|
|
||
|
Chæ daån caùch download font VNI mieån
phí ñeå ñoïc Ñaëc san Vieät Voõ Ñaïo: click Chæ daån
Dòng Sông Hát
Uông Thái Biểu
Nếu mẹ là đất thì cha là trời.
Nếu mẹ là nước thì cha là lửa.
Nếu cha là đỉnh núi thì mẹ là dòng
sông.
1. Không biết tự bao giờ, những
dòng sông được ví như hình ảnh của người
phụ nữ. Có lẽ cũng do bản tính mát mẻ, dịu
dàng, dáng vẻ mềm mại và uyển chuyển. Người đi xa thường nhớ mẹ
hơn cha, người đi xa cũng nhớ sông hơn
núi.
Sông Lam trong tôi cũng là
hình ảnh của người đàn bà nhưng là người
đàn bà sinh nở sau những quằn quại để
vượt cạn. Ở phía thượng nguồn, sông vật vã bấu
víu cỏ cây, bấu víu vào những vách đá, bấu víu vào
lòng bùn đất của mình. Nước
từ nguồn đổ về, từ màu đỏ của
đất, màu nâu của đá trở thành màu xanh hiền
hòa khi càng gần với biển.
Ai đó nghĩ rằng sông có tên là Lam bởi
nước sông trong xanh, còn tôi nghĩ nước sông Lam
đục nhiều hơn xanh, bởi dòng sông ấy đã
phải chở trong mình quá nhiều những âu lo, những
trầm luân và cát bụi của thượng nguồn.
Tôi yêu con sông quê tôi bắt đầu từ
những trầm tích của sông, cũng như người
con yêu mẹ mình hơn khi ngắm hình dáng yếu ớt của
bà xõa tóc bạc bên thềm sau những tháng ngày bươn
chải…
Từ thượng lưu, qua những khúc
quanh co trên nguồn, qua những bản làng heo hút giữa
nơi thâm sơn cùng cốc hay trườn qua những
thung lũng đầy nắng và gió, sông có lúc là sông Con, sông
Cái, sông Giăng theo cách sông gắn với người và
người hiểu cặn kẽ tâm tính của sông. Có lúc sông vui cười xòa như thác lành, cũng
có lúc sông giận dỗi ầm ào như thác dữ. Có lúc sông chỉ là dòng suối nhỏ cho thiếu
nữ mạn ngược giặt áo chàm và cũng có lúc sông
trải rộng đôi bờ xa ngút mắt.
Quê tôi thật may mắn ở nơi sông Lam
xuôi cửa Hội Thống đổ ra biển Đông.
Đó là hình ảnh người đàn bà sau những quằn
quại rên rỉ của nỗi đau sinh nở đang
mãn nguyện dang rộng vòng tay nghỉ
ngơi và trên miệng nở một nụ cười hạnh
phúc. Bao năm qua, bao tháng qua, bao ngày qua trong một
đời người. Bao đời
người đã qua bên bến sông quê. Thời gian thật
khắc nghiệt!
Thế nhưng, gió mãi mãi
thổi lên từ mặt sông cái hương vị ngai ngái nồng
nồng của bùn, của cá và của muối. Gió lau khô dòng nước mắt
cho những thân phận tủi hờn. Gió
xoa dịu nỗi âu lo. Gió ru em bé vào
giấc. Gió đưa linh người già.
Những ngọn gió của chia sẻ và thông cảm.
Người bên sông, khi hò hẹn giao cảm
cũng đến với sông, khi đau khổ cũng nhờ
sông vuốt ve. Một nỗi oan ức vụt tan khi
ta hét vang âm ba lan tỏa mặt sông. Những
âu lo, vất vả biến mất khi ta lao
xuống dòng nước tinh khiết an lành…
Với miền quê khắc nghiệt của
tôi, dòng Lam ở phía hạ nguồn như một lời an ủi, một sự ban ơn hoặc là chuộc
lỗi của Tạo hóa đối với con người…
2. Bác dâu của tôi thuở xuân thì không phải
là giai nhân. Vẻ đẹp của bà là nét
đoan trang và đặc biệt là lối bẻ chữ sắc
sảo và một giọng hát nặng tình tha thiết. Giọng hát của bà, tôi còn nhớ, là giọng hiền
dịu, ấm áp trong những khuya người vỗ về
tôi vào giấc ngủ.
Cha tôi mất sớm, mẹ thêm một lần
sang sông, bác dâu trở thành mẹ tôi. Người
đã lần hồi tái tạo trên nét mặt tôi vẻ hồn
nhiên. Người cho tôi những xúc cảm
bình thường và cất tiếng hát để lau cho tôi khô
những dòng nước mắt. Nhớ về người,
tôi lại nhớ sông Lam và nhớ…
Đó là những đêm
trên sông Lam trăng xanh, tranh mát lành lạnh tôi đi cùng với
bác dâu những chuyến đò dọc, xuống bến “ngược
lường”. Người
trải cỏ khô ấm mịn, ủ tôi dưới lòng
thuyền. Tôi không còn nhớ những lúc như thế
mình ngủ hay là thức. Trên mặt tôi lấp
lánh ánh trăng. Bên mạn thuyền sóng vỗ
ì oạp cùng tiếng lẫy chèo khua nước. Lưng êm trong mùi hương nồng nồng của
cỏ. Hiu hiu gió và mang mang tiếng hát.
Hình như hồi ấy cả dòng sông đang
hát. Dòng sông như sống động, lung linh, ảo
huyền, gần gũi, đầy sự
giao cảm. Người câu cá, đóng đáy,
thả lưới hát. Người
đưa cá, tôm, chiếu cói, võng lác từ biển lên non
hát. Người chở lâm thổ sản
về xuôi hát…Tiếng hát, bóng người và những con
thuyền lấp lóa dưới trăng.
Người không thấy mặt
người nhưng tiếng hát thì chạm vào những chốn
sâu thẳm nhất của tâm hồn. Cũng như bà mẹ mượn lời ru con để tự ru mình, người hát
ví trên sông cũng hát để trấn an tâm hồn cô độc
trong đêm khuya mông lung quạnh quẽ. Bây giờ tôi thấu
hiểu những đêm như thế nếu sông thiếu
tiếng hát thì sông buồn đến chết, và con người
chỉ biết lầm lũi những mái chèo độc
hành…
Bóng bác dâu tôi in sẫm, dáng người uyển
chuyển theo mỗi nhịp chèo. Giọng
ví của người cất lên mang mang sâu thẳm những
xao động và trống trếnh:
Ai biết nước sông Lam
răng là trong là đục
Ai biết trước cuộc
đời răng là nhục là vinh
Chơ…thuyền em lên thác mà xuống…ơ…ghềnh…
Và giọng ai đó ở một nơi nào
đó trên dòng sông mênh mang:
Xuống bến sông Lam bắt
vài con cá
Lên truông Ngàn Hống hái nửa trái sim
Thương em anh phải đi tìm
Bây chừ xáp mặt như Kim kháp Kiều…
Khi tôi lớn lên dòng sông hình như hẹp lại.
Bác dâu tôi mất đã lâu rồi. Cụ Nhã cho thuê thuyền dưới bến Cổ
Đan cũng đã về với đất từ lâu.
Ngày về, tôi thẫn thờ trước bến
sông quê chỉ nghe gió mang mang kể chuyện. Chuyện
rằng, ngày xưa có những đêm sông hát:
Bao
giờ Ngàn Hống hết cây
Sông Lam hết nước thì đó với đây hết
tình.
Cũng
như công sinh thành của mẹ, công dưỡng dục của
bác, dòng sông quê đã cho tôi hương vị của bùn
để hiểu nỗi gian truân, màu xanh của nước
để tâm hồn không bị khuấy đục, sự
mát lành của gió để tôi biết thế nào là tình yêu
thương...