Vol. 7 2 / 2002	Soá baùo Xuaân ñaëc bieät
Do hoang Nghia phutavanthu@yahoo.com or nthihoang@aol.com

Please download VNIfonts if you cannot read this page. Best view with Internet Explorer.

TIEÁNG KEØN TREÂN SOÂNG OHIO

Tieáng daân ca cuûa mieàn haï löu soâng Mississipy ñoät nhieân im baët. Roài cuõng ñoät nhieân, moät tieáng keøn ñoàng nheø nheï, laø laï troãi leân. 

Ñoâng quay laïi nhìn vaøo beân trong: treân chieác buïc goã nhoû, moät nhaïc coâng da traéng ñang uoán ngöôøi, chuyeån heát taâm söùc mình vaøo doøng nhaïc. Tieáng keøn ñoàng cuoàn cuoän thoaùt ra nhö goïi môøi, nhö gaøo theùt; ngöôøi trong thính phoøng, cuõng nhö ngöôøi ngoaøi haønh lang ñeàu chôït laëng im, laëng im tröôùc söùc quyeán ruõ dieäu kyø cuûa doøng aâm thanh. 

Baây giôø laø ba giôø tröa, moät buoåi tröa vôùi naéng vaøng röïc rôõ hai beân bôø soâng Ohio. Nôi Ñoâng ñöùng laø moät haønh lang heïp, haønh lang chaïy doïc theo maïn phaûi cuûa chieác Mississipy Queen. Chieác taàu thuûy noåi danh vôùi boä baùnh daày baèng goã sôn ñoû choùi ôû phía sau, chieác taàu vôùi heä thoáng maùy chaïy baèng hôi nöôùc laø hình aûnh quen thuoäc baäp beành treân soâng Mississipy. Töø ngaøy noäi chieán, nhöõng chieác taàu thuûy chaïy baèng hôi nöôùc nhö chieác naøy ñaõ noái lieàn maïch soáng ngöôøi di cö trong mieàn ñoâng nam nöôùc Myõ. Taàu trôû thaønh bieåu töôïng cuûa moät thôøi, trong thôøi ñoù, ñaát ñai coøn quaù bao la, nhöõng ngöôøi Myõ ñaàu tieân coøn quaù nhieàu lyù töôûng; treân nhöõng doøng soâng kyø bí, hoï deät öôùc mô; ñôøi coøn ñeïp nhö moät böùc tranh thôøi trung coã, vôùi huyeàn thoaïi, vôùi naøng coâng chuùa nguû trong röøng, vôùi chaøng kî só ruoåi ngöïa treân ñoài coû xanh non,...  

Haøng haøng lôùp lôùp ñoäng cô chaïy xaêng, ñoäng cô chaïy daàu, ñoäng cô chaïy baèng nguyeân töû löïc ñaõ ñaãy nhöõng chieác taàu hôi nöôùc luøi xa vaøo dó vaõng. Trong thaäp nieân 60, 70, roài 80,... chuùng ñaõ chìm saâu trong laõng queân. Nhöõng chieác taàu boùng nhoaùng vöôït soùng aøo aït, nhöõng ñoaøn xe hôi loäng laãy xa hoa qua laïi treân ñöôøng, nhöõng ñaùm khoùi ñen cuoàn cuoän thoaùt töø oáng khoùi nhaø maùy ñaõ ñöôïc ngöôøi ta ñoùn nhaän moät caùch noàng nhieät. Ngöôøi Myõ ñaõ ngaïo ngheã chaïy ñaàu vaøo neàn vaên minh cô khí, hoï hôùn hôû vôùi maùy moùc, hoï voäi vaõ vôùi thôøi gian, hoï voäi vaõ vôùi tình yeâu, voäi vaõ vôùi chính mình, ñeå roài... hoï trôû thaønh nhöõng ngöôøi meät moûi, chaùn naûn, maát nieàm tin trong cuoäc soáng. 

Mang noãi cuøng cöïc coâ ñôn giöõa moät ñôøi ñaày naùo ñoäng, ngöôøi Myõ giaø cuûa vuøng chaâu thoå Mississipy chôït nhôù caùi hoang vu kyø bí cuûa doøng soâng xöa. Nhöõng chieác baùnh ñaãy to töôùng ñaøng sau laùi taàu, nhöõng chieác baùnh sôn maàu ñoû töôi taén cöù quay ñeàu, quay ñeàu trong taän cuøng trí thöùc; nhö moät cuoàng phim cuõ, chuùng gôïi nhôù thôøi an vui tuyeät vôøi xöa. Giöõa caùi cuoàng ñoäng cuûa moät xaõ hoäi ñaõ laøm noâ leä cho maùy moùc, ngöôøi ta mô ñöôïc soáng laïi trong tieáng xaïc xaøo cuûa gioù qua doøng soâng; tieáng nheï nhaøng, thaân thieát nhö lôøi meï cha; höông ngoït ngaøo, bình dò nhö maãu baùnh vöøa nöôùng chín. Töø caùi nhôù nhung ray röùc naày, chieác Mississipy Queen chôït soáng daäy, roài nhöõng chieác taàu chò em cuûa noù cuõng laàn löôït soáng daäy. 

Nhöõng con taàu hôi nöôùc laïi chaàm chaäm, chaàm chaäm xuoâi ngöôïc treân nhöõng doøng soâng. Vaãn hình aûnh cuõ, vaãn nhòp quay khoâng voäi vaøng giöõa moät ñôøi cuoàng ñoäng, nhöõng con taàu laø nhöõng vieän baûo taøng di ñoäng, treân chuùng mang chôû daáu tích cuûa moät thôøi. Nhöõng ngöôøi khaùch hoâm nay khoâng coøn laø nhöõng laùi buoân noâ leä, haàm taàu khoâng coøn chen chuùc nhöõng con ngöïa thoà. Taàu hoâm nay chæ coù moät chöùc phaän duy nhaát laø chuyeân chôû du khaùch. 

Ñoâng nhìn quanh: haàu heát du khaùch ñi treân chieác taàu naày hoâm nay ñeàu laø nhöõng ngöôøi giaø. Hoï leân taàu, ñi nhöng maø chaúng bieát ñi ñaâu, ñi ñeå maø thaûnh thôi ñoâi tuaàn qua moät khuùc soâng, nhìn naéng ñoå ñeå nhaéc nhau veà moät ngaøy naøo ñoù... xa thaät laø xa trong dó vaõng. Ngöôøi giaø thì thöôøng hay nhôù thöông dó vaõng! 

- Naéng ñeïp quaù haû? 

Ñoâng giaät mình quay laïi, Steve, ngöôøi baïn ñaõ giôùi thieäu ñeå cho noù coù dòp du lòch mieãn phí treân chuyeán taàu naày vöøa böôùc ñeán, buoâng moät caâu hoûi baâng quô. 

- "ÖØ, ñeïp thaät." Ñoâng ñaùp. Roài noù traàm traàm noùi theâm: “Laâu thaät laâu roài tao môùi coù dòp ñeán chôi treân moät doøng soâng”. 

- ÔÛ San Diego chôi vôùi ñaù nuùi, vôùi ñoài troïc maõi cuõng chaùn haû? 

Steve vöøa cöôøi heà heà, vöøa chaâm choïc tieáp: 

- Xöù sôû gì maø khoâng coù maïch nöôùc, nöôùc uoáng phaûi daãn töø soâng Colorado veà, coù naêm thieáu nöôùc, tao nghe noùi ngöôøi ta ra leänh caám taém nöõa haû? 

- Baäy maày, ñaâu coù! Chæ coù baø thò tröôûng keâu goïi taém nhanh nhanh moät chuùt thoâi chöù... ÖØ, maø coù leänh caám röõa xe, caám töôùi coû ñoù nghe. 

Hai thaèng cöôøi, laéc ñaàu. 

- Maø coù naêm nhö naêm nay, luït loäi meânh moâng haû? 

- ÖØ, naêm nay ñöôïc pheùp röõa xe, ñöôïc pheùp taém laâu...

Steve cöôøi to. Ñoâng quay laïi, nhìn qua khung cöûa kính: daøn nhaïc ñaõ giaûi taùn, thính phoøng laùc ñaùc ngöôøi ñöùng ngoài. Noù hoûi: 

- Heát chôi nhaïc roài haû? 

- ÖØ, daïo moät vaøi baûn buoåi tröa cho ngöôøi ta vui vaäy thoâi, toái nay môùi chôi nhieàu hôn. 

- Tao nghe hình nhö tuïi maày chôi toaøn nhaïc Jazz khoâng haû? 

- Khoâng, khoâng phaûi Jazz. Haàu heát caùc baûn nhaïc ñöôïc trình taáu treân taàu naày ñeàu thuoäc veà loaïi nhaïc “Dixieland”. AÂm höôûng noù nhö Jazz, nhöng nheï nhaøng hôn, tha thieát hôn. “Dixieland music” thoaùt thai töø caùc vuøng noâng traïi ôû mieàn haï löu soâng Mississipy. 

Ñoâng gaät guø: 

- AØ, thì ra laø vaäy. Treân chuyeán taàu naày, caùi gì cuõng mang aâm höôûng mieàn haï löu cuûa doøng soâng maéc toi ñoù. 

- Ñuùng vaäy, ñuùng vaäy. Ñoù laø ñieàu maø ngöôøi ta coá yù laøm ñoù. Cuõng nhö ôû mieàn taây nam, maày thaáy khoâng: nhaø cöûa dinh thöï gì cuõng ñeàu do Myõ toùc vaøng da traéng xaây, maø laïi coá yù xaây theo kieåu “Spanish”, maùi ngoùi ñoû, voøm cöûa cong cong,... Coù thaáy maáy caùi “hall” coå loã xæ ôû San Diego State khoâng? Maáy caùi daãy nhaø ñoù teân gì tao queân roài?... 

- Tao cuõng chaû nhôù, xa San Diego State cuõng laâu laâu roài maày. 

Caû hai ñoät nhieân laëng im khi nhaéc veà San Diego State. 

San Diego State University laø nôi Ñoâng vaø Steve ñaõ cuøng hoïc. Thuôû aáy Ñoâng vöøa ñi hoïc, vöøa ñi laøm; thöôøng khi ra khoûi sôû, chaïy ñeán tröôøng tìm ñöôïc choã ñaäu xe thì ñaõ treã giôø vaøo lôùp; maø neáu vaøo lôùp treã thì caùc choã ngoài toát ôû haøng treân ñaõ bò ngöôøi ta chieám heát, noù thöôøng phaûi ngoài ôû cuoái lôùp, vaø thöôøng phaûi xin cheùp laïi baøi giaûng ôû moät trong nhöõng ngöôøi baïn cuoái lôùp naày. 

Hình nhö baát cöù ôû ñaâu, hoïc troø choïn ngoài ôû nhöõng daõy baøn cuoái lôùp, neáu khoâng phaûi laø keû ñeán treã baát ñaéc dó nhö Ñoâng, ñeàu laø nhöõng keû "baát maõn thôøi cuoäc". Trong soá nhöõng teân baïn hoïc kyõ thuaät moät caùch mieãn cöôõng ôû ñaây, Ñoâng chôi thaân vôùi Steve. Hai thaèng “make a deal” vôùi nhau: Steve coá gaéng ghi cheùp lôøi giaùo sö giaûng trong luùc Ñoâng vaéng maët, buø laïi, Ñoâng cho Steve cheùp nhöõng baøi taäp maø anh ta laøm khoâng ñöôïc. Ñoâng gioûi toaùn, caùc lôùp toaùn, vaät lyù, roài kyõ thuaät cuûa nhöõng naêm ñaàu tieân qua moät caùch deã daøng; trong khi Steve phaûi vaät loän moät caùch khoù khaên vôùi baøi vôû. Steve boû hoïc trong naêm thöù tö; noù boû tröôøng, boû luoân San Diego, ñi maát bieät.  

Nhieàu naêm ñaõ qua, Ñoâng ñaõ queân haún Steve; ñoät nhieân tröa hoâm qua noù thaáy laïi anh ta trong “Churchill Downs”, tröôøng ñua ngöïa lôùn nhaát, coã nhaát nöôùc Myõ ôû thaønh phoá Louisville.  

Hoâm qua laø moät ngaøy hoäi lôùn cuûa ngöôøi daân Kentucky, sö sôû meänh danh laø xöù sôû cuûa nhöõng caùnh ñoàng coû maàu xanh da trôøi (The Blue Grass State). Treân nhöõng caùnh ñoàng nguùt ngaøn coû non, ngöôøi ta nuoâi ngöïa. Thôøi tröôùc, coù leõ ñaây laø moät trong nhöõng nôi saûn xuaát ngöïa chieán cho ñoaøn ngöôøi ñi chinh phuïc mieàn vieãn taây. Baây giôø, ngöïa chieán khoâng coøn, ngöôøi ta nuoâi ngöïa ñua. Moãi naêm moät laàn, nhöõng con ngöïa ñua noåi tieáng nhaát Kentucky, noåi tieáng nhaát theá giôùi ñeàu ñem veà “Churchill Downs” ñeå tranh giaûi quaùn quaân veà... chaïy. Nhöõng ñaøi truyeàn hình ñòa phöông, vaø ñaøi coù taàm voùc quoác teá nhö NBC ñeàu tröïc tieáp truyeàn hình caùc cuoäc ñua naày.  

Töø treân caùi “balcon” sôn traéng, trong khu vöïc haïng nhaát cuûa tröôøng ñua, Ñoâng thaáy Steve. Coå noù ñeo voøng hoa saëc sôõ kieåu Haï-Uy-Di, vöøa ñi thuït luøi, vöøa chæ qua chæ laïi, goàng gaân coå noùi to cho moät ñoaøn oâng giaø baø caû ñi sau, treân coå moãi oâng cuï baø cuï naày cuõng ñeàu coù moät voøng hoa. Ñoâng phì cöôøi khi nhaän ra anh baïn cuõ cuûa mình ñang nhieät thaønh maø laøm coâng taùc cuûa moät ngöôøi höôùng daãn du lòch. “Churchill Downs” laø moät ñòa ñieåm lòch söû, ñoaøn du lòch naøo ñi qua Louisville maø laïi khoâng vieáng thaêm! 

Ñoâng voäi vaõ xuoáng laàu, chen laãn vôùi moïi ngöôøi ñeå tìm moät loái chaïy theo ñoaøn du khaùch cuûa Steve. Khi naém ñöôïc Steve, noù ñaõ thôû haøo heånh: 

- EÂ! 

- Xin loãi? 

- EÂ, tao ñaây, thaèng Ñoâng ôû San Diego ñaây.. 

- Ñoâng? 

- ÖØ, Ñoâng. Meï maày, queân heát caû baïn cuõ roài haû? 

- AAA... Ñoâng! Laâu quaù... Kính thöa quí oâng quí baø, ñaây laø thaèng Ñoâng, baïn hoïc cuõ cuûa toâi ôû San Diego State University... 

Ñoâng chöng höûng nhìn laïi: nguyeân moät ñoaøn ñoä ba chuïc oâng giaø baø caû cuõng ñang töôi cöôøi vaãy tay chaøo noù. Thaèng Steve quen mieäng, ñaõ giôùi thieäu veà noù vôùi ñoaøn du khaùch nhö laø giôùi thieäu moät danh lam thaéng caûnh naøo ôû ñaây. 

- Meï maày, meùo moù ngheà nghieäp quaù vaäy? 

Steve cöôøi, moùc voäi taám danh thieáp ñöa cho Ñoâng roài noùi nhanh: 

- Tao ôû döôùi beán taàu. Chieàu nay hay saùng mai maày ñeán gaëp, seõ noùi chuyeän nhieàu hôn, baây giôø, ñeå tao laøm vieäc.

Ñoâng gaät ñaàu, roài ñöùng laïi, nhìn thaèng Steve keùo ñoaøn khaùch ñi veà phía khaùc.  

Saùng nay noù ñeán beán taàu tìm, vaø ñöôïc Steve môøi leân taàu, ñi moät ñoaïn ngaén vaøi chuïc daëm treân chuyeán taàu naày, mieãn phí. 

Ruùt taám khaên tay ra lau moà hoâi traùn, Steve leân tieáng: 

- Sao? Laâu quaù khoâng gaëp laïi maày. Maày coù hoïc xong khoâng? 

Ñoâng gaät ñaàu. Steve tieáp: 

- ÖØ, tao hoûi vaäy thoâi, chôù tao bieát theá naøo maày cuõng hoïc xong. Kyõ thuaät deã cho maày... 

- EÂ, sao hoài ñoù maày boû hoïc ngang vaäy? 

- Meï, hoïc gì noåi maø hoïc! Maày khoâng thaáy tao phaûi nhôø cheùp baøi cuûa maày maø môùi qua ñöôïc ba naêm ñaàu sao? 

- Thì naêm thöù tö, coù thaèng hoïc naêm naêm, thì coù naêm thöù naêm, cuõng vaäy thoâi, maày cöù beàn chí thì cuõng ra tröôøng ñöôïc ma... 

- Thoâi maày ôi! Hoïc haønh beát baùt nhö tao, ra tröôøng ma noù möôùn! Maø coù ai möôùn ñi nöõa, ñi laøm cuõng chaû bieát laøm gì, chuû noù cuõng ñuoåi thoâi. 

Steve vuït ñöùng thaúng leân traàm gioïng tieáp: 

- Maø tao ñaõ bieát töø ñaàu, tao khoâng phaûi laø con ngöôøi cuûa kyõ thuaät. 

- Meï! Ñaõ bieát nhö vaäy, sao maày coøn chui ñaàu vaøo kyõ thuaät laøm chi? 

- Maày töôûng tao töï yù chui vaøo ñaáy aø? 

- ?? 

- OÂng giaø tao ñaáy! Taïi oâng giaø tao taát caû. OÂng ñi laøm “technician” caû ñôøi, thaáy maáy ngaøi kyõ sö trong haõng oai quaù neân cöù mô thaáy tao laøm kyõ sö! Meï, tao coù ham gì caùi coâng vieäc ñoù! Moãi ngöôøi coù moät khaû naêng khaùc nhau, tao bieát tao khoâng coù khaû naêng hoïc khoa hoïc kyõ thuaät gì caû! 

- UÛa? Tao töôûng tuïi maày ôû Myõ laø töï do laém chôù? 

- Tuøy gia ñình maày ôi! ÔÛ gia ñình tao, tao khoâng coù quyeàn noùi khaùc laïi yù oâng giaø. OÂng keâu hoïc kyõ thuaät laø tao soáng cheát gì cuõng phaûi hoïc kyõ thuaät, khoâng coù yù kieán! 

- Roài taïi sao maày laïi boû hoïc? 

- Ñeán naêm ñoù, tao chòu heát noåi, laïi nhaân coù maáy thaèng baïn khaùc ruû ñi theo ban nhaïc, tao lieàn boû nhaø, boû hoïc troán ñi. Maày bieát maø, tao cuõng meâ nhaïc laém. 

- ÖØ. Roài maày ñi chôi nhaïc haû? ÔÛ ban naøo maø tao chaû bao giôø nghe tieáng taêm gì caû? 

- Tieáng taêm caùi con meï gì. Tao ñi theo ñeå vaùc leàu vaùc caây cho ban nhaïc ñoù chôù. Noùi chung laø laøm taïp dòch cho ban nhaïc. Trong giôø roãi raûnh, tao la caø theo maáy thaèng chôi keøn, taäp chôi, vaø baây giôø, tao soáng nhôø thoåi keøn ñaây! 

- ÖØ, luùc naõy thaáy maày thoåi keøn cuõng coù hoàn laém. 

- ÔÛ ñôøi maày ôi, laøm vieäc gì maø mình thích, ñuùng khaû naêng mình laø coù cô hoäi thaønh coâng. Tao thích nhaïc, baây giôø chôi nhaïc kieám soáng, ñoàng löông khoâng nhieàu nhö kyõ sö tuïi maày, nhöng ít ra laø tao vui, coù moät ñôøi soáng ñeïp... 

Steve ngöøng noùi, khoa tay chæ quanh: 

- Nhöõng doøng soâng, nhöõng saùng naéng, chieàu möa, maây cuoàn cuoän noåi ôû ñaàu soâng,... Maày thaáy khoâng, naéng vaøng, trôøi xanh, chung quanh tao moãi ngaøy ñeàu laø thaéng caûnh. Tao coù moät phoøng nguû roäng raõi xinh xaén treân taàu naày, côm aên treân taàu, chôi nhaïc cho du khaùch, vaø nhieàu khi, laøm höôùng daãn du khaùch nhö maày thaáy hoâm qua ñoù, vui laém! 

Ñoâng nhaän xeùt: 

- ÖØ, laøm caùi gì mieãn löông taâm maày yeân oån, ñôøi soáng maày vui laø ñöôïc roài. Tieàn baïc nhieàu khi khoâng quan troïng baèng söï bình yeân cuûa taâm hoàn... ÖØ, maø maày coù hay veà San Diego khoâng? 

- Möôøi naêm nay, töø khi boû hoïc troán ñi, tao khoâng coù veà. OÂng giaø tao töø tao, tao cuõng töø oâng luoân. 

Steve cöôøi, tieáp: 

- Maày coù xem phim “The Dead Poets Society” khoâng? 

- Coù, thaèng Neil trong phim ñoù gioáng maày laém ha? 

Steve noùi trong tieáng cöôøi to: 

- Ñoù! Nöôùc Myõ taân tieán, côûi môû, nhöng vaãn coøn laém gia ñình coå huû, laïc haäu nhö gia ñình tao: con caùi lôùn leân khoâng ñöôïc hoïc caùi ngaønh maø noù thích, chæ ñöôïc hoïc caùi nghaønh maø cha meï noù thích! 

- Gia ñình Myõ tuïi maày coøn ñôõ, moät soá gia ñình Vieät-Nam tuïi tao coøn thaét ngaët hôn nhieàu. Cha meï mô con laøm kyõ sö baùc só neân cöù caém ñaàu caém coå ñaãy con vaøo hoïc laøm kyõ sö baùc só, maø khoâng heà löu yù tôùi caùi noãi khoå sôû cuûa con caùi! 

- Caùi danh caùi vò thoái tha maày ôi! Xaõ hoäi Myõ cuõng vaäy, maø xaõ hoäi naøo cuõng vaäy! Luoân luoân coù nhöõng baäc cha meï nhö vaäy ñoù. 

Ñoâng chôït chaïnh loøng. Laâu thaät laø laâu roài khoâng coù ai noùi chuyeän veà cha, veà meï vôùi noù. Meï noù maát ñaõ gaàn ba möôi naêm, coøn cha noù, cuõng ñaõ hai möôi maáy naêm roài khoâng gaëp! Beân moät doøng soâng ôû Vieät-Nam, khoâng bieát cha noù coù coøn nhôù, coù coøn baän taâm veà con ñöôøng maø noù ñaõ choïn ñi?!  

Ñoâng nheï gioïng: 

- Tao thì khaùc, tao may maén, maày aï! Khi tao lôùn leân, ñöôïc ñi treân con ñöôøng maø mình muoán ñi, cha tao khoâng heà caûn trôû! 

- Con ñöôøng ñi laøm kyõ sö, khoa hoïc gia cuûa maày thì coù cha meï naøo maø caûn trôû?... 

Ñoâng laëng im, quay nhìn veà phía ñaàu soâng. Beân tay traùi noù, moät chieác taàu keùo moät ñoaøn saø lan naëng neà ñi ngöôïc doøng; soùng reõ ra hai beân maïn taàu thaønh nhöõng veät traéng, noái tieáp nhau cuoän vaøo bôø. Trong tieáng gioù ñöa xaøo xaïc, hình nhö coù tieáng voã cuûa doøng soâng ngaøy thô aáu xöa! Hai beân bôø laø röøng caây, caây xanh non möôït maø. Moät maàu xanh nguùt ngaøn ít khi thaáy ñöôïc ôû California; nhöõng röøng caây xanh nhö röøng caây mieàn nhieät ñôùi. Ñoät nhieân Ñoâng thaáy... nhôù nhaø. 

- Tao sinh ra vaø lôùn leân beân moät doøng soâng... 

Ñoâng traàm gioïng taâm söï, Steve ñöùng yeân, laéng nghe. 

- Baây giôø, ñi chôi treân moät doøng soâng, ñoät nhieân tao thaáy nhôù nhaø, maày aï! 

Steve cuõng ñöùng yeân. 

Ñoâng khoâng nhöõng chæ nhôù nhaø, maø nhôù luoân nhöõng ngaøy löûa loaïn. Queâ höông Vieät-Nam ngaøy noù môùi lôùn ít khi coù ñöôïc naéng bình yeân! Khi lôùn leân, cha noù muoán noù hoïc kyõ thuaät, laøm moät kyõ sö coâng chaùnh ñeå goùp phaàn xaây döïng caàu coáng ñöôøng saù Vieät-Nam -- nhöõng neûo ñöôøng chöa bao giôø noái ñöôïc ñoàng queâ vôùi thò thaønh, nhöõng chieác caàu ngaõ nghieâng chöa bao giôø noái ñöôïc loøng ngöôøi, noái tình ñaát nöôùc!

Ñoâng lôùn leân, boû hoïc ñi theo con ñöôøng noù muoán: ñi laøm ngöôøi, laøm daân trong moät ñaát nöôùc chieán tranh. Naêm möôøi baûy tuoåi, naïp ñôn xin thi vaøo tröôøng Voõ-Bi Ñaø-Laït; vì chæ môùi möôøi baûy tuoåi neân phaûi coù chöõ kyù cho pheùp cuûa cha meï. Ñoâng thaäp thoø mang taám ñôn ñeán hoûi, oâng giaø chæ hoûi goïn moät caâu: "con ñaõ suy nghó kyû chöa?" Ñoâng gaät ñaàu, theá laø xong. OÂng khoâng caûn noù. Naêm 1945, oâng ñaõ boû chuyeán du hoïc Taây, boû moät töông lai bô söõa ñeå vaøo böng bieàn khaùng chieán; noãi loøng cuûa moät ngöôøi con trai ngaøy môùi lôùn, thao thöùc vôùi traùch nhieäm laøm ngöôøi oâng ñaõ roõ! Laøm sao noùi ñöôïc gì hôn. 

Töø khi bieát Ñoâng saép ñi lính, cha Ñoâng ít noùi hôn. Nhö töø khi meï noù maát, chieàu chieàu khi taøn coâng heát vieäc, oâng vaãn oâm caây “guitar” thaân thuoäc ra maø daïo. Tieáng ñaøn oâng moãi ngaøy chöøng nhö moät buoàn hôn! Nhaø Ñoâng naèm beân moät bôø soâng, tieáng ñaøn oâng rôùt rôi treân maët soâng, hoøa trong tieáng nöôùc reo xaøo xaïc, tieáng ñaøn buoàn nhö tieáng khoùi söông rôi buoåi chieàu thu... 

Ñoâng ruøng mình. Hai möôi saùu naêm qua nhö moät côn gioù thoaûng! Naêm 1975, chen laãn trong ñoaøn quaân thua traän, noù chaïy khoûi ñaát nöôùc. Trong caùi bô vô cuøng cöïc cuûa nhöõng ngaøy ñaàu tieân treân xöù ngöôøi, noù chaäp chöõng ñeán tröôøng, öôm laïi moät giaác mô. Ñoâng muoán noùi vôùi Steve, laøm moät kyõ thuaät gia, ngaøy hai buoåi ñi veà bình yeân trong moät phoøng nghieân cöùu khoa hoïc khoâng phaûi laø con ñöôøng maø noù ñaõ choïn ñi. Nhöng nghó sao, noù laïi im laëng. Ñoaïn ñöôøng ñoù ñang daàn daàn chìm trong laõng queân, Ñoâng khoâng coøn muoán khôi laïi nöõa 

Steve trôû vaøo trong, roài mang chieác keøn ñoàng cuûa haén ta ra, baét ñaàu chôi moät baûn nhaïc laï. 

Tieáng keøn ñoàng vang doäi treân maët soâng. Ohio River nöôùc mòt môø xanh, soâng mang chôû tieáng keøn nhö nhôù thöông, nhö môøi goïi. Trong naéng chieàu hiu haét, qua ñieäu keøn Ñoâng mô maøng thaáy laïi laøng thoân xöa. Hôn hai möôi naêm baän bòu vôùi coâng danh, chaïy ñua vôùi caùc “projects” trong sôû laøm, noù ñaõ queân ñôøi soáng nheï nhaøng, thanh thaûn beân doøng soâng xöa. Ñoâng, nhö nhöõng ngöôøi Myõ giaø ñang ñöùng gaàn beân, ñaõ coù moät thôøi khaù laâu boû queân chính mình trong caùi xaõ hoäi noâ leä maùy moùc. 

Tieáng keøn treân maët soâng Ohio, ñieäu daân nhaïc mieàn haï löu soâng Mississipy, tieáng voã raøo raït cuûa doøng soâng,... Ngaøy xuaân ñeïp vôùi naéng, vôùi maây mieàn oân ñôùi! Ngöôøi Myõ giaø ñöùng beân caïnh Ñoâng noùi oâng nhôù nhöõng ngaøy coøn nhoû, 70, hay 80 naêm xöa, oâng hay ra ñöùng beân moät bôø soâng, chôø ñeå vaãy chaøo nhöõng con taàu hôi nöôùc ñi qua. Ñoâng gaät guø, caûm thoâng. Noù noùi vôùi oâng raèng nhöõng ngaøy coøn nhoû, ba boán möôi naêm tröôùc, noù cuõng hay ra moät bôø soâng. Soâng ôû Vieät-Nam ngoït ngaøo, thaân thieát vôùi con ngöôøi laém! 

 Tieáng keøn vaãn maïnh meõ vôøn quanh moät trôøi vaøng röïc naéng. Tieáng keøn ñoàng chôït laøm tan nhöõng soâi noåi cuoàng ñoäng, nhöõng lôïi danh phuø phieám döôùi chôï ñôøi. Trong tieáng nhaïc, hoøa vôùi tieáng voã cuûa doøng soâng, Ñoâng thaáy laïi laøng thoân xöa, thaáy laïi chính mình, coøn ñöùng trong muøa xuaân vaøng aám... 

TAÂN-XUYEÂN

Home