|
|
||
|
Người Việt ơi, xin hãy
nói tiếng Việt!
BÙI ANH THƯ
Tôi là người Việt Nam.
Cũng như bạn, tôi đang sống ở hải
ngoại. Ðiều trăn trở lớn nhất của tôi
hiện nay là thế hệ con em chúng ta đang sống
ở nước ngoài ngày càng ít hoặc không biết
tiếng Việt. Qua trang giấy nhỏ, tôi muốn
bạn chia xẻ cùng tôi sự bức xúc này.
Thực tế cuộc sống
của người Việt chúng ta ở nước ngoài,
như bạn cũng đã thấy, bên cạnh cái may
mắn, sự thành đạt, cũng còn nhiều
điều mất mát, thất vọng. Lớp trẻ,
thế hệ thứ 2, thứ 3 - lớp con em của chúng
ta hoặc rời nước từ khi còn nhỏ, hoặc
sinh ra và lớn lên ở nước ngoài. Sang đây,
cuộc mưu sinh đã lôi các bậc cha mẹ xa rời
con cái. Tôi cũng như bạn, như nhiều
người khác, nếu may mắn kiếm được
việc làm thì đi từ sáng đến chiều.
Người ở hãng xưởng, người mở
tiệm ăn hay nhà hàng, người làm việc trong công
sở... Công việc đã cuốn hết thời gian
để chúng ta không còn thì giờ được gần
con cái. Bạn thử hình dung xem, cộng đồng
người Việt chúng ta sống rải rác khắp
năm châu, nơi ít nhất thì có vài gia đình với vài
chục người; nơi nhiều có hàng chục ngàn
người nhưng thử hỏi xem có bao nhiêu
người có thì giờ gần con để dạy
dỗ, giáo dục chúng như nền nếp, đạo
đức Việt Nam? Bạn đi từ sáng đến
tối ở nơi làm việc. Con bạn, ngay từ
hồi ấu thơ đã hòa với xã hội này, đi nhà
trẻ, đi mẫu giáo rồi đến hết phổ
thông. Xung quanh là người Tây, tiếng Tây. Tất nhiên,
con tôi, con bạn muốn hòa nhập cuộc sống,
phải hiểu biết ngôn ngữ của họ. Có
nghĩa là, thời gian con em chúng ta gần họ nhiều
hơn gần bố mẹ. Này nhé, sáng bạn đi sớm
thì con bạn chưa ngủ dậy. Tối bạn mới
về (nếu đi làm xa) con bạn đã đi ngủ
sớm để mai còn đi học. Ngày nghỉ cuối
tuần, bạn có chương trình của bạn, còn chúng
có việc riêng của chúng. Khi chúng còn nhỏ, bạn còn có
thể dùng tiếng Việt để trao đổi,
chuyện trò với con. Song, càng ngày thời gian càng ít, trong
khi đó ngôn ngữ càng phức tạp lên. Theo cuộc
sống, con bạn cũng lớn lên nhưng với
tiếng Việt, chúng chưa đủ từ, chưa
đủ sự hiểu biết. Còn tiếng Tây, với
chúng lại rất dễ dàng để bộc lộ tình
cảm, để giao tiếp... Và chúng càng ngại nói
tiếng Việt. Nếu bạn không đủ thời
gian, không đủ kiên nhẫn để giải thích cho
con thì chúng càng không hiểu và càng ngại nói tiếng
Việt.
Tôi quen nhiều người có con
lúc bé nói tiếng Việt khá thành thạo. Bẵng đi
một thời gian, đến khi tôi gặp lại họ
thì thấy than thở rằng trẻ quên hết tiếng
Việt rồi, rằng tôi phải nói tiếng Tây với
nó cho nhanh cho nó hiểu... Vâng, vô tình họ đã góp phần
đánh mất tiếng mẹ đẻ của con họ
nhanh chóng hơn.
Tôi rất mừng khi thấy
những dịp nghỉ hè hoặc Tết, lễ, cộng
đồng người Việt cũng có tổ chức
gặp mặt để vui chung nơi chùa chiền
hoặc tổ chức Tết Việt Nam ... Tôi để ý
thấy những người trung tuổi, người già
thấy nhau thì tay bắt mặt mừng, trò chuyện
bằng tiếng mẹ đẻ. Còn các bạn trẻ, lúc
đầu cũng có tham gia đôi câu, hoặc lắng nghe
chuyện. Nhưng chỉ một lúc sau, có lẽ do vốn
tiếng Việt có hạn nên các bạn trẻ đó
ngồi im, sau đó thì... "rút
lui có trật tự". Bởi, chúng đâu có hiểu
sự sâu xa ý nhị, cái hóm hỉnh khôi hài hay sự thâm
trầm sâu sắc trong từng câu từng chữ của
tiếng Việt. Thật là đáng tiếc, phải không
bạn ?
Tôi có quen một cô gái bố
người Việt Nam, mẹ là người Pháp nhưng
cô ta không hề biết một chữ Việt nào. Không may,
bố cô lâm bệnh nặng, phải vào nhà thương và
không qua khỏi cơn bệnh hiểm nghèo. Hai tuần
trước khi ông ta từ trần, ngày nào cô cũng vào
săn sóc cha già nhưng thật buồn thay, cô không hiểu
bố mình muốn gì trước lúc nhắm mắt xuôi tay
ở xứ người. Cô khóc rất nhiều và kể
với tôi rằng 2 tuần đó ông toàn nói tiếng mẹ
đẻ. Tôi hiểu ngay rằng ông muốn nói với con
gái mình: "Con ơi, lá rụng về cội. Ðã gần
hết một đời cha sống nơi đất khách
quê người; nay đến lúc cha về với tổ
tiên, ông bà. Cha muốn nắm xương tàn của mình
được chôn ở nơi chôn nhau cắt rốn,
nơi mà cha biệt xứ hơn 60 năm qua. Cha
thương con gái bé bỏng của cha, mang dòng máu Việt
Nam trong người nhưng con lại không hề biết
quê nội con ở đâu, phong tục tập quán nơi
đó thế nào. Bây giờ cha ra đi vĩnh viễn, cha
tiếc rằng chẳng còn gì lưu lại ở con
để con biết được con có một
người cha là người Việt Nam. Con chỉ có
đôi mắt đen và nét mặt phảng phất
người Châu Á, thế thôi. Cha buồn lắm con ạ...".
Tôi nói với cô thế, chỉ cho
cô đến chùa gần nơi cô ở để xin
cầu siêu cho bố. Cô mừng lắm.
Sở dĩ, tôi kể cho bạn
chuyện này để thấy tại sao phải bảo
tồn tiếng mẹ đẻ. Nếu không, những tình
cảm thiêng liêng nhất cũng sẽ bị mai một.
Tôi đã thấy, có nhiều gia đình, bố mẹ
đều là người Việt Nam mà con cái không hề
biết tiếng Việt. Tôi quen một bà, khi chồng
mất, họ hàng ở Việt Nam viết thư sang chia
buồn, thăm hỏi nhưng các con bà lại không hề
biết lá thư kia nói điều gì trong đó! Mỗi
lần có thư Việt Nam sang, bà lại phải dịch
cho chúng, mặc dù con bà ai cũng có học vị cao, có
địa vị trong xã hội này. Tôi chạnh lòng chợt
nghĩ, nếu mai kia người mẹ đó mất
đi, không hiểu những lá thư kia có còn gửi sang
đây nữa không? Hoặc nếu có thư sang, những
người con của bà có đem đi nhờ dịch hay
đành lòng cắt đứt sợi dây liên lạc tình
cảm với họ hàng huyết thống của cha
mẹ?
Tôi cũng như bạn, ít ra
cũng có một năm được 1 hay 2 dịp xum
họp cùng con cái, bạn bè xa gần lúc nghỉ hè hoặc
Giáng sinh. Có một lần, tôi tham dự Tết gia đình.
Mọi nhà đến từ Ðức, Thụy Sĩ, Thụy
Ðiển, Anh, Canada. Nếu không có tiếng Việt, làm sao
người lớn chúng tôi có thể trò chuyện thân
mật được? Còn lũ trẻ, chúng dùng tiếng
Anh để nói chuyện với nhau. Chúng bảo, tiếng
Anh cả thế giới dùng, không cần ai cũng phải
biết tiếng Việt mới nói chuyện
được! Hỡi ôi, tóc đen, mũi tẹt, da vàng
mà lại phải dùng tiếng nước ngoài để
trao đổi với nhau? Bạn có thấy buồn như
tôi không?
Tôi muốn nói với lũ trẻ
rằng: "Dù người chúng ta có vào quốc tịch
nước sở tại, dù có nói tiếng của họ
thông thạo như người bản xứ, dù rằng
cũng biết nhún vai, xòe tay, lắc đầu... thì chúng
ta vẫn là người của xứ sở mắt
đen, tóc đen, da vàng và trong huyết quản của chúng
ta cũng vẫn mãi mãi có dòng máu Việt Nam chảy".
Rồi, người nước ngoài đi du lịch
Việt Nam về có nói rằng: "Cái dáng thướt tha,
dịu dàng, thùy mỵ của con gái Việt Nam trong
chiếc áo dài, hấp dẫn hơn là mốt trang phục
hở rốn hở ngực”. Vậy thì tại sao chúng ta
lại tự đánh mất chúng ta?
Ðể kết thúc bài viết này,
một lần nữa tôi tha thiết kêu gọi:
"Người Việt ơi, xin hãy nói tiếng Việt
đi".
BÙI ANH THƯ
