|
|
||
|
Chæ daån caùch download font VNI mieån phí ñeå ñoïc
Ñaëc san Vieät Voõ Ñaïo: click Chæ daån
Baøi Ca Dao Buoàn Troâng vaø
Noãi Loøng
Chinh Phuï
Ñeâm
qua ra ñöùng bôø ao,
Troâng caù: caù laën, troâng sao:
sao môø.
Buoàn
troâng con nheän chaêng tô,
Nheän
ôi, nheän hôõi, nheän chôø
moái ai ?
Buoàn
troâng cheânh cheách sao mai.
Sao ôi, sao hôõi, nhôù
ai sao môø?
Ñeâm
ñeâm töôûng giaûi ngaân haø,
Moái
saàu tinh ñaåu ñaõ
ba naêm troøn.
Ñaù
moøn, nhöng daï chaúng moøn.
Taøo
kheâ nöôùc chaûy haõy coøn
trô trô.
Lôøi baøn : Nguyeãn Moäng
Khoâi
Baøi Buoàn Troâng ñöôïc
truyeàn khaåu trong nhaân gian
töø laâu. Coù theå tröôùc
caû Chinh Phuï Ngaâm cuûa
oâng Ñaëng Traàn Coân ( khoâng
roõ naêm sinh, thoï 40 tuoåi
) vaø dòch giaû baø Ñoaøn
Thò Ñieåm ( 1705- 1748 ) vì caên cöù
vaøo tieáng Vieät qua caáu truùc chöõ noâm
vaø ngöõ aâm hoïc, lòch
söû..cuûa baøi ca dao.
Nhaän xeùt
baøi Buoàn Troâng, giaùo sö
Phaïm Vaên Dieâu vieát:
''Ñaây
laø moät baøi ca dao raát
quen thuoäc moâ taû moät
nieàm nhôù mong thaám thía.
Döôùi ngoøi buùt nheï nhaøng
cuûa thi nhaân khoâng teân
tuoåi, noãi buoàn nhôù nghi
nguùt kia . Hình aûnh noãi
buoàn aáy thaáy trong boùng
caù maát taêm, boùng sao
xa môø, boùng
nheän baâng khuaâng trong ñöôøng
tô dang dôû. Hình aûnh noãi buoàn
aáy caøng thaáy trong boùng
sao mai cheânh
cheách nghieâng xeá, trong giaûi
ngaân haø laïnh nhaït buoàn
mô nhö moät
taám nhung rôøi raïc u traàm.''
Nhöng ñoïc kyõ baøi thô, chuùng
ta khoâng nhöõng buoàn maø
coøn thöông soùt caùi hoaøn
caûnh coâ ñôn cuûa naøng
daâu treû phaûi xa choàng.
Naøng löïa luùc ñeâm khuya,
ñôïi cho moïi ngöôøi nguû
heát, môùi laúng laëng ra
ñöùng bôø ao vôùi hy
voïng nhìn ñaøn caù bôi
loäi cho khuaây noãi saàu,
nhöng ñeâm khuya, maët ao
laïnh, caù ñaõ
laën saâu töø laâu.
Buoàn quaù! Naøng ngöôùc maét nhìn
nhöõng vì sao treân trôøi
vaø chôït nghó ñeán ngöôøi
yeâu ñang nôi quan aæ
xa xaêm. Naøng khoùc. Qua laøn nöôùc
maét, nhöõng vì sao
saùng trôû neân môø daàn
:
''Ñeâm qua ra
ñöùng bôø ao ''
''Troâng caù: caù laën,
troâng sao: sao môø.
Ngöôøi chinh phuï treû trong
Chinh Phuï Ngaâm coù cuøng
moät noãi buoàn xa choàng:
''Noãi loøng bieát ngoû
cuøng ai?
''Thieáp trong caùnh cöûa,
chaøng ngoaøi chaân maây.
Nhöõng coâ daâu môùi cöôùi
thôøi ñoù, chaúng bao giôø daùm '' ngoû '' noãi vui buoàn
vôùi ngöôøi trong gia ñình
choàng:
'' Laøm daâu khoå laém
con ôi,
'' Vui chaúng daùm cöôøi,
cöïc chaúng daùm than.
Chính vì vui
chaúng daùm cöôøi, cöïc chaúng
daùm than maø nhöõng coâ daâu
treû phaûi löïa ñeâm khuya ñeå giaõi baày taâm
söï.
Ngöôøi chinh phuï cuõng nhìn
sao trôøi ( thieân chöông
), cuõng nghó ñeán choàng maø
loøng thaãn thôø nhö ngöôøi
maát trí:
Söûa
sieâm, daïo böôùc tieàn ñöôøng,
Ngöûa troâng
xem veû thieân
chöông thaãn thôø.
Bôø ao vaéng,
beân caïnh coâ daâu treû,
chæ coù moät
con nheän ñang aâm thaàm chaêng
tô. Nhìn caùi löôùi chöa deät xong,
naøng laïi nghó ñeán moái
tình dang dôû cuûa mình maø
chaïnh loøng. Hay laø nheän cuõng
ñang chôø ñôïi ngöôøi yeâu?
'' Buoàn troâng con nheän chaêng tô.
'' Nheän ôi, nheän hôõi,
nheän chôø moái ai?
Ngöôøi thieáu phuï treû ñöùng ôû
bôø ao töø
ñeâm tôùi luùc luùc sao
mai cheânh cheách nghóa laø
luùc trôøi gaàn saùng. Moät laàn nöõa naøng laïi khoùc.
Nhöõng gioït nöôùc maét laïi
laøm lu
môø ngoâi sao mai buoåi
saùng:
'' Buoàn troâng cheânh cheách
sao mai,
''Sao ôi sao hôõi nhôù
ai sao môø.
Trong giaûi Ngaân haø coù voâ
löôïng tinh tuù vaø neáu
tin töôûng moãi ngöôøi coù moät
ngoâi sao hoä maïng; thì
naøng tin chaéc ngöôøi choàng yeâu
kính cuûa mình laø ngoâi
Tinh Ñaåu, moät vì sao
saùng nhaát cuûa chuøm Ñaïi
Huøng.
Ñaõ ba naêm
roài, haèng ñeâm ngaém vì
sao baûn meänh ñeå caàu
nguyeän cho chaøng sôùm veà
xum hoïp:
'' Ñeâm ñeâm töôûng giaûi
ngaân haø,
'' Moái saàu tinh ñaåu
ñaõ ba naêm
troøn.
Ngöôøi chinh phuï cuõng nhìn
giaûi ngaân haø, coù luùc
khoâng caàm ñöôïc nöôùc maét:
'' boùng ngaân haø khi môø
khi toû ''. Baø tin raèng chaøng
laø ngoâi sao Khueâ ôû
treân trôøi. (Sao Khueâ laø moät
trong 28 vì sao, thaäp nhò
baùt tuù ) :
'' Boùng ngaân haø khi
môø khi toû.
'' Ñoä khueâ trieàn buoåi
coù buoåi khoâng.
Ngöôøi thieáu phuï treû xa
ngöôøi thöông ñaõ
3 naêm, nhöng naøng töï höùa
vôùi loøng laø duø xa
caùch bao laâu ñi nöõa,
naøng vaãn giöõ moät loøng
chung thuûy:
'' Ñaù moøn nhöng daï
chaúng moøn.
Ñeán caâu choùt, taùc giaû
voâ danh nhaéc tôùi ñòa
danh ''Taøo kheâ ''maø haàu
heát nhöõng ngöôøi nghieân cöùu Phaät giaùo ñeàu bieát
; Taøo kheâ hay khe Taøo laø
caùi khe suoái nhoû, phía
ñoâng huyeän Thuùc Giang tænh
Quaûng Ñoâng, Trung Hoa nôi
Luïc toå Hueä Naêng tónh
tu .
Nguyeãn Traõi trong '' Quoác AÂm Thi
Taäp '' cuõng nhaéc
tôùi nôi ñaây:
'' Taøo kheâ röûa ngaøn
taàm suoái.
'' Saïch chaúng coøn moät
chuùt phaøm.
Nhö vaäy caâu '' Taøo kheâ nöôùc
chaûy loøng coøn trô trô
'' noùi leân taám loøng trong
saïch cuûa naøng nhö doøng
Taøo kheâ, doøng suoái thieâng
maø Luïc Toå Hueä Naêng
ñaõ chöùng ñaéc.
Baøi ca dao Buoàn Troâng thuoäc
loaïi thi ca bình daân vaø
Khuùc Ngaâm Chinh Phuï thuoäc
vaên chöông baùc hoïc, nhöng
caû hai ñöôïc
truyeàn tuïng traûi qua bao theá
kyû nhö moät
taám göông trong saùng vaø
loøng chung thuûy tuyeät vôøi
cuûa ngöôøi ñaøn baø Vieät
cho duø laø
thaønh phaàn naøo cuûa xaõ
hoäi.