|
|
||
|
If you cannot
read this page please click
HERE and follow instructions to download free VNI
fonts..
Chæ daån caùch
download font VNI mieån phí ñeå ñoïc Ñaëc san Vieät Voõ Ñaïo: click Chæ daån
Suu
Tam
(Trích Tuaàn baùo Chính Luaän
Ngöôøi lôùn tuoåi coù neân taäp ñi boä
Vôùi nhöõng ngöôøi khoâng coù trieäu
chöùng ñau goái, moân theå thao naøy coù theå höõu ích neáu cöôøng ñoä vaø
thôøi gian taäp luyeän phuø hôïp vôùi cô theå. Nhöng ñoái vôùi
ngöôøi coù beänh veà xöông khôùp, noù coù theå khieán tình traïng trôû neân
toài teä hôn.
Gioáng nhö moïi moân theå thao khaùc, ñi boä giuùp
taêng cöôøng söùc khoûe. Noù thích hôïp cho beänh nhaân tim maïch vì khoâng toán nhieàu söùc löïc, ñoäng taùc ñôn
giaûn, coù theå töï ñieàu chænh cöôøng ñoä vaø thôøi gian luyeän taäp. Tuy nhieân, khoâng phaûi ai taäp ñi boä cuõng cho keát quaû toát.
Coù nhöõng ngöôøi caøng ñi laïi caøng bò ñau nhieàu hôn, ñaëc
bieät laø nhöõng beänh nhaân ñau khôùp.
Vôùi nhöõng khôùp goái bình thöôøng, khi duoãi goái,
löïc eùp leân khôùp cheø ñuøi gaàn baèng 0. Khi ñi
boä, löïc eùp naøy baèng 1/2 troïng löôïng cô theå, töùc vaøo khoaûng 25-40 kg.
Ngöôøi caøng beùo thì taûi troïng naøy caøng lôùn. Löïc taêng cuøng vôùi thôøi gian ñi. Ñieàu
naøy giaûi thích vì sao moät soá ngöôøi
caûm thaáy ñau goái sau khi taäp ñi boä. Côn ñau naøy ngaøy moät taêng daàn, tyû leä thuaän
vôùi thôøi gian ñi boä, troïng löôïng cô theå vaø maët doác, ñoä gaäp gheành cuûa ñöôøng taäp.
Nhieàu beänh nhaân khôùp duø thaáy ñau cuõng coá gaéng
tieáp tuïc taäp ñi boä, khieán khôùp ngaøy caøng toån thöông nhieàu hôn.
Côn ñau chính laø daáu hieäu baùo ñoäng cuûa cô theå; khi thaáy ñau, caàn cho cô quan bò beänh nghæ ngôi ñeå
hoài phuïc. Khôùp xöông cuõng vaäy, neáu ñau nhöùc
nghóa laø ñaõ bò vieâm; söï nghæ ngôi
luùc naøy raát caàn thieát vaø cuõng laø phöông phaùp giuùp giaûm ñau. Neáu cöù ñi boä trong khi vieâm
khôùp goái, chaéc chaén beänh nhaân seõ bò ñau hôn.
Ña soá ngöôøi cao tuoåi bò thoaùi hoùa khôùp goái.
Ñaây laø tình traïng laõo hoùa cuûa khôùp goái qua nhieàu
naêm; Caùc lôùp suïn khôùp bò hö hoûng, truïc xöông cong vaøo trong. Ngöôøi cao tuoåi caøng ñi nhieàu, khôùp caøng hö theâm vì haønh ñoäng naøy taïo moät söùc ñeø eùp
leân caùc maët suïn khôùp ñaõ bò thoaùi hoùa. Lôùp suïn coù taùc duïng haáp thu
löïc ñeø eùp; khi suïn thoaùi hoaù, löïc seõ taùc ñoäng leân hai ñaàu
xöông, taïo nhöõng sang chaán vaø gaây ra hieän töôïng vieâm khôùp. Nhöõng ngöôøi naøy neân
haïn cheá ñi laïi; khi ñi boä, phaûi coù naïng hay gaäy naâng ñôõ ñeå giaûm
taûi troïng leân beà maët khôùp hö.
Vôùi nhöõng lyù do treân, caùc chuyeân gia veà xöông khôùp ñaõ ñaùnh
giaù, ñi boä khoâng phaûi laø moân theå thao toát ñoái vôùi ngöôøi cao tuoåi. Nhöõng ngöôøi khoâng coù trieäu chöùng ñau goái vaãn coù theå taäp,
nhöng caàn löu yù ñeán cöôøng ñoä vaø thôøi gian taäp. Khi coù trieäu chöùng ñau nhöùc, caàn giaûm möùc ñoä taäp luyeän
hay nghæ ngôi moät thôøi gian roài môùi taäp laïi. Coù
nhieàu ngöôøi taäp ñi boä töø thôøi coøn treû khoâng coù vaán ñeà gì, nhöng
moät ngaøy naøo ñoù khi tuoåi ñaõ cao boãng thaáy coù vaán ñeà ôû ñaàu goái.
Ñoù laø vì hoï khoâng bieát giaûm söï vaän ñoäng cho phuø
hôïp vôùi tuoåi taùc. Chæ caàn ñi ít laïi, chaäm hôn
moät chuùt, cô theå seõ deã chòu ngay.
Vôùi ngöôøi cao tuoåi, ñi xe ñaïp toát hôn ñi
boä. Toát nhaát laø taäp voõ döôõng sinh. Caùc ñoäng
taùc trong baøi quyeàn ñöôïc thöïc hieän thaät chaäm raõi, phong thaùi nheï
nhaøng, ñaët yù nghó vaø hôi thôû ñi theo ñoäng taùc
cuûa tay chaân. Nguyeân lyù naøy hoaøn toaøn phuø hôïp vôùi
theå chaát cuûa ngöôøi cao tuoåi. Thöïc teá cho thaáy,
nhieàu ngöôøi taäp voõ döôõng sinh ñaõ caûm thaáy cô theå ngaøy caøng khoûe
hôn, ít beänh taät, ñau oám vaët. Tuy nhieân, moân voõ
naøy hieän ñaõ bò caûi bieán raát nhieàu; moãi ngöôøi theâm thaét moät chuùt
neân khoâng coøn giöõ ñöôïc caùi thaàn khí nguyeân thuûy. Ví duï, coù nôi höôùng daãn caùc cuï oâng, cuï baø taäp nhöõng baøi
khôûi ñoäng cuûa theå thao phöông Taây nhö xoay goái, cuùi gaäp ngöôøi, beû
löng, chaïy nhaûy taïi choã. Nhöõng ñoäng taùc naøy
raát haïi cho caùc khôùp, ñaëc bieät laø coät soáng thaét löng vaø khôùp goái.
Chuùng chæ thích hôïp cho thanh nieân khi luyeän taäp caùc
moân theå thao maïnh meõ.
Ngöôøi cao tuoåi raát
caàn coù söï vaän ñoäng nhöng phaûi phuø hôïp vôùi theå traïng. Nguyeân taéc vaän ñoäng laø nheï nhaøng, chaäm vaø lieân tuïc; vì
ôû hoï, heä thoáng cô baép, daây chaèng khoâng coøn ñoä ñaøn hoài cao; nhöõng
cöû ñoäng vöøa nhanh vöøa maïnh coù theå
laøm toån thöông chuùng.
Ngöôïc laïi, nhöõng cöû ñoäng chaäm vaø nheï seõ giuùp co giaõn töø töø caùc
daây chaèng vaø cô baép; neáu luyeän taäp lieân tuïc vaø ñeàu ñaën, noù seõ
giuùp caûi thieän raát nhieàu söï deûo dai cuûa caùc
khôùp xöông. (SOURCE: Nature)
SÖÛ DUÏNG MUOÃI ÑEÅ
ÑIEÀU TRÒ BEÄNH SOÁT REÙT
Caùc nhaø khoa hoïc ñaõ nhaän bieát ñöôïc caùc gene giuùp loaøi
muoãi choáng laïi caùc kyù sinh truøng soát reùt. Töø khaùm phaù
naøy, ngöôøi ta coù theå tìm ra caùc bieän phaùp môùi choáng laïi beänh soát
reùt baèng caùch söû duïng heä mieãn dòch cuûa loaøi muoãi ñeå ñieàu trò caên
beänh.
Loaøi muoãi thöôøng boû qua khoâng ñeå yù tôùi caùc kyù sinh truøng
gaây ra beänh soát reùt, coù teân laø Plasmodium, thöôøng sinh soáng vaø
phaùt trieån treân cô theå cuûa chuùng. Nhöng neáu loaøi coân truøng naøy ñoät nhieân phaùt
hieän ra vaø taán coâng keû xaâm nhaäp thì chuùng coù theå deã daøng tieâu
dieät caùc kyù sinh truøng tröôùc khi chuùng coù cô hoäi laây lan sang ngöôøi.
George Christophides vaø caùc coäng söï taïi Phoøng Thí Nghieäm
Sinh Hoïc Phaân Töû Chaâu AÂu ñaõ tìm ra moät caëp gene muoãi döôøng nhö coù
chöùc naêng ñieàu khieån heä mieãn dòch cuûa chuùng phaûn öùng laïi caùc kyù
sinh truøng Plasmodium.
Khi moät
gene, coù teân laø CTL4, bò voâ hieäu hoùa thì con muoãi tieâu dieät tôùi 97%
caùc kyù sinh truøng phaùt trieån treân cô theå cuûa chuùng. Khi moät gene
khaùc teân laø LRIM1 bò loaïi boû thì laïi coù nhöõng hieäu quaû ngöôïc laïi:
caùc kyù sinh truøng phaùt trieån moät caùch nhanh choùng.
OÂng
Christophides noùi: “Coù moät söï caân baèng raát toát giöõa hoaït ñoäng cuûa
hai loaïi gene naøy”. OÂng cho raèng, hoaït chaát laøm thay ñoåi söï caân baèng
naøy theo höôùng tieâu dieät caùc kyù sinh truøng coù
theå ñöôïc söû duïng laøm thuoác choáng laïi beänh soát reùt. OÂng noùi, neáu coù theå tìm ra ñöôïc chaát hoùa hoïc thöïc hieän
ñöôïc vieäc naøy, thì coù theå söû duïng chuùng ñeå cheá taïo thuoác tröø saâu
vaø phun ôû nhöõng nôi maø caùc kyù sinh truøng sinh soáng. Chaát naøy cuõng coù theå ñöôïc phun treân caùc maøn choáng muoãi,
giuùp ngöøa beänh.
OÂng
Alister Craig, moät nhaø nghieân cöùu beänh soát reùt taïi Liverpool cho raèng,
phöông thöùc choáng beänh soát reùt môùi naøy ñang trôû neân caáp thieát khi
caùc kyù sinh truøng Plasmodium ñang ngaøy caøng coù khaû naêng khaùng laïi
caùc thuoác choáng soát reùt vaø loaøi muoãi thì toû ra coù söùc chòu ñöïng
toát hôn, saün saøng soáng chung vôùi caùc chaát dieät muoãi. Tuy nhieân theo oâng thì vieäc chuyeån töø nhöõng khaùm phaù cô baûn
naøy thaønh nhöõng phöông thuoác höõu ích coøn raát khoù khaên, vaø vieäc tìm
ra ñöôïc ñuùng chaát hoùa hoïc seõ phaûi maát nhieàu thôøi gian.
Theo oâng
Christophides thì coøn coù moät löïa choïn khaùc laø taïo ra nhöõng con muoãi
bò bieán ñoåi gene mang nhöõng phieân baûn gene CTL4 vaø LRIM1 ñaõ bò söûa
ñoåi. Nhöng höôùng giaûi quyeát naøy cuõng raát khoù khaên.
Vieäc söûa chöõa nhöõng gene naøy coù theå mang laïi nhöõng
thay ñoåi treân cô theå loaøi muoãi ñe doïa söï toàn taïi cuûa chuùng.
OÂng Craig noùi: “Khoâng coù moät gene naøo ñöùng taùch bieät”. Hieän vaãn coøn raát nhieàu tranh caõi veà vieäc thaû moät sinh
vaät ñaõ bò bieán ñoåi gene ra cuoäc soáng hoang daõ.
Soát reùt laø nguyeân nhaân gaây töû vong cho khoaûng moät trieäu
ngöôøi moãi naêm vaø laøm hôn 300 trieäu ngöôøi bò nhieãm beänh. (Nature)