|
|
||
|
Please click
to download VNIfonts if you cannot read this page. Then, click HERE and follow
instructions to configure Web
Browsers.
Best view
with Internet Explorer.
NGÖÔØI BAÏN HOÏC CUÕ
Ñeøn
roïi leân saân khaáu, ngöôøi xöôùng ngoân vieân goàng gaân coå leân gioïng
giôùi thieäu hoaït naùo vieân, ngöôøi phuï traùch vieäc ñieàu khieån chöông
trình keá tieáp: moät caùi teân quen quen, roài böôùc ra: moät göông maët quen
quen.
Ngöôøi
hoaït naùo vieân töï tin, oàn aøo baét ñaàu buoåi hoäi dieãn vaên ngheä baèng
nhöõng caâu chuyeän khoâi haøi quen quen -- nhöõng caâu chuyeän nhö nöôùc, goät
caùt buïi thôøi gian, laøm soáng laïi nhöõng ngaøy naøo, laøm toâi ngôõ ngaøng
nhaân ra: ngöôøi hoaït naùo vieân laø moät ngöôøi baïn cuõ.
Chöông trình vaên ngheä baét ñaàu. Thanh, ngöôøi hoaït naùo
vieân, böôùc luøi ra khoûi saân khaáu. Toâi mon
men ñeán gaàn, kheàu nheï vaøo vai; Thanh quay lai nhìn, roài ngaäp ngöøng ñöa
tay baét, roài troá maét nhìn, roài baøn tay sieát maïnh. Hai
thaèng ñöùng laëng yeân, quan saùt nhau. Toâi buoäc mieäng noùi nhoû:
-
Maày troâng khoâng khaùc gì hôn xöa.
- "Coøn maày laï ñi nhieàu." Thanh ngaäp ngöøng leân tieáng.
"Laï ñi nhieàu"? Noù muoán noùi toâi giaø ñi, caèn coãi ñi nhieàu, toâi bieát.
-
ÖØ, tao giaø ñi nhieàu. Nhieàu ngöôøi quen cuõ noùi nhö vaäy.
Khoâng ñaùp lôøi toâi, Thanh chaäm chaïp böôùc
leân saân khaáu tieáp tuïc giôùi thieäu phaàn vaên ngheä keá tieáp, roài laïi
chaäm chaïp böôùc xuoáng; hai thaèng vaãn laëng yeân nhìn nhau, ngaïo ngheã
cöôøi nhau.
Toâi
ñöa tay ra baét, xong chæ veà gheá ngoài cuûa mình:
-
Tao ngoài ôû ñaøng kia, moät laùt nöõa noùi chuyeän
nhieàu hôn.
Thanh gaät ñaàu, roài quay vaøo saân khaáu.
Toâi
"laï ñi nhieàu"! Hôn ba möôi naêm roài môùi gaëp laïi, coøn nhaän ra toâi môùi laø
ñieàu "laï" nhieàu. Ba
möôi naêm qua vôùi möa gioù ñöôøng ñôøi: gioù haï Laøo, möa U Minh, naéng Maõ
Lai, söông khoùi mieàn ñoâng baéc Myõ,...
Naêm xöa Thanh vaø toâi hoïc cuøng lôùp, ôû cuøng
xoùm. Baét
ñaàu töø thôøi aáu thô, noù vaø toâi vaãn ganh nhau trong töøng buoåi hoïc,
töøng troø chôi vôùi ñaùm treû quanh nhaø. Trong tröôøng Trung Hoïc
Minh-Taâm luùc ñoù: Thanh hieàn ngoan ngoài yeân trong lôùp, vaâng lôøi thaày
coâ; toâi hoang ñaøng treân ñöôøng phoá, thích ñaùnh nhau vôùi du ñaõng. Trong
tröôøng, trong lôùp, thaèng Thanh ñöôïc thaày coâ yeâu thöông, hay laáy noù ra
laøm göông ñeå daïy caùc troø khaùc; coøn toâi cöù hay bò aên boäp tai cuûa
thaày toång giaùm thò, vaø laø khaùch haøng thaân tín cuûa saân côø (thöôøng
hay bò phaït quyø ngoaøi coät côø).
Leân
Ñeä Tam, baét ñaàu chia ngaønh: thaèng Thanh moäng laøm kyõ sö ñieän neân ñaõ
choïn ñi ban B, hoïc toaùn. Toâi khoâng öa nhöõng phöông
trình daøi loaèng ngoaèng cuûa oâng thaày toaùn, cöù nguû guïc trong giôø ñoù
maõi neân traùnh oâng thaày, traùnh luoân ban toaùn.
Thaèng Thanh ñöôïc “Hoäi Phuï Huynh Hoïc Sinh”
taëng hoïc boång, taëng nhieàu lôøi ngoït ngaøo, ñaët nhieàu troâng caäy; noù
laø caùi “vinh döï” cuûa tröôøng.
OÂi! Ngoâi tröôøng toâi yeâu (maëc duø noù chaúng yeâu toâi).
Ngoâi tröôøng coå kính vôùi maùi ngoùi ñoû, töôøng voâi, theàm cao, gaïch
boùng; nôi chöùng kieán nhöõng ngaøy môùi lôùn, toâi troán hoïc leo ra leo vaøo, ñôøi vui nhö chôï Teát.
Thaèng
Thanh ñi ñaâu tay cuõng caàm taäp saùch, noù ñöôïc caû chôï tænh baøn taùn,
mong chôø nhö laø moät Phuùc Thaàn seõ ñem ñieän naêng veà soi roïi laøng xoùm,
soi roïi vaøo nhöõng neûo ñôøi toái taêm cô cöïc cuûa ngöôøi daân. Toâi hay
ngoài quaùn caø pheâ nghe nhaïc, hay lang thang ñaàu soâng cuoái baõi vôùi
nhöõng aùng vaên, nhöõng vaàn thô con coùc ñaàu ñôøi, bò thieân haï cho laø
"laõng maïn", buïi ñôøi, khoâng "ích lôïi" gì cho ñaát
nöôùc. Coù ngöôøi coøn bi quan hôn, tieân ñoaùn laø toâi seõ
taøn ñôøi trong vuõ tröôøng, trong quaùn röôïu (maëc duø toâi khoâng uoáng
röôïu, nhöng “who care!”)
Leân ñeä Tam, thaèng Thanh hoïc coá soáng coá
cheát ñeå ñöùng ñaàu lôùp; toâi ñi höôùng ñaïo, ñi taäp VOVINAM, ñi lo ñuû thöù
chuyeän baù laùp ngoaøi ñôøi, töø ñaàu lôùp daàn daàn tuoät xuoáng ñeán cuoái
lôùp. Thanh ra öùng cöû chöùc
tröôûng lôùp ñeä Tam B, toâi ñöôïc ñaùm bôïm nhaäu troàng leân coå chöùc
tröôûng lôùp ñeä Tam A. Khi sinh vieân Hueá vaø Saøi Goøn suøng suïc baàu
khoâng khí ñaáu tranh, boïn ham vui, hieáu ñoäng chuùng toâi cuõng la heùt, oàn
aøo ruû nhau "baõi khoùa". Trong khi thaèng Thanh vaø nhoùm baïn “huû
nho lo muøa ñoâng” cuûa noù chuùi muõi vaøo ñoáng saùch toaùn, laøm nhö laø
hoïc raát hieàn ngoan; toâi la loái, loâi keùo ñaùm baïn ham chôi keùo nhau ra
ñöôøng “ñaùp lôøi soâng nuùi”(!)
Giôø
thi luïc caù nguyeät, ñaùm thaèng Thanh ngoan ngoaõn ngoài laøm baøi; toâi vaø
maáy tay “laõnh tuï” con nít ngoan ngoaõn ngoài trong
ty caûnh saùt. Coøn nhôù: thaày cai caûnh saùt xaùch töøng ñöùa leân, queát vaøo moâng moãi
ñöùa maáy caây roi maây ñau ñieáng roài toáng leân xe, chôû veà tôùi taän nhaø
meùt boá meï.
Cuoái
naêm ñoù, toâi baét ñaàu thöïc taäp huaán luyeän Vovinam, baét ñaàu beä veä
taäp laøm “ñaïi ca”, thoâi lang thang ngoài quaùn,
thoâi ñaùnh loän trong tröôøng (taäp Vovinam, ñaáu töï do moãi ngaøy ñaõ ñuû
“ñoâ” roài). Thanh vaø toâi töø töø lôùn leân beân nhau, ít
ganh tò vôùi nhau hôn.
Tröôøng
toå chöùc caùc ñoaøn vaên ngheä, theå thao theo “CPS”
(Chöông Trình Phaùt Trieån Sinh Hoaït Thanh Nieân Hoïc Ñöôøng). Toâi trôû
thaønh "caàu thuû" ñaù banh, ñaùnh banh, chen laãn trong ñaùm vai u
thòt baép moà hoâi daàu; Thanh chen vaøo ñoaøn vaên ngheä, oâm ñaøn nhaïc cho
thaày coâ, maët traéng maù hoàng töôi taén.
Ñoaøn
vaên ngheä cuûa tröôøng bao goàm chæ moät thaønh phaàn: caùc coâ caùc caäu, tay yeáu chaân meàm, hay coá laøm ra veû tay yeáu chaân
meàm. Caùc coâ caäu naày coi caùi thöù haïng trong tröôøng
trong lôùp laø leõ soáng cho ñôøi, duø chôi vôùi nhau, chuùng vaãn ganh nhau
töøng ñieåm, "taâu" vôùi thaày coâ töøng chuùt ñeå haï uy tín baïn
beø. Trong khi “Ñoaøn Theå Thao Kieåu Maãu” cuûa tröôøng thì nhö moät
taïp chuûng quoác: bao goàm ñuû loaïi hoïc sinh, nhöng phaûi noùi laø loaïi hay
vaáp vaùp khi ñoïc baøi, hay “ñoäi soå” (ñöùng haïng choùt) trong lôùp chieám
ña soá. Ñöôïc moät ñieàu laø trong nhoùm cuõng coù maáy thaèng hoïc gioûi nhaát
trong tröôøng tham gia, neân chuyeän thöù haïng ít khi ñöôïc "phía beân kia" ñaët ra.
Ban
theå thao raát thöông yeâu nhau (ôû ñôøi, bôïm nhaäu thöôøng thöông yeâu nhau
hôn ngöôøi phaøm), coi tình nghóa baïn beø laø quan troïng, coøn
thöù haïng trong tröôøng laø coû raùc (!) Boïn toâi cho ban vaên ngheä laø boïn
“huû nho lo muøa ñoâng”, troùi gaø khoâng chaët, laøm bieáng taäp theå duïc,
laø caùi ñaùm “daân
sinh yeáu nhöôïc loâi theo moái nhuïc vong quoác...”
Ban
vaên ngheä cöû thaèng Thanh laøm "ngoaïi vuï". Ngoaïi vuï ñaâu khoâng
thaáy, chæ thaáy noù raø tôùi raø lui theo doõi tình
hình boïn toâi, roài ñaët chuyeän veà keå laïi cho phía beân kia cöôøi. Ban
theå thao, sau moät chaàu nhaäu ôû nhaø thaèng ñoäi tröôûng tuùc caàu, cuõng
cöû toâi ra laøm "ngoaïi vuï", lo ñaët chuyeän ñoái phoù vôùi thaèng
Thanh. Theá laø töø ñoù, Thanh vaø toâi laïi ñuïng ñoä vôùi
nhau ôû nhöõng caâu chuyeän khoâi haøi xieân qua xoû laïi, vaø nhieàu khi, ôû
caû nhöõng buoåi ñaáu khaåu vôùi söï yeåm trôï huøng hoå cuûa caû hai beân.
Trong
ban vaên ngheä, Thanh noåi baät nhôø khoa aên noùi. Noù noùi
naêng löu loaùt, vaên chöông ñaày mình. Trong ban theå thao, toâi noåi
baät cuõng nhôø khoa aên noùi: trong ñaùm ñöïc röïa vuïng veà kia, thaèng to moàm nhaát laø thaèng aên noùi gioûi nhaát!
Leân ñeä Nhò, caùc sinh hoaït tröôøng vôi daàn. Kyø thi Tuù Taøi I ñeø naëng
taâm tö moãi ñöùa. Leân ñeä Nhaát, hai lôùp ñeä Nhaát A vaø B coäng laïi
chæ coøn taùm ñöùa con trai, maáy möôi ñöùa con gaùi. Trong ñaùm baïn trai: keû
thi rôùt ra Nha-Trang hoïc haï só quan, daêm thaèng may maén vaøo quaân caûnh,
thaèng thi ñaäu bò ñoäng vieân, boû ñoäi banh, boû ñaøn troáng vaøo saép haøng
trong tröôøng Boä Binh Thuû-Ñöùc. Quí coâ laùc ñaùc theo
choàng; maáy möôi ngöôøi coøn laïi, trong ñoù coù Thanh vaø toâi, moãi ngöôøi
doõi theo moät neûo ñôøi, töø töø xa nhau.
***
Thaèng Thanh lôùn leân ñeïp trai, aên maëc chaûi
chuoát, vaø haàu nhö luoân luoân ñöùng ñaàu lôùp veà moân toaùn. Cuõng nhö maáy thaèng trong ban vaên ngheâ, noù
ñi ñöùng trònh troïng, kieåu caùch, maët luùc naøo cuõng nhö mang naëng neùt öu
tö cho phaän ngöôøi (moät caùi “style” cuûa thanh nieân thôøi baáy giôø). Boïn noù baét ñaàu ngoài quaùn caø pheâ, gaät
guø theo tieáng nhaïc "treû", tay caàm saùch
trieát, baøn trieát lyù soáng cho ñôøi nhö nhöõng nhaø ñaïi hieàn trieát cuûa
nhaân loaïi.
Toâi
lôùn leân trôû thaønh huaán luyeän vieân Vovinam, roài laøm tröôûng ñoaøn Thanh
Nieân Vieät Voõ Ñaïo: ñi caát nhaø cho ñoàng baøo chieán naïn, ñi ñaøo möông
thoaùt nöôùc trong thò traán, ñi xòt thuoác DDT ñeå dieät tröø soát reùt trong
caùc laøng xoùm xa xoâi, ñi doïn raùc treân nhöõng neûo ñöôøng toái taêm cuûa
thaønh phoá ,...
Noù vaø toâi, hai quan nieäm traùi ngöôïc nhau
veà giaù trò cuûa cuoäc ñôøi.
Hai neûo ñöôøng, nhöng hai thaèng vaãn nghó veà nhau, vaãn
coá chöùng minh cho nhau raèng mình laø ñuùng.
Cuoái naêm ñeä Nhaát, khi thi Tuù Taøi 2, Thanh
ñöôïc ñieåm toaùn cao nhaát hoäi ñoàng; toâi ñöôïc ñieåm trieát cao nhaát hoäi
ñoàng. Noù
ngaïo ngheã cöôøi thi vaøo tröôøng kyõ thuaät Phuù Thoï; toâi thi vaøo tröôøng
Voõ Bò Ñaø Laït. Hai thaèng hai caùch, nhöng trong
loøng vaãn coá toû cho nhau bieát raèng con ñöôøng mình ñi laø ñuùng.
***
Hôn
ba möôi naêm qua, töø khi thaèng Thanh leân ñaïi hoïc, toâi theo
ñôøi nhaø binh, hai thaèng khoâng heà gaëp laïi nhau. Ngôõ ngaøng chieàu nay
trong gioù muøa xuaân môùi, toâi nhìn laïi noù: vaãn chaûi chuoác, vaãn töôm
taát, duø coù veû hôi phôø phaïc, xanh xao.
Buoåi vaên ngheä chaám döùt, toâi ñöa Thanh ra
ngoaøi, tìm moãi thaèng moät taùch caø pheâ. Thanh ñoát thuoác lieàn tay,
rít maïnh töøng hôi daøi; maét noù môø ñuïc sau laøn khoùi thuoác, traùn ñaõ
baét ñaàu coù nhöõng neùt nhaên. Ba möôi naêm qua, möa naéng
ñöôøng ñôøi ñaõ laøm taâm hoàn toâi chai ñaù, nhöng so vôùi thaèng Thanh, toâi
vaãn coøn hôn ñöôïc neùt maïnh meõ, cöùng caùp.
Ba
möôi naêm qua, noù vaø toâi ñaõ hoïc nhöõng baøi hoïc traùi ngöôïc:
Noù
leân Saøi Goøn, saùng ngoài bình yeân trong lôùp hoïc, chieàu ñi thaån thô
treân nhöõng neûo ñöôøng coù laù me bay töôi maùt, ñeâm naèm trong ñaïi hoïc
xaù, ngaøy thaùng traûi daøi qua laëng im moät nhòp. Toâi ra
chieán tröôøng, ngaøy ba loâ suùng ñaïn naëng neà chaïy qua nhöõng ñoài soûi
caèn khoâ maùu löûa, ñeâm môû tröøng maét treân chieán haøo, chong suùng chôø
giaëc, ñôøi soáng laø moät moái aâu lo trieàn mieân.
Cuoái
tuaàn boïn noù môû “party”, dìu baïn gaùi nhòp nhaøng nhaët khoan theo tieáng nhaïc, hay ngoài caû ngaøy vôùi taùch caø pheâ
leà ñöôøng. Cuoái tuaàn toâi döøng quaân giöõa röøng, hoái haû thuùc lính lau
laïi suùng, lo aâu ñeám laïi töøng gaép ñaïn cuûa töøng ngöôøi trong ñôn vò...
Noù thaûnh thôi nhaøn haï, toâi naëng neà öu tö: quaân qua “moãi con laïch laø
moãi xoùt xa, moãi doøng soâng laø moät tuoåi giaø ...” moãi ñoaïn ñöôøng haønh
quaân ñeàu coù ngöôøi naèm laïi.
Ngaøy
môùi lôùn noù phoùng xe gaén maùy aøo aït treân nhöõng
neûo ñöôøng phaúng phiu roän raõ tieáng ngöôøi. Ngaøy môùi lôùn toâi daãn moät
ñaïi ñoäi boä binh doø daãm qua töøng haàm choâng, töøng baõi mìn, töøng doøng
laïch toái taêm ñaày boùng giaëc,...
Rôøi
tröôøng trung hoïc Minh-Taâm, noù vaø toâi ñaõ rôi vaøo hai theá giôùi ñoái
nghòch:
Nhöõng
ngaøy ñaàu naêm 1975, noù tay loa tay bieåu ngöõ, la
loái khuaáy ñoäng ñöôøng phoá Saøi Goøn; toâi tay löïu ñaïn tay dao gaêm, ñaùnh
giaønh töøng taác ñöôøng vôùi Vieät Coäng treân quoác loä 1. Thaùng Tö naêm
1975, noù theo ñaùm sinh vieân voâ traùch nhieäm leo
qua haøng raøo keõm gai, traøn leân phaù naùt bình yeân traät töï haäu phöông;
thaùng Tö 1975, toâi daøn nhoùm taøn quaân, vöøa baén vöøa chaïy luøi tröôùc
ñoäi hình chieán xa ñòch. Ñôn vò bò “beå”, roài tan raû; toâi
truùng ñaïn naèm laïi treân tuyeán cuoái cuøng baûo veä thuû ñoâ Saøi Goøn.
Cuøng
vôùi nhöõng ngöôøi lính khaùc, chuùng toâi daøn maùu xöông mình ra ñeå chaën
ñöôøng giaëc tieán, ñeå keùo daøi thôøi gian bình yeân, töï do cho nhöõng
ngöôøi nhö noù!
***
Toâi
hoûi:
-
Maày soáng vôùi ai?
- "Tao soáng moät mình". Noù ngaïi nguøng ñaùp.
-
Baây giôø, ngoaøi caùi nghieäp xöôùng ngoân vieân naày, maày laøm gì laøm gì?
Noù cuùi ñaàu, laëng im khoâng ñaùp. Toâi cuõng laëng im, voã nheï
vaøo vai noù.
Thanh
khoâng heà hoûi toâi ñang laøm gì, noù chæ chôït ngöôùc leân hoûi nhanh, nhö
ñeå xaùc ñònh ñieàu maø noù haèng löu yù:
-
Maày vaãn coøn daïy VOVINAM?
Toâi gaät ñaàu. Hai thaèng ghi ñòa chæ nhau, roài chia tay.
Traàn
Vaân Thanh, ñöùa con cöng cuûa tröôøng trung hoïc Minh-Taâm, nieàm kyø voïng
cuûa ñoàng baøo trong tænh, nay laø hoaït naùo vieân haïng choùt cuûa caùc vuõ
tröôøng, caùc quaùn röôïu, caùc buoåi tuï taäp nhaûy ñaàm “baùo nguy giuùp
ngöôøi vöôït bieån”. Anh sinh vieân ñaøo hoa, laø ñieåm nhaém cuûa quí tieåu
thô khueâ caùc daïo naøo, nay soáng laây laát, taïm bôï vôùi maáy coâ ca só veà
chieàu, vôùi nhöõng cuoäc tình vuït ñeán roài tan trong aùnh ñeøn maàu saân
khaáu.
Traàn
Vaân Thanh, caây toaùn soá moät cuûa tröôøng toâi ñaõ khoâng coù ñuû söùc hoïc
ñeå vöôït qua caùc kyø thi toaùn trong ñaïi hoïc taïi
Traàn
Vaân Thanh, "ñeä töû ruoät" cuûa thaày daïy vaät lyù ñaõ khoâng heà
trôû laïi caùc lôùp vaät lyù caên baûn. Coù leû oâng cuõng seõ buoàn khi bieát
ñöôïc: noù mang kieán thöùc vaät lyù ngaøy xöa oâng daïy ra chæ ñeå caàm caùn
hai quaû laéc, ñaùnh nhòp cho ngöôøi ta nhaûy nhoùt. Nhöõng
baøi hoïc veà ñieåm ñoäng, veà quang löïc cuûa oâng nhoài nheùt cho thaèng
Thanh ñaõ hoùa thaønh baát ñoäng, ñaõ trôû maàu toái taêm trong taâm hoàn noù.
Thaày toång giaùm thò thì vui hôn. Thaèng Thanh laø "hoïc troø ngoan",
caû baûy naêm trung hoïc chaû khi naøo noù phaûi leân trình dieän oâng, neân
ñôøi noù ra sao, chaéc oâng cuõng chaû khi naøo bieát. Coøn
toâi cöù ñeàu ñeàu bò keùo leân gaëp oâng, bò oâng phaït quyø ngoaøi coät côø
hoaøi neân oâng nhôù raát roõ.
Thaùng 5 nam 1975, oâng bò baét ñöa vaøo cuøng
traïi “caûi taïo” vôùi toâi. Böôùc qua maáy haøng raøo caây, chôït gaëp toâi ñang ñöùng cöôøi
khì khì chôø, oâng söõng sôø nhìn, roài laéc ñaàu, chaûy nöôùc maét. OÂng khoâng quen cöïc
nhoïc, coøn boïn toâi ñi traän, nguû röøng, gian khoù töû sinh ñaõ quen xem
raát nheï, nay naèm khoâng giöõa röøng, thaáy ñôøi vaãn coøn nhieàu caùi ñaùng
yeâu.
Hình
aûnh oai huøng luùc veùo tai toâi daãn ra coät côø
tröôùc nhöõng caëp maét thaùn phuïc cuûa ñaùm con nít trong tröôøng ñaõ khoâng
coøn nöõa. OÂng ôû tuø moät caùch nhoû nhoi, cöïc nhoïc.
Toâi loøn loûi töøng maãu côm khoâ, töøng khoanh khoai luoäc, töøng haït muoái
noàng maën tình thaày troø cho oâng, ñeå an uûi, khuyeân nhuû oâng qua nhöõng
thaùng ngaøy ñoùi laïnh khuûng khieáp nhaát.
***
Chieàu
gaëp thaèng Thanh, toâi cuõng ngaäm nguøi nhôù laïi thaày hieäu tröôûng: tuy
caû ñôøi khoâng taäp theå duïc, nhöng oâng raát lo laéng cho töông lai cuûa
moät daân toäc huøng maïnh.
Laø
giaùo sö söû
ñòa, oâng daïy ñòa lyù Vieät
Ñeå
xöùng ñaùng vôùi coâng ôn tieàn nhaân, theo oâng,
ngöôøi haäu boái nhö ñaùm toâi phaûi toû ra mình laø ngöôøi "coâng daân
göông maãu". Caùi kieåu ngöôøi “coâng daân göông maãu” cuûa oâng, raát
tieác, laïi khoâng hôïp vôùi toâi: toâi nghòch ngôïm, phaù phaùch, hay ñaùnh
nhau, khoâng heà hieåu heát yù nghóa cuûa maáy caâu thô oâng baét treo treân
vaùch, vaø khoâng heà thuoäc moät baøi haùt naøo do oâng daïy. Thaäm chí trong
moät kyø thi luïc caù nguyeät, khi oâng baét keå ra moät soá teân tuoåi trong
gia toäc hoï Traàn, sau Traàn Nhaân Toân, Traàn Huyeàn Traân, Traàn Höng Ñaïo,
thaáy coi boä coøn hôi thöa thôùt, toâi ghi luoân teân Traàn Vaên Traïch vaøo
(!)
Coøn nhôù moät hoâm, oâng baét töøng ñöùa leân
buïc giaûng haùt laïi caùc baøi haùt coù tính caùch lòch söû, hoaëc xaây döïng
xaõ hoäi. Trong
lôùp, keû hoø ngöôøi heùt ra ñieàu raát ö laø yeâu nöôùc. Ñeán phieân
toâi, toâi môû heát “volume”, cuõng raát ö laø tha thieát:
-
"Kieán thieát quoác gia giuùp ñoàng baøo ta mua laáy xe nhaø giaøu sang
maáy hoài,... Mua soá mau leân, xoå soá gaàn ñeán,...”
OÂng ñaõ voäi vaõ ñuoåi toâi veà trong tieáng hoan hoâ
vang daäy cuûa ñaùm baïn trai ngoài ôû cuoái lôùp.
Veà ñieåm haïnh kieåm, oâng ñaõ cho toâi raát
xaáu. OÂng, vì töông lai daân
toäc, ñaõ khuyeân ñaùm treû trong tröôøng xa laùnh caùc troø chôi do toâi baøy
ra. OÂng gaøo khan coå la khi thaáy toâi baét thaèn laèn nhaùt maáy ñöùa con
gaùi, hay toå chöùc cho ñaùm con trai caùc lôùp chia phe keùo daây, ñaáu vaät,... Moãi khi toùm ñöôïc toâi chui loã choù troán ra khoûi
voøng raøo cuûa tröôøng ñeå ñi aên quaø rong, oâng baét ñöùng nghieâm haøng
giôø ñeå giaûng veà “yù thöùc traùch nhieäm” cuûa ngöôøi coâng daân,...
Nhöng
may maén thay, coù moät hai laàn oâng thaáy maët toâi trong ñaùm con nít maëc
ñoàng phuïc xanh cuûa VOVINAM ñi laïc quyeân giuùp ñoàng baøo bò baõo luït
mieàn trung; cuõng coù moät hai laàn, khi ty thanh nieân tænh toå chöùc tranh
giaûi vaên ngheä löûa traïi, trong ban giaùm khaûo, oâng ñaõ troøn xoe maét
nhìn khi thaáy toâi vaùc côø vaùc kieám, vöøa la heùt vöøa chaïy raàm raàm
treân khaùn ñaøi: nhôø lôùn hoïng, tay chaân raén chaéc neân toâi vaãn ñöôïc
ban vaên ngheä cuûa VOVINAM choïn laøm quaân só trong caùc nhaïc caûnh lòch
söû. Nhöõng baøi haùt veà "Ñeâm Lam Sôn" hay "Ñeâm Meâ
Linh" oâng daïy toâi ñaõ chaû bao giôø hoïc, nhöng trong nhöõng nhaïc caûnh
naày, nhôø ham vui neân toâi ñaõ traøn leân, "ñaïi phaù" quaân Thanh
hay quaân Nam Haùn raát haêng say. Ñoái vôùi toâi, oâng vaãn “confused”, neân
chöa ñuoåi ra khoûi tröôøng nhö ñaõ ñuoåi bao nhieâu thaèng khaùc.
Ban
“theå thao” cuõng khoâng haïp vôùi thaày hieäu tröôûng cho laém: ña soá “caàu
thuû” ñeàu hay vaáp vaùp khi ñoïc baøi Söû Ñòa cuûa oâng, ña soá ñeàu hay bò
phaït caám tuùc (nhoát trong tröôøng ngaøy Chuû nhaät ñeå hoïc baùi), ña soá
ñeàu nhö toâi: coù ñieåm “haïnh kieåm” raát xaáu.
OÂng
khoâng bieát raèng veà sau, trong boïn coù nhieàu thaèng coâng daân “xaáu” theo quan nieäm cuûa oâng ñoù ñaõ ñi, traûi ñôøi mình theo
meänh nöôùc. Vaøi thaèng lôùn leân ñi lính, ñaõ cheát nhö
nhöõng ngöôøi anh huøng trong caùc baøi hoïc lòch söû oâng daïy. Coù moät hoâm, trong moät buoåi caám tuùc, oâng phaït caû ñaùm toâi
vieát moät ngaøn laàn caâu "thaø laø laøm quyû nöôùc
Veà ñieåm “haïnh kieåm coâng daân”, thaèng Thanh
ñöôïc raát cao. Noù laø maãu
ngöôøi maø oâng muoán ñaøo taïo: vaøo lôùp hoïc ngoài khoanh tay treân baøn,
maét môû thao laùo nhìn leân baûng, thaày coâ goïi laø “daï coù con” ra ñöôøng
quaàn uûi phaúng phiu töôm taát, aùo gaøi nuùt tôùi caàn coå, ñaàu chaûi
bi-aêng-tin laùng ñeán noãi ruoài ñaäu phaûi choáng gaäy,...
Thaèng
Thanh, cuøng vôùi nhöõng “coâng daân göông maãu” cuûa oâng lôùn leân chaïy ñoân
chaïy ñaùo lo giaáy tôø hoaõn dòch, ôû laïi haäu phöông; roài theo “moát” thôøi
ñaïi, khoaùc leân mình caùi voû “phaûn chieán”, nguïy hoøa: bieåu tình, choáng
ñoái, xuoáng ñöôøng,... ñeå che ñaäy caùi khieáp nhöôïc cuûa mình, ñeå bieän
hoä cho tinh thaàn voâ traùch nhieäm cuûa mình, cuûa ngöôøi thanh nieân trong
cuoäc chieán ñaáu baûo veä töï do, coâng bình, nhaân aùi cuûa daân toäc.
Nhöõng ngöôøi “coâng daân göông maãu” naày cuûa
oâng ñaõ ñaâm cheát nhöõng ngöôøi lính voâ danh maø oâng haèng ca ngôïi -- Ñaâm
töø sau löng, laøm naûn loøng hoï, laøm tan haäu phöông, laøm quoác gia suïp
ñoå nhanh hôn söï troâng chôø cuûa ñòch.
***
Hôn ba möôi naêm rôøi ngoâi tröôøng cuõ, nhöõng
caïnh tranh giöõa thaèng Thanh vaø toâi ñaõ khoâng coøn. Nhöõng haùo höùc thieät hôn
trong cuoäc ñôøi cuõng khoâng coøn. Nhöõng haän thuø
trong cuoäc chieán cuõng khoâng coøn. taát caû
ñaõ laø dó vaõng. Chuùng toâi ñaõ vaøo thôøi “nguû thaäp tri
thieân meänh”, ñaõ bieát nhieàu chuyeän ñuùng sai thaønh baïi, ñaõ thaáy ñôøi
mình döøng laïi taïi ñaâu.
Chieàu
nay ra voõ ñöôøng, treân ñôøi soáng thanh khieát cuûa ngöôøi söù ñoà Vieät Voõ
Ñaïo, thaèng Thanh chôït mòt muø xa, thaät xa döôùi kia.
Chieàu nay, gaëp laïi ngöôøi baïn hoïc cuõ, maø
sao loøng laïi buoàn hiu.
Taân
Xuyeân