Vol. 15 6/2003 3rd year edition

Editor-in-chief: Ñoã Hoaøng Nghóa phutavanthu@yahoo.com or nthihoang@aol.com

Ban Bieân Taäp

Phan Quyønh, Nguyeãn vaên Sen, Vieät Nhaân, Xuaân-Töôùc, Nguyeãn Vieát Ñöùc, Phuù-Ñieàn, Hoaøng-Chaâu, Nhaát-Phöông, Taêng-Ñoà, Traàn taán Vuõ, Hoaøi-Thi, Ong Toâng Nhôn, Vuõ theá Truï, Nguyeät-Thieân, Taân-Xuyeân, Nguyeãn Tieán Hoäi, Trònh Bónh Khoân, Thanh-Long, Löông Thuaän Vui, Nguyeãn Moäng Khoâi, Tröông Ñöùc Taân, Ñoã Kim-Thoa, Hoaøng-Nam.

Please click to download VNIfonts if you cannot read this page. Then, click HERE and follow instructions to configure Web Browsers.

Best view with Internet Explorer.

VAÊN HOÙA THÖÔÏNG VOÕ VIEÄT NAM

Phan Quyønh söu taäp

Cung Noû

Vuõ Khí Sở Tröờng Cuûa Ngöôøi Vieät

(Tieáp)

Phaàn 2: Phaàn Môû Roäng

Cung noû Baùch Vieät – Voõ coâng Hoa Sôn

Qua Khaûo Coå vaø Coå tích.*

I/ ÔÛ phía nam tænh Quaûng Taây, Trung Quoác, doïc theo hai doøng soâng Minh Giang vaø Taû Giang (1) laø nhöõng vaùch ñaù cuûa daãy Hoa Sôn daøi haøng traêm caây soá coøn löu laïi nhieàu bích hoïa ñöôïc thöïc hieän töø thôøi xa xöa ghi laïi sinh hoaït , keå caû chieán tranh vaø voõ thuaät thôøi thöôïng coå cuûa moät daân toäc thieåu soá mieàn nam Trung Quoác, daân toäc Choang. Hieän ngöôøi ta coøn ñeám ñöôïc khoaûng treân 50 böùc bích hoïa lôùn nhoû khaùc nhau treân neàn tranh vaùch ñaù thaúng ñöùng beân caùc doøng soâng uoán khuùc taïi ñaây ; coù böùc daøi tôùi 130 meùt, cao 40 meùt ghi veõ chaïm khaéc treân maët ñaù khoaûng 3000 ngöôøi vaø vaät vôùi nhöõng tö theá luyeän voõ vaø chieán ñaáu tay khoâng hay söû duïng binh khí cuûa toå tieân ngöôøi Choang ôû Hoa Nam. Noåi tieáng nhaát laø taám bích hoïa ôû gaàn thaønh Ninh Minh, Hoa Sôn.

Saùch Ninh Minh Chaâu Chí ghi : “Nuùi Hoa Sôn caùch thaønh 50 daëm, trong vaùch ñaù ñöùng döïng coù nhöõng hình ngöôøi maøu ñoû, taát caû ñeàu traàn truoàng, hoaëc to hoaëc nhoû, hoaëc caàm giaùo gaäy hoaëc cöôõi ngöïa; tröôùc khi coù loaïn, saéc maøu saùng suûa, loaïn qua roài maøu saéc aûm ñaïm. Men theo bôø soâng, moät con ñöôøng giöõa hai bôø soâng, treân vaùch ñaõ hình veõ nhö theá coù nhieàu”.

Noùi veà nhöõng hình voõ treân vaùch ñaù Hoa Sôn, saùch Voõ Thuaät Thaàn Kyø cuûa Trònh Caàn vaø Ñieàn Vaân Thanh vieát : “Tranh vaùch ñaù Hoa Sôn veõ ngöôøi ñöôøng neùt ñôn giaûn, chaéc khoûe, ñoäng taùc chieâu thöùc roõ raøng, phaùt löïc traøn treà. Thaàn thaùi thì oai voõ, phaàn lôùn ñöùng maõ boä vaø theá taán nöûa maõ boä, linh hoaït aån hieän, sinh ñoäng nhö thaät.

Vaät phaåm trong tranh vaùch ñaù ôû Hoa Sôn cuõng taïo hình soáng ñoäng, keát caáu nghieâm ngaët, coù troáng ñoàng, ñao coù voøng ôû ñaàu (hoaøn thuû ñao), tröôøng thöông, phieâu neùm (thuû phieâu) maõ taáu, kieám, noû nuùi (sôn noã), teân tre v.v... ñuû noùi leân tình hình phaùt trieån voõ thuaät cuûa daân toäc Choang Quaûng Taây thôøi aáy ñaõ höøng höïc, khí giôùi duøng trong voõ thuaät cuõng phöùc taïp, ña daïng.

Ngoaøi nhöõng thöù keå treân ra, trong nhoùm töôïng ôû Ninh Minh Hoa Sôn coù moät con vaät boán chaân töôùng maïo nhö choù soùi moät tay caàm phi ñaø (quaû caân neùm, moät kieåâu löu tinh chuøy), löng ñeo baûo kieám, hai chaân gaäp goái daïng ra khuîu xuoáng, öôõn ngöïc, ñeø hoâng thaønh taán maõ boä vöõng vaøng traàm chaéc. Xem ra coù leõ ñoù laø vaät toå cuûa daân Choang coù voõ coâng thaät phi phaøm.” (2)

Voõ coâng treân vaùch ñaù Hoa Sôn cuûa daân toäc Choang ñaõ laø nguoàn caûm höùng doài daøo cho taùc giaû Kim Dung taïo döïng nhöõng tình tieát ñoäc ñaùo trong caùc boä tieåu thuyeát voõ hieäp noåi tieáng sau naøy.

Choang laø moät saéc toäc thieåu soá ôû Trung Quoác coù soá nhaân khaåu lôùn nhaát, 23 trieäu ngöôøi theo thoáng keâ naêm 1982, trong ñoù khoaûng 22 trieäu ngöôøi sinh soáng taäp trung taïi Quaûng Taây, soá coøn laïi soáng raûi raùc taïi caùc mieàn Vaân Nam, Queá Chaâu, Hoà Nam, Quaûng Ñoâng, v.v. . . thuoäc mieàn nam Trung Quoác.

Cuõng nhö daân toäc Vieät Nam, daân toäc Choang laø moät chi phaùi cuûa Baùch Vieät xa xöa maø coå thö thöôøng ñeà caäp veà daân toäc naøy vôùi nhöõng teân khaùc nhau, ôû Trung Quoác cuõng nhö taïi Vieät Nam, nhö Boäc, AÁu, Vieät, Mai, Lieâu, Choang, Ñaëng, OÂ-höû, Toån Töû, , Saûn Lyù, Baùch Boäc, Cöûu Khoán, v.v. . . (3). Ñeán thôøi nhaø Minh, ngöôøi Trung Quoác goïi teân daân toäc Choang laø ngöôøi Lang. Teân goïi Choang hay Trang laø töø coù aâm Zhuang thôøi nhaø Toáng. Ngöôøi Choang cuõng sinh soáng nhieàu taïi caùc tænh Cao Baèng , Laïng Sôn cuûa Vieät Nam, vaø theo Hoaøng Xuaân Haõn, ñöôïc ta phaân bieät caùc saéc daân aáy baèng teân hoï nhö hoï Hoaøng, hoï Vi, hoï Nuøng, hoï Chu, hoï Giaùp (4), v.v. . .

ÔÛ Vaân Nam(TQ), ngöôøi Choang coøn ñöôïc goïi laø ngöôøi Baêng Long (ngaøy xöa ngöôøi Haùn goïi hoï laø Boäc nhaân). Ngöôøi Choang Vaân Nam xöa nay tính duõng caûm, thích voõ. Hoï goïi voõ thuaät do toå tieân truyeàn laïi laø “taû quyeàn” vì khi tæ thí voõ coâng , traùi ñaám tay traùi laø traùi ñaám maõnh lieät cuoái cuøng quyeát ñònh thaéng baïi (taû quyeàn ñònh thaéng baïi), hoï duøng baøi voõ coå truyeàn linh hoaït vaø ña bieán ñeå ngheânh chieán ñoái phöông, nheø luùc ñoái thuû khoâng phoøng bò cuoái cuøng duøng tay traùi ra tuyeät chieâu maø ñaéc thaéng chaéc chaén. (5).

Theo saùch Kinh Thö, moät coå söû do Khoång Töû san ñònh, toå tieân ngöôøi Choang (Vi, Boäc) ñöôïc xem laø moät trong nhöõng nhoùm Baùch Vieät ñaõ hôïp taùc vôùi Chu Voõ Vöông taïo moät lieân minh quaân söï ñeå tieâu dieät vua Truï thaønh laäp nhaø Taây Chu (1134-770 tröôùc taây lòch). Trong saùch Thöôïng Thö do Nhöôïng Toáng dòch vaø chuù giaûi coù ñoaïn ghi : “Vua (Chu Vuõ Vöông) noùi : “ Hôõi caùc chuùa caùc nöôùc baïn ta! Hôõi caùc quan coi vieäc ! Naøo Tö Ñoà, Tö Maõ, Tö Khoâng, AÙ Löõ, Sö Thò, Thieân Phu Tröôûng ! Cuøng ngöôøi caùc xöù Dung, Thuïc Khöông, Mao, Vi, Loâ, Baønh, Boäc ! Giô maùc leân ! Döïng ñöùng ngoïn giaùo ! Ta theà ñaây !(6).

Ngaøy nay, nhöõng ngöôøi Choang ôû Quaûng Taây töï xöng teân daân toäc mình vôùi khoaûng 20 teân goïi khaùc nhau, thoâng duïng nhaát laø Boá Choang, Boá Thoå, Boá YÛ, Boá Baûn, Boá Vieät, v.v. . . vôùi yù nghóa laø daân baûn ñòa ôû ñaây. Töø BOÁ hay PO, BEÁ, . . . laøm chuùng ta lieân töôûng tröïc tieáp ñeán ngoân ngöõ coù nguoàn goác Nam AÙ . Ví duï caùc daân toäc ôû Vieät Nam, Chaêm coù teân goïi nhö Boá Caùi Ñaïi Vöông (Vieät), Po Romeù, Po Nagar (Chaêm), hay Poropudua (Indonesia), . . . hoaëc teân hoï nhö Boá Thuaän, Beá Khaéc Thieäu, Boá Xuaân Hoäi(7) . . .

Daân toäc Choang Quaûng Taây coù tieáng noùi rieâng, thuoäc ngöõ toäc Choang-Ñoàng, ngöõ chi Taøy-Nuøng, vaø dó nhieân, trong söï giao löu ñoàng hoùa cuûa ngöôøi Haùn, ngoân ngöõ Choang cuõng chòu aûnh höôûng tröïc tieáp cuûa ngöõ heä Haùn-Taïng. Gioáng nhö phöông caùch caáu taïo chöõ Noâm cuûa Vieät Nam, daân toäc Choang ñaõ söû duïng chöõ Haùn, caùch nay caû ngaøn naêm, ñeå taïo thaønh chöõ rieâng cuûa hoï, goïi laø “Thoå Tuïc Töï” ñeå kyù aâm aâm tieáng noùi ñòa phöông cuûa hoï, cho ñeán ngaøy nay ca khuùc daân gian vaø saùch buøa chuù vaãn coøn söû duïng thöù chöõ naày ñeå ghi cheùp. Coù ñieàu laø daân toäc naày coù quaù nhieàu phöông ngöõ neân caùch vieát vaø ghi cheùp khoâng thoáng nhaát nhau cho neân chæ ñöôïc duøng trong moät phaïm vi raát haïn heïp. Ngaøy nay hoï baét ñaàu duøng maãu töï Latin ñeå kyù aâm tieáng noùi cuûa hoï.

Theo di tích khai quaät ñöôïc, daân toäc naày coøn coù moät lòch söû coå xa xöa hôn nöõa. Thí duï: Thôøi Ñoà ñaù cuõ coù thi haøi cuûa gioáng ngöôøi "Lieãu giang" mang ñaày ñuû neùt ñaëc tröng cuûa daân toäc Choang ngaøy nay. Thôøi Ñoà ñaù môùi taïi di chæ Ngoaï Bì Nham ôû thaønh phoá Queá laâm, coù ñaøo thaáy xöông coát cuûa moät gioáng ngöôøi töông töï nhö töôùng maïo ngöôøi Choang hieän taïi. Chöùng côù naày cho thaáy 50 ngaøn naêm tröôùc ñaây daân toäc Choang ñaõ coù maët vaø sinh soáng trong vuøng naøy.

Do söï aùp böùc vaø cai trò ñoàng hoùa cuûa ngöôøi Haùn, ngöôøi Choang ñaõ nhieàu laàn noåi daäy choáng ñoái suoát quaù trình lòch söû cho ñeán cuoái theá kyû 19.

Haäu Haùn Thö ghi : Ñôøi Linh-ñeá, naêm thöù ba hieäu Kieán-ninh (naêm 170 sau Coâng nguyeân), vieân thaùi thuù Uaát-laâm laø Coác Vónh ñaõ xaâm chieám ñaát ñai OÂ-höû (Quaûng Taây), ñaët thaønh 7 huyeän, cö daân goàm hôn 10 vaïn ngöôøi. Theá laø daân OÂ-höû baét ñaàu bò chính quyeàn Ñoâng Haùn aùp böùc, boùc loät . . . Naêm 178, (Quang Hoøa thöù nhaát) thaùng gieâng, nhaân daân Hôïp-phoá Giao-chæ, OÂ-höû, ñaõ noåi daäy, loâi keùo theo caû haøng vaïn nhaân daân hai quaän Cöûu Chaâu, Nhaät Nam, khaép nôi noåi daäy ñaùnh chieám caùc quaän huyeän (Haäu Haùn Thö q.8, 6a – q.116, 8b) (8).

Saùch Lòch Söû Cheá Ñoä Phong Kieán Vieät Nam ghi theâm : Tình hình ôû Nam Trung quoác coøn laø “gaàn nhö khoâng khi naøo döôïc yeân luoân trong ba ngaøy” huoáng chi tình hình ôû Giao chaâu vì vaäy maâu thuaãn giöõa nhaân daân vaø boïn thoáng trò phong kieán thöïc daân laïi caøng theâm saâu saéc. Khôûi nghóa cuûa nhaân daân moãi khi coù cô hoäi thuaän tieän lieàn noå ra ngay (9) .

Taân Ñöôøng Thö (q.80, 11a) cho bieát naêm 819 ngöôøi Man Hoaøng ñoäng (thuoäc toäc Choang –TG) laïi noåi loaïn . . .

Söû cuõ ghi nhöõng cuoäc khôûi nghóa maø ngöôøi Haùn goïi laø giaëc nhö giaëc Hoaøng Caân thôøi Ñoâng Haùn, giaëc Hoaøng Saøo thôøi nhaø Ñöôøng, giaëc Nuøng Chí Cao thôøi Toáng, giaëc Hoàng Tuù Toaøn thôøi Maõn Thanh, . . ñeàu laø nhöõng cuoäc quaät khôûi cuûa ngöôøi Choang choáng ngöôøi Haùn cai trò . Hoaøng Caân cuõng nhöø Hoàng Tuù Toaøn ñaõ laäp ñaïo Thaùi Bình. Theo söû gia Phan Khoang , Thaùi Bình Thieân Quoác cuûa Hoàng Tuù Toaøn, thôøi Thanh ñaõ thu phuïc ñöôïc 16 tænh ôû Hoa Nam laäp thaønh nhaø nöôùc ñoäc laäp keùo daøi 15 naêm (1850-1864) ñoùng ñoâ ôû Nam Kinh (Thieân Kinh) (10).

ÔÛ Vieät Nam thôøi Leâ Sô taïi tænh Cao Baèng coù moät söï kieän lòch söû lieân quan tôùi cung noû cuûa ngöôøi Choang ñöôïc ghi trong saùch Ñaïi Nam Nhaát Thoáng Chí : “Ñôøi Leâ Thuaän Thieân, ñaàu muïc thieân thaàn laø Beá Khaéc Thieäu nghe tin thoå tuø Noâng Ñaéc Thaùi ñöôïc thaàn cho cung teân baèng ñoàng, heã baén phaùt naøo laø tin, khoâng phaùt naøo laø khoâng truùng, beøn cho ngöôøi môøi Ñaéc Thaùi ñeán, cho laøm Voõ Kính Töôùng quaân, roài ñaùnh thuoác ñoäc gieát ñi, chieám laáy cung teân. Khaéc Thieäu töï cho laø ñöôïc quæ thaàn giuùp söùc, beøn coù yù huøng cöù. Leâ Thaùi Toå töï laøm töôùng ñi ñaùnh, Khaéc Thieäu giöông cung baén, khoâng thaáy öùng nghieäm, neân bò Leâ Thaùi toå baét ñöôïc (11) .

Chuùng ta chöa ñuû ñieàu kieän ñeå thaêm doø, khaûo saùt nhöõng vaùch ñaù doïc theo bôø caùc soâng Maõng, soâng Hieán, soâng Coån , soâng Hueà chaûy qua tænh Cao Baèng, nôi sinh tuï ñoâng ñaûo ngöôøi Choang ôû Vieät Nam, ñeå kieám tìm, phaùt hieän di tích cuûa toå tieân ngöôøi Choang vaø bieát ñaâu ta cuûng coù theå tìm ñöôïc di saûn voõ coâng cuûa hoï nhö ñaõ thaáy taïi Hoa Sôn mieàn nam Trung quoác.

*

* *

II/ Ngöôøi Choang, ngoaøi maët nhaân chuûng hoïc, veà phong tuïc hoïc, coù nhieàu ñieåm khaùc ngöôøi Haùn nhöng laïi gioáng ngöôøi Vieät phöông nam, ví duï tuïc nhuoäm raêng ñen, saâm mình, . . . , hoaëc nhöõng chuyeän keå daân gian. Döôùi ñaây chæ neâu ra moät vaøi chuyeän lieân quan tôùi cung noû, nhö Thaàn Tieãn Thuû Haäu Ngheä, Thaàn Cung Baûo Kieám.

1/ Thaàn Tieãn Thuû Haäu Ngheä

(Löôïc trích töø Lòch Söû Trung Quoác Naêm Ngaøn Naêm cuûa Laâm Haùn Ñaït vaø Taøo Dö Chöông, do Traàn Ngoïc Thuaän dòch)

Haäu Ngheä, thuû laõnh ngöôøi Man Di (ngoân töø mieät thò cuûa ngöôøi Haùn goïi ngöôøi Baùch Vieät phöông nam), laø tay thieän xaï thöôøng baén traêm phaùt truùng caû traêm. Thaàn thoaïi keå raèng, thôøi coå treân khoâng coù tôùi möôøi maët trôøi, maët ñaát noùng nhö thieâu, laøm chaùy heát hoa maàu. Moïi ngöôøi xin Haäu Ngheä nghó caùch giaûi quyeát. Haäu Ngheä giöông cung baén lieàn maáy phaùt, laøm chín maët trôøi ruïng xuoáng, chæ ñeå laïi moät maët trôøi nhö ngaøy nay. Vì vaäy, khí haäu traùi ñaát trôû neân oân hoøa, khoâng coøn khoâ haïn nöõa. Laïi noùi thôøi coå treân caùc doøng soâng coù nhieàu thuûy quaùi, thöôøng gaây neân soùng gioù, taïo thaønh thuûy tai, laøm ngaäp heát hoa maàu, nhaán chìm ngöôøi vaø gia suùc. Haäu Ngheä laïi duøng cung teân, baén gieát heát quaùi vaät, mang laïi cho daân toäc cuoäc soáng yeân bình.

Nhöõng thaàn thoaïi ñoù chöùng toû taøi baén cung cuûa Haäu Ngheä raát cao cöôøng, ñöôïc moïi ngöôøi coâng nhaän.

2/ Thaàn cung Baûo kieám

(Trích dòch töø quyeån Trang Toäc Daân gian Coá söï Tuyeån, do Thöôïng haûi Vaên ngheä Xuaát baûn xaõ aán haønh, Thöôïng haûi, 1984. Trang 131 – 138. Ngöôøi dòch: dchph)

Thôøi xöa, Vua Nam vieät Trieäu Ñaø ñöôïc Hoaøng ñeá Trung hoa gôûi taëng cho moät thanh baûo kieám, beøn duøng chaâu baùu ngoïc ngaø chaïm leân treân vaø coøn khaéc boán chöõ "Hoaø Taäp Baùch Vieät", ñeâm ñeán thanh kieám phaùt quang choùi loaø, ñuùng laø moät baûo vaät. Nhaø vua laïi mang thanh baûo kieám naày gôûi taëng laïi Nöôùc Taây AÁu, vua nöôùc Taây AÁu laïi sai hoaøng töû mang ñeán taëng cho Nöôùc Laïc Vieät. Muïc ñích cuûa hoï laø mong muoán coù söï giao haûo than thieän vôùi nhau ñeå giöõ vöõng laâu daøi neàn hoaø bình ñang coù.

Hoaøng töû nöôùc Taây AÁu mang thanh baûo kieám ñeán nöôùc Laïc Vieät. Tôùi ngaøy khi chaøng ñaõ ñeán beân bôø töôøng kinh thaønh nöôùc Laïc Vieät thì chaøng nghe thaáy tieáng cuôøi noùi huyeân naùo voïng ra töø noäi thaønh. Vò hoaøng töû beøn leo ngoài leân treân bôø töôøng quan saùt thì thaáy vò coâng chuùa cuûa Vua Laïc Vieät ñang luyeän baén cung, baén ñaâu truùng ñoù neân ñaõ gaây neân tieáng reo hoø vang daäy.

Trong nhöõng naêm gaàn ñaây nöôùc Laïc Vieät gaëp naïn bò moät thuyû quaùi quaáy phaù, laøm nöôùc bieån nhieàu khi voâ côù traøn daâng ngaäp luït, cuoán troâi voâ soá nhaø cöûa hoa maøu vaø gia suùc, daân chuùng maát cöûa maát nhaø, ly taùn khoå sôû. Vua Laïc Vieät chaúng bieát laøm sao neân môøi thaày phaùp laïi laøm buøa laøm pheùp. Con thuyû quaùi boãng töø döôùi nöôùc phoùng leân noùi raèng tröø phi Vua Laïc Vieät gaõ coâng chuùa cho noù neáu khoâng thì noù seõ daáy binh tieâu dieät nöôùc Laïc Vieät. Vua Laïc Vieät khoâng bieát phaûi laøm caùch naøo ñaønh phaûi höùa gaõ coâng chuùa cho noù, nhöng ngaøi laïi yeâu caàu con thuyû quaùi phaûi ñích thaân ñeán cung ñình caàu hoân. Nhöng ñeán ngaøy con thuyû quaùi tôùi cung ñình caàu hoân moïi ngöôøi ai naáy ñeàu thaáy con yeâu tinh hieän nguyeân hình: ñaàu raén, thaáp luøn, löng mang voû ruøa. Naøng coâng chuùa troâng thaáy, loøng ngaäp traøn oaùn haän, khoâng moät chuùt do döï ruùt kieám ra cheùm "phöït" moät caùi bay ñöùt coå con yeâu tinh vaø noù ngaõ laên ra cheát.

Ngöôøi ta ñoàn ñaïi laø con yeâu quaùi naày coù nanh vuoát raát linh, neáu nanh vuoát naày vaãn coøn, chaúng bao laâu thì con yeâu quaùi naày seõ hoài sinh trôû laïi nguyeân hình. Do ñoù, coâng chuùa beøn chaët ñöùt boán chaân con yeâu ra, theûo nanh vuoát naày ra, dung laøm baùng noû. Töø ñoù veà sau, taøi ngheä thieän xaï cuûa naøng coâng chuùa ngaøy caøng khôûi saéc, baén ñaâu truùng ñaáy. Nhôø theá tieáng vang lan khaép moïi nôi, ai ai cuõng ñeàu bieát naøng coâng chuùa coù moät caây noû thaàn, vaø raát nhieàu boä laïc lôùn nhoû khaép nôi veà quy phuïc nöôùc Laïc Vieät. Chính cuõng vì theá, coâng chuùa laï caøng trôû neân kieâu haõnh, moãi laàn naøng taäp luyeän baén cung, chæ cho ngöôøi xem hoan hoâ khen chöù khoâng cho pheâ phaùn oàn aøo.

Hoâm ñoù, khi naøng ñang luyeän baén cung teân trong vöôøn thaønh noäi, caùi ñích moät caønh lieãu coät luõng laüng moät xaâu laù traàu, vaø naøng nhaát quyeát seõ baén truùng caønh lieãu vaø seõ laøm caùi xaâu laù traàu rôi xuoáng ñaát.

Hoaøng töû nöôùc Taây AÁu ñang ngoài treân bôø töôøng ñang ngaém nhìn naøng coâng chuùa baén noû. Chaøng chæ thoaùng thaáy naøng coâng chuùa giô caây noû leân, keùo daây roài bung ra, muõi teân phoùng vuït ñeán caønh lieãu, ñöôøng teân bay khoâng heà bò xeâ dòch ñaâm phuïp ñuùng vaøo caønh lieãu coù treo xaâu laù traàu. Hoaøng töû baát giaùc voã tay hoan hoâ aàm ó.

Chính vì theá laøm naøng coâng chuùa noåi giaän leân töï hoûi khoâng bieát ai cho pheùp ngöôøi naày nhìn troäm naøng baén noû? To gan thaät! Naøng moät tay vöøa caøi teân giöông noû, maét vöøa quay qua lieác nhìn veà phía bôø töôøng thì troâng thaáy moät chaøng trai ngoài ñoù ñang giöông ñoâi maét nhìn ngaém naøng. Coâng chuùa giaän quaù, naøng buoâng daây cung, muõi teân lieàn baät ra höôùng veà taàm ngöïc cuûa chaøng trai phoùng vuït ñeán. Chæ trong chôùp nhoaùng, chæ thaáy chaøng trai ung dung ruùt thanh kieám ra chôø muõi teân bay tôùi roài gaït ngang moät caùi, muõi teân chôït troâng gioáng nhö moät chuù chim xìu caùnh rôi ngay xuoáng ñaát.

Naøng coâng chuùa lieàn giöông noû baén lieàn ba phaùt, chaøng hoaøng töû ñeàu vung kieám gaït phaét heát ba muõi teân. Naøng coâng chuùa caûm thaáy kyø laï, nhaän ra thanh kieám cuûa hoaøng töû coù thaàn löïc, beøn keâu chaøng trai mang ñeán naøng xem nhöng chaøng truø tröø khoâng laïi. Coâng chuùa hoûi chaøng trai töø ñaâu ñeán? Tôùi kinh thaønh laøm gì? Chaøng trai traû lôøi cho bieát mình laø hoaøng töû nöôùc Taây AÁu, ñeán kinh ñoâ nöôùc Laïc Vieät laø ñeå giao haûo ñoâi beân. Chaøng yeâu caàu coâng chuùa daãn chaøng ñi gaëp Vua Laïc Vieät.

Coâng chuùa nghó thaàm neáu ñeå hoaøng töû mang baûo kieám vaøo gaëp phuï vöông ruõi chaøng ta ruùt kieám ra cheùm vua cha thì chaéc nöôùc cheát, naøng lieàn ñöa ra hai ñieàu kieän: moät laø chaøng hoaøng töû khoâng ñöôïc mang thanh kieám treân ngöôøi ñeán dieän kieán nhaø vua, chaøng phaûi trao thanh kieám cho naøng giöõ; hai laø neáu chaøng nhaát ñònh phaûi ñeo kieám thì chaøng phaûi chòu bò troù icoät laïi môùi ñöôïc gaëp vua cha. Chaøng Hoaøng töû ñoàng yù chòu ñeå cho naøng troùi laïi, khoâng chòu ñeå kieám rôøi thaân.

Theá laø hoaøng töû chòu troùi laïi ñeå ñi ñeán gaëp Vua Laïc Vieät. Khi gaëp nhaø vua, hoaøng töû beøn daâng taëng vò vua naày thanh kieám coù khaéc boán chöõ "Hoaø Taäp Baùch Vieät", noùi laø chaøng thay maët cho phuï vöông ñeán giao haûo hoaø bình vôùi Vua Laïc Vieät.

Vua Laïc Vieät thaáy hoaøng töû khoâi ngoâ tuaán tuù, phaåm ñöùc ñeàu toát, coùyù muoán nhaän chaøng laøm phoø maõ, nhöng laïi e ngaïi coâng chuùa laïi khoâng chòu neân nha vua beøn hoûi yù kieán coâ coâng chuùa. Thöïc ra trong thaâm taâm naøng coâng chuùa ñaõ sinh ra loøng aùi moä, nhaän thaáy vieäc hoaøng töû chòu troùi ñeå ñöôïc dieän kieán vua cha chöù khoâng chòu trao göûi thanh kieám cho naøng giöõ laø haønh vi baát khuaát anh haøo. Nghe thaáy vua cha hoûi yù kieán mình, naøng baát chôït khoâng khoûi theïn öûng maù ñaøo, naøng noùi:

- Tuyø yù phuï vöông ñònh ñoaït!

Sau khi hoaøng töû cuøng coâng chuùa keát hoân, hai ngöôøi thöông yeâu nhau thaém thieát, nhö traâu vôùi cau.

Chaúng bao laâu sau, hoaøng töû nhaän ñöôïc tin Vua Taây AÁu laâm troïng bònh, chaøng beøn töø bieät Vua Laïc Vieät vaø coâng chuùa ñeå veà nöôùc thaêm vua cha. Naøng coâng chuùa sôï ñöôøng xaù xa xoâi traéc trôû, naøng beøn laáy thanh kieám "Baûo Taäp Baùch Vieät" trao cho hoaøng töû ñeo vaøo ngöôøi. Hai ngöôøi quyeán luyeán khoâng nôû rôøi nhau. Sau khi hoaøng töû veà nöôùc roài, coâng chuùa caûm thaáy cung thaát laïnh leõo laøm sao, trong loøng trôû neân saàu muoän, naøng ñaâm ra bieáng löôøi luyeän voõ, cung noû cuõng khoâng buoàn rôù tôùi. Coù luùc naøng chôït töôûng coù boùng daùng hoaøng töû thaáp thoaùng ngoaøi saân, nhöng sao naøng ñôïi maõi maø chaúng thaáy chaøng ñaåy cöûa böôùc vaøo. Naøng ra môû tung song cöûa soå, nhöng naøng chæ thaáy moät chuù quaï keâu "yaya" roài bay maát.

Vaøo moät buoåi saùng noï, khi coâng chuùa môùi vöøa môû cöûa phoøng ñoät nhieân troâng thaáy moät ngöôøi xoâng vaøo phoøng. Nhìn kyû laïi thì ra laø hoaøng töû. Coâng chuùa raát laø vui möøng, chaúng kòp hoûi chaøng töø ñaâu veà laø ñaõ ñöa chaøng vaøo phoøng. Caùi anh chaøng hoaøng töû naày môùi böôùc vaøo phoøng laø laäp töùc ñöa maét ngoù ngay veà höôùng nôi coù treo chieác noû thaàn, maét ngoù laùo lieân. Coâng chuùa caûm thaáy kyø quaëc lieàn noùi:

- Môùi coù ñi xa maáy ngaøy, boä chaøng khoâng nhaän ra choã ôû nöõa aø?

Chaøng hoaøng töû noùi:

- Sao treân kia laém buïI baëm vaäy?

Coâng chuùa noùi:

- Töø ngaøy chaøng veà nöôùc ñeán giôø, thieáp coâ ñôn moät mình, naøo coøn taâm trí gì ñaâu ñeå taäp luyeän baén cung noû?

Hoaøng töû laáy ngay cung noû xuoáng. Coâng chuùa nhaän thaáy cöû chæ naøy coù ñieàu dò thöôøng lieàn chaïy tôùi ngaên caûn. Hoaøng töû noùi:

- Uy danh cuûa coâng chuùa döïa heát vaøo chieác noû thaàn naày. Giaû nhö khoâng coù chieác noû naày, mình nghó laø uy danh cuûa naøng khoâng löøng laãy nhö baây giôø. Do ñoù mình yeâu chieác noû naày chính laø vì yeâu coâng chuùa ñaáy!

Vöøa noùi chaøng vöøa giöông cung baén teân ra ngoaøi khung cöûa soå, nhöng chæ thaáy khi muõi teân vöøa lìa ra khoûi noû laø bay treäch höôùng ñi, bay chaúng bao xa laø rôi rôùt ngay xuoáng ñaát.

Coâng chuùa noùi:

- Chieác noû naày nhôø coù chieác moùng cuûa con yeâu quaùi duøng laøm coø, khoâng coù noù laø baén khoâng truùng ñích ñaâu. Vôï choàng aên ôû vôùI nhau baáy laâu nay, boä chaøng khoâng coøn nhôù vieäc naày nöõa chaêng?

Hoaøng töû noùi:

- Ñaâu phaûi queân, taïi coâng chuùa queân ñöa cho mình caùi moùng cuûa yeâu tinh. Xin coâng chuùa laáy ra cho mình xem naøo, saün tieän luyeän taäp baép tay moät chuùt xem naøo!

Coâng chuùa töôûng thaät beøn thoø trong ngöôøi laáy chieác moùng yeâu tinh ra trao cho hoaøng töû, cuøng luùc naøng chôït nhaän ra hoaøng töû khoâng ñeo thanh baûo kieåm treân ngöôøi, naøng lieàn hoûi:

- Hoaøng töû, sao chaøng khoâng mang thanh baûo kieám veà laïi?

Chaøng hoaøng töû naày chôït nhieân cuoáng quyùt leân, noùi:

- Taïi mình nhôù coâng chuùa quaù, moät mình leùn phuï vöông trôû veà ñaây. Baây giôø ñeå mình quay veà laïi laáy thanh kieám.

Vöøa noùi xong, tay caàm chieác noû thaàn vaø chieác moùng yeâu tinh ngaõ nhaøo xuoáng ñaát, ñoät nhieân hoaøng töû bieán thaønh con quaï keâu "yaya" roài bay maát.

Tin naày truyeàn tôùi tai vua Laïc Vieät, ngaøi lieàn cho trieäu taäp quaàn thaàn laïi thöông nghò. Quaàn thaàn ñeàu cho raèng ñaây laø vaän xaáu cuûa vua nöôùc Taây AÂu, laøm maát chieác noû thaàn, chaéc chaén theá naøo cuõng mang quaân chinh phaït nöôùc Laïc Vieät, theá thuû chi baèng theá coâng, haõy cho daáy binh taán coâng nöôùc Taây AÂu tröôùc.

Luùc baáy giôø, vua Taây AÂu môùi vöøa maát, caû nöôùc môùi cöû haønh ñaùm taùng, hoaøng töû nöôùc naày coøn ñeå tang, nghe noùi vua nöôùc Laïc Vieät daáy quaân sang ñaùnh, caûm thaáy mình khoù loøng öùng chieán, beøn tính chuyeän ñôn thaân ñoäc maõ ñi hoäi kieán vua nöôùc Laïc Vieät ñeå hoûI ra cho roõ ngoïn ngaønh. Do ñoù hoaøng töû khoâng thay aùo giaùp, ñeo treân mình thanh baûo kieám "Hoaø Taäp Baùch Vieät", phoùng mình leân ngöïa phi maõ chaïy ra bieân aûi.

Khi hoaøng töû ñeán nôi bieân aûi thì chao ôi! Binh maõ cuûa vua Laïc Vieät ñaõ boá trí traøn ñaày khaép nôi ñen nghòt daøy ñaëc. Maët soâng nöôùc nôi binh lính hoï loäi qua, suûI boït ñen ngoøm, toâm caù cheát noåi leành beành khaép nôi. Binh lính traøn qua röøngn uùi ñaù laø moïI thöù nhö ñeàu ñoã ngaõ heát xuoáng, coû caây ñieâu taøn.

Moät mình hoaøng töû thì laøm sao choáng cöï laïi ñöôùc muoân vaïn binh maõ nöôùc Laïc Vieät, ñaønh phaûi nhaém ngay doanh traïi vaøng to lôùn, chaøng ñoaùn ñoù laø nôi vua Laïc Vieät hay laø coâng chuùa truù nghæ.

Chaøng hoaøng töû naày xem ra cuõng raát lôïI haïi, thaân moät mình moät ngöïa, xoâng tôùi haøng raøo doanh traïi, laøm ñoã gaõy suïp naùt heát daõy haøng raøo. Vua Laïc Vieät ñang ngoài treân mình ngöïa troâng thaáy binh maõ cuûa mình hoãn loaïn, beøn haï leänh cho haèng ngaøn cung thuû giöông cung teân nhaém veà phía hoaøng töû maø baén. Hoaøng töû mình ñeo thanh baûo kieám, chæ thoaùng thaáy chaøng ruùt ra hoa kieám laø haèng ngaøn muõi teân rôi ruïng nhö möa, thaân mình chaøng thì chaúng chuùt heà haán gì.

Vua Laïc Vieät troâng thaáy ñaâm ra hoaûng kinh, maéng coâng chuùa:

- Xem thaèng choàng phuï baïc cuûa maày kia, neáu maày khoâng gieát cheát noù, ñöøng coù veà ñaây nöõa gaëp tao.

Naøng coâng chuùa vöøa xaáu hoå vöøa töùc giaän, voäi vaõ caàm thöông leân ngöïa, nhaém ngöïc hoaøng töû ñaâm tôùi. Hoaøng töû voäi vaõ neù ñoâng traùnh taây, maáy laàn laáy kieám haát muõi giaùo cuûa coâng chuùa ra, chaøng noùi:

- Coâng chuùa sao laïi phaån noä theá naày? Boãng nhieân mang quaân xaâm laán bôø coõi, nay coøn chính tay mình muoán gieát cheát choàng?

Coâng chuùa noùi:

- Nhaø ngöôi coøn daùm noùi! Phuï vöông coù laøm ñieàu gì sai traùi ñoáI vôùi ngöôi? Ta ñaây coù laøm gì quaáy ñoáI vôùi nhaø ngöôi ñaâu maø nhaø ngöôi ñaùnh caép chieác noû thaàn quoác baûo, laïI coøn chuaån bò daáy binh xaâm laán nöôùc ta. Caùi con ngöôøi voâ taâm boäI baïc nhö nhaø ngöôi khoâng gieát cheát cho roài thì laáy gì ñeå taï loãi nöôùc nhaø cuûa ta ñaây, haû?

Hoaøng töû nghe coâng chuùa noùi vaäy beøn caûm thaáy chöng höûng ra khoâng bieát bieän baïch ñoáI ñaùp theá naøo. Naøng coâng chuùa töôûng hoaøng töû nhìn nhaän chuyeän naày, lieàn thöøa cô phoùng giaùo ñaâm tôùi, ngôø ñaâu treân thaân mình hoaøng töû nhôø coù ñeo thanh baûo kieám "Hoaø Taäp Baùch Vieät", thanh kieám naày töï ñoäng hoaù giaûi moi thöù cöùu hoaøng töû khoûi truùng thöông. Keûn keûn hai tieáng, ngoïn giaùo cuûa coâng chuùa bò caûn laïi vaø coøn laøm ngoïn giaùo gaõy ruïng ñöùt lìa.

Hoaøng töû phoùng ngöôøi nhaûy xuoáng ngöïa, quyø ngay tröôùcmaët coâng chuùa, hai tay naâng thanh baûo kieám "Hoaø Taäp Baùch Vieät", khoùc loùc maø noùi:

- Nghó ñeán tình nghóa phu theâ baáy laâu nay, khoâng laøm ñieàu gì sai traùi caû. Chaúng qua phuï thaân laâm troïng bònh ñaønh phaûi quay veà nöôùc, ñònh thaân phuï heát beänh laø trôû veà ñoaøn tuï vôùi coâng chuùa, naøo ngôø ñaâu thaân phuï baêng haø. Giôø ñaây caû nöôùc ñeå tang, roâi laïi thaáy nöôùc cuûa naøng daáy binh sang ñaùnh, mình ñaây vì sinh linh baù taùnh, lieàu mình moät thaân moät ngöïa ra laâm traän. Naøng neáu quaû muoán gieát mình thì raát deã thoâi, chæ tieác laø naøng bò truùng möu keû gian. Laøm gì coù chuyeän ñaùnh caép noû thaàn? Giôø ñaây ñeå chöùng toû taám loøng cuûa mình, xin daâng thanh baûo kieám naày, naøng muoán gieát mình thì cöù xuoáng tay!"

Noùi xong, hoaøng töû hai tay naâng thanh kieám leân.

Coâng chuùa tieáp nhaän thanh kieám, nhôù laïi caûnh töôïng hoaøng töû möu moâ ñaùnh caép chieác noû thaàn, quaû thuïc naøng caûm thaáy cöû chæ cuûa keû ñoù vôùi vò hoaøng töû naày khoâng gioáng nhau, nhöng coâng chuùa laïi e sôï ñeå tình caûm laán aùp laïi bò maéc möu theâm laàn nöõa. Ñang trong luùc coâng chuùa coøn truø tröø do döï baát quyeát, vò vua Laïc Vieät ñuùng luùc aáy ñang ôû ñaèng sau noåI traän loâi ñình, ngaøi ra leänh:

- Taát caû nghe ñaây, ta hoâ leân ñeán tieáng thöù ba neáu maø coâng chuùa vaãn chöa chòu xuoáng tay gieát cheát thaèng choù cheát ñoù, coù nghóa laø coâng chuùa vaãn coøn bò noù meâ hoaëc, quaân bay cöù xaû teân baén cheát caû hai ñöùa noù cho ta. Neáu maø ta hoâ ñeán tieáng thöù hai maø coâng chuùa gieát cheát thaèng giaëc ñoù roài thì chuùng bay haõy thu hoài cung teân laïi, quaân bay coù nghe chöa?

Leänh vua ñaõ ban xuoáng, quaân só caû ñoaøn bao vaây vò hoaøng töû vaø naøng coâng chuùa laïi, giöông cung noû nhaém hai ngöôøi, chuaån bò buoâng teân.

Hoaøng töû noùi:

- Coâng chuùa, xin haõy gieát mình ñi! Naøng khoûi bò vaï laây.

Coâng chuùa suy ngaãm laïi, chôt tænh ngoä bieát raèng ngöôøi ñoaït chieác noû thaàn tröôùc ñaây laø do yeâu tinh giaû daïng, nhöng khi phuï phaân naøng khoâng cho cô hoäi giaûi thích töï söï, bieát laøm sao ñaây? Coâng chuùa chaúng bieát tính sao, naøng baät khoùc töùc töôûi.

Ngöôøi ta chæ nghe vua Laïc Vieät hoâ leân "moät, hai", khi chöa ñeám ñeán ba thì vò hoaøng töû lo ngaïi mình vaø naøng coâng chuùa seõ cuøng chòu chung soá phaän bò naùt thaây döôùi laøn teân, beøn ñua löôõI lieám keà leân coå cöùa ngang, ngaõ laên ra cheát.

Coâng chuùa troâng thaáy voäi vaû nhaûy xuoáng ngöïa, oâm laáy thi theå hoaøng töû vaøo loøng, naèm phuïc treân ngöôøi chaøng khoùc nöùc nôû. Töôøng só nhìn thaáy caûnh töôïng, tay chaân buûn ruûn, buoâng rôøi cung teân, cho duø vua Laïc Vieät ñaõ hoâ ñeán tieáng thöù ba nhöng chaúng coù ai baén ra muõi teân naøo caû.

Vua Laïc Vieät caû giaän, ñang ñònh noåi traän loâi ñình vôùi ñaùm töôùng só caûi leänh cuûa ngaøi, ñoät nhieân heù tleân moät tieáng "AÙi chaø", roài ñöa tay oâm laáy ngöïc. Caùc töôùng só voäi vaøng chaïy ñeán ñôõ, chæ thaáy moät muõi teân ñaâm thaúng töø sau löng ngaøi xuyeân thaáu ra tröôùc ngöïc. Ñaùm töôùng só quay ñaàu laïi nhìn thì nhìn thaáy nguyeân con yeâu tinh tay mang noû thaàn döông döông töï ñaéc ñöùng töø phía beân kia ñaàu nuùi cöôøi vang:

- Noû thaàn ñang ôû trong tay ta ñaây!

Noùi xong chæ thaáy con yeâu quaùi nhaûy leân, bieán thaønh moät con quaï ñen, nhaém höôùng coâng chuùa bay tôùi, xaø xuoáng ñaát xaø moät voøng ñöùng hieän nguyeân hình ñaàu raén, ñuoâi thoû, ngöôøi ngôïm thaáp luøn, ñeo khieân giaùp ñen. Noù noùi:

- Coâng chuùa, ta vaø naøng coù duyeân nôï vôùi nhau, haõy thaønh hoân vôùi ta ñi thoâi!

Noùi xong noù böôùc laïi níu ngöôøi coâng chuùa.

Naøng coâng chuùa cöïc kyø phaãn noä, quay ñaàu laïi taùt cho noù moät baït tai laøm maët muõi thaàn trí con yeâu tinh chaùng vaùng laïng quaïng ñöùng khoâng vöõng. Noù beøn xoay ngöôøi moät voøng phoùng ñöùng leân treân moät ngoïn ñoài, noùi:

- Coâng chuùa haõy nghe ñaây, hoài tröôùc ñaây ta bieán thaønh hoaøng töû ñeán cung vieän cuûa naøng, sôû dó ta khoâng daùm ñeán gaàn naøng bôøi leõ ta chöa laáy laiI ñöôïc caùi moùng vuoát cuûa ta, nay thì caùi moùng vuoát naày ñaõ trôõ veà tay ta, giôø ñaây thaân theå ta laø mình ñoàng da theùp, laïi theâm coù chieác noû thaàn treân ngöôøi, ta coù theå cöôùp maïng ngöôøi naøng baát cöù luùc naøo. Nay ta ra haïn ñònh baét naøng laøm vôï ta, neáu khoâng ta seõ duøng noû thaàn baén cheát naøng laø xong ñôøi naøng ngay ñaây!

Naøng coâng chuùa phaãn noä nhìn gaõ yeâu tinh nhöng khoâng noùi gì.

Con yeâu tinh kia boãng nhieân cuoän troøn mình döôùi ñaát, roài bieán thaønh voùc daùng chaøng hoaøng töû roài tieán laïi phía naøng, veânh maët cöôøi roài noùi:

- Coâng chuùa, neáu naøng thích voùc daùng chaøng hoaøng töû, thì ñaây ta seõ bieán thaønh con ngöôøi ñoù vónh vieãn cho naøng, mình haõy laáy nhau cho roài.

Naøng coâng chuùa ñoät nhieân nhôù laïi laø chaøng hoøang töû ñaõ trao cho naøng thanh baûo kieàm "Hoaø taäp Baùch Vieät", naøng coù theå duøng ñeå ngaên caûn cung teân, beøn naâng thanh kieám cheùm vuït con yeâu quaùi. Con yeâu tinh raát lanhl ôïi, vöøa thoaùng thaáy thaàn saéc cuûa coâng chuùa vaø vöøa caûm thaáy moät luoàng khí laïnh vuït tôùi, lieàn ruït ñaàu laïi, nhaøo laên xuoáng ñaát bieán thaønh con quaï ñen bay vuø ñeán ngoïn ñoài ñaèng kia. Noù ñöùng treân ngoïn ñoài kia lôùn tieáng noùi:

- Neáu naøng khoâng nghe lôøi, ta baén noû thaàn ñaây!

Coâng chuùa huô thanh baûo kieám, phi thaân nhaûy leân ngöïa, phoùng veà phía gaõ yeâu tinh. Con yeâu quaùi troâng thaáy, lieàn giöông noû baén teân, naøo ngôø khi muõi teân khi bay gaàn ñeán ngöôøi coâng chuùa lieàn bò naøng duøng kieám gaït phaêng ñi rôi xuoáng ñaát. Ba laàn nhö vaäy thì naøng coâng chuùa ñaõ tieán tôùi tröôùc gaõ yeâu tinh. Con yeâu quaùi mình ñoáI ñòch khoâng laïi beøn phoùng chaïy xuoáng bieån.

Khi noù chaïy tôùi beân bôø bieån, quay ñaàu laïi nhìn naøng coâng chuùa ñang ñuoåI theo, noùi:

- Hay thay coâng chuùa, caûm ôn naøng ñaõ tieån ta ñeán taän bôø bieån, ta vaãn cöù noùi vôùi naøng laø: neáu naøng khoâng chòu laøm vôï ta, thì ta seõ laøm daâng nöôùc bieån ngaäp luït nöôùc cuûa naøng, tôùi khi aáy, naøng môùi bieát ñöôïc söï lôïihaïi cuûa ta!

Con yeâu tinh noùi xong lieàn phoùng ngöôøi xuoáng bieån. Naøng coâng chuùa e sôï khoâng ñuoåI theo saùt kòp, laäp töùc phoùng vuït thanh kieám veà phía noù. Chæ nghe phaäp moät tieáng, ñaàu con yeâu quaùi lieàn bò thanh kieám cheùm ñöùt. Naøng coâng chuùa sôï con yeâu quaùi laïi hoaøn hình quaáy phaù, neân ñaõ laøm thì cho ñeán nôi ñeán choán, naøng beøn phaân thaây con yeâu tinh thaønh ñoáng thòt vuïn, mang vun vaõi khaép ñoài nuùi khoâng ñeå cho noù coøn cô may hieän nguyeân hình.

Coâng chuùa gieát cheát con yeâu quaùi xong, caàm thanh kieám laëng nhìn roài baät khoùc nöùc nôû. Naøng cöù khoùc maõi khoâng ngöøng, nhöõng haït leä bieán thaønh xaâu chuoãi traân chaân rôi xuoáng bieån caû ñöôïc nhöõng con trai nhaët vaø ngaäm vaøo haøm. Maùu huyeát cuûa chaøng hoaøng töû ñoã rôi treân maõnh ñaát Laïc Vieät, bôõi leõ noù coøn tinh khieát cho neân hoaù thaønh doøng suoái thanh tuyeàn. Cho ñeán ngaøy nay, khi ngö daân baét ñöôïc con trai caïy ra laø tìm thaáy chaâu ngoïc goïi laø ngoïc trai, vaø hoï nhaát ñònh phaûi mang nhöõng vieân ngoïc naøy ñeán doøng suoái thanh tuyeàn röõa saïch. Ngöôøi ta truyeàn tuïng raèng ngoïc trai neáu ñöôïc röõa saïch vôùi doøng suoái naày thì vieân ngoïc seõ saùng loùng laùnh khoâng moät thöù nöôùc naøo coù theå saùnh baèng.

Chuù thích :

* Baøi vieát naøy ñöôïc döïa treân moät soá Website baïn, caùc thö tòch Vieät Nam, Trung Quoác vaø saùch Sources Of Chinese Tradition, vol. 1 cuûa Wm. Theodore de Bary, Wing-tsit Chan, Burton Watson, nxb Colombia University Press, New York,1960.

(1)Taû Giang vaø Höõu Giang laø hai nguoàn soâng Taây Giang ôû Löôõng Quaûng. Höõu Giang phaùt nguyeân töø Vaân Nam(TQ), chaûy xuoáng qua Quaûng Taây, theo höôùng ñoâng nam. Taû Giang phaùt nguyeân töø choã giaùp giôùi tænh Cao Baèng (Vieät Nam) vaø Vaân Nam, chaûy qua Cao Baèng, roài theo chieàu ñoâng baéc, qua Quaûng Taây vaø hôïp vôùi Höõu Giang ôû phía thaønh Ung Chaâu. Soâng Kyø Cuøng (OÂ Bì) laø moät nhaùnh cuûa Taû Giang.

(2) Trònh Caàn – Ñieàn Vaân Thanh, Voõ Thuaät Thaàn Kyø , baûn tieáng Hoa, nxb Nhaân Daân Quaûng Taây, 1993, baûn dòch Vieät cuûa Kim Dao.- Haø Noäi : nxb Haø Noäi, 1996, trg. 133.

(3)Xin môû moät ngoaëc ñôn laø khoâng phaûi ngaãu nhieân maø oâng Bình Nguyeân Loäc, tröôùc naêm 1975 taïi mieàn nam Vieät Nam, ñaõ phaùt haønh saùch Nguoàn Goác Maõ Lai Cuûa Daân Toäc Vieät Nam vôùi teân nhaø xuaát baûn BAÙCH BOÄC.

(4) Hoaøng Xuaân Haõn, Lyù Thöôøng Kieät, Lòch Söû Ngoaïi Giao vaø Toâng Giaùo Trieàu Lyù, lôiø baït cuûa GS Haø Vaên Taán.- Haø Noäi : nxb Haø Noäi, 1996, trg 88

(5) Trònh Caàn – Ñieàn Vaân Thanh, Voõ Thuaät Thaàn Kyø.- sñd, trg 130.

(6)Khoång Töû san ñònh. Thöôïng Thö, töùc Kinh Thö, baûn dòch cuûa Nhöôïng Toáng.-, Saigon : tuû saùch Taân Vieät, Xuaân Thu taùi baûn taïi Hoa Kyø, trg 104.)

.(7)Boá Xuaân Hoäi, moät trí thöùc ngöôøi Chaêm Phan Rí, thaønh laäp vaø chæ huy ñoaøn quaân Cheá Boàng Nga goàm toaøn ngöôøi Chaêm vaø ngöôøi Raglai luyeän voõ gay vaø cung noû hoaït ñoäng taïi vuøng Phan RangPhan Rí trong thôøi gian choáng Phaùp naêm 1946-1947, sau ñoù bò Vieät Minh nghi ngôø vaø thuû tieâu.

(8)Daãn theo Traàn Quoác Vöôïng – Haø Vaên Taán, Lòch Söû Cheá Ñoä Phong Kieán Vieät Nam, taäp 1, Saùch duøng trong caùc tröôøng ñaïi hoïc Vieät Na.- Haø Noäi : nxb Giaùo Duïc, 1960, trg 96,97.

(9)Traàn Quoác Vöôïng – Haø Vaên Taán, Lòch Söû Cheá Ñoä Phong Kieán Vieät Nam, taäp 1.- sñd , trg 110.

(10) Phan Khoang, Trung Quoác Söû Cöông.- Saigon : Hoàng Phaùt aán quaùn, 1958, trg 367.

(11) Quoác Söû Quaùn Trieàu Nguyeãn, Ñaïi Nam Nhaát Thoáng Chí, taäp 4, Phaïm Troïng Ñieàm dòch, Ñaøo Duy Anh hieäu ñính.- Hueá : nxb Thuaän Hoùa,1997, trg 412-413.

Home