Vol. 16 8/2003 3rd year edition

Editor-in-chief: Ñoã Hoaøng Nghóa phutavanthu@yahoo.com or nthihoang@aol.com

Please click to download VNIfonts if you cannot read this page. Then, click HERE and follow instructions to configure Web Browsers.

Best view with Internet Explorer.

EVELYN LAÀU

Saàu Ñoâng

Evelyn Laâuø laø moät nhaø vaên Canada goác Hoa noåi tieáng töø vaøi naêm nay sau khi coâ cho xuaát baûn cuoán ‘‘Nhaät Kyù cuûa moät Ñöùa Treû Buïi Ñôøi’’ (Runaway: Diary of a Street Kid ), laø moät lieät keâ roõ raøng veà ñoaïn ñôøi laøm ñó cuûa coâ, khi coâ vöøa 18 tuoåi. Môùi ñaây coâ cho xuaát hieän tuyeån taäp truyeän ngaén coù töïa laø ‘‘Haõy Choïn Em Ñi Anh’’. Maëc daàu ngay trong trang ñaàu ta thaáy nhöõng haøng chöõ: " Ñaây laø moät saùng taùc, nhöng nhaân vaät vaø boái caûnh ñeàu laø saûn phaåm cuûa töôûng töôïng vaø khoâng heà coù lieân quan ñeán ngöôøi hay nôi choán thaät ", nhöng phaûi noùi ngay caâu vieát treân chaúng khaùc naøo laø phoù baûn veà ni dung vôùi caâu ta thöôøng gaëp trong nhieàu saùch truyeän : " Neáu ngaãu nhieân coù söï truøng hôïp vôùi ngöôøi ñang soáng, hoaëc ñaõ khuaát, thì ñoù laø ñieàu hoaøn toaøn ngoaøi yù muoán cuûa taùc giaû." Coù phaàn chaéc laø cuoán saùch cho thaáy nhöõng nhaân vaät soáng thaät ngoaøi ñôøi- nhöõng ngöôøi ñaõ töøng ñi qua ñôøi coâ. Tuy theá, ta khoâng theå deã daøng truy tìm daáu veát nhöõng nhaân vaät aáy nhö ta töôûng.

Laàu ñaõ phaûi ghi vaøo trang ñaàu cuoán truyeän nhö neâu ôû treân nhaèm traùnh nhöõng phieàn toaùi veà maët luaät phaùp sau naøy. Trong vuï kieän naêm 1998, W.P. Kinsella* ñaõ ñöa Laàu ra toaø sau khi coâ vieát moät hoài kyù hoaøn toaøn khoâng döïa theo trí töôûng veà cuc tình hai naêm giöõa hai ngöôøi treân taïp chí Vancouver. Vaø Laàu ñaõ phaûi ra ngoaøi thoâng leä cuûa mình ñeå coù theå noùi laø söï vieäc seõ khoâng dieãn ra nhö cuõ nöõa. Theo coâ, vieát baèng kinh nghieäm caù nhaân, vaø vieát coù tính caùch töï thuaät laø hai vieäc khaùc nhau. Sau cuøng vuï kieän cuûa Kinsella chæ ñöôïc daøn xeáp baèng lôøi xin loãi xuaát hieän treân taïp chí Vancouver . Nhöng coù theå laø Kinsella seõ coøn tieáp tuïc ñöa Laàu ra toaø. ‘‘Haõy Choïn Em Ñi Anh’’ laø taäp truyeän vieát veà nhöõng cuc tình giöõa nhöõng phuï nöõ treû vaø nhöõng ngöôøi ñaøn oâng lôùn tuoåi.

Ngoài trong moät bar caø-pheâ laïc ñieäu naèm ôû khuùc cuoái taû tôi cuûa con ñöôøng Granville ôû Vancouver, Laàu, naêm nay khoaûng treân 30 tuoåi, khoâng coøn daáu haèn naëng neà cuûa vaøi naêm thaùng qua. Thoâi thuùc bôûi quyeát taâm soáng baèng ngheà vaên, Laàu tieáp tuïc duøng chính cuc ñôøi mình laøm ñeà taøi thuaän tay nhaát trong nhöõng cuoán saùch xuaát hieän ñeàu ñaën moãi hai hoaëc ba naêm moät laàn, goàm caû cuoán ‘‘Nhöõng Giaác Mng Saâu Thaúm’’ (Oedipal Dreams- Cuoán naøy, coâ ñoaït giaûi nhaø thô treû nhaát cuûa Thoáng Ñoác Lieân Bang vaøo naêm coâ 21 tuoåi,) vaø cuoán tieåu thuyeát ñaàu tieân cuûa coâ ‘‘Nhöõng Ngöôøi Ñaøn Baø Khaùc’’ (Other Women), in vaøo naêm 1996.

Veà nhieàu phöông dieän, coâ heät nhö laø Joyce Maynard cuûa Canada, nhöng veà maët ngheä thuaät coâ vöôït tri hôn taùc giaû treân raát nhieàu, neáu nhö ta cuõng muoán xem Monica Lewinsky laø moät khuoân maët vaên chöông khi coâ ta cho xuaát baûn cuoán Chuyeän cuûa Naøng (Her Story), moät phoùng söï veà tröôøng-hoïc-nhöõng-gai-goùc-cuc-ñôøi ,vaø veà nhöõng thoùi xaáu xa, ñeâ tieän cuûa luõ ñaøn oâng ôû löùa tuoåi trung nieân. Trong cuc noùi chuyeän vôùi phoùng vieân cuûa tôø National Post coâ cho bieát coù luùc coâ ñaõ ngôø vöïc chính mình, coù luùc coâ ñaõ suy nghó moät caùch nghieâm chænh ñeán laøm moät vieäc naøo khaùc. Coâ noùi: " Toâi vaãn seõ tieáp tuïc vieát, nhöng...toâi khoâng daùm chaéc...vaø thaät laø chaúng phaûi deã. Toâi bò giaèng co, daèn vaët trong taâm töôûng." Khi coâ noùi, coâ nghó ñeán vuï tranh tuïng naêm qua. Coâ ñaõ nghó tôùi vieäc hoïc luaät, nhöng coâ cuõng ngôø vöïc ngay chính suy nghó naøy. Coâ noùi coâ ñaõ laøm ñuû moïi chuyeän ñeå khoûi phaûi tôùi tröôøng...Nhöng maø roài ra coâ seõ vieát ñieàu gì ñoù veà luaät phaùp. Moät caùch raát caån thaän.

Trong cuoán ‘‘Haõy Choïn Em Ñi Anh’’, moät cuoán saùch buoàn ñeán ñieáng ngöôøi, ñöôïc vieát moät caùch heát söùc duyeân daùng, Laàu ñaõ xem moái quan heä ñaøn oâng-ñaøn baø vôùi moät nieàm tuyeät voïng khoân cuøng khieán ta coù theå nghó laø coâ haún ñaõ muoán bieán khoûi coõi nhaân gian naøy ( hay ít nhaát laø vaøo moät nhaø tu). Khoâng phaûi laø coâ hay nhöõng nhaân vaät cuûa coâ gheùt boû ñaøn oâng ñaâu; ñieàu naøy ta phaûi thaáy vì saùch cuûa coâ laø moät trong soá nhöõng saùch ít oûi cuûa nhöõng taùc giaû nöõ ñöông thôøi ñaõ coi ñaøn oâng laø phaàn taøi saûn ñaùng keå cuûa nhaân loaïi. Chæ coù ñieàu laø coâ ti nghieäp cho hoï maø thoâi. Ñaøn oâng chæ laø nhöõng cuïc bt, xoán xang vì duïc voïng, voâ tích söï moät caùch buoàn cöôøi, khoâng hieåu noåi chính baûn thaân mình, vaø coù phaàn hôi ngu moät caùch deã daïy ( daãu laø söï vieäc deã daïy naøy nhöõng nhaân vaät nöõ cuûa coâ thöôøng theøm thuoàng laém).

Moät ñoâi khi hoï coøn laø tröùng moûng nöõa. Trong cuoán Summer Place, coâ vieát ‘‘ nhöõng baøn tay cuûa chaøng, oâi! sao maø meàm maïi, nhö theå chöa bao giôø chaøng laøm vieäc laáy moät ngaøy trong cuc ñôøi cuûa chaøng. Catherine töôûng nhö laø chaøng ñaõ boïc tay chaøng trong vaseline moãi khi nghæ ñeâm’’

Hình nhö Laàu ñaõ vieát heát söùc chaân thaønh veà thaân xaùc nhöõng ñaøn oâng troïng tuoåi. ‘‘ Ñaàu löôõi nhaày nhaày cuûa chaøng trong mieäng naøng’’, laø kinh nghieäm aên naèm cuûa coâ vôï treû vôùi oâng choàng giaø, " treân traùn chaøng moà hoâi daàu vaõ ra, caû treân khuoân maët nhaên nheo, chaûy daøi cuûa chaøng. Muøi heo noïc ôû moà hoâi chaøng toaû ra laãn vôùi moät muøi thum thuûm naøo ñoù " Ta haõy nghó laø chính Viagra ñaõ can döï vaøo vieäc naøy.

Cuõng trong ‘‘Haõy Choïn Em Ñi Anh’’ ( Choose Me) ta hieåu ñöôïc caùi nhìn haèn hoïc cuûa coâ veà nhöõng laõo giaø ñoán maït, vaø cuõng cho thaáy moät khiaù caïnh khaùc cuûa coâ, khía caïnh ngöôøi phoùng vieân xaõ hi, quan saùt nhöõng taäp quaùn cuûa giôùi laøm aên ôû Duyeân Haûi phiaù Taây ( West Coast) vôùi cuøng moät caëp maét saéc beùn chaúng keùm Fitzerald khi vieát veà luõ nhaø giaøu ngu xuaån . ( Neáu Peter C. Newman cho theâm tình duïc vaøo saùch cuûa oâng, coù leõ oâng ta cuõng taïo nhöõng truyeän töông töï.) Laàu ñaõ moâ taû veà Vancouver moät caùch tuyeät vôøi ( daãu laø coâ khoâng heà neâu danh taùnh thaønh phoá naøy) vaø baét troïn söï hoøa trn giöõa daùng veû kyø laï cuûa maãu quoác vaø söï trònh troïng cuûa Taân Thôøi Ñaïi khieán British Columbia laø ñc nhaát trong nhöõng tieàn ñoàn cuûa ñeá quoác Anh. Warner Maclean, nhaân vaät coù soá phaän haåm hiu nhöng thaät loâi cuoán trong truyeän ‘‘Nhöõng Voøm Trôøi Xanh’’ (Blue Skies,) moät truyeän daøi cuûa tuyeån taäp, laø ngöôøi duøng thôøi gian trong ngaøy laøm aên cuûa oâng ñeå suy tö.

Trong truyeän ‘‘ Nhöõng Voøm Trôøi Xanh’’ naøy, ta thaáy phaûng phaát khaép nôi aûnh höôûng cuûa Fitzerald - ngay caû khi Laàu coù veû nhö ñaõ laùu lænh ñaët teân cho con choù ôû trong truyeän laø Gatsby- vaø ta nhaän ra moät nhaø vaên treû vaãn chòu aûnh höôûng khi vieát heät nhö moät coâ hoïc troø beù boûng bò caûm laïnh vaäy. Nhöng caùch daøn truyeän giuùp cho coâ, buc coâ phaûi coù caùi nhìn laâu daøi vaø giaø daën hôn ñoái vôùi nhöõng thaân phaän bò daày voø cuûa caùc nhaân vaät cuûa coâ. Trong truyeän cuõng cho thaáy söï chaáp nhaän nhoû beù nhöng cuõng raát môøi goïi trong moái quan heä thaát baïi giöõa ñoâi beân.

Noùi khaùc ñi thì trong luùc luõ ñaøn oâng coù theå nhö laø ñieân cuoàng vaø ñaãm öôùt nhuïc duïc, chính ñaùm ñaøn baø môùi laø ñc ñòa, bò nhoài bôûi khaùt voïng yeâu ñöông khoâng sao khoûa laáp ñöôïc, ñe doïa ñeán caû nhöõng cuc hoân nhaân, nhöõng gia ñình, vuoát ve luõ ñaøn oâng ñeå hoï töôûng laø hoï coù theå treû laïi, roài taøn nhaãn boû rôi hoï khi roõ ra laø hoï khoâng sao trôû laïi thôøi son treû ñöôïc nöõa.

Laàu keå laïi " Taïi nhöõng buoåi tieäc, moïi ngöôøi ñeàu xa laùnh toâi khi toâi gaëp ñeå hoûi hoï veà cuc soáng hoân nhaân cuûa hoï duøng vaøo saùch vieát cuûa toâi." Coâ tieáp tuïc cöôøi, vaø roõ raøng laø, ít nhaát treân khiaù caïnh naøy, coâ khoâng phaûi laø nhaân vaät cuûa coâ; nhöõng nhaân vaät cuûa coâ hình nhö khoâng bao giôø bieát ñeán nuï cöôøi. Coâ thuù nhaän laø coâ raát ñoãi ngaùn sôï chuyeán ñi giôùi thieäu cuoán ‘‘Haõy Choïn Em Ñi Anh ’’, khoâng phaûi chæ vì coâ seõ bò hoûi veà chuyeän Kinsella, nhöng maø laø vì raát ít ngöôøi coù theå caûm nhaän ñöôïc ñöôøng ranh mong manh, vaø ñoâi khi ñöùt ñoaïn giöõa söï thaät vaø tieåu thuyeát.

Coâ noùi: " Veà phöông dieän naøy toâi khoâng ôû vaøo hoaøn caûnh thuaän lôïi...Nhieàu nhaø vaên seõ baûo ‘‘‘ ñaây chaúng phaûi laø chuyeän cuûa maáy ngöôøi ’’, neáu nhö bò caät vaán veà ñôøi tö. Nhöng maø toâi ñaõ phôi gan, môû rut veà ñôøi toâi trong theå loaïi khoâng phaûi laø giaû töôûng, vaø nhö vaäy toâi ñaõ "chôi" coù phaàn ñeïp theo moät soá ngöôøi..."

" Nhöng toâi cuõng thaáy nhö vaäy thaät laø nguy hieåm. Vì nhöõng gì maø ñc giaû töôûng laø thieân töï thuaät thì ñaõ chaúng phaûi laø vaäy, vaø nhöõng gì maø hoï cho laø giaû töôûng thì laïi laø söï thaät." Gioáng nhö nhaân vaät trong truyeän Coõi Ngoaøi (The Outing) cuûa coâ ñaõ caûm thaáy nhö naøng " troâi boàng beành treân nhöõng boït xoáp baèng maøng plastic," maø chæ coù Laàu môùi bieát ñöôïc vieäc naøo vôùi vieäc naøo maø thoâi.

* W.P. Kinsella, sanh naêm 1932 ôû Edmonton, Alberta töï hoïc trong nhieàu naêm, toát nghieäp ñaïi hoïc Calgary, laø taùc giaû noåi tieáng vôùi cuoán Shoeless Joe, -ñoaït giaûi Houghton Mifflin Literary Fellowship vaø Canada Award for Best First Novel, and the Canadian Author Association Award for Fiction vaøo naêm 1982.

Home