|
|
||
|
Please click
to download VNIfonts if you cannot read this page. Then,
click HERE and follow
instructions to configure Web
Browsers.
Best view
with Internet Explorer.
Cuoái thaùng 5 naêm 1984, nghe tin voõ sö Nguyeãn Minh Haûi cuøng
vôùi hai voõ sö Traàn Bình vaø Nguyeãn Thò Caãm Bình ôû thaønh phoá San Jose,
California, toå chöùc leã gioã toå, toâi laùi chieác xe coå loã xæ cuûa mình
ñeán tham döï.
Moät ngaøy tröôùc ngaøy leã, anh em tuï hoäi veà nhaø anh Haûi
chuaån bò coâng vieäc. Trong buoåi hoïp maët, ngoaøi moät soá anh chò em ñaõ
quen bieát töø laâu, toâi cuõng coù caùi haân haïnh ñöôïc baét tay maáy ngöôøi
ñoàng moân chöa töøng quen. Trong soá nhöõng ngöôøi naày coù hai anh Trònh Bænh
Khoân vaø Quaùch Höõu Thaïnh. Anh Khoân thì toâi chöa töøng nghe teân, coøn
Quaùch Höõu Thaïnh thì ñaõ coù nghe qua, nhöng chöa töøng gaëp maët.
Anh Khoân baét tay toâi, noùi “chaøo anh”, moät caùch nheï
nhaøng, lòch söï. Quaùch Höõu Thaïnh baét tay, roài voã vai toâi, cöôøi noùi
“Toáng Minh Ñöôøng ñaây haû? Nghe teân ñaõ laâu”. Toâi cuõng cöôøi noùi: “Chaøo
anh Thaïnh, nghe teân ñaõ laâu”.
Anh Khoân ngöôøi vaïm vôõ, maïnh khoõe, noùi naêng roån raûng,
ñuùng töôùng con nhaø voõ; coøn Quaùch Höõu Thaïnh thì dong doûng cao, dung
maïo vaø voùc daùng raát nhu mì. Noùi moät caùch bình daân hôn, anh Thaïnh “cao
raùo ñeïp trai”, coù coát caùch cuûa moät nhaø vaên hôn laø moät voõ sö (maø
coù leõ anh cuõng laø moät ngoøi buùt khaù saéc beùn cuûa Vovinam. Naêm 1974
ñaõ thaáy baøi vieát cuûa anh ñaêng trong saùch cuûa Vieät Voõ Ñaïo). Anh
Nguyeãn Minh Haûi hoûi anh Thaïnh “Thöa anh, theá anh ñaõ mang ñai gì?” Anh
Thaïnh noùi “Thöa anh, em ñaõ mang hoaøng ñai 3”.
Naêm ñoù, 1984, anh em chöa ra maët laøm vieäc nhieàu. Soá
ngöôøi mang ñai vaøng coù theå ñeám treân ñaàu ngoùn tay, ngöôøi mang hoaøng
ñai 3 laïi caøng khoù tìm. Thôøi ñoù cuõng chöa coù chuyeän thi cöû leân ñai
raàm roä nhö baây giôø, nhöõng ngöôøi ra sinh hoaït ñeàu chæ mang ñaúng caáp
cuûa mình töø tröôùc naêm 1975. Trong soá ngöôøi tham gia sinh hoaït hoâm ñoù
coù hai ngöôøi mang “caáp baäc” cao nhaát laø voõ sö Nguyeãn Minh Haûi vaø voõ
sö Quaùch Höõu Thaïnh. Anh Haûi noùi chuyeän vôùi anh Thaïnh moät ñieàu “thöa
anh”, hai ñieàu “thöa anh” raát cung kính. Anh Thaïnh ñoái vôùi anh Haûi cuõng
moät ñieàu “thöa anh”, hai ñieàu “thöa anh” raát cung kính.
Ñeâm veà, coâng vieäc ñaõ saép xeáp xong, chuùng toâi quaây
quaàn beân bình traø noùng noùi chuyeän taâm tình. Chuyeän nay keùo theo
chuyeän xöa, chuyeän thôøi ñi taäp ñi daïy ôû Vieät nam vaãn laø ñeà taøi vui
veû, haáp daãn nhaát. Anh Trònh Bænh Khoân nhaéc nhöõng ngaøy môùi nhaäp moân,
eø aïch taäp luyeän ôû Saøi Goøn. Toâi hoûi anh: “Hoài xöa anh taäp vôùi ai,
anh Khoân?” YÙ toâi muoán hoûi thaày cuûa anh laø ai. Anh Khoân ñöa tay chæ chæ
voõ sö Nguyeãn Minh Haûi, anh Haûi cöôøi. Ñoät nhieân anh Haûi quay laïi hoûi
voõ sö Quaùch Höõu Thaïnh: “Thöa anh, theá tröôùc kia anh taäp vôùi ai?”
Quaùch Höõu Thaïnh ñoät nhieân im baët, nhìn söõng vaøo anh
haûi, ra veû raát ngaïc nhieân khi nghe caâu hoûi. Moät hoài laâu anh chæ vaøo
ngöïc anh Haûi, noùi: “Vôùi anh chôù vôùi ai!” Ñeán phieân anh Haûi im baët,
nhìn söõng vaøo anh Thaïnh, raát ngaïc nhieân. Anh Thaïnh vöøa chæ anh Trònh
Bænh Khoân vöøa noùi tieáp: “Em taäp chung lôùp vôùi thaèng Khoân naày neø...”
Anh Khoân ngoài cöôøi hì hì, boïn toâi cuõng cöôøi vang.
Anh Nguyeãn Minh Haûi ra nhaän lôùp daïy raát sôùm, Ñaàu thaäp
nieân 1970 anh laø moät trong nhöõng voõ sö treû cuûa Vovinam. Anh daïy nhieàu
lôùp, coù nhieàu hoïc troø, thôøi gian qua ñaõ nhieàu, thaønh ra khoâng nhôù
heát. Tröôùc naêm 1975 anh rôøi sinh hoaït moân phaùi, ñi Myõ du hoïc. Naêm 1975 ñang ôû Myõ, thay vì xin ôû laïi
luoân cho khoõe thaân, anh veà Vieät
Anh Haûi laäp gia ñình taïi Saøi Goøn sau naêm 1975. Chò Phaïm
Thuùy Nga, phu nhaân anh, hoaøn toaøn khoâng bieát anh laø moät voõ sö Vovinam
cho ñeán khi gaëp chuùng toâi. Naêm 1979, nghe tin anh vöôït bieân ñeán Maõ
Lai, voõ sö Lyù Hoaøng Caùt Long (hieän nay ôû Chicago, Hoa kyø) vaø toâi ñeán
tìm; nhìn chuùng toâi cung kính ñaët tay treân ngöïc, nghieâng ngöôøi chaøo
anh, chò raát ngaïc nhieân. Veà sau naày khi ñaõ quen, chò môùi noùi “Heøn chi
trong ñaùm cöôùi, thaáy maáy ngöôøi baïn cuûa anh Haûi ñaëc bieät laém, oâng
naøo cuõng treû maø noùi naêng chöõng chaïc, oâng naøo cuõng maïnh khoûe, vaïm
vôõ...”
Ñaùm cöôùi ngheøo, baïn anh Haõi chæ coù nhöõng ngöôøi voõ
sö Vovinam.
***
Moät naêm sau, cuoái thaùng 5 naêm 1985, toâi höôùng daãn lôùp
voõ
Ngaøy ñoù, ôû California, luaät löu thoâng chæ cho chaïy toái ña
55 daäm moät giôø, ñoaøn xe cuûa chuùng toâi chaïy caø ròch caø tang, vöøa
chaïy vöøa gheù thaéng caûnh doïc ñöôøng chôi, maát caû ngaøy môùi vöôït qua
460 daäm ñöôøng ñeå ñeán San Jose.
Phaùi ñoaøn chuùng toâi coù 8 xe, treân döôùi boán möôi ngöôøi,
goàm caû moân sinh vaø phuï huynh cuûa caùc em. Ñeán San Jose chuùng toâi gheù
nhaø voõ sö Traàn Bình nghæ ngôi, sau
ñoù buoåi chieàu caû ñoaøn keùo qua nhaø voõ sö Nguyeãn Minh Haûi aên côm. Quí
vò phuï huynh moân sinh ôû
Toâi daïy lôùp voõ ôû San Diego khoâng thaâu hoïc phí, nhöng
moät thaùng moãi ñöùa phaûi ñoùng 2 ñoâ la vaøo quyõ sinh hoaït; veà sau naày
toâi taêng leân moãi thaùng 5 ñoâ la. Soá tieàn naày coâ beù tröôûng lôùp giöõ.
Thöôøng thöôøng tieàn naày duøng ñeå mua “donut” (moät loaïi baùnh ngoït maø
con nít raát thích) cho caû lôùp, hoaëc ñeå thaày troø daãn nhau ñi tieäm aên
pizza (moät loaïi baùnh mì YÙ). Naêm ñoù toâi baûo maáy ñöùa nöõ moân sinh
trong lôùp laáy tieàn quyõ ñi mua vaõi tô, tìm ngöôøi may aùo daøi. Tieàn quyõ
khoâng ñuõ ñeå may aùo daøi, toâi goïi ñieän thoaïi ñeán nhaø xin theâm tieàn
cha meï caùc em. Quí vò phuï huynh moân sinh khi ñoù uûng hoä, giuùp ñôû raát
nhieät tình, cho neân caùc nöõ moân sinh lôùn (10 em) trong lôùp voõ ôû San
Diego luùc ñoù ñeàu coù “ñoàng phuïc”, aùo daøi maàu xanh döông Vieät Voõ Ñaïo.
Coù aùo roài, maø caùc em coøn maéc côû, khoâng chòu maëc, thaønh ra maáy baø
meï môùi loâi aùo cuûa mình ra, maëc ñeå laøm göông.
Naêm ñoù, 1985, boán ñöùa con anh Haûi coøn nhoû. Anh Haûi môøi
phaùi ñoaøn caùc nôi, toång coäng gaàn caû traêm ngöôøi, ñeán aên côm, maø ñaàu
beáp chaùnh, ñaàu beáp phuï, vöøa chæ huy toång quaùt vöøa chaïy baøn chæ coù
moät mình chò Nga vôï anh. Toâi ñeán beáp noùi vôùi chò Nga: “Chò ñuùng laø
‘göông can ñaûm’, laáy choàng voõ sö Vovinam laø ‘göông can ñaûm’...” Chò Nga
vöøa xaøo mì, vöøa cöôøi noùi: “Khoâng sao anh, vui, vui maø...” Toâi quay ra
nhaø tröôùc goïi maáy coâ moân sinh vaøo beáp tieáp tay vôùi chuû nhaø. Khi
trôû vaøo thì thaáy meï cuûa maáy coâ ñaõ xaên aùo daøi leân, boû luoân chuyeän
laøm khaùch, xoâng vaøo tieáp vôùi chò Nga laøm beáp.
Buoåi toái khi aên côm, coù chò hoûi toâi: “AÊn uoáng ñoâng ñaûo
toán keùm nhö vaày, ai ra tieàn?” Toâi noùi “Anh Haûi Chò Nga”. Coù anh noùi
“Mình neân goùp chuùt ñænh, tieáp vôùi gia ñình anh Haûi”, toâi noùi “Chaéc
khoûi ñi anh. Chaéc anh Haûi cuõng khoâng nhaän ñaâu”.
Toâi muoán noùi theâm, khi mình ñeán nhaø voõ sö Traàn Bình, Caãm
Bình, hay baát cöù voõ sö, huaán luyeän vieân naøo khaùc aên côm, chaéc cuõng
khoâng lo chuyeän “ñoùng goùp”. Ngöôøi moân ñoà chaân chính khi ñi daïy vaø
sinh hoaït Vovinam ñaõ vui vôùi vieäc mình laøm. Hoï laø nhöõng ngöôøi “troïng
nghóa khinh taøi”, xem troïng tình nghóa maø xem thöôøng cuûa caûi vaät
chaát.
Bao nhieâu naêm qua, nhieàu khi toâi muoán noùi vôùi chò Nga vaø
nhöõng baø meï moân sinh ñaõ xaên aùo daøi, xoâng vaøo laøm beáp naêm ñoù ñoâi
lôøi, maø khoâng bieát noùi sao. Vieäc
quí chò naáu côm, xaøo mì, kho thòt,... trong beáp hoâm ñoù laø vieäc bình
thöôøng. ÖØ, thì laø vieäc bình thöôøng, nhöng tinh thaàn cuûa vieäc laøm naày
laø moät tinh thaàn vó ñaïi. Ñoái vôùi ngöôøi söù ñoà Vieät Voõ Ñaïo, tinh
thaàn naày laø moät ñoùng goùp to lôùn, khoâng tieàn baïc naøo saùnh ñöôïc.
Ngaøy hoâm sau, 26 thaùng 5 naêm 1985, laø ngaøy ñaïi leã Töôûng
Nieäm.
Trong soá voõ sö Vovinam döï leã naêm ñoù, ngoaøi giaùo sö Phan
Quyønh, hoàng ñai, coøn coù quí vò voõ sö Döông Vieát Huøng, Nguyeãn Minh Haûi,
Quaùch Höõu Thaïnh, Phaïm Ñình Thaùi, Traàn Bình, Nguyeãn Thò Caãm Bình, Traàn
Vaên Toaøn, vaø Döông Tuaán Kieät.
Khi buoåi leã baét ñaàu, theo thoùi quen, toâi ñi moät voøng
chung quanh ñòa ñieåm laøm leã ñeå kieåm soaùt laïi moïi vieäc. Saân leã trang
nghieâm, ñeøn ñuoác, côø hoa saùng röïc. Taát caû moïi ngöôøi, quan khaùch, voõ
sö, cuõng nhö moân sinh ñeàu chaêm chuù vaøo saân leã, chæ tröø moät ngöôøi:
anh Trònh Bænh Khoân. Anh ngoài beät döôùi ñaát, trong moät goùc toái ñaøng sau
leã ñaøi, chaêm chuù vieát vieát, veõ veõ. Toâi nhoùn chaân böôùc ñeán, nhìn
xem anh ñang veõ gì. Thì ra anh ñang duøng buùt chì than, veõ leân taám bìa
cöùng hình daïng moät chieác loa phoùng thanh, vôùi haøng chöõ “500,000 Watt” –
Anh ñang chuaån bò cho phaàn phuï dieãn vaên ngheä sau buoåi leã.
Nôi anh Khoân ngoài môø môø toái, töông phaûn kyø laï vôùi vôùi
khung caûnh ñeøn hoa röïc rôû beân kia böùc bình phong. Anh ngoài thaät laëng
leõ, coâ ñoäc; ñoâi kính caän xeä daøi xuoáng soùng muûi, göông maët thaønh
khaån hieãn hieän theo töøng neùt buùt chì ñôn sô. Anh chaêm chuù laøm vieäc
trong boùng toái, trong aâm thaàm; bieát raèng vieäc mình laøm seõ mang laïi
lôïi ích thieát thöïc cho cuoäc sinh hoaït, thì laøm, theá thoâi; ñaâu caàn ai
bieát, ñaâu caàn vinh quang.
Hình aûnh naày laø hình aûnh cuûa ngaøn muoân moân ñoà voâ danh
khaùc trong Vovinam. Caùc anh chò em mang tinh thaàn Vieät Voõ Ñaïo vaøo ñôøi,
laøm nhöõng vieäc ích lôïi cho xaõ hoäi, cho ñôøi soáng con ngöôøi, maø khoâng
caàn ai tuyeân döông, khoâng caàn ai bieát ñeán. Thay vì laøm khung cöûa chính
cho ñôøi nhìn ngaém, anh chò em vui laøm vieân gaïch loùt neàn cho ngoâi nhaø,
gaïch loùt ñöôøng cho ngöôøi qua. Nhöõng vieân gaïch suoát ñôøi khoâng thaáy
aùnh saùng vinh quang, nhöng laø nhöõng phaàn töû quan troïng nhaát cuûa moät
xaõ hoäi, moät moân phaùi, moät ñaát nöôùc.
Bao nhieâu naêm qua, toâi muoán noùi cuøng anh Khoân: böùc hoïa
baèng buùt chì than ñôn sô cuûa anh naêm ñoù ñeïp vaø coù yù nghóa hôn traêm
ngaøn baøi dieãn vaên boùng baãy khaùc. Vovinam Vieät Voõ Ñaïo coøn toàn taïi
maõi vôùi thôøi gian laø nhôø ôû nhöõng ngöôøi nhö anh, anh baïn giaø ôi!
***
Toâi trôû laïi saân leã luùc anh Traàn Vaên Toaøn ñoïc tieåu söû
coá voõ sö Saùng Toå Nguyeãn Loäc. Gioïng ñoïc maïnh meõ, khuùc trieát, loâi
cuoán ngöôøi nghe. Nhö voõ sö Quaùch Höõu Thaïnh, anh coù khuoân maët traàm
tónh, khoân ngoan cuûa moät ngöôøi trí thöùc. Maø trí thöùc thaät: anh laø moät
kyõ sö ñieän töû, toát nghieäp töø
Toâi gaëp anh Toaøn naêm ñoù, noùi cöôøi moät buoåi, aên saùng
vôùi nhau moät laàn, roài chia tay. Ñuùng 17 naêm sau gaëp laïi, vaãn cöôøi noùi heà haø, vaãn khuoân maët töôi treû
cuõ.
Thaùng 5 naêm 2002, nhaân voõ sö Chöôûng Moân Leâ Saùng ñeán
thaêm sinh hoaït moân phaùi taïi
Khi coù “trade mark” nhö vaäy, nhöõng ngöôøi muoán xöû duïng
saùu chöõ “Vovinam Vieät Voõ Ñaïo” phaûi xin pheùp chuùng toâi. Nhöõng ngöôøi
möôïn danh Vovinam vieát baøi xuùc phaïm Chöôûng Moân seõ phaûi noùi chuyeän
vôùi chuùng toâi tröôùc luaät phaùp nôi maø hoï sinh soáng. Nhöõng trang baùo möôïn
danh Vovinam, treân “internet” seõ phaûi bò boâi xoùa.
Sau khi baøn luaän moïi ñieàu vôùi nhieàu anh chò em, toâi noùi,
caâu noùi cuûa ngöôøi Anh: “ÔÛ La Maõ thì laøm theo ngöôøi La Maõ (When in
Thaày noùi:
- “Thoâi
caùc con, moân phaùi laø taøi saûn chung cuûa ñaát nöôùc, cuûa daân toäc, ñöøng
laøm nhö cô sôû cuûa rieâng mình...Boû qua ñi caùc con...”
Chuùng toâi caûm thaáy baát ngôø nhö bò laät xe. OÂng thaày cö
xöû khoaùng ñaït, cao thöôïng quaù, ngöôøi phaøm nhö chuùng toâi chöa theo kòp.
Anh em chæ coøn bieát veà ngoài uoáng traø maø thôû ra.
Thôøi gian ñaõ qua, caùc xaùo ñoäng ñaõ trôû neân traàm laéng.
Toâi coù theâm thôøi giôø ñeå ngoài uoáng traø, nghieàn ngaãm chuyeän ñôøi.
Nghó laïi lôøi Voõ Sö Chöôûng Moân, söïc nhôù laïi nhieàu trang saùch cuõ ñaõ
hoïc hoài nhoû, ôû trong nöôùc. Chuùng toâi,
cuøng vôùi nhieàu moân sinh treû trong nhoùm, ñi hoïc ôû Myõ, ñaõ tröôûng
thaønh trong neàn vaên hoùa Myõ, ñaõ quen thoùi “hoøn ñaù neùm ñi, hoøn chì
neùm laïi” cuûa ngöôøi Myõ, ñoâi khi chuùng toâi cuõng queân cung caùch cö xöû
cuûa ngöôøi quaân töû Vieät nam.
Trong thôøi gian gaëp laïi Voõ Sö Chöôûng Moân Leâ Saùng taïi
Myõ, chuùng toâi cuõng ñaõ hoïc laïi töø oâng, raát nhieàu veà phong caùch cö
xöû cuûa moät ngöôøi quaân töû Vieät
Buoåi leã Töôûng Nieäm ngaøy 26 thaùng naêm naêm 1985 naêm ñoù
cuõng laø laàn sau cuøng toâi gaëp voõ sö Quaùch Höõu Thaïnh. Sau naêm ñoù, anh
Thaïnh laäp gia ñình, roài baän bòu vôùi ñôøi soáng gia ñình, roài ngaøy thaùng
moät gioøng troâi,... khoâng coøn ai gaëp laïi anh.
Maáy naêm tröôùc, trong moät buoåi leã cuûa Vovinam taïi
Trong Vovinam, nhöõng ngöôøi nhö anh Thaïnh cuõng nhieàu. Nhöõng
moân ñoà xoâng xaùo xaây döïng moân phaùi moät thôøi, roài veà vôùi nôï aùo
côm, veà soáng ñôøi soáng aâm thaàm laëng leõ cuûa kieáp ngöôøi. Duø ñaõ xa
nhöng hoï vaãn giöõ ñôøi soáng hieáu trung, chaân thaät, vaãn höôùng taâm hoàn
veà sinh hoaït chung; laâu laâu nghe tieáng truyeàn rao, thaáy côø hieäu laïi
aâm thaàm tìm ñeán. Laâu laâu gôûi moät gioøng thö, coù gaëp nhau coøn noùi
vôùi nhau nhöõng lôøi nhaân nghóa. Nhöõng ngöôøi naày, duø coøn can döï tröïc
tieáp ñeán sinh hoaït Vovinam hay khoâng, cuõng ñeàu laø moân ñoà. Toâi goïi
chung nhöõng ngöôøi naày laø...KEÛ SÓ.
Moät ngaøy naøo ñoù toâi seõ vieát tieáp veà tinh thaàn trung
hieáu nhaân nghóa cuûa KEÛ SÓ,
(Coøn tieáp)
Toáng Minh Ñöôøng