Vol. 14  4/2003                                                                            2nd year edition

Editor-in-chief:  Ñoã Hoaøng Nghóa    phutavanthu@yahoo.com  or  nthihoang@aol.com

 

Ban Bieân Taäp

 

Phan Quyønh, Nguyeãn vaên Sen, Vieät Nhaân, Xuaân-Töôùc, Nguyeãn Vieát Ñöùc, Phuù-Ñieàn, Hoaøng-Chaâu, Nhaát-Phöông, Taêng-Ñoà, Traàn taán Vuõ, Hoaøi-Thi, Ong Toâng Nhôn,  Vuõ theá Truï, Nguyeät-Thieân, Taân-Xuyeân, Nguyeãn Tieán Hoäi, Trònh Bónh Khoân, Thanh-Long, Löông Thuaän Vui, Nguyeãn Moäng Khoâi, Tröông Ñöùc Taân, Ñoã Kim-Thoa, Hoaøng-Nam. 

 

Please click to download VNIfonts if you cannot read this page.  Then, click HERE  and follow instructions to configure Web Browsers.   

Best view with Internet Explorer.

 

Nhòp Böôùc Giöõa Phong Ba (7)

 

Moät ngaøy thaûnh thôi, toâi laùi xe leân nuùi cao. 

Buoåi tröa, ngoài aên baùnh mì treân moät gheành ñaù chô vô giöõa trôøi, nghe tieáng ñoå trieàn mieân cuûa moät doøng suoái baïc. Chôït nhôù lôøi Khoång Töû: “Ñeâm ngaøy noù cöù ñoå nhö theá”. Cuõng nhôù lôøi thi haøo Lyù Baïch:  

“Quaân baát kieán Hoaøng Haø chi thuûy

Thieân thöôïng lai, boân löu ñaùo haûi baát phuïc hoài...”

 

(Anh khoâng thaáy nöôùc soâng Hoaøng phaùt nguyeân töï trôøi cao,

chaûy ra bieån vaø khoâng bao giôø trôû laïi...” 

Treân röøng cao moät ngaøy maây cuoàn cuoän traéng chôït nhôù nhöõng chieàu trong queâ höông xöa... Chôït nhôù nhieàu baøi thô, lôøi vaên nhö hai ñoaïn thô vaên treân, taát caû ñeàu noùi veà yù nghóa cuûa thôøi gian... Ñeâm beân moät trieàn nuùi hoang vu, toâi baät gheá xe ra maø nguû, giaác nguû giöõa trôøi, giaác nguû thaät ngon laønh döôùi moät vaønh traêng vaèng vaëc saùng. 

Gaàn saùng nghe tieáng chim hoùt, toâi giaät mình thöùc daäy, môû cöûa xe böôùc xuoáng ñònh laøm vaøi theá phaù tænh cho aám, vöøa böôùc xuoáng ñaõ giaät mình khi thaáy moät baày nai vaøng cuõng ñang töø töø ñöùng leân, ngay saùt beân chaân. Toâi ñöùng yeân nhìn, baày nai cuõng ñöùng yeân nhìn, maáy ñoâi maét nai troøn xoe, ñen laùy nhìn toâi moät caùch ngaây thô, khoâng e deø sôï haõi. Trong buoåi saùng môø söông, trôøi ñaát thaät bình yeân. Loaøi nai trong khu röøng caám naày ñöôïc phaùp luaät baûo veä, ñöôïc ngöôøi cho aên, ñaõ quaù quen vôùi ngöôøi. Toâi böôùc ra, chuùng laüng laëng quay ñaàu, ñi chaäm raõi vaøo khoaûng röøng coøn chaäp choaïng toái phía tröôùc. Toâi noùi vôùi rieâng mình: ñôøi vaãn coøn nhieàu nôi bình yeân. 

Vuøng cao nguyeân meânh moâng ñoù naèm döôùi chaân ngoïn nuùi Whitney. Mount Whitney cao 14,495 boä, laø ngoïn nuùi cao nhaát treân luïc ñòa Hoa Kyø. Nôi ñaây coù moät loaøi caây ñoû teân Sequoia, soáng soùt töø thôøi thöôïng coå. Maáy caây coã nhaát quaây quaàn trong moät khu ñaát heïp, Sequoia Grove, chuùng ñöùng thaúng vôùi nhau, ngaïo ngheã vôùi tuyeát söông möa naéng, chuùng ñöùng ñoù vôùi nhau, ñaõ baûy taùm ngaøn naêm. Coù nhöõng caây treû hôn, chæ môùi ñoä hai ngaøn naêm, ba ngaøn naêm tuoåi trôøi. Vaø hình nhö ñaây laø nôi duy nhaát treân quaû ñòa caàu loaøi caây naày coøn soáng soùt. Toâi ñeán ñoù, ñi lang thang trong khoaûng röøng ñoù, naèm nguû döôùi boùng moät goác caây ñoù, nghó veà ñôøi soáng maáy ngaøn naêm cuûa caây, so laïi vôùi ñôøi soáng maáy möôi naêm cuûa ngöôøi... Thaáy ñôøi phuø du!  

 

Sau naày, toâi trôû laïi vuøng nuùi röøng ñoù nhieàu laàn. Vuøng cao nguyeân môø mòt khoùi maây ñoù laø nôi toâi ñeán ñeå nghæ ngôi, tìm bình yeân sau nhöõng nhòp böôùc giöõa phong ba. Nhöõng naêm ñoù ñôøi soáng coøn nhieàu nhoïc nhaèn, sinh hoaït moân phaùi coøn laém phong ba. 

Coù khi theo ñoaøn ngöôøi hieáu kyø, toâi xuoáng ñoäng thaïch nhuõ, boø qua moät doøng thaùc traéng xoùa, leo leân maáy khoaûng hang heïp ñeå nhìn nhöõng khoaûng troáng trong loøng nuùi; troáng khoâng, khoâng coù gì caû ngoaøi thaïch nhuõ traéng toaùt, vaø moät loaøi kieán khoâng coù maét. Tröôùc khi nhaân loaïi ñeán ñem aùnh saùng ñeán, khoaûng hang ñoäng naày hoaøn toaøn toái taêm, coù maét cuõng khoâng thaáy gì, neân taát caû sinh vaät nhoû beù trong hang ñeàu khoâng coù maét. Chuùng gioáng nhö nhöõng ngöôøi ñang giaønh giaät lôïi danh phuø phieám trong sinh hoaït cuûa chuùng ta, hoï cuõng ñeàu khoâng coù maét. Nhöõng keû nhoû nhoi ñaùng thöông! 

Coù khi qua trieàn nuùi toâi thaáy nhöõng caønh hoa traéng: buoåi saùng ñi qua thaáy hoa lung linh hôùn hôû giöõa trôøi, buoåi chieàu veà hoa ñaõ taøn, ñôøi soáng ngaén quaù döôùi chaân loaøi ñaïi thuï ñaõ soáng maáy ngaøn naêm. Nhöng maáy ngaøn naêm roài cuõng qua... moät ñôøi soáng keùo daøi ñoâi giôø hay moät cuoäc sinh hoùa keùo daøi maáy ngaøn naêm... Taát caû roài cuõng qua.  

Treân cao nguyeân ôû mieàn trung California, loaøi caây ñoû vaãn söøng söõng giöõa trôøi, thaân caây moïc thaúng, cao voøi voïi, raát huøng vó. Tieác thay, ñôøi soáng cuûa loaøi caây naày ñang töø töø troâi qua, loaøi caây huøng vó ñoù ñang laàn laàn tuyeät chuûng. Nhö nhöõng nguoàn tö töôûng lôùn trong vaên hoùa Vieät Nam: hình nhö neàn vaên hoùa cuûa chuùng ta ñang töø töø thoaùi hoùa. 

Thôøi gian qua trong laøng vaên: Vuõ Hoaøng Chöông maát, Mai Thaûo maát, Nguyeân Sa maát, Buøi Giaùng maát, nhieàu nhaø vaên nhaø thô vó ñaïi cuûa Vieät Nam trong thôøi hieän ñaïi ñaõ maát. OÂng Du Töû Leâ moät hoâm nhìn qua nhìn laïi roài than: “Loaøi thuù lôùn ñang laàn laàn tuyeät chuûng...”  

Toâi khoâng daùm noùi nhö oâng thi só kia, nhöng thaät loøng toâi cuõng nghó vaäy. 

Tuyeät chuûng thaät! Maáy möôi naêm qua khoâng thaáy coù taøi naêng treû naøo xuoáng theá ñeå coù theå noái tieáp doøng vaên hoùa Vieät Nam. Nhöõng ngoøi buùt lôùn cuûa chuùng ta trong thôøi hieän taïi ñeàu laø nhöõng caây coå thuï, ñaõ soáng laâu naêm trong röøng vaên hoïc. Nhö loaøi Sequoia treân cao nguyeân kia, khi laù ruû, thaân taøn seõ khoâng coøn gì noái tieáp, nhöõng nhaø vaên, nhaø thô naày khi buoâng buùt naèm yeân seõ khoâng coøn ai thay theá ñöôïc. 

Trong Vovinam cuõng theá, mai ñaây trong chuùng ta, nhöõng moân ñoà Vovinam, coù ngoøi buùt naøo thay theá ñöôïc ngoøi buùt Quang Vuõ? Coù ai vöøa tinh thoâng voõ thuaät, vöøa coù ngoøi buùt saéc xaûo, vöøa coù oùc toå chöùc tuyeät vôøi nhö voõ sö Chöôûng Moân Leâ Saùng? Coù ai seõ hy sinh troïn ñôøi nhö oâng, khoâng lôïi, khoâng danh, khoâng giöõ laïi gì cho rieâng mình?  

Ngöôøi anh huøng Leâ saùng nhö caây truùc: thaân vaãn thaúng sau nhieàu baõo gioâng. Thaân thaúng maø loøng troáng khoâng, khoâng vò danh, khoâng vì lôïi, bao nhieâu tieàn baïc taøi saûn ñaõ qua tay, oâng naøo ñaõ giöõ rieâng gì laïi cho rieâng mình! 

Anh huøng hay khoâng, hy sinh hay khoâng, ñeán ngaøy cuoái ñôøi theá nhaân môùi bieát. 

Trong Vovinam: buùt coù nhieàu ngoøi buùt saéc xaûo, voõ coù nhieàu voõ sö vôùi voõ coâng tuyeät theá, toå chöùc coù ngöôøi vôùi oùc toå chöùc tinh vi, vaø hy sinh coù raát nhieàu moân ñoà hy sinh. Nhöng goàm chung taát caû khaû naêng vaø taâm huyeát naày vaøo moät con ngöôøi – moät ngöôøi vôùi moïi öu ñieåm nhö voõ sö Chöôûng Moân Leâ Saùng, hình nhö khoâng coù nhieàu. 

Hôn ba möôi naêm qua trong sinh hoaït moân phaùi, toâi ñaõ bieát nhieàu ngoøi buùt lôùn trong moân phaùi, ñaõ thaáy nhieàu voõ sö thi trieån voõ thuaät moät caùch tuyeät vôøi. Trong caùi xao ñoäng cuøng cöïc cuûa ñaát nöôùc, toâi ñaõ thaáy nhieàu ngöôøi hy sinh nhöõng khoaûng thôøi gian ñeïp nhaát, nhöõng taøi saûn quí baùo nhaát cuûa ñôøi mình ñeå giöõ gìn gieàng moái moân phaùi. Nhöõng moân ñoà naày vaãn coøn ñoù, trung thaønh vôùi coâng cuoäc xaây döïng Vieät Voõ Ñaïo; nhöõng voõ sö naày moãi ngöôøi moät khaû naêng, chung vai goùp söùc xaây döïng Vieät Voõ Ñaïo. Treân con ñöôøng thaät daøi ñi veà töông lai, chuùng ta vaãn bình taâm vì hoï vaãn coøn ñoù. 

***

Ngaøy 4 thaùng Gieâng naêm 2003, Thöôïng Toïa Thích Nguyeân Sieâu, Toång Vuï Tröôûng Toång Vuï Vaên Hoùa cuûa Giaùo Hoäi Phaät Giaùo Vieät nam, toå chöùc moät ñaïi hoäi vaên hoùa Phaät Giaùo Vieät Nam ôû San Diego, tieåu bang California, Hoa Kyø. Trong ñaïi hoäi naày toâi gaëp moät caây coå thuï trong röøng caây vaên hoùa, khoâng nhöõng cuûa rieâng Vieät Nam, maø coøn laø cuûa chung neàn trieát hoïc theá giôùi: giaùo sö Phaïm Coâng Thieän. 

OÂng ñöùng ñoù: “Löïc treân höõu löïc, löïc treân voâ löïc...” luøng tuøng, loaèng ngoaèng trieát lyù. OÂng ñöùng ñoù nhö huyeàn thoaïi xöa veà moät Phaïm Coâng Thieän caïo ñaàu troïc ñeo kính ñen ñöùng noùi veà trieát lyù teù loän nhaøo, trieát lyù teù choång moâng treân buïc giaûng cuûa vieän Ñaïi Hoïc Vaïn Haïnh, nhöõng ngaøy cuoái thaäp nieân 1960. 

Toâi sinh sau ñeû muoän, khoâng coù may maén ñöôïc laøm hoïc troø oâng, nhöng huyeàn thoaïi veà oâng thì nghe ñaõ nhieàu. Nhöõng ngaøy sau thaùng Tö naêm 1975, trong traïi caûi taïo toâi ôû coù maáy ngöôøi laø hoïc troø oâng. ÔÛ tuø ngaøy thaùng qua daøi laém, ngoaøi giôø lao ñoäng cöïc nhoïc, roài giôø hoïc chính trò, kieåm thaûo taåy naõo coøn cöïc nhoïc hôn, chuùng toâi vaãn coù nhöõng buoåi chieàu, nhöõng ñeâm daøi leâ theâ. Nhöõng khi coù giôø troáng traûi, maáy ngöôøi só quan ñaøn anh cuûa toâi hay nhaéc chuyeän xöa cho ñôõ buoàn. Chuyeän xöa nheï nhaøng, mang laïi nhieàu bình yeân, nhieàu nieàm vui cho hoï nhaát laø chuyeän thôøi hoï coøn hoïc ñaïi hoïc; coù leû laø vì ngaøy thaùng trong ñaïi hoïc cuûa hoï chôû mang nhieàu öôùc mô. Khi maø cuoäc ñôøi phuõ phaøng vaát vaû quaù ngöôøi ta hay nghó veà nhöõng giaác mô xöa.  

Nhöõng anh baïn tuø naày hay nhaéc “Phaïm Coâng Thieän”. Khoâng goïi laø thaày, khoâng xöng tuïng laø “trieát gia”, teân oâng hay ñöôïc nhaéc ñeán moät caùch goïn gaøng, thaân maät giöõa caùi chuoàng coïp boán beà daây keõm gai chôùn chôû giam giöõ boïn toâi. Caùi teân nhö moät huyeàn thoaïi ñoâng phöông ñaõ ñi veà taây phöông... Teân cuûa moät baäc thaày vó ñaïi ngöôøi Vieät Nam ñang daïy doã nhaân loaïi ngoaøi kia, beân kia trôøi AÂu... Vuøng trôøi cuûa aùnh saùng, cuûa töï do, cuûa vaên minh, cuûa khoa hoïc... Nhöõng aùnh saùng, töï do, vaên minh, khoa hoïc vaø moät baäc thaày vó ñaïi, ñoái vôùi chuùng toâi, nhöõng thaèng tuø binh khi ñoù, chæ coøn trong öôùc mô. 

Giaùo sö Phaïm Coâng Thieän ñi khoûi Vieät Nam naêm 1970, Nghe noùi nhöõng naêm sau ñoù oâng daïy trieát trong ñaïi hoïc Phaùp vaø ñaõ laø moät trieát gia vang danh khaép caùc luïc ñòa. Nhöõng naêm sau naày khi ñeán Myõ, thænh thoaûng toâi coù ñoïc ñöôïc baøi vieát cuûa oâng treân baùo chí Vieät ngöõ. Coù khi toâi nghe noùi oâng ñaõ ñi tu trôû laïi, vaø ñang giaûng kinh Phaät cho maáy oâng ñaïi sö trong Phaät Hoïc Vieän Quoác Teá ôû Los Angeles; maø cuõng coù khi toâi nghe oâng ngoài nhaäu vôùi nhaø vaên Mai Thaûo ôû quaùn Song Long, trong khu Tieåu Saøi Goøn, California. Chæ nghe noùi thoâi, chôù chaúng bieát thöïc hö ra sao.  

Veà sau naày coù moät nhaø vaên ñaøn anh noùi vôùi toâi: oâng trôøi con ñoù taêng chaúng phaûi taêng, tuïc khoâng phaûi tuïc. OÂng ôû chuøa, giaûng kinh cho maáy oâng sö trong ñaïi hoïc Phaät Giaùo Vieät Nam thaät, nhöng oâng khoâng coù ñi tu trôû laïi. Chuyeän oâng ñi nhaäu vôùi oâng Mai Thaûo cuõng laø chuyeän thaät. 

Trong Ñaïi Hoäi Vaên Hoùa Phaät Giaùo hoâm ñoù, haàu heát quí vò cao taêng Vieät Nam ôû haûi ngoaïi ñeàu coù maët. Tröôùc nhöõng baäc thaày trong Phaät giaùo naày, Phaïm Coâng Thieän noùi veà tinh thaàn Phaät giaùo trong vaên hoùa Vieät. OÂng nhaéc laïi lôøi Nguyeãn Du: “Ta ñaõ ñoïc kinh Kim Cang moät ngaøn laàn...”, noùi veà Kim Cang, roài noùi veà “loøng boà ñeà”... Chöõ “boà ñeà taâm” trong töø ngöõ Haùn Vieät, theo oâng, khoâng ñuû nghóa baèng chöõ “loøng boà ñeà” trong vaên chöông bình daân Vieät Nam.  

Moät chuùt veà Nguyeãn Du, moät chuùt veà kinh Phaät, moät chuùt veà Heidegger, trieát gia ngöôøi Ñöùc; taát caû caùi moät chuùt cuûa oâng, nhö moät neùt buùt taøi hoa, ñaõ phaùc hoïa laïi ñöôïc tröôùc cöû toïa, moät neùt vaên hoùa ñeïp tuyeät vôøi cuûa theá nhaân. Phaïm Coâng Thieän ñöùng noùi, an nhieân, töï taïi. Phaïm Coâng Thieän ñöùng tröôùc ñoaøn cao taêng Vieät Nam, toùc raâu chôùn chôû nhö Ñaït Ma, sö toå cuûa Thieáu Laâm, ñöùng treân caønh caây khoâ, vöôït soâng moät chieàu loàng loäng gioù maây. Nhìn oâng noùi toâi thaáy maët trôøi hình nhö khoâng coù thöïc, lôøi oâng vang voïng töø hoá thaúm ngaøn ñôøi laëng im cuûa tö töôûng,... Nhìn oâng... toâi nhôù nhöõng caây Sequoia ñaõ soáng baûy taùm ngaøn naêm treân nuùi kia, roài nhôù caâu thô cuûa Du Töû Leâ... Loaøi coå thuï vaãn chöa coù caây non thay theá, vaø chöa coù, vaø chaéc seõ khoâng coù!  

Töøng caùi “moät chuùt” oâng nhaéc laïi ngaøy hoâm nay, coäng laïi ñaõ taïo thaønh moät caûm xuùc lôùn, caûm xuùc trong toâi baét ñaàu töø nhöõng baøi trieát hoïc ñaàu tieân... Naêm toâi hoïc lôùp Ñeä Nhaát (lôùp 12), hôn ba möôi naêm veà tröôùc. Naêm möôøi baûy tuoåi, laøm hoïc troø lôùp Ñeä Nhaát, vaø cuõng laøm moät huaán luyeän vieân Vovinam, toâi baét ñaàu hoïc trieát. Baét ñaàu ñoïc saùch cuûa Nguyeãn Vaên Trung, Phaïm Coâng Thieän, ñoïc luoân nhöõng baøi hai oâng naày tranh luaän vôùi nhau. Khi ñoù toâi cuõng ñoïc vaø nghieàn ngaãm laïi caùc saùch vôû coã veà tam giaùo: Phaät, Khoång, vaø Laõo; bôûi vì khi ñoù ñaõ baét ñaàu ñi giaûng voõ ñaïo, toâi caàn naém vöõng hôn veà vaên minh ñoâng phöông, veà “Ñaïo, Tu, Teà, Trò, Bình”, caùc ñeà taøi khaûo haïch trong chöông trình Trung Ñaúng (ñai vaøng) cuûa Vovinam.  

Vieät Voõ Ñaïo coù moät heä thoáng lyù thuyeát saâu saéc, phong phuù! 

Vieät Voõ Ñaïo khoâng ñôn thuaàn laø moät taäp theå voõ thuaät chæ chuù troïng veà baép thòt. Döôùi söï höôùng daãn cuûa Chöôûng Moân Leâ Saùng, moân phaùi naày ñaõ laø moät phong traøo giaùo duïc phi chính trò, nhaèm ñaøo luyeän toaøn dieän con ngöôøi; do ñoù, phaàn lyù thuyeát ñaõ ñöôïc Ban Nghieân Cöùu soaïn thaûo, ban haønh vaø giaûng huaán roäng raõi tröôùc naêm 1975 taïi mieàn nam Vieät Nam. Caùc lyù thuyeát nhaèm nhaéc nhôû chöõ thuûy chung trung hieáu naày hy voïng seõ toàn taïi maõi vôùi thôøi gian. 

“Vieät Voõ Ñaïo khoâng laøm chính trò”. Chính trò chæ theå hieän moät phaàn sinh hoaït xaõ hoäi, trong moät khoaûng thôøi gian naøo ñoù, coøn voõ ñaïo laø hôi thôû ngaøn ñôøi cuûa daân toäc. Voõ ñaïo seõ toàn taïi maõi vôùi thôøi gian. 

Trong buoåi ñaïi hoäi vaên hoùa Phaät Giaùo keå treân cuõng coù giaùo sö Buøi Ngoïc Ñöôøng, giaùo sö Vieän Ñaïi Hoïc Vaïn Haïnh tröôùc kia. Giaùo sö Ñöôøng noùi veà vieäc thaày Thích Thieän Minh dòch kinh Phaät ra chöõ quoác ngöõ tröôùc naêm 1975, veà nhieàu vò cao taêng ñaõ vaø ñang coá gaéng laøm tieáp tuïc sau naêm 1975. Vieäc dòch kinh ñaõ keùo daøi töø maáy möôi naêm qua, vaø hình nhö vaãn... chöa xong.  

“Kìa ai aån naùu treân laàu,

Cheùp kinh ñeán thuôû baïc ñaàu chöa xong...” 

Hai caâu thô coå naày vaäy maø hay! Toâi khoâng nghe heát baøi noùi chuyeän cuûa oâng, bôûi vì tieâu ñeà baøi noùi chuyeän ñaõ ñaùnh khaù maïnh vaøo taâm thöùc, ñaõ gôïi laïi moät caùch maõnh lieät kyû nieäm cuûa nhieàu ñeâm sinh hoaït Vovinam vôùi anh em taïi Myõ. Toâi ñaõ lan mang nghó ngôïi veà moät ñieàu maø anh em thöôøng hay baøn: dòch saùch Vieät Voõ Ñaïo ra ngoaïi ngöõ. 

Mang laêng kính cuûa ngöôøi Vieät ñeå dòch saùch Vieät thì deã roài, duøng nhaõn quan cuûa ngöôøi taây phöông vieát laïi ñeå cho ngöôøi taây phöông ñoïc môùi laø khoù. Hy voïng trong töông lai gaàn, Voõ Sö Chöôûng Moân vaø Ban Nghieân Cöùu Vieät Voõ Ñaïo seõ laøm ñöôïc ñieàu naày, seõ xuùc tieán vieäc soaïn thaûo vaø aán haønh saùch vôû lyù thuyeát cho ngöôøi ngoaïi quoác hoïc Vieät Voõ Ñaïo. 

AÁn haønh saùch ngoaïi ngöõ cho Vieät Voõ Ñaïo cuõng laø moät böôùc môùi giöõa phong ba.  

(Coøn tieáp)

Home