho söï ñoäc laäp soáng coøn
cuûa gioáng noøi; Nhaân ñaïo laø ñöôøng
höôùng ñi leân cuûa loaøi ngöôøi theo voøng xoaùy troân oác coù nuùt teát caùch
maïng khi daân toäc caàn tôùi noù; vaø
vaên hoùa laø thuaät kieán truùc vôùi muïc tieâu laø ñaït tôùi haïnh phuùc vaät
chaát, ñaït ñöôïc khoaùi laïc tinh thaàn, xaây döïng vöõng maïnh ñöôïc ñôøi
soáng sinh lyù, ñaït ñöôïc trí tueä saùng suoát, oån ñònh ñöôïc yù chí vaø
soáng moãi ngaøy moät taêng tieán hôn theo nhaân ñaïo.
Töø quan ñieåm treân ñaây Thaùi
Dòch ñaõ ñi vaøo Luïc Daân vôùi daêm ba neùt chaám phaù. Töø caùi nhìn bao quaùt treân
ñaây ta ñi vaøo Luïc Daân:
(1) Nguyeân taéc Daân Toäc: Loaøi ngöôøi laømoät ñaïi
chuûng toäc. Xuoáng thaáp hôn chuûng toäc vaø ñi vaøo thöïc
teá laø daân toäc vôùi toå chöùc vaø heä thoáng chæ huy meänh danh laø quoác
gia. Moãi noøi gioáng, moät quoác gia do noøi gioáng ñoù töï quaûn lyù
laáy vaø do nhaân daân töï xöû trí laáy. Moãi daân toäc ñeàu coù quyeàn bình
ñaúng nhö nhau vaø quoác teá nhaân loaïi phaûi chaáp nhaän quyeàn lôïi cuûa
moïi daân toäc do hoï xaây döïng laáy, quyeát ñònh laáy vaø chæ huy laáy 100%.
(2) Nguyeân taéc Daân Vöïc: Qua lòch söû soáng coøn cuûa
loaøi ngöôøi moãi noøi gioáng ñöôïc phaân boá moät phaàn cuûa vuõ truï. Daân vöïc laø laõnh thoå, laø phaàn bieån, phaàn khoâng gian, phaàn
döôùi bieån vaø döôùi ñaát thuoäc veà daân toäc ñoù. Moãi
daân toäc coù toaøn quyeàn baûo veä Daân vöïc, ñeà phoøng xaâm löôïc vaø ñeà
phoøng söï thao tuùng veà kinh teá cuûa caùc daân toäc khaùc.
(3) Nguyeân taéc Daân Ñaïo: Laáy ñöôøng höôùng ñi leân
cuûa loaøi ngöôøi laøm ñöôøng ñi cuûa daân toäc. Laáy söï lieân heä, giao tieáp
vaø xaây döïng giöõa caù nhaân vôùi caù nhaân ñeå xaây döïng toå chöùc quoác
daân vaø laáy moãi toå chöùc taäp theå ñoù cuûa quoác daân, moãi cô naêng ñoù
cuûa quoác daân phaùt huy baûn vò daân toäc. Vì vaäy moãi
daân toäc phaûi phaùt huy tinh thaàn, ñöùc tính ñaëc thuø ñoù ñeå xaây döïng
ñöôøng ñi cuûa taäp theå daân toäc mình, ñoù laø daân ñaïo.
(4) Nguyeân taéc Daân Sinh: Chính trò cuõng nhö coâng
vieäc kieán truùc. Vaên hoùa ví nhö kyõ thuaät kieán truùc
vaø kinh teá ví nhö vaät lieäu kieán truùc. Nguyeân
taéc daân sinh ñöôïc ñaët ra ñeå ñaït tôùi muïc tieâu kinh teá cuûa daân toäc.
Chuû nghóa Duy Daân chuû tröông ñoàng ñeàu côm no aùo aám cho
taát caû moïi ngöôøi qua toå chöùc Bình Saûn kinh teá. Bình saûn kinh
teá ñöôïc thöïc hieän qua 3 nguyeân taéc: phaân meänh, phaân coâng vaø phaân
höôûng. Moãi caù nhaân ñöôïc sinh ra vôùi moät soá tính tình
vaø khaû naêng rieâng bieät khaùc nhau. Khaû naêng ñoù
vaø tính tình ñoù ñöoïc goïi laø sinh meänh. Sinh
meänh coù theå söûa ñoåi ñöôïc vaø taêng tieán qua giaùo duïc. Toå chöùc kinh teá bình saûn ñöôïc caên cöù vaøo sinh meänh cuûa
moãi ngöôøi ñeå caét ñaët coâng vieäc. Ñoù laø phaân
meänh. Phaân coâng laø phaân phoái coâng taùc cho caùc
thaønh phaàn tham döï vaø ñònh ñoaït chöùc phaän, sao cho moãi ngöôøi laøm heát
phaän mình, laøm ñuû phaän mình vaø laøm ñuùng vôùi sinh meänh cuûa mình.
Phaân höôûng laø phaân chia keát quûa ñeå moãi ngöôøi höôûng
duïng moät caùch coâng bình coâng lao toái ña maø hoï ñaõ ñoùng goùp. Chuùng ta seõ coù dòp ñi saâu hôn vaøo 3 nguyeân taéc kinh teá
treân ñaây.
(5) Nguyeân taéc Daân Vaên: Vaên minh daân toäc laø
phöông thöùc soáng ñaëc thuø cuûa daân toäc ñoù. Vaên minh
ñöôïc gìn giöõ, phaùt trieån vaø taêng tieán qua cuoäc soáng lieân tieáp cuûa
nhieàu theá heä. Vì vaäy vaên minh cuûa moãi daân toäc
coù tính chaát truyeàn thoáng cuûa noù. Ñoái vôùi daân toäc Baùch Vieät,
vaên hoùa Hoøa Bình, töùc vaên hoùa Moân coù truyeàn thoáng laâu ñôøi caàn
ñöôïc phaùt quaät vaø phaùt trieån, laøm then choát loõi cho vaên minh vaø vaên
hoùa daân toäc vaø laøm kim chæ nam cho trieát lyù giaùo duïc.
(6) Nguyeân taéc Daân Trò: Nguyeân taéc daân trò phaûi
laáy daân toäc laøm chuû ñaïo vaø laøm tieâu chuaån cho keá hoaïch nhaân sinh. Daân trò laø ñöôøng höôùng chính trò cuûa moät daân toäc. Daân trò phaûi laáy “Cöùu Quoác Toàn Chuûng” laøm cöùu caùnh vaø
laøm phöông tieän laâu daøi.
Nhöõng neùt chaám phaù cho 6 nguyeân taéc Luïc Daân ñöôïc taûn maùt
qua taäp Duy Nhaân Cöông Thöôøng. Nhoùm nghieân cöùu nhaân chuû xin toùm
löôïc vaø ñeà nghò laáy “chính trò quan” cuûa chuû nghóa Duy Daân ñeå boå tuùc
cho caùc phaàn toùm löôïc treân ñaây.
*
* *
5.8. B. Tam Nhaân.
Ñeå ñi
vaøo thöïc teá ta coù theå töï ñaët caâu hoûi: taïi sao loaøi ngöôøi caàn phaûi
ñi vaøo daân toäc hoïc vaø taïi sao phaûi ñi vaøo toå chöùc Luïc Daân? Soáng
töï do theo chuû tröông theá giôùi ñaïi ñoàng, khoâng
giai caáp, khoâng boùc loät nhau, soáng yeâu thöông nhau, ñuøm boïc laáy nhau
khoâng haïnh phuùc hay sao?
Xin traû lôøi: Caâu hoûi thöù hai (theá giôùi ñaïi ñoàng) ñaët ra
raát ñuùng nhöng khoâng thöïc teá vì nhaân loaïi ngaøy nay coøn quùa nhieàu
baát coâng, coøn choáng ñoái nhau, cheøn eùp nhau neân chöa theå thöïc hieän
ñöôïc.Tôùi giai ñoaïn “nhaân ñaïo oån ñònh”, coù theå haøng nhieàu theá kyû sau
loaøi ngöôøi môùi coù ñuû ñieàu kieän ñeå thöïc hieän theá giôùi ñaïi ñoàng.
Trong khi chôø ñôïi “nhaân ñaïo oån ñònh”, ta caàn ñi vaøo thöïc
teá baèng toå chöùc Luïc Daân. Hôn nöõa toå chöùc Luïc Daân baét nguoàn
töø Con ngöôøi.
Nhö ta
ñaõ bieát, do söï khaét khe, baûo thuû cuûa toân giaùo, vaøo theá kyû thöù 15
AÂu Chaâu ñaõ vuøng daäy, laáy “con ngöôøi” laøm ñoái töôïng cho moät phong
traøo maø ngaøy nay chuùng ta meänh danh laø phong traøo “Nhaân Vaên”, töø ngöõ
Taây phöông laø Humanisme. Phong traøo naøy laáy “con ngöôøi”
laøm coäi reã cuûa vaán ñeà. Coäi reã laø caên baûn.
Vaäy “caên baûn con ngöôøi” ñöôïc goïi laø Nhaân Baûn.
Chính vì vaäy ngaøy nay ña soá chuùng ta dòch töø ngöõ “nhaân baûn” laø
humanisme vaø:
Nhaân vaên - Humanisme - Nhaân Baûn
Thuyeát “nhaân baûn” laáy “con
ngöôøi” laø chuû naõo cuûa vaán ñeà, khoâng bò leä thuoäc vaøo oâng thaùnh baø
thaàn naøo caû.
Sau hôn moät theá kyû, lyù töôûng nhaân baûn bò AÂu Chaâu löôùt qua ñaåy xuoáng
haøng thöù yeáu vì hoï bò ñaém chìm trong khoa hoïc, trong kyõ thuaät khoa
hoïc, vaø trong saûn phaåm do kyõ thuaât khoa hoïc mang laïi cho hoï. Nghóa laø hoï bò chìm ñaém trong vieäc höôûng thuï khoaùi laïc vaät
chaát, coi nheï khoaùi laïc tinh thaàn neân khoâng ñaït ñöôïc söï saùng suoát
cuûa trí tueä. Vì vaäy yù nghóa nhaân baûn bò thieân
leäch, thieáu söï thaêng baèng.
Tuy nhieân töø ngöõ Nhaân Baûn nhieàu khi vaãn ñöôïc nhaéc tôùi
vôùi ñònh nghóa raát toång quaùt, mô hoà, khoâng ñi vaøo thöïc teá. Ñeå
phaùt huy tö töôûng “nhaân baûn” (humanisme) vaø aùp duïng vaøo thöïc teá,
Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A ñaõ coù saùng kieán raát ñoäc ñaùo theâm vaøo töø ngöõ
Nhaân Baûn hai töø ngöõ nöõa: Nhaân Tính vaø Nhaân Chuû. Ñoù laø Tam Nhaân (Nhaân Baûn + Nhaân Tính +
Nhaân Chuû).
Thaùi
Dòch phaân tích Nhaân Tính vaø ñöa ra boán baûn chaát ñoäc ñaùo cuûa con
ngöôøi: Nhu yeáu tính + Töï veä tính + Saéc tính + Xaõ hoäi töï tính = NHAÂN
TÍNH.
Nhu
yeáu tính laø baûn chaát coù nhu caàu vaät chaát caàn thoûa maõn: caàn aên,
caàn uoáng, caàn maëc.
Töï veä
tính laø baûn chaát cuûa con ngöôøi caàn baûo veä mình khoâng ñeå cho ngöôøi
khaùc hoaëc vaät khaùc taán coâng.
Saéc
tính laø baûn chaát cuûa con ngöôøi caàn ñöôïc giaûi quyeát veà sinh lyù (sex)
khi tröôûng thaønh.
Sau
roát laø “xaõ-hoäi-töï-tính” töùc baûn chaát cuûa con ngöôøi caàn soáng gaàn
nhau, caàn lieân laïc vôùi nhau, caàn toå chöùc, töông trôï nhau thaønh moät
taäp theå ñi töø nhoû tôùi lôùn, töø boä laïc tôùi daân toäc vaø lan roäng tôùi
toaøn theå loaøi ngöôøi sao cho moãi ngaøy moät töôi ñeïp hôn leân.
Boán
baûn chaát treân ñaây caàn ñöôïc giaûi quyeát vaø baét buoäc phaûi ñöôïc giaûi
quyeát neáu con ngöôøi muoán tieáp tuïc soáng treân traùi ñaát naøy. Vì ñoù laø
4 nhu caàu (demand) caên baûn cuûa con ngöôøi.
Theo Thaùi Dòch coâng vieäc giaûi quyeát 4 nhu caàu naøy ñöôïc goïi
laø chaáp haønh nhaân sinh. “Chính trò laø thieát keá
vaø chaáp haønh nhaân sinh. Chính trò laø ñieàu lyù
nhaân tính.”
Tôùi
ñaây ta caàn khai trieån tö töôûng cuûa Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A:
(a) Nhaân tính laø tính cuûa con ngöôøi (human
character). Khi noùi tôùi “con ngöôøi”, phaùi Duy Vaät nghó
tôùi con ngöôøi nguyeân thuûy aên loâng ôû loã, caàn aên caàn uoáng nhö baát
cöù sinh vaät naøo. Hoï laáy con “ngöôøi vaät” naøy laøm ñoái töôïng
nghieân cöùu. Ta khaùc hoï ôû ñieåm caên baûn naøy. Thaùi Dòch laáy “con
ngöôøi” khi con ngöôøi ñi vaøo nhaân ñaïo sô khai thuoäc thôøi kyø ñaàu tieân
(xem laïi nhaân ñaïo sô khai, nhaân ñaïo thaønh laäp, nhaân ñaïo taêng tieán
vaø nhaân ñaïo oån ñònh) laøm ñoái töôïng nghieân cöùu, vì con ngöôøi trong
thôøi kyø aên loâng ôû loã, aên soáng nuoát töôi töùc con ngöôøi coäng saûn
nguyeân thuûy chöa phaûi laø ngöôøi, chæ laø con vaät.
(b) Xaõ-hoäi-tö-tính (socieùteù
en soi) laø tính chaát thöù tö cuûa nhaân tính. Tính chaát naøy sinh ra vaø
phaùt trieån khi “con ngöôøi” ñaõ ñi vaøo “nhaân-ñaïo-sô-khai”.
Xaõ-hoäi-töï-tính naøy chöa coù khi con ngöôøi coøn laø con vaät. Xaõ-hoäi-töï-tính cuõng laø ñieåm khaùm phaù ñaëc bieät cuûa Thaùi
Dòch. Xaõ-hoäi-töï-tính caàn phaûi ñöôïc khai trieån
khi ta nghieân cöùu veà daân toäc. Vì xaõ-hoäi-töï-tính laø moät thaønh phaàn baét buoäc phaûi
coù cuûa “nhaân tính”. Khoâng coù noù, tö töôûng “nhaân tính”
seõ khaäp khieång.
(c) Nhaân tính goàm coù 4 thaønh phaàn. Neáu ñem moå xeû vaø phaân tích ta seõ thaáy 3 thaønh phaàn ñaàu
laø nhu caàu caù theå vaø thaønh phaàn thöù tö laø nhu caàu taäp theå.
Nhu yeáu tình
Thoáng nhaát
Töï veä tính nhu
caàu cuûa
Saéc tính caù nhaân
Xaõ hoäi töï tính Nhu
caàu ñi tìm
taäp theå
Tôùi ñaây ta thaáy Thaùi Dòch raát höõu lyù vaø saùng suoát khi oâng
ñöa ra bieän chöùng: caù nhaân vaø taäp theå ñoái laäp thoáng nhaát (vì nhaân
tính coù caû hai nhu caàu caàn ñöôïc giaûi quyeát song song vôùi nhau, khoâng
theå taùch rôøi ra ñöôïc). Khi chieám ñöôïc chính quyeàn,
phaùi Duy Vaät bao giôø cuõng chuû tröông ñoaøn nguõ hoùa (massification) baét
con ngöôøi queân caù theå cuûa mình, phaûi gheùp mình vaøo ñoaøn theå, nghóa
laø hoï boùp cheát töï do cuûa caù nhaân. Hoï queân raèng trong nhaân
tính con ngöôøi coøn töï veä tính ñeå baûo veä tö do tö töôûng vaø töï do haønh
ñoäng cuûa mình.
(d) Thaùi Dòch chuû tröông: Chính trò laø ñieàu lyù
nhaân tính. Ñieàu lyù coù nghóa laø söûa trò cho coù maïch
laïc thöù töï. Maïch laïc, thöù töï theo höôùng
ñi leân. Höôùng ñi leân laø höôùng thöôïng (theo hoïc
thuyeát baûn vò). Chính vì tö töôûng
höôùng thöôïng naøy neân Thaùi Dòch Lyù Ñoâng A ñaõ ñöa ra nhöõng giaûi phaùp
sau ñaây ñeå giaûi quyeát vaán ñeà nhaân tính:
-Bình saûn kinh teá (giaûi
quyeát nhu yeáu tính)
-Töï do hoân nhaân
(giaûi quyeát saéc tính)
-Daân vöïc vaø Daân ñaïo (giaûi quyeát töï veä tính)
-Daân toäc (giaûi quyeát xaõ hoäi
töï tính).
Cuõng chính vì tö töôûng höôùng
thöôïng neân Thaùi Dòch ñaõ ñöa ra Luïc Daân.
(e) Sau khi ñaõ ñöa ra ñònh nghóa “chính trò laø ñieàu
lyù nhaân tính” vaø ñöa nhöõng giaûi phaùp theo höôùng
ñi leân, Thaùi Dòch theâm moät veá nöõa: “Giaùo duïc laø khôûi ñieåm vaø chung
ñieåm cuûa chính trò.” Coù nghóa laø giaùo duïc laø böôùc
khôûi ñaàu vaø laø muïc tieâu toái haäu ñeå laøm phöông tieän cho chínhh trò.
Muïc tieâu cuûa giaùo duïc laø laøm sao cho con ngöôøi khaùm phaù ra söï thöïc,
söï thöïc caàn ñaït tôùi cuûa töøng vaán ñeà, cuûa töøng giaûi phaùp, ñeå hoï
töï giaùc ngoä vaø töï ñoäng ñi tôùi giaûi quyeát caùc giaûi phaùp ñoù.
(f) Laáy caùc yeáu toá nhaân tính (hoân nhaân, kinh teá,
giaùo duïc) laøm coâng taùc chính trò chuû yeáu vaø giaûi quyeát caùc vaán ñeà theo höôùng ñi leân, ta seõ ñi tôùi neàn taûng nhaân chuû. Nhaân
chuû laø laáy loaøi ngöôøi laøm chuû ñaïo sinh hoaït cho loaøi ngöôøi, laáy
loaøi ngöôøi laøm chuû ñaïo cho vuõ truï, laáy coâng daân laøm chuû ñaïo cho
daân toäc.
Chuùng ta seõ coù dòp thaûo luaän theâm veà nhöõng yeáu toá chuû
löïc xaây döïng neàn nhaân chuû.
5.9. Nhaän Ñònh.
Töø baøi thô Chính Khí Vieät ta ñaõ coù khaù nhieàu döõ kieän veà
lòch söû daân toäc. Tôùi ñaây ta caàn coù nhöõng nhaän
ñònh thieát thöïc ngoõ haàu ñem aùp duïng vaøo thöïc teá. Vaøo yù phaûi ra vieäc. Coù theá, ñoïc söû
môùi giuùp ích ñöôïc. Khoâng ñoïc söû dó nhieân chæ soáng nhö saâu boï. Nhöng ñoïc söû, khoâng phaân taùch vaø khoâng coù nhaän ñònh ñeå ñi
vaøo vieäc thì chæ laø soáng cho qua ngaøy, chaúng giuùp gì cho xaõ hoäi.
Hoaëc giaû, neáu coù laøm gì chaêng nöõa thì chæ laø keû leõo ñeõo theo ñuoâi thieân haï, ai sao toâi vaäy, khoâng saùng kieán,
khoâng laäp tröôøng. Caùi leõo ñeõo theo ñuoâi ñoù
khoâng giuùp gì cho nhaân chuû vì leõo ñeõo theo ñuoâi khoâng phaûi laø nhaân
chuû.
Muoán coù laäp tröôøng, ta phaûi bieát nhaän ñònh. Vaø muoán
coù nhaän ñònh veà thôøi theá ta caàn phaûi bieát giaûi thích caùc söï kieän
vaø coù caùi nhìn “höôùng thöôïng” ñeå ñi leân, nhö Thaùi Dòch ñaõ vieát: “Ñoïc
söû khoâng giaûi thích ñöôïc nghóa vaø khoâng naém giöõ ñöôïc theå duïng,
khoâng theå coù ñöôïc baûn lónh veà chính trò.”
Ta coù
theå xöû duïng moät soá tieâu chuaån maø Thaùi Dòch ñaõ aùp duïng:
Tieâu chuaån 1: Söï hoïc hieåu phaûi chaët cheõ ñi ñoâi vôùi tính
chaát cuûa söï thöïc, baèng caùch ñem theo caùc phöông
phaùp, phöông chaâm vaø phöông thöùc ñeå tìm doø, giaûi thích, naém
giöõ vaø vaän duïng ñöôïc söï thöïc (Chu Tri Luïc 6). Coâng
vieäc keå treân ñöôïc Thaùi Dòch goïi laø “Hoïc”. Ta caàn nhaán maïnh ôû
choã: naém giöõ vaø vaän duïng ñöôïc söï thöïc. Coù nghóa laø bieát roài
thì phaûi vaän duïng noù thì môùi goïi laø “hoïc”, bieát roài maø khoâng vaän
duïng noù thì chæ laø bieát khôi khôi, voâ boå. Bieát vaø
laøm laø thuyeát tri haønh hôïp nhaát cuûa Vöông Döông Minh, nhaø trieát hoïc
noåi tieáng cuûa Trung Hoa vaøo theá kyû thöù 15. Thuyeát
tri haønh hôïp nhaát naøy ñaõ ñöôïc Nhaät Baûn trieät ñeå aùp duïng trong lòch
söû tieán hoùa cuûa hoï.
Tieâu chuaån 2: Ngoaøi caùi “Hoïc”, Thaùi Dòch coøn ñònh nghóa töø
ngöõ “Hieåu” nhö sau: “… Hieåu töùc laø nghieäm, laø ñuoåi theo.
Muoán hieåu veà moät thôøi ñaïi ta phaûi laáy con taâm vaø con maét lòch söû,
nghieäm qua caùc thôøi ñaïi, ñöùng treân neàn taûng vôùi ñieàu kieän ñoù ñeå
hieåu thôøi ñaïi ñoù. Laïi coøn “hieåu” moät vaên hoùa nôi naøo nghóa laø phaûi
laáy con maét vaø con taâm quoác teá nghieäm qua caùc vaên hoùa moïi nôi khaùc,
ñeå ñöùng treân neàn taûng vaø ñieàu kieän vaên hoùa nôi aáy maø hieåu … Duø
sao phaûi coù moät yù thöùc thöïc taïi vaø khaùch quan” (Huyeát Hoa, Thaéng
Nghóa).
Tö
töôûng treân ñaây coù theå dieãn ñaït nhö sau: Hieåu laø xöû duïng nhöõng döõ
kieän coù thöïc ñaõ ñöôïc chöùng minh, nhöõng döõ kieän coù thöïc ñoù ñaõ xaûy
ra nhieàu ñôøi, qua quùa khöù daøi laâu vaø keùo daøi tôùi hieän taïi. Ta caàn
tìm hieåu nguyeân nhaân cuûa caùc söï vieäc ñoù töø quùa khöù tôùi hieän taïi.
Töø caùi nhìn naøy, Thaùi Dòch ñaõ phaân chia söï dieãn bieán lòch söû cuûa
daân toäc Vieät laøm 4 thôøi kyø maø thôøi kyø 4 laø thôøi kyø Vaïn Thaéng vôùi
yù nghóa trieát lyù vaø ñöôøng höôùng saùng choùi nhaát. Noùi
caùch khaùc ñoù laø caùi nhìn qua thôøi gian. Ñeå boå
tuùc cho caùi nhìn qua thôøi gian ta caàn coù caùi nhìn qua khoâng gian nghóa
laø coù caùi nhìn qua hieän töôïng ôû caùc nôi khaùc. Thí duï: Muoán tìm
hieåu vaên hoùa moät nôi naøo ta caàn coù nhöõng caùi nhìn khaùc bieät veà caùc
nôi khaùc ñeå so saùnh ngoõ haàu coù nhöõng caùi nhìn khaùch quan hôn.
Hai
caùi nhìn, moät qua thôøi gian, moät qua khoâng gian laø hai ñieàu kieän caàn thieát vaø
ñuû ñeå ta tìm hieåu moät söï vieäc. Hieåu nhöng caàn phaûi theo
doõi vì söï vieäc luoân luoân bieán chuyeån. “Hoïc” vaø
“Hieåu” tieáp noái nhau. Vaø “Hoïc” ñeå maø “haønh”
laø tri haønh hôïp nhaát. Thaùi Dòch luoân luoân nhaéc
nhôû chuùng ta “Vaøo yù ra vieäc” laø vì vaäy.
Tieâu chuaån 3: Töø caên baûn taâm lyù cuûa moãi con ngöôøi “yeâu thöông
laø huyeát tính cuûa con ngöôøi”, vôùi caùi “Hoïc” vaø “Hieåu” treân ñaây, Lyù
Töôûng töï ñoù maø moïc reã vaø ñi vaøo lòch söû cuûa loaøi ngöôøi vaø cuûa
daân toäc…”
“… Trong caùi söù meänh lôùn lao
vaø ñoät nhieân nhö lôøi Ñöùc Chuùa ban cho Moises naøo sai ra cöùu theá, phuïc
höng vaø phuïc hoaït baèng taát caû vaø laø taát caû. Moät leõ soáng
treân leõ thaät, moät ñöôøng soáng treân ñöôøng thaät chæ
vaïch ra, döïng doõi leân, roài laïi xaây ñaép thaønh moät thöïc theå cuûa lyù
töôûng … Chuû tröông thôøi ñaïi khoâng ñuû, phaùt quaät vaø phaùt huy
ñöôïc caùi ñeå uaån cuûa moät vaên hoùa ñeå ngöôøi ta soáng no
vaø saùng môùi ñuû…” (Huyeát Hoa).
ÔÛ ñaây ta caàn ghi nhaän yù nghóa chöõ “vaên hoùa” do Thaùi Dòch xöû duïng: Vaên hoùa laø phöông tieän vaø cöùu caùnh laøm cho con ngöôøi ñöôïc soáng no vaø soáng saùng suoát. Vì vaäy, khi ñi tìm “nhaän ñònh” ta caàn ñi vaøo thöïc teá sao ch