Vol. 18 12/2003 3rd year edition

Editor-in-chief: Ñoã Hoaøng Nghóa phutavanthu@yahoo.com or nthihoang@aol.com

Please click to download VNIfonts if you cannot read this page. Then, click HERE and follow instructions to configure Web Browsers.

Best view with Internet Explorer.

Vaøi khaùi-nieäm veà

Daàu hoûa Theá giôùi

Phuù Ñieàn

Töø Anh quoác, ngaøy 7/9/2002 Thuû Töông Tony Blair baêng ngang Ñaïi Taây Döông ñeå nghó maùt cuoái tuaàn vôùi Toång Thoáng Myõ George W Bush taïi Camp David. Ngaøy 11 thaùng 9 naêm 2002, toøan theå ngöôi Hoa Kyø taïi Myõ vaø treân toaøn theá giôùi kyû nieäm moät naêm sau bieá coá ñau buoàn 9-11 naêm 2001! Toång Thoáng Myõ,ngaøy 12-9 taïi dieãn ñaøn Lieân Hieäp Quoác, ñoïc baøi dieân vaên naåy löûa caûnh caùo Toång Thoáng xöù Iraq coù tröõ löïông daàu lôùn treân theá giôi phaæ môû cöûa ñeå caùc chuyeân vieân vuõ khí cuûa LHQ ñeán kieåm soaùt vaø xaùc nhaän laø quaân ñoäi Iraq khoâng coøn coù vuõ khí gieát ngöôi haøng loaït (haït nhaân, vi truøng, vaø chaát ñoäc sinh-hoùa hoïc ) WMD=Weapons of Mass Destructions.

Neáu nhaø ñoäc taøi Iraq Saddam Hussein khoâng tuaân haønh quyeát ñònh treân, moät löïc löôïng quaân söï huøng maïnh nhöùt theá giôùi nhaân danh LHQ seõ vaøo ñaát Iraq giaûi giôùi vaø huûy dieät WMD vaø ñoàng thôøi yeâu caàu ngöøoøi daân Iraq choïn Toång Thoáng môí ‘coi ñöôïc hôn’!

Caûnh töng böøng chaøo ñoùn Noel 2002 taïi vuøng Thaùnh Ñòa Bethlehem ñöôùc thay theá baèng baàu khoâng khí chieán tranh bao truøm caû baàu trôøi vuøng Trung Ñoâng: Nhieâuø haøng khoâng maãu haïm Myõ Anh gaép ruùt tröïc chæ vònh Ba Tö . Hôn 200,000 boä binh Myõ Anh UÙc raàn roä maïnh tieán ñeán Kuwait. Trong khi Myõ chuaån bò hay doïa seõ ñaùnh Iraq, Coäng Ñoàng VieätNam taïi Nam California ñaõ “ñaáu ñaù voû moàm” khaù oàn aoø taò khu Bolsa, caùc tieäm phôû, huõ tieáu, caø pheâ vaø ngay caû taïi caùc nôi taäp theå duïc döôûng sinh. Hoï thöôøng chia nhau hai nhoùm vaø tranh caõi nhau quanh caùc ñeà taøi nhö : Ñaùnh Iraq vaø phaûi ñöôïc OK cuûa Hoäi Ñoàng Baûo An Lieân Hieäp Quoác (LHQ) hoaëc cöù ñaùnh vaø LHQ “ñi choã khaùc chôi”. Hoï cuõng tranh luaän nhau quanh caùc tieåu ñeà: Taïi sao Myõ-Anh ñaùnh Iraq ?

Myõ-Anh ñaùnh Iraq vì WMD vaø khuûng boá quoác teá?

Myõ-Anh ñaùnh Iraq vì vaán ñeà daàu hoûa hay WMD ?

Myõ-Anh ñaùnh Iraq vì vaán ñeà WMD hay vì baøn tay loâng laù cuûa ngöøôi Myõ goác Do Thaí aûnh höûông quaù maïnh ñeán “ Nhaø Traéng”, caàn trieät tieâu nguoàn taøi trôï cho Palestine ñeå sôùm chaám döùt cuoäc chieán raát ñaãm maùu giöõa ngöøôøi Palestine vaø ngöôøi Do Thaí taïi vuøng Ñaát Thaùnh Jesusalem töø hôn 50 naêm nay ?

Myõ-Anh ñaùnh Iraq vì vaán ñeà WMD hay ñeå deå saép xeáp laïi traät töï môùi cho theá giôùi sau chieán tranh laïnh?

Myõ-Anh ñaùnh Iraq vì taát caû caùc nguyeân nhaân treân ?

Traû lôøi moät caùch chính xaùc caùc caâu hoûi treân ñoøi hoûi söï nghieân cöuù nhieàu nguoàn taøi lieäu khaùc nhau khoâng laø ñoái töôïng cuûa baøi vieát naày; nhöng vì khi Myõ-Anh chuaån bò vaø roài ñaùnh Iraq, giaù daàu xaêng taêng maõi töø $1.199 moät gallon hoài thaùng 9/2002 taêng lieân tuïc ñeán $2.099 trong voøng 6 thaùng neân khieán keû vieát baøi naày muoán bieát taïi sao ñöông nhieân mình bò thaâm thuûng ngaân saùch gia ñình moät caùch ñoät ngoät va xem cuoäc chieán naày coù ít nhieâuø lieân heä gì ñeán khaåu hieäu “ NO BLOOD FOR OIL “ maø nhieàu trieäu ngöôì ñang phaûn ñoái cuoäc chieán giöûa Myõ-Anh vaø Iraq taïi khaép moïi nôi treân theá giôùi ? Noí khaùc ñi, chuùng ta coá tìm caùch thoûa maõn moät soá caâu hoûi lieân quan ñeán vaán ñeà daàu hoûa theá giôùi : ÔÛ ñaâu coù daàu ? Vieäc khai thaùc daàu ra sao? Vaán ñeà thöông maïi nhö theá naøo ? û

Tröùôùc khi traû lôøi caùc caâu hoûi treân, thieát töûôûng chuùng ta caàn minh ñònh vaán-ñeà danh töø. Danh töø DAÀU ñöôïc duøng ôû ñaây dòch töø chöõ PETROLEUM töùc laø daàu khí. Noù goàm Daàu ( Oil ) vaø khí ñoát ( Gas). Taát caû naèm giöõa caùc lôùp ñaù goò laø thuûy tra thaïch (sedimentary rocks of the Earth’s crust ) ôû voû traùi ñaát. Do giôùi haïn baøi vieát chuùng toâi xin ñeà caäp ñeán DAÀU maø thoâi hay cuõng coøn goïi laø Daàu thoâ.

ÔÛ ÑAÂU COÙ DAÂUØ ?

Nhôø nhöõng kieán thöùc veà ñiaï chaán ( Seismic survey ), caùc chuyeân vieân veà daàu hoûa xaùc ñònh vò trí caùc gieáng daàu ôû ñaát lieàn, theàm luïc ñòa,hay ngoøai bieån khôi cuûa voû traùi ñaát. Tieáp theo, caùc chuyeân vieân thaåm ñònh dung löïông cuaû gieáng daàu, vì vieäc boâm daàu raát toán keùm, ngöùôøi ta chæ khai thaùc caùc gieáng daàu coù tröû löôïng thöông maïi. Theo taøi lieäu Global Policy Forum , tính ñeán cuoái thaùng 12/2001 tröõ löôïng daàu ñöôïc öùôc ñònh laø 1,100 tyû thuøng daàu thoâ naèm caùc nôi sau ñaây:

NÔI TRÖÕ LÖÔÏNG( tyû thuøng) NÔI TRÖÕ LÖÏÔNG( tyû thuøng)

Baéc Myõ 54.6 Trung Ñoâng 654.6

Trung-Nam Myõ 67.5 Phi Chaâu 86.4

Taây AÂu 17.6 AÙ Chaâu vaø theàm Pacific 57.2

Nga & Ñoâng AÂu 66.1 Vuøng bieån Caspian 95.0

Taïi caùc nôi treân, neáu chæ keå ñeán caùc xöù coù tröõ löôïng treân 10 tyû thuøng vaø theo thöù töï nhieàu it, chuùng ta thaáy:

QUOÁC GIA TRÖÕ LÖÔÏNG QUOÁC GIA TRÖÕ LÖÔÏNG

tyû thuøng ( 1 thung=160 littre) tyû thuøng

1- Saudi Arabia 265.3 2- Iraq 115.0

3- Kuwait 98.8 4- U.A.E 97.8

5- Iran 96.4 6- Russia 54.3

7- Venezuela 47.6 8- China 30.6

9- Libya 30.0 10- Mexico 26.9

11- Nigeria 24.1 12- USA 24.0

13- Algeria 12.7 14- Norway 10.1

Theo Foreign Affairs 3-4/2002, hai xöù tröùôùc 1991 thuoäc khoái USSR laø Arbaijan vaø Khazakhstan coù tröõ löôïng daàu khaù lôùn. Rieâng Khazakhstan coù tröõ löôïng treân 50 tyû thuøng daàu thoâ.

KYÕ NGHEÄ DAÀU HOAÛ

SAÛN XUAÁT DAÀU

Tìm gieáng daàu, khoan, boâm daàu leân maët ñaát vôùi moät soá löôïng thöông maïi laø moät chuoãi ñaïi coâng taùc cuûa caùc ñaïi coâng ty ña quoác gia. Col. Edwin L. Drake laø cô sôû kyõ-ngheä khai thaùc daàu ñaàu tieân ( 27-8-1859 ) taïi Titusville, Pennsylvania Hoa Kyø. Töø khôûi ñieåm naày, kyõ ngheä khai thaùc, saûn xuaát daàu caøng luùc caøng phaùt trieån maïnh khaép cuøng theá giôùi. Hieän coù hôn 60 xöù coù kyõ ngheä khai thaùc daàu lôùn nhoû saûn xuaát khoaûn 30 tyû thuøng daàu thoâ haøng naêm. Caùc ñaïi coâng ty daàu lôùn nhöùt theá giôùi hieän nay goàm:

COÂNG TY ( naêm 1998) DAÀU KHAI THAÙC (trieäu thuøng/naêm)

SAUDI ARABIA CO. ( Saudi Arabia ) 3,028

PETROLEOS MEXICANOS ( Mexico ) 1,278

PETROLEOS de VENEZUELA ( Venezuela) 1,258

CHINA NATIONAL PETROLEUM ( China) 1,168

BRITISH PETRO. AMOCO & ARCO (UK) 963

EXXON MOBIL ( USA ) 894

ROYAL DUTCH / SHELL (UK & HOLLAND) 859

NIGERIA NATIONAL OIL CO. ( Nigeria ) 772

IRAQ NATIONAL OIL CO. ( Iraq ) 770

KUWAIT PETROLEUM ( Kuwait ) 757

CHEVRON & TEXACO ( USA ) 756

Caùc coâng ty cuûa Phaùp : TotalFinaElf, cuûa Nga:Lukoil,Yukos Sibneft vaø cuûa Iran, chöa tìm ñöôïc soá lieäu thoáng keâ !

CHUYEÂN CHÔÛ DAÀU ( oáng daãn daàu Alaska )

Daàu boâm leân töø gieáng daàu, caàn ñöôïc ñöa veà nhaø maùy loïc daàu baèng nhieàu phöông caùch khaùc nhau. Phöông tieän thoâng thöôøng nhöùt laø caùc oáng daãn daàu daøi haèng moät vaøi ngaøn caây soá ; phaøân coøn laïi laø caùc boàn chöùa ñaët treân caùc xe taûi, xe löûa, vaø taøu.

LOÏC DAÀU

Moät caùch giaûn dò, ñöùng veà phöông dieän hoaù hoïc, daàu thoâ laø moät hôïp chaát Hydrocarbon troän laãn vôùi Nitrogen, Oxygen, vaø Löu huyønh. Caùc chuyeân vieân veà loïc daàu , qua caùc nhaø mayù, chöng daàu thoâ qua nhieàu ñoä noùng khaùc nhau; chuùng ta coù: nhöïa ñöôøng (Asphalt ), Saùp ( Wax), daàu nhôùt, daàu Diesel, daàu hoûa( Kerosene), daàu xaêng chaïy xe hôi, daàu xaêng mayù bay.v.v. Vaø cuõng töø caùc phoù saûn cuûa daàu thoâ,vôùi moät vaøi bieán cheá; chuùng ta coù phaân boùn, boät giaët,plastic vaø sôïi plastic.

TÍNH THIEÁT YEÁU CUÛA DAÀU HOÛA

Nhöõng ngöôøi soáng hai theá kyû, theá kyû 20 vaø 21; taát caû ñaõ, ñang, vaø seõ xaøi daàu. Daàu laø moät nhu yeáu phaåm nhö baùnh mì , gaïo, caù, thòt .v.v

Caùc quoác gia AÂu taây thuoäc Organization for Economic Cooperation and Development ( OECD ) ñaõ vaø ñang tieâu thuï nhieàu daàu nhöùt vaø cuõng töø ñoù, neàn kinh-teá Taây phöông vaø Hoa Kyø phaùt trieån maïnh hôn 100 naêm nay ( Australia, Austria, Belgium, Canada, Denmark, Finland, France, Greece, Iceland, Ireland, Italy, Japan, Luxembourg, Netherland, New Zeland, United Kingdom, United States of america, vaø West Germany.)

Trong soá caùc QG thuoäc OECD, Hoa Kyø tuy coù tröù löôïng khaù cao .Trong naêm 2000,trung bình moãi ngaøy Hoa Kyø saûn xuaát 6 trieäu thuøng nhöng cuõng chæ thoûa maõn 45 phaàn traêm soá caàu; Hoa Kyø phaûi mua theâm daàu töø Canada, Mexico, Venezuela, vaø Saudi Arabia.

Toùm laò, Hoa Kyø laø xöù tieâu thuï nhieàu daàu nhöùt, khoûang 15 trieäu thuøng moät ngaøy. Hôn phaân nöûa daàu tieâu thuï cuûa theá giôùi tuøy thuoäc vaøo söï chuyeån vaän. Ñeå ñeà phoøng moïi baát traéc, moät soá löôïng daàu döï phoøng ( Strategic Oil Reserve ) caàn phaûi coù. Hoa Kyø

luoân luoân coù khoûan 1.5 tyû thuøng daàu chieán löôïc.

THÖÔNG MAÏI DAÀU THEÁ GIÔÙI

Moät traêm naêm ( 1859-1959 ) , vaán ñeà thöông maïi daàu hoûa treân thöông tröôøng quoác teá gaàn nhö laø “ laõnh vöïc ñaëc bieät “ cuûa caùc ñaïi coâng ty ña quoác gia. Qua nhieàu laàn huøn haïp ( merging ) vaø ñoåi teân, hieän taïi , cuoái naêm 2001, naêm anh chò böï sau ñaây vaãn coøn ñang naém laáy vai troø khaù quan troïng veà daàu

COÂNG TY QUOÁC GIA ASSETS ( billions US$ ) Fortune Jul. 200

EXXON USA 143

BP ( British Petroleum) UK 141

SHELL (Royal-Dutch) UK & HOLLAND 112

TotalFinaElf FRANCE 79

CHEVRON TEXACO USA 76

Caùc ñaò coâng ty treân, cuøng vôùi moät soá coâng ty khaùc : CONOCO & PHILLIP ( Argentine ) AGIP ( Italy ), PETROBRAS ( Brazil), BHP ( Australia ), LUKOIL ( Russia ) , NIPPON OIL ( Japan) , CHINESE PETROLEUM ( Taiwan ) ....taát caû thöïc hieän moïi nghieäp vuï veà daàu : Tìm, khoan, boâm, chuyeån vaän,loïc, vaø tieáp thò veà daàu. Giaù daàu moãi ngaøy ñöôïc aán ñònh bôûi thò tröôøng New York theo luaät CUNG-CAÀU cuaû kinh teá thò tröôøng. Coù thaät sö ï laø giaù daàu hoøan toøan do thò tröôøng aán ñònh hay khoâng? Hay do nhöõng löïc voâ hình ôû haäu tröôøng chi phoái?

SOÁ CAÀU- Moãi ngaøy hôn sauù tyû ngöøôi treân theá giôùi CAÀN toái thieåu 75 trieäu thuøng daàu ñeå thoaû maûn moò nhu caàu nhöùt laø duy trì vaø phaùt trieån kinh teá theá giôùi. Rieâng quoác gia Hoa Ky caàn 15 trieäu thuøng moåi ngaøy, saûn xuaát quoác noäi khoaøng moät phaàn ba, mua cuûa Saudi Arabia khoaûng 2 trieäu thuøng; phaàn coøn laïi, nhaäp caûng töø Mexico, Canada va Venezuela.

SOÁ CUNG thì sao?

Tröùôc naêm 1959- Moät traêm naêm gaàn nhö töï do tung hoøanh, naêm anh chò böï coù khuynh höùông traøn ngaäp thò tröøôøng, tröø hai laàn theá giôùi chieán tranh I vaø II . Anh to ñaàu nhöùt laø Mr John D. Rokefeller, chuû haõng xaêng Ngöïa Bay naém khoûang 90% caùc nghieäp vuï veà daàu cuaû caû theá giôùi; caùc xöù Trung Ñoâng coù nhieàu gieáng daàu toát nhö Saudi Arabia, Iran, Iraq, Kuwait, qua theå thöùc ñaëc nhöôïng quyeàn khai thaùc daàu, caùc xöù ñoù thu vaøo tieàn Hoa Hoàng ( Royalty ) vaø tieàn thueá lôïi töùc töø caùc ñaïi coâng ty sau khi hoï baùn daàu ôû khu Rockefeller ôû New York. Moät chi tieát caàn nhaéc laïi nôi ñaây laø taát caû cö daân vuøng Trung Ñoâng ,nguoàn lôïi quan troïng nhöùt cuûa hoï laø “ vaøng ñen” töùc laø tröõ löôïng daàu toát name ôû döôùi lôùp caùt sa maïc noùng boûng. Söï aám laïnh vaø ñoí no cuaû hoï hoøan toøan tuøy thuoäc vaøo quyeát ñònh aên chia cuûa caùc ñaïi coâng ty ña quoác gia vaø hoï cuõng khoâng höôûng ñöôïc giaù baùn daàu taò thò tröôøng New York maø laò do giaù “ Post” cuûa caùc ñaò coâng ty; ñoù laø soá phaàn traêm nhöùt ñònh ( % ) theo giaù thò tröøông moãi ngaøy ñöôïc caùc ñaïi coâng ty “post” ñeå traû tieàn Royalties vaø tieàn thueá cho caùc quoác gia thöïc söï coù daàu cho ñaéc nhöôïng. Sau naêm 1959- Vôùi loái aên chia nhö treân, caùc OÂng Baø Hoaøng AÙ Raäp ôû vuøng Vònh 1000 leõ moät ñeâm caøng ngayø caøng caûm thaáy mình bò thuï ñoäng. Theâm vaøo ñoù, moät vaì vieäc laøm “khoâng phaæ ñieäu” cuûa caùc OÂng baùn daàu ôû New York hoài thaäp nieân 1950s; vaán ñeà quoác höûu hoaù caùc cô sôû kyõ ngheä daàu baét ñaàu nhen nhuùm, tieáp theo moät toå chöùc maø caùc oâng baø kinh teá goïi laø Cartel ra ñôøi ngaøy 14-9-1960 taò Baghdad mang teân laø OPEC ( Organization of Petroleum Export Countries ). Thoïat ñaàu OPEC goàm : Iran, Iraq, Kuwait, Saudi Arabia vaø Venezuela. Sau coù theâm Qatar, United Arab Emirates, Algeria, Libya, Nigeria, Indonesia, Ecuador, vaø Gabon. Hieän cartel OPEC goàm coù 11 hoäi vieân vì Ecuador vaø Gabon ñaõ ruùt teân. OPEC ra doi nham ñoái löïc lai NAÊM anh chò böï neâu treân (Exxon, BP, Shell, Chevron Texaco, vaø TotalFinaElf ) ñaõ laøm möa laøm gioù hôn 100 naêm qua. Qua söï quoác höõu hoaù hay thöông löôïng coù söï hoã trôï ngaàm cuaû caùc xöù thuoäc khoái USSR ( Union of Soviet Socialist Republics ) caùc OÂng Baø Hoaøng Aù Raäp trong khoái OPEC giaønh laáy laïi quyeàn chuû ñoäng boâm daàu.Khi vui ,bom nhieàu; daàu ñöôïc tieáp thò ñeàu hoøa . Khi buoàn, xieát bôùt robinet laïi , baø con xaøi daàu bò chôùi vôùi!

Khuûng hoûang daàu naêm 1973

Trong voøng khoâng ñaày 3 thaùng cuoái naêm, caùc OÂng Baø Hoaøng AÙ Raäp thuoäc cartel OPEC “xieát robinet daàu” laøm giaù daàu thoâ taêng gaàn 400% so vôùi giaù daàu ñaàu naêm 1973.

*Ngaøy 16-10-1973, OPEC taêng giaù daàu töø $3.01 moät thuøng leân $5.12

*Ngaøy 22-12-1973, OPEC taêng giaù daàu töø $5.12 leân $11.65 moät barrel.

Caùc xöù thuoäc OECD ñoät nhieân bò thieáu daàu vaø khieám huït ngaân saùch hôn US$40 tyû trong naêm 1974. Caùc quoác gia ngoøai OECD töùc caùc xöù ñang phaùt trieån bò aûnh höôûng traàm troïng hônvi caùn caân chi phoù bò khieám huït. Neàn kinh teá theá giôùi bò khuûng hoaûng vaø trì treä, naïn laïm phaùt hoøanh haønh, giaù vaøng voït leân treân US$700.00 moät ounce! Taïi sao cartel OPEC ñoät nhieân gaây xaoù troän theá giôùi? Caùc quoác gia thuoäc OPEC ñaõ duøng daàu nhö “ vuõ khí chieán löïôc “ ñeå traû ñuõa vieäc Hoa Kyø yeåm trôï Israel trong cuoäc chieán giöõa Do Thaí vaø caùc xöù AÙ Raäp hoài thaùng 10/1973.

Ñeå chaän ñöùng thaûm hoïa caøng luùc caøng traàm troïng; Hoa Kyø, Anh, Phaùp, Ñöùc, YÙ,Nhat khaån caáp ngoài laïi nhau vaø thaønh laäp Nhoùm Phoái Hôïp Naêng Löôïng- International Coordinating Energy Group- sau ñôûi thaønh International Energy Agency ( IEA ) ñeå thoáng nhöùt haønh ñoäng, ñoâi luùc laïi vôùi cartel OPEC. Muïc tieâu khaån caáp cuõa caùc xöù thuoäc OECD tìm caùch beû gaõy hay ít nhöùt laøm giaûm bôùt khaû naêng taïo aùp löïc leân thò tröôøng “daàu cuûa cartel OPEC. Khoâng caàn bieát ñeán ai chöû möu, ai coá tình gaây aùp löïc; Hoa kyù luùc ñoù vaãn giöû lieân laïc ngoaïi giao moät caùch bình thöôøng vôùi vua Shah cuûa Iran vaø vua Faisal cuûa Saudi Arabia. Hai vò vua treân töông ñoái oân hoøa vaø ñang caàn Washington baûo veä ngai vaøng cuûa hoï nhöùt laù veà phöông dieän quoác phoøng. Sau nhieàu laàn tieáp xuùc maät hay coâng khai giöûa Washington, Paris, London, Bonn, Tehran, Riyadh, vaø Tokyo; taát caû caùc laûnh tuï hay ñaïi dieän ngoaïi giao gaëp nhau taïi New York. Qua dieån ñaøn Lieân Hieäp Quoác, Hoa Kyø,Anh, Phaùp, Nhöït laàn löôït trình baøy vaø keâu goïi söï hoïp taùc cuûa Lieân Hieäp Quoác trong vieäc phaùt trieån kinh teá theá giôùi vaø naâng cao möùc soáng nhaân loaïi. Hoï cuõng trình baøy caùc Chöông Trình Phaùt Trieån Löông Noâng vaø Y Teá

Quoác teá ñang bò ñình treä vì thieáu phöông tieän, nhöùt laø naêng löông. Keát quaû laø cartel OPEC khoâng taêng giaù daàu trong saùu thaùng. Töø ñoù veà sau , daàu ñöôïc tieáp thò moät caùch bình thöôøng, giaù daàu treân thò tröôøng quoác teá leân xuoáng theo luaät cung caàu vaø khoâng bò aûnh höôûng bôûi nhöõng quyeát ñònh phi kinh teá.

Cartel OPEC vaø Theá Giôùi trong hieän thöïc :

Hieän thöïc ñöïôc hieåu laø khoaûng thôøi gian töø cuoái thaäp nieân 90s ñeán cuoái thaäp nieân ñaàu cuûa theá kyû 21. Ñaây laø giai ñoïan chuyeån tieáp cuûa hai theá kyû 20 vaø 21, truøng hôïp vôùi nhöõng bieán ñoäng cuûa theá giôùi chuyeån töø löôõng cöïc sang ñôn cöïc hay ña cöïc. Ñôn hay ña cöïc khoâng laø troïng taâm cuûa phaàn coøn laïi cuûa baøi vieát, coù ñieàu chaéc chaén laø theá giôùi ñang vaø seõ taêng daàn soá Caàu veà daàu ít nhöùt laø ñeán naêm 2020 vaø sau ñoù ñeå duy trì vaø phaùt trieån kinh teá. Va giaû ñònh raèng khoái OECD luoân luoân ñoøan keát thaønh moät khoái do Hoa Ky höôùng daån, quoác gia naøy luoân luoân haønh ñoäng hôïp lyù vaø khoân kheùo: khoâng quaù khích, khoâng cao ngaïo, khoâng cheøn eùp ñoàng minh cuõng nhö caùc xöù ñang phaùt trieån.

Trong boái caûnh ñoù, khoái coù “vaøng ñen” OPEC seõ COÙ THEÅ hay KHOÙ COÙ THEÅ duøng “daàu” nhö moät loaïi vuõ khí chieán löôïc ñeå baét cheït baø con mình ñang vaø seõ caàn daàu nhö hoài naêm 1973?

RAÁT KHOÙ COÙ THEÅ vaø TAÏI SAO ?

Taïi vì xöù Iraq ôû vuøng ñoàng baèng hai soâng Euphrates vaø Tigris ñoå ra Vònh Ba Tö, xöù naày ñöïôc thaønh laäp caùch nay hôn 5000 naêm, ñöïôc coi laø caùi noâi cuûa neàn vaên minh nhaân loaïi. Qua nhieàu bieán ñoåi, Coäng Hoøa Iraq ngaøy nay goàm ñoàng baèng Löôõng Haø vaø sa maïc, taát caûroäng 434,567 KM2, treân ñoù 24.5 trieäu ngöøôi Iraq ñang cö nguï vôùi GNP / per Capita ôû naêm 2001 la US$ 1,320. Laø moät quoác gia noâng nghieäp, nhôø coù tröõ löïông daàu khaù lôùn, haøng thöù hai treân theá giôùi –115 tyû thuøng. Sau cuoäc khuûng hoaûng daàu 1973-1974 giaù daàu taêng voït, caùn caân chi phoù thaëng dö nhôø xuaát caûng daàu, ñôøi soáng nhaân daân Iraq töûông ñaõ khaù hôn ; nhöng söï thaät laïi traùi ngöïôc! Nhaân daân Iraq laïi laàm than hôn vì nhaø ñoäc taøi aùc ñoäc nhöùt haäu baùn theá kyû 20 Sañdam Hussein. Vôùi tham voïng laøm ñaøn anh ôû vuõng daàu Trung Ñoâng, Iraq gaây chieán tranh vôùi caùc laùng gieàng: chieán tranh Iraq-Iran1980-1988 vì caùc gieáng daàu ô û bieân giôùi, laán ñaát Saudi Arabia vaø cöôõng chieám Kuwait naêm 1990 vì caùc gieáng daàu vuøng haï löu hai soâng Euphrates vaø Tigris. Ñeå chaän ñöùng caùc xaùo troän coù theå lan roäng vaø keùo daøi; Lieân Hieäp Quoác taïo aùp löïc buoäc Iraq ruùt quaân, nhaø ñoäc taøi Hussein khoâng chòu, löïc löïông Hoa Kyø vaø ñoàng minh nhaân danh LHQ ñaõ toáng xuaát xaâm laêng Iraq ra khoûi Kuwait hoài hoài naêm 1991.

The Middle East

Taïi vì Iran cuõng coøn goïi laø xöù “Ngaøn Leû Moät Ñeâm “ noåi tieáng veà thô phuù vuøng Vònh. Hôn 40 trieäu ngöøôi Ba Tö ( Persians ) coù lôïi töùc ( GNP/ Per Capita ) khaù cao khi so vôùi caùc QG khaùc trong cartel OPEC (US$ 2,000 naêm 1977 ) Ñaát roäng-1,647,240 KM2, naèm ôû vò trí then choát caû veà quaân söï laån kinh teá : giöõa hai vuûng daàu cuûa traùi ñaát ; vuõng daàu bieån Caspian ôû phía Baéc vaø vuõng daàu Vònh Ba Tö ôû phía Nam. Laø moät quoác gia noâng nghieäp nhöng raát giaøu veà khoùang saûn . Iran coù tröõ löïông daàu khaù to –96.4 tyû thuøng vaø 17 trillions M3 khí ñoát.

Coù Giaùo só Khomeini nuoâi aûo voïng laõnh ñaïo taát caû hôn moät tyû ngöøôi Muslims choáng laïi Phöông Taây. Ñieåm caàn nhaán maïnh Phöông Taây ôû ñaây khoâng coù nghóa veà ñòa dö nhöng laø veà phöông dieän canh taân vaø phaùt trieån töùc laø khoái OECD. Giaùo só Khomeini nhaân danh God vaøKinh Koran laøm cuoäc caùch maïng Islam. Laät ñoå ngai vaøng vua Shah thích canh taân nhöng thaân Taây phöông, ngang nhieân ñoät nhaäp vaø baét taát caû 49 nhaân vieân Toøa ñaò söù Hoa Kyø laøm con tin hôn moät naêm (1979-1980), vaø ñaùnh nhau vôùi Iraq trong voøng 8 naêm töø 1980 ñeán 1988. Baát phaân thaéng baïi nhöng haäu quaû voâ cuøng traàm troïng cho caû Iran laån Iraq: Vuõ khí gieát ngöøôi haøng loïat ( WMD ) : Boâm hôi ñoäc, ñaàu ñaïn coù chöùa chaát ñoäc hoùa hoïc hay vi truøng ñaõ ñöôïc Sañdam Hussein ñem ra duøng. Caû Iraq laån Iran, ngöôøi cheát vaø bò thöông leân ñeán soá trieäu. Nhaø cuûa cö daân, tröôøng hoïc, nhaø thöông, cô xöôûng, ñöôøng xaù, caàu kyø, beán taøu, oáng daãn daàu, nhaø maùy loïc daàu; taát caû ñeàu bò truùng boâm. Tröôùc cuoäc chieán, naêm 1979, Iraq coù hôn US$30 tyû du tröõ, sau 1988, Iraq ñaõ phaûi ñi vay nôï ñeå haøn gaén nhöõng ñoå naùt vì chieán tranh. Iran cuõng bò taøn phaù khoâng keùm. Sau chieán tranh, Iran khoâng coøn ñuû söùc ñöùng baûo laõnh caùc tín duïng khoûan treân thò tröøông taøi chaùnh quoác teá vì caïn kieät taát caû ngoïai teä maïnh. Taát caû caùc chöông trình an sinh vaø phaùt trieån xaõ hoäi bò hy sinh cho cuoäc chieán.

Tai vi coù xöù Saudi Arabia- Con ñöïôc goïi laø Hoaøng Gia Saudi Arabia ( Kingdom of Saudi Arabia ) , xöù cuûa Giaùo Chuû Muhammad saùng laäp ñaoï Islam taïi Thaùnh Ñòa Mecca caùch nay gaàn 1,500 naêm. Xöù khaù roäng –2,149,690 KM2, haàu heát laø sa maïc ; nhöng döùôi lôùp caùt noùng boûng laø moät vuõng daàu to nhöùt theá giôùi, chöùa 1/4 tröõ löôïng daàu cuûa toøan caàu – 265.3 tyû thuøng daàu ñöïôc tìm thaáy hoài thaäp nieân 1930s. Ñaát roäng gaáp baûy laàn Vieät Nam nhöng chæ coù hôn 10 trieäu ngöøôi Arabs ñang soáng vôùi GNP/per Capita naêm 2002 US$8,100. Daàu thoâ vaø caùc phoù saûn laø haøng xuaát caûng duy nhöùt cuûa Saudi Arabia. Trong naêm 1978, Saudi Arabia xuaát caûng 9.2 trieäu thuøng daàu moät ngaøy; taát caû ñeàu xuaát caûng sang Taây AÂu, Nhöït Boån vaø Hoa Kyø. Saudi Arabia nhaäp caûng boät mì, thöïc phaåm, cô khí kyõ ngheä, vaø trang thieát bi veà quoác phoøng. Saudi Arabia, trong naêm 1978 co ùcaùn caân chi phoù thaëng dö 24 tyû US$. Laø moät quoác gia quaân chuû chuyeân cheá Hoài giaùo, caùc chöùc vuï quan troïng cuûa trieàu ñình ñeàu do Hoøang Toäc Saud naém giöõ . Hoaøng toäc Saud coù khoaûng 7000 Hoaøng thaân nhöng khoâng thoáng nhöùt veà chaùnh trò, nhöùt laø ñoái vôùi Taây phöông; coù theå ñaây laø moät trong nhieàu lyù do maø gaàn ñaây noäi tình Saudi Arabia bò baát an. Laø quoác gia ñaàu ñaøn cuûa cartel OPEC, oân hoøa, duy trì ñöôøng loái ñoái ngoaïi thaân Taây phöông vaø laø do062ng minh raát quan trong vôùi Washington taïi Trung Ñoâng. Beân caïnh ba thaønh vieân treân cuûa OPEC , nguoàn ngoaïi teä duy nhöùt ñeå taøi trôï nhaäp caûng cuûa taùm thaønh vieân khaùc thuoäc cartel OPEC hoaøn toaøn tuøy thuoäc vaøo khoái löôïng saûn xuaát daàu. Noùi khaùc ñi, baùn ñöôïc nhieàu daàu, thì daân thoaûi maùi, neáu khoâng, ñôøi soáng cuûa taát caû moïi ngöôøi raát cô cöïc.

OPEC

Quoác Gia Saûn löôïng Daân Soá GDP/ per Capita

million barrels/day:mbd Year:2001

Algeria 1.27 mbd 32.1 million 1,550 US$

Indonesia 1.46 mbd 219.5 m 863 “

Iran 3.835 mbd 65.7 m 1,330 “

Iraq 3.005 mbd 24.5 m 1,320 “

Kuwait 2.21 mbd 2.0 m 22,500 “

Libya 1.44 mbd 5.25 m 7,900 “

Nigeria 2.21 mbd 126.7 m 970 “

Qatar 0.76 mbd 770,000 17,000 “

Saudi Arabia 8.800 mbd 21.7 m 8,110 “

U.A.E 2.41 mbd 2.5 m 17,700 “

Venezuela 3.04 mbd 24.0 m 8,000 US$

Saûn xuaát daàu töø caùc quoác gia ngoaøi OPEC:

Quoác Gia Saûn löôïng Daân Soá GDP/per Capita

million barrel/day = mbd

Brazil 7.4 billion barrels reserved 169.6 million 3,030 US$

Canada 1.977 mbd 31.2 million 24,900 US$

China 3.215 mbd 1.3 billion 1,020 “

Ecuador 2.1 billion barrel reserved 13.5 million 2,900 “

Egypt 0.79 mbd 71.1 million 1,170 “

Mexico 2.80 mbd 102.0 million 8,500 “

Norway 3.247 mbd 4.5 million 38,700 “

U.K 2.451 mbd 59.8 million 25,500 “

USA 5.82 mbd 286.9 million 37,300 US$

Saûn Xuaát vaø Tieáp Thò ñaàu tö Russia vaø CIS (Commonwealth Independent States )

Töø Russia : Khoái Xaõ Hoäi Chuû Nghóa Soviet (USSR) tan raõ naêm 1991, nöôùc Nga vôùi Toång Thoáng Boris Yeltsin , chuyeån höôùng 180 ñoä veà chaùnh saùch kinh teá. Töø Kinh teá hoaïch ñònh, chuyeån sang kinh teá thò tröôøng. Caùc ñaïi coâng ty xaêng daàu lôùn cuûa Nga: LUKOIL,YUKOS SIBNEFT hoïp taùc kinh doanh vôùi EXON, BP-British Petroleum, ñöa tröû löôïng daàu hôn 50 tyû thuøng vaøo thò tröôøng quoác teá moåi ngaøy treân 2 million barrels sang Taây AÂu vaø Hoa Kyø.

Töø Commonwealth Independent States (CIS ): Ñaây laø caùc xöù vuøng Trung AÙ, quanh vuøng bieån Caspian, tröôùc ñaây thuoäc khoái USSR, nay laø caùc quoác gia naém trong khoái thònh vöôïng chung , ñoäc laäp veà chaùnh trò vaø kinh teá döôùi söï baûo ñaûm veà an ninh vaø quoác phoøng cuûa Nga: Ajerbaijan, Kazakhstan, Turmenistan , vaø Uzbekistan coù tröû löôïng daàu khaù lôùn ( khoaûng 3100 tyû thuøng ) Vì laù caùc xöù naèm saâu trong ñaát lieàn neân vaán ñeà tieáp thò daàu khoâng ñöôïc ñôn giaûn. Caàn nhieàu ñöôøng oáng daån daàu raát daøi( hôn hai ngaøn miles ) vaø phaûi xuyeân qua caùc xöù laùng gieàng nhö Nga hay Iran v.v. tröôùc khi ñeán beán taøu.

Töø caùc xöù vuøng bieån South China Sea. Vuøng bieån phía ñoâng Trung Quoác vaø vuøng South China Sea, nhöùt laø vuøng quaàn ñaûo Tröôøng Sa ( Spratly Islands ) thuoäc Vieät-Nam vaø phía nam vònh Thailand coù tröû löôïng daàu khí khaù lôùn. Caùc chuyeân gia Petroleum “tin raèng” vuøng naøy chöùa töø khoaûng 6 deán 100 tyû thuøng daàu thoâ vaø khí doát coù töø 25 ngaøn tyû ñeán 100 ngaøn tyû cubic feet. Sôû dæ coù danh töø “ tin raèng” vì vuøng bieån treân ñang coù suï tranh chaáp naåy löûa giöûa caùc quoác gia quanh vuøng goàm Trung Quoác, Nhöït Baûn,Vieät-Nam, Phi Luaät Taân, Indonesia, Brunei, Malaysia,Thailand vaø Cambodia; do ñoù caùc cuoäc tìm daàu chöa ñöôïc tích cöïc do caùc ñaïi coâng ty khai thaùc daàu quoác teá thöïc hieän.

Toùm laïi vaø toång hop caùc döû kieän trình baøy treân, chuùng ta thaáy hieän nay cartel OPEC khoù coù theå duøng daàu nhö moät loaïi vuû khí chieán löôïc ñeå baét cheït vaø gaây khuûng hoaûng kinh teá toaøn caàu nhö ñaõ xaûy ra caùch nay ba möôi naêm.

Giaù daàu thoâ hieän troài suït nhö theá naøo?

Toång hoïp caùc soá lieäu trình baøy treân, vuøng Trung Ñoâng coù tröû löôïng 70% daàu theá giôùi ,tieáp thò 40% daàu moåi ngaøy; trong khi taát caû caùc quoác gia ngoaøi Trung Ñoâng coù tröû löôïng 30% nhöng cung öùng 60% daàu cho theá giôùi moåi ngaøy; chuùng ta ngaàm hieåu duø trong ngaén hay daøi haïn, vaø coâng nhaän tính troäi yeáu hay cuõng coøn goïi laù tính khoáng cheá ( predominant ) veà daàu cuûa vuøng Trung Ñoâng trong ñoù Saudi Arabia laø anh Caû. Noùi khaùc ñi, giaù xaêng cao hay thaáp laø tuøy thuoäc vaøo söï vui buoàn cuûa Hoaøng Toäc Saud.

Söï bieán chuyeån giaù daàu thoâ tröôùc bieán coá 9-11.

Neáu vuøng Trung Ñoâng oân ñænh, daàu thoâ thöïc söï giaù bao nhieu moät barrel? Giaù daàu thoâ coù hoaøn toaøn do luaät Cung vaø Caàu cuûa thò tröôøng xaùc ñònh hay khoâng? Nhö treân ñaõ trình baøy, soá Caàu veà daàu cuûa theá giôùi gaàn nhö laø moät haøng so- 75 trieäu barrels moât ngaøy-trong khi ñoù soá Cung laø moät aån soá, luoân luoân bieán ñoåi theo caùc bieán soá veà kinh teá, chaùnh trò, quaân söï, vaø ngoaïi giao. Giaù daàu thoâ ñöôïc xaùc ñònh bôûi moät heä thoáng phöông trình chöùa caùc bieán soá treân; nhöùt laø bieán soá veà ngoaïi giao. Söï bang giao giöûa khoái OECD ñöùng ñaàu bôûi Hoa Kyø vaø Cartel OPEC daån daét bôûi Saudi Arabia ñöôïc trôn tru, toát ñep, giaù daàu thoâ ñöôïc oån ñònh; duø raèng coù bieán ñoäng ñoät ngoät chaêng nöûa, nhö bieán ñoäng vuøng Vònh hoài 1990-1991, nhöng caû hai Washington vaø Riyadh ñeàu vui veû, duø laø vui göôïng, theá giôùi vaãn vui. Giaù daàu bieán ñoåi trong khoaûng US$22.00 ñeán $29.00 moät barrel, xa loä vaãn ñaày raåy nhöõng SUV ( Sport Utility Vehicle ) phoùng nhö bay; nhöõng ñoaøn chim saét, nhöùt laø American Airline vaø United Airline bay ngoäp baàu trôøi. Nhöng roài vaøo luùc bình minh 9-11 cuûa naêm 2001 baàu trôøi New York vaø Washington trôû neân ñen ngoøm, muø mòt khoùi xaêng vuøng Vònh!

Ai mang khoùi löûa töø vuøng Vònh ñeán ñaây?

Chæ coù ngöôøi vuøng Vònh môùi bieát roû nhöõng ai laø ngöôøi laøm aên coù lieân quan ñeán vuøng Vinh vaø laøm aên nhö theá naøo, gìn giöû taøi saûn vuøng Vònh ra sao. Ñoù laø doanh nhaân goác AÛ Raäp, ñöôïc huaán luyeän theo chöông trình giaùo duïc phöông Taây nhöng khoâng thích Taây phöông, nhöùt laø Hoa Kyø. Doanh nhaân treân raát thaønh coâng, trôû thaønh trieäu phuù nhôø doøng hoï coù dính daùng ñeán hoaøng toäc Saud. Doanh nhaân ñoù coù teân laø Osama Bin Laden. Vi choáng Myõ trong khi ña soá hoaøng toäc thaân Myõ, nhôø Myõ baûo veä ngai vaøng, an ninh quoác noäi, quoác ngoaïi ñeàu nhôø Myõ giuùp ñôû neân Bin Laden môùi laäp caên cöù ñòa taïi xöù laùng gieàng Afghanistan khoâng chôi vôùi Myõ do löïc löôïng Taliban caàm ñaàu; OÂng toå chöùc vaø huaán luyeän moät löïc löôïng voõ trang coù hôn möôøi laêm ngaøn (15,000) tay suùng ôû khaép cuøng naêm chaâu coù teân laø maïng löôùi Al Qaeda. Löïc löôïng Al Qaeda ñaõ phaù phaùch chuù Sam raát nhieàu laàn ôû nhieàu nôi vaø raát ñaåm maùu:

Bombing World Trade Center nam 1993

Downing TWA 800 naêm 1996

Ñaët chaát noå phaù hoaïi Khobar Tower taïi Saudi Arabia naêm 1996

Gaøi bom tieâu huûy hai Toøa Ñaïi Söù Myõ taïi Kenya vaø Tanzania naêm 1998

Phaù huûy chieán haïm The USS Cole naêm 2000 taïi Yemen. Taán coâng Laàu Naêm Goùc vaø huûy dieät bieåu töôïng neàn vaên minh Myõ ngaøy 9-11.

Vôùi Bin Laden, Bien coá 9-11 laø tieáp noái moät chuoåi hoaït ñoäng phaù hoaïi vaø khuûng boá cho xaûy ra ngay treân ñaát Myõ, nôi vuøng ñaát cuûa” Vua daàu hoûa Rockefeller” vaø taïi trung taâm ñaàu naûo chuyeân lo gìn giöû nhieàu “businesses” trong ñoù coù business veà “Daàu” caû trong xöù laån ngoaïi quoác. Cuoäc khuûng boá ñöôïc chuaån bò kín ñaùo vaø caån thaän töø laâu. Vôùi theá giôùi, nhöùt laø ñoái vôùi Hoa Kyø, bieán coá 9-11 laø moät ñaïi thaûm traïng baát ngôø vaø taøn khoác nhöùt; chæ trong voøng moät traêm (100) phuùt, hai toøa nhaø choïc trôøi, bieåu töôûng cuûa Hoa Kyø (American Icon ) taïi New York vaø moät caùnh cuûa Laàu Naêm Goùc suïp ñoå hoaøn toaøn, choân vuøi hôn ba ngaøn ngöôøi ñuû loaïi quoác tòch ñang lo gìn giöû vaø mua baùn 75 trieàu thuøng daàu ngaøy hoâm ñoù.

Tai sao Osama bin Laden laøm nhö theá?

Coù raát nhieàu nguyeân do, moät nguyeân do khoù loaïi boû ñöôïc laø vì theo nhö The Economist soá ra ngaøy 15/12/2001, giaù daàu thoâ treân thò tröôøng ngaøy hoâm ñoù ( 9-11-2001) la US$27.63 mot barrel, nhöng Osama bin Laden khoâng ñoàng yù; quaù reû!

Thaät vaäy sao? Theo Bin Laden, giaù phaûi baùn laø US$144.00 moät barrel. Vôùi loái laøm aên “kyø dò” nhö treân ñaõ laøm cho caùc OÂng Hoaøng baø Chuùa vuøng Vònh ñaõ maát ñi $36 trillion “ba möôi saùu ngaøn tyû dollars “ keå töø luùc baø con cuûa Rockefeller ñeán laøm business taïi vuøng sa maïc ôû Trung Ñoâng töø hoài thaäp nieân 1930s ñeán nay. Theâm vaøo ñoù, maùu laûnh tuï töø Osama Bin Laden ñöôïc hun ñuùc bôûi nhöõng bieán coá cuûa thaäp nieân 1970s-1980s:

- Thaønh quaû cuûa OPEC trong vieäc blackmail OECD- Theá giôùi phaûi chaáp nhaän traû giaù daàu cao trong voøng khoâng ñaày 3 thaùng trong naêm

- 1974: Phaûi traû US$11.65 moät barrel thay vì khoaûng hôn $5.00

- “ Cuoäc caùch maïng Hoài Giaùo” cuûa Khomeini, laät ñoå ngai vaøng cuûa vua Shah thaân Hoa Ky,ñoåi hieán phaùp vaø laäp moät nhaø nöôùc mang

tính thaàn quyeàn Hoài Giaùo.

- Ñaùnh ñuoåi ñöôïc quaân ñoäi cuûa Union of Soviet Socialist Republics ( USSR) chieám ñoùng Afghanistan hoài naêm 1980 do löïc löông Taliban laûnh ñaïo.

- Söï coù maët caùc chuù GI gaàn caùc gieáng daàu cuûa hoaøng toäc Saud.

AÛnh höôûng bieán coá 9-11

Bieán coá 9-11 phaûn aûnh moät phaàn naøo nhöõng uaån khuùc trong bang giao quoác teá giöûa caùc cöôùng quoác kyõ ngheä vaø caùc xöù keùm môû mang trong voøng 100 naêm nay; noù raát phöùc taïp vaø khaù saâu roäng.

Tính quoác teá: Mang löôùi Al Qaeda coù baûn doanh taïi Afghanistan , chi nhaùnh ôû nhieàu nôi, taát caû coù khoaûng 15,000 tay suùng raát cöïc ñoan, quaù khích , soáng ngoaøi voøng luaät phaùp nhöng laïi laån loän trong khoái hôn moät tyû ngöôøi Hoài Giaùo; nhoùm ngöôøi hoï goàm nhieàu quoác tòch : Egypt, Pakistan, Bangladesh , Palestine, Saudi Arabia, Syria,Yemen....

Tính phöùc taïp vaø saâu roäng: Vôùi thuaät ngöõ: ôû beân naøy væ tuyeán laø chaân lyù, beân kia laø sai laàm vaø ngöôïc laïi” Maïng löôùi Al Qaeda laø maïng löôùi khuûng boá quoác teá, caàn phaûi ñöôïc tieâu dieät taän goác reå. Osama Bin Laden laø truøm khuûng boá quoác teá nhöng laïi laø ngöôøi voâ toå quoác ( stateless politician ). Nhieàu ngaøn naïn nhaân voâ toäi cuûa bieán coá 9-11 mang ñuû loaïi quoác tòch, neân chæ coù Lieân Hieäp Quoác môùi ñuû tö caùch vaø khaû naêng giaûi quyeát ñaïi naïn quoác teá treân. Taïi dieån daøn Lieân Hieäp Quoác, töø quyeát nghò naøy, sang quyeát nghò khaùc (resolutions), moät löïc löôïng Lieân Hieäp Quoác, vöøa daân söï laån quaân söï, phaûi vaøo taän hang cuøng ngoû heûm ñaát Afghanistan ñeå vöøa truy luøng tieâu dieät löïc löôïng Al Qaeda vaø nhoùm laûnh ñaïo Taliban, vöøa taùi thieát vaø taùi huaán luyeän nhaân daân Afghanistan. Theâm vaøo ñoù, moät vaøi quoác gia tuy laø hoäi vieân Lieân Hieäp Quoác nhöng laïi chôi troø neùm ñaù giaáu tay, ñaõ bí maät baûo boïc vaø yeåm trôï löïc löôïng Al Qaeda nhö Iraq, Libya..neân vaán ñeà loaïi tröø khuûng boá quoác teá trôû neân phöùc taïp hôn.

Theo taùc giaû YOSSEF BODANSKY cuûa quyeån saùch “BIN LADEN, The Man who declared War on America”; Saddam Hussein ñaõ ñaëc traùch phuï taù thaân caän OÂng ta laø Mr. Taha Yassin Ramadan bí maät tieáp xuùc vôùi Osama Bin Laden thaønh laäp löïc löôïng hoån hoïp ñaëc bieät choáng Hoa Kyø qua nhöõng ngöôøi Islam cuoàng tín vaø cöïc ñoan ñang soáng laån loän vôùi nhöõng ngöôøi Muslim ôû Baéc Myõ vaø AÂu chaâu. Naêm 1998, Saddam Hussein vaø Bin Laden ngoaøi caên cöø huaán luyeän Qandahar ôû Afghanistan, thieát laäp theâm caên cöù huaán luyeän Al Qaeda taïi al Nasiriyah thuoäc sa maïc Iraq vaø taïo moät “ñöôøng moøn lieân xöù “ kieåu nhö ñöôøng moøn Hoà Chí Minh ôû Ñoâng Döông ñeå caùc “ Bin Laden’s Jihads “ töø caùc xöù vuøng Vònh, nhöùt laø töø Saudi Arabia töï do ra vaøo Iraq maø khoâng caàn Passports . Ngoaøi ra, cuõng hoài naêm 1998, Saddam Hussein ñaõ ngang nhieân ñuoåi ñoaøn chuyeân vieân Lieân Hieäp Quoác ñang kieåm tra vieäc caát giaáu vaø nguïy trang caùc loaïi vuõ khí gieát ngöôøi haøng loaït WMD maø Saddam Hussein daõ ñem duøng ñeå gieát nhieàu ngaøn ngöôøi Iraq goác Kurt hoài naêm 1988.

Vaäy, cho duø vaán ñeà Al Qaeda coù phöùc taïp ñeán ñaâu chaêng nöûa, Lieân Hieäp Quoác ( LHQ) noùi chung vaø Hoa Kyù noùi rieâng, khoâng theå ngoài yeân nhìn neàn hoøa bình theà giôùi ñang bò ñe doïa, caùc coâng trình Khoa Hoïc vaø Kyû Thuaät ñaõ daøy coâng xaây ñaáp töø bao nhieâu theá heä tröôùc boång choác bò tieâu huûy bôûi lôùp ngöôøi cöïc ñoan, cuoàng tín, vaø quaù khích. Neáu khoâng kòp chaän ñöùng naïn khuûng boá quoác teá ñang aâm möu tieáp dieån ngay töø luùc naày, theá giôùi vaên minh seõ gaëp nhieàu khoù khaên gaáp traêm laàn sau naøy khi maø Löïc löôïng Al Qaeda-naém trong tay nhöõng vuû khí gieát ngöôøi haøng loaït ( WMD ) .

Phaûn öùng nhö theá naøo vaø giaù xaêng ra sao?

Lieân Hieäp Quoác hoaøn toaøn khoâng traû ñuûa vaø chaúng coù mua baùn xaêng daàu töø bao giôø. Nhieäm vuï chính yeáu cuûa LHQ laø taùi laäp an ninh vaø duy trì söï oån ñònh theá giôùi. Keû naøo aâm möu phaù hoaïi hoøa bình theá giôùi seõ bi loaïi tröø. Nghò quyeát Hoäi Ñoàng Baûo An LHQ mang soá 1441 hoài thaøng 11 naêm 2002 caûnh caùo Saddam Hussein vaø ñöa phaùi ñoaøn thanh tra vuõ khí gieát ngöôøi haøng loaït WMD trôû laïi ñaát Iraq ñeå thi haønh quyeát ñònh treân. Phaùi ñoaøn thanh tra LHQ caøng raùo rieát tích cöïc laøm vieäc, giaù xaêng caøng nhaûy voït nhö hoûa tieån mang ñaàu ñaïn chöùa daàu ôû Trung Ñong laån ñoäc chaát WMD ! Töø $1.199 taêng leân $1.299, taêng leân $1.399, taêng leân $1.499, taêng leân $1.599, taêng leân $1.699, taêng leân $1.799, taêng leân $1.899, taêng leân $1.999 roài laïi taêng leân $2.099 moät gallon !! Moät maët, quaù soát ruoät vì giaù xaêng taêng maõi; maët khaùc, söùc ngöôøi coù haïn, phaùi ñoaøn thanh tra LHQ chæ voûn veïn coù vaøi traêm ngöôùi nhöng phaûi vöøa ñi, vöøa chaïy, vöøa bay khaép cuøng hang cuøng ngoû heûm cuûa xöù Iraq roäng gaáp 130% so vôùi xöù VN mình ñeå tìm coi Saddam Hussein caát giaáu WMD nôi moâ; ngaøy 19 thaùng 3 naêm nay, löïc löôïng lieân quan Anh, UÙc, Hoa Kyø, taát caû hôn 200,000 quaân tieán vaøo Iraq, thay ñoaøn thanh tra LHQ ñeå xaùc ñònh vò trí caát giaáu WMD. Sau hai tuaàn leå töø 19-3-2003, lieân quaân vaøo ñeán dinh nhaø ñoäc taøi taïi Bagdad, Saddam Hussein chaïy troán, giaù xaêng xuoáng lieàn töùc khaéc. Trôøi caøng luùc caøng naéng gaét, nhöùt laø caùi naéng cuûa sa maïc, vieäc tìm WMD chaäm laïi, giaù xaêng laïi voït leân ngay vaø hieän voït leân quaù $2.099 moät gallon roài !!!. Taêng ñeán bao nhieâu nöûa thì chöa bieát ñöôïc; döôøng nhö coù söï truøng hoïp ngaåu nhieân laø cho ñeán bao giôø LHQ xaùc ñònh ñöôïc tình traïng WMD taïi Iraq, baø con chuùng ta bieát ñöôïc ñænh cao nhöùt cuûa giaù xaêng maø chuùng ta hieän ñang duøng !

Bieán coá 9-11 laø moät ñaïi thaûm traïng cho theá giôùi vaên minh, baèng moïi giaù, nhöõng con ngöôøi chuoäng tö do vaø tieán boä, phaûi loaïi tröø khuûng boá quoác teá cuõng nhö nhöõng keû chôi troø neùm ñaù giaáu tay taän goác reå. Nhöng theá giôùi vaên minh cuõng raát raát caàn daàu vì daàu laø moät saûn phaåm quoác teá, laø moät nhu yeáu phaåm cuûa ñôøi soáng, khoâng coù hay chöa coù xe hôi ( auto) thì OK ; nhöng khi ñaõ coù auto maø thieáu daàu thì moïi söï chuyeån vaän treân boä coi nhö bò beá taéc; cuõng moät laäp luaän treân ñoái vôùi taøu vaø phi cô! Töø beá taéc löu thoâng treân boä, döôùi bieån, treân trôøi; daån ñeán beá taéc veà kinh teá vaø chính trò; sau cuøng laø neàn traät töï theá giôùi bò xaùo troän! Daàu laø ñoäng cô cuûa tieán boä. Coù daàu nhöng neáu giaùdaàu ñoät nhieân voït cao quaù cuõng khoâng ñöôïc vì ñôøi chöa saún saøng chuaån bò chaáp nhaän. Taïi sao? Vì ñôøi nhö moät maûnh vaûi nôi ñoù moïi söï lieân ñoái chaèng chòt laån nhau. ( xin taïm dòch töø caâu noùi cuûa thaày toâi: La vie est un issu ou les solidarites s’entrecroisent). Vì quaù caàn daàu neân giôùi tieâu thuï daàu nhö chuùng ta ñaõ bò khoán ñoán vì daàu, ñang bò laàm than vì daàu; chöøng naøo heát bò ñau khoå vì daàu? Ai trong theá giôùi hieän taïi coù khaû naêng giaûi quyeát vaán naïn treân ?:

khuûng boá gia? chaùnh tri gia? kinh teá gia? chuyeân gia daàu hoûa?

Who knows?

Phuù Ñieàn

Heø 2003

-----------------------------------------------------------------------------------------------

Taøi lieäu tham khaûo :

Academic American Encylopedia, Foreign Affairs, Foreign policy, The Economist,and

BIN LADEN, the man who declared war on America of YOSSEF BADANSKY,1999

Home