Vol. 20  4/2004                                                                                               3rd year edition

Editor-in-chief:  Ñoă Hoaøng Nghóa    phutavanthu@yahoo.com 

 

If you cannot read this page please click  HERE  and follow instructions to download free VNI fonts..

Chæ daån caùch download font VNI mieån phí ñeå ñoïc Ñaëc san Vieät Voơ Ñaïo: click  Chæ daån

 

HAØ NOÄI BAÊM SAÙU PHOÁ PHÖÔØNG.

 

TUØY BUÙT NOÅI TIEÁNG CUÛA THAÏCH LAM

                       

TROÏNG  ÑAÏT

 

        Ñaây laø moät taäp kyù söï, tuøy buùt noåi tieáng cuûa Thaïch Lam vaøo khoaûng 80 trang, oâng vaø Nguyeăn Tuaân laø nhöơng ngöôøi ñaàu tieân xöû duïng loái vieát tuøy buùt, hai oâng laø ngöôøi ñaơ coù coâng  ñaët neàn moùng xaây döïng theå vaên naøy. Taäp tuøy buùt ñöôïc vieát naêm 1941, sau khi Thaïch Lam maát (thaùng 6/naêm 1942) môùi xuaát baûn.

        Trong phaàn môû ñaàu oâng noùi ngöôøi Phaùp coù Paris, Anh coù Luaân Ñoân, Taàu coù Thöôïng Haûi. . chuùng ta coù Haø Noäi, moät thaønh phoá coù nhieàu veû ñeïp  vaø ñöôïc ngöôøi daân yeâu meán, nhöơng ngöôøi ôû phöông xa cuơng ngoùng veà Haø Noäi, oâng noùi ñeán Haø Noäi ñeå coù tieáng vang ra khaép moïi nôi. Taäp tuøy buùt naøy raát phoå bieán taïi hoïc ñöôøng cuơng nhö trong giôùi ñoäïc giaû v́ coù nhöơng neùt b́nh ḍ laïi ñaëc saéc, toâi ñaơ ñöôïc ñoïc töø hoài coøn laø hoïc sinh trung hoïc.  Toaøn Boä vaøo khoaûng hôn hai möôi baøi ñöôïc xeáp theo thöù töï nhö sau.

                  

                                          NHÖƠNG BIEÅN HAØNG

 

       Caùc bieån haøng cuûa phoá Haøng Ñaøo laáy teân loaøi vaät nhö Traâu Vaøng, Boø Vaøng, Caù Cheùp Vaøng. . . toaøn  laø nhöơng con vaät hieàn laønh. . . ôû ñaây laàn ñaàu tieân trong vaên nghieäp, Thaïch Lam duøng loái vaên chaâm bieám, haøi höôùc (comedy), trong taát caû caùc taùc phaåm cuûa oâng, ngöôøi ta luoân luoân thaáy ôû nhö oâng moät buùt phaùp ung dung, ñaïo maïo, nghieâm tuùc. . trong Töï Löïc vaên ñoaøn Khaùi Höng laø ngöôøi duøng loái haøi ḳch nhieàu nhaát, nhöơng taùc phaåm chính cuûa oâng nhö Hoàn Böôùm Mô Tieân, Nöûa Chöøng Xuaân, Baên Khoaên, Tieâu Sôn Traùng Só . . . ñeàu coù pha nhöơng ñoaïn vui töôi dí doûm,  Soá Ñaøo Hoa laø taäïp truyeän haøi höôùc vui nhoän nhaát. Suoát thaäp nieân 30 Nhaát Linh khoâng heà vieát ñeán moät caâu haøi öôùc, maơi sau naøy sang thaäp nieân 50 oâng môùi xöû duïng loái vieát haøi ḳch trong Gioøng Soâng Thanh Thuûy vaø Xoùm Caàu Môùi.

 

                            

                                 NGÖÔØI TA VIEÁT CHÖƠ TAÂY

 

          Thaïch Lam chæ trích vaø chaâm bieâm ngöôøi ḿnh duøng tieáng Taây ñeå vieát caùc bieån haøng moät caùch teá nḥ kín ñaùo ñeå che maét boïn kieåm duyeät. OÂng cheă rieău nhöơng ngöôøi doát hay chôi chöơ, vieát chöơ Taây boài “La Mode, tailleur de luxe, D.P.T tailleur de luxe (Haøng Gai), Tr. Tailleur de luxe (Leâ quí Ñoân) (oâng naøy vieát laø luxe khoâng coù e yù chöùng toû ra luxe moät baäc nöơa).

        Hoaëc nhö .

        AÁy laø môùi daïo qua moät vaøi phoá ñoâng ñuùc, chuùng ta ñaơ ñöôïc ñoïc nhieàu caâu chöơ Phaùp laï luøng nhö theá roài. ÔÛ caùc hang cuøng ngoơ heûm, ñoái vôùi ngöôøi toø moø, haún coøn t́m thaáy nhieàu caùch aùp duïng chöơ Phaùp moät caùch thaàn t́nh hôn nöơa.

        Nhöng ngaăm nghó kyơ ra th́ cuơng chaúng neân laáy laøm laï, v́ ôû moät xöù coù tôø baùo (nghóa laø do haïng trí thöùc vieát) ḍch Hoâtel de ville laø khaùch saïn cuûa thaønh phoá vaø Stars aø Hollywood laø daân toäc Star ôû Myơ Chaâu th́ caùc oâng chuû hieäu treân kia coøn laø gioûi nhieàu.

        Chöơ Hoâtel de ville nghóa laø Toaø tḥ saûnh , Stars aø Hollywood laø minh tinh Hoà Ly Voïng. Thaïch Lam khoâng öa nhöơng haïng ngöôøi dôûm, môùi giaàu leân maët, nhöơng ngöôøi maát goác queân truyeàn thoáng.

      

 

                                   HAØ NOÄI BA MÖÔI SAÙU PHOÁ PHÖÔØNG

                       HAØNG MÖÙT, HAØNG ÑÖÔØNG, HAØNG MUOÁI TRAÉNG TINH

     

                     Haø Noäi ñaơ thay ñoåi, phoá cuơ thoø ra thuït vaøo ñaơ ñöôïc söûa thaønh nhöơng phoá gaïch thaúng, roäng raơi; ñoù laø bieåu hieän cuûa vaên minh raát tieän cho vieäc löu thoâng. Thaïch Lam laø ngöôøi coù taâm hoàn hoaøi coå nhö Nguyeăn Tuaân, oâng toû ra tieác nhôù caùi veû ñeïp vang boùng moät thôøi ñaơ qua cuûa noù.

         Khi oâng caàm laùi chieác oâ toâ th́ oâng laáy laøm deă cḥu v́ ñöôøng roäng, v́ phoá thaúng laém. Nhöng vôùi ngöôøi taûn boä ñi chôi, loøng thö thaû vaø maûi t́m söï ñeïp, th́ phoá xaù môùi khoâng coù thuù ṿ ǵ. Khoâng coù nhöơng caùi khuaát khuùc daønh cho ta nhieàu caùi baát ngôø, khoâng coù moät ngoïn hoa nhoâ ra sau böùc töôøng thaáp, khieán chuùng ta ñoaùn ñöôïc caû moät thöûa vöôøn nhoû beân trong, ôû ñaáy bieát ñaâu laïi khoâng thöôùt tha moät vaøi thieáu nöơ khueâ caùc nhö xöa.

        Nh́n maáy ngoïn coû treân maûnh töôøng OÂ quan chöôûng, Thaïch Lam nhôù tôùi daáu veát Haø Thaønh cuơ, oâng cho raèng ngöôøi ta ôû gaàn nhau, aên ôû vôùi nhau thaân maät hôn. Thænh thoaûng baây giôø Haø Noäi baây giôø coøn vaøi caên nhaø cuơ, giöơa nhaø coù maûnh saân loä thieân, beå non boä, caù vaøng, beå nöôùc, caâu ñoái treân töôøng. . . nh́n qua caùnh cöûa heù môû taùc giaû nh́n thaáy cuoäc ñôøi cuûa nhöơng keû beân trong, cuoäc ñôøi xöa vôùi nhöơng yù nghó cuơ. 

         Taát caû cuoäc ñôøi cuûa nhöơng keû beân trong, cuoäc ñôøi xöa, nhöơng yù nghó cuơ, nhöơng hy voïng vaø mong öôùc khaùc baây giôø.

        Khoâng coøn ǵ cuûa Haø Noäi ngoaøi naêm saùu möôi naêm trôû veà tröôùc. Thaêng Long cuûa vua Leâ, cuûa chuùa Tṛnh, khoâng coøn daáu veát naøo: ñaâu coøn nhöơng cung ñieän ngaøy xöa, nhöơng phuï ñeá cuûa caùc baäc coâng haàu khanh töôùng?

        Maëc duø hoài aáy ôû löùa tuoåi trung nieân, coøn raát treû, Thaïch Lam laïi mang taâm tö cuûa nhöơng baäc tröôûng thöôïng tieác nhôù caùi vang boùng moät thôøi cuûa moät thuôû xa xöa.

        Tröôùc ñaây ñeà bieån haøng phaûi choïn ngaøy toát, phaûi xin chöơ cuûa nhöơng ngöôøi vieát gioûi. Nhöng baây giôø ngöôøi ta ñaơ xoaù ñi ñeå thay baèng loái chöơ vuoâng taân thôøi, chöơ ñieän maøu ñeâm ñeâm saùng ngôøi. Thaïch Lam toû veû khoâng haøi loøng vôùi söï thay ñoåi aây, oâng cho laø laï luøng ñoât ngoät.

        Moät daïo ôû ngay coâng vieân ñeàn Ngoïc Sôn ngöôøi ta döïng moät coät daây ñieän chaèng cḥt laøm maát veû ñeïp cuûa ñeàn, cuûa Haø Noäi. Ngöôøi ta xaây moät caùi boùp caûnh saùt ôû Quan Thaùnh h́nh vuoâng, laøm maùi cong trang ñieåm loái cuơ, laøm giaûm veû ñeïp cuûa ngoâi ñeàn ñi nhieàu.

       Nhöng caùi chuøa giaû aáy -trong ñoù thaày caûnh saùt thay nhaø sö-khoâng ñaùnh löøa ñöôïc ai heát, nhaát laø ngöôøi yeâu myơ thuaät, yeâu Haø Noäi, yeâu caùi veû coå kính cuûa ñeàn chuøa.

       OÂng cöù tieác maơi neáu ngöôøi ta ñaët noù beân kia ñöôøng th́ hay bieát maáy, vôùi taâm hoàn  ngheä só, Thaïch Lam chæ quan taâm ñeán caùi ñeïp, oâng chaâm bieám nhöơng söï ñoåi thay laøm maát myơ thuaät.

      

  

                                                QUAØ HAØ NOÄI

 

                 Quaø Haø Noäi coù tieáng vaø ḷch söï, ôû thoân queâ ngöôøi ta leân Haø Noäi mua veà cho ngöôøi nhaø, con chaùu, moùn quaø ñem ñeán cho khaép nôi caùc ṿ saønh vaø trang nhaơ cuûa baêm saùu phoá phöôøng.

        Sang phaàn naøy, Thaïch Lam noùi veà caùc haøng quaø, caùc moùn aên ngon cuûa Haø Noäi. Söï thöïc khoâng rieâng ǵ Haø Noäi môùi coù caùc moùn aên ngon, caùc nôi khaùc cuơng ñeàu coù caû nhö Saøi Goøn coù coù phôû Taàu Bay, phôû gaø Hieàn Vöông, ḿ Caây Nhaơn. . Ñaø Laït coù phôû Baèng, caø pheâ Tuøng. . nhöng caùi hay ôû choă taùc giaû ñaơ bieán caùi thuù aên thaønh moät ngheä thuaät, moät thöù vaên hoaù thanh cao, caùch thuaät söï kheùo leùo, haøi höôùc moät caùch duyeân daùng ñaơ khieán cho ngöôøi ta duø chöa neám thöû cuơng töôûng nhö ñöôïc thöôûng thöùc nhöơng haøng quaø tuyeät ngon cuûa Haø Noäi. Thaïch Lam ñaơ ñöa aåm thöïc neân haøng moät ngheä thuaät cao, caùc nhaø pheâ b́nh nh́n nhaän oâng ñaơ t́m ra ñöôïc caùi hay caùi ñeïp trong nhöơng söï vaät taàm thöôøng. Trong cuoán Theo Gioøng, Thaïch Lam noùi. 

        Thaät hoa laø ñeïp, lieău coù veû neân thô, khoâng ai choái caơi ñieàu ñoù. Nhöng caùi ñeïp chæ cöù ôû hoa ôû lieău thoâi ñaâu? Caùi ñeïp man maùc khaép vuơ truï, len loûi khaép hang cuøng ngoơ heûm, tieàm taøng ôû moïi vaät taàm thöôøng. Coâng vieäc cuûa nhaø vaên laø phaùt bieåu caùi ñeïp chính ôû choă maø khoâng ai ngôøi tôùi, t́m caùi ñeïp kín ñaùo vaø che laáp cuûa söï vaät cho ngöôøi khaùc moät baøi hoïc troâng nh́n vaø thöôûng thöùc.

       ÔÛ ñaây, Quaø Haø Noäi, taùc giaû ñaơ thöïc hieän chính caùi nguyeân taéc maø oâng ñaơ ñeà ra, ñi t́m caùi ñeïp tieàm aån trong nhöơng söï vaät taàm thöôøng nhö chaùo,  xoâi, buùn oác. .

      

                                          HAØNG QUAØ RONG

       

         Ngöôøi Haø Noäi khi veà caùc  tænh nhoû hay Haûi Phoøng aên uoáng môùi coù ḍp so saùnh ñeå thaáy quaø Haø Noäi ngon bieát chöøng naøo.

        Cuơng laø thöù buùn chaû chaúng haïn, cuơng rau aáy, buùn aáy, theá maø sao buùn chaû cuûa Haø Noäi ngon vaø ñaäm theá, ngon töø caùi muøi thôm, töøi caùi nöôùc chaám ngon ñi.

        Theo oâng ngöôøi saønh aên phaûi bieát choïn ngöôøi baùn vaø quaø chính toâng nhö baùnh cuoán phaûi laø baùnh cuoán Thanh Tŕ, moûng nhö tôø giaáy, ṿ baùnh thôm, boät ṃn  deûo, baùnh chay thanh ñaïm, baùnh maën ñaäm v́ chuùt môơ haønh.

        Muøa nöïc th́ haøng xoâi chaùo, xoâi ñaäu, xoâi laïc, xoâi vöøng . . chæ nghe caùch moâ taû ngöôøi ñoïc cuơng ñaơ töôûng ra caùi höông ṿ ngon roài.

        Vaø coù ai ngaăm nghó kyơ caùc ṿ haønh khoâ chöng môơ ôû trong baùt ngoâ neáp bung non; haøng gioøn vaø thôm phöùc, nhöơng haït ngoâ beùo röôùi chuùt nöôùc môơ trong.

        AÊn laø moät ngheä thuaät, caû caùch baùn haøng, baày haøng döôùi ngoøi buùt cuûa Thaïch Lam cuơng trôû thaønh moät ngheä thuaät.

       Côm naém töøng naém daøi, to nhoû coù, naèm treân chieác meït phuû taám vaûi maàu traéng tinh ñeå che ruoài, muoăi. Con dao caét, saùng nhö nöôùc vaø löôơi ñöa ngoït nhö ñöôøng pheøn. Côm caét ra töøng khoanh, coâ haøng laïi caån thaän goït boû lôùp ngoaøi, roài laïi caét ra töøng mieáng nhoû vuoâng caïnh vaø daøi, ñeå baày treân ñóa. Coâ muoán sôi vôùi ǵ? vôùi chaû môùi nheù hay doø luïc ṃn maøng?

       Veà phôû oâng noùi: phoá Ga, phoá Haøng Coùt, phoá OÂ Quan Chöôûng, phoá Cöûa Baéc. . theo oâng chæ coù gaùnh phôû trong nhaø thöông laø ngon: baùt phôû ñaày ñaën vaø töôm taát, nöôùc th́ trong luùc naøo cuơng noùng boûng, rau thôm töôi, hoà tieâu baéc, gioït chanh coám gaét, ñieåm chuùt caø cuoáng. AÊn khoâng phaûi laø moät söï phaøm phu tuïc töû nhö ngöôøi ta thöôøng nghó, traùi laïi theo oâng laø moät ngheä thuaät cao.

        Chung quanh noài nöôùc phôû. . tuïm naêm tuïm ba. . caùc beänh nhaân. . caùc thaày y taù. . chöøng aáy ngöôøi ñeàu hôïp loøng trong söï thöôûng thöùc moùn quaø ngon, naâng caùch aên phôû leân ñeán moät ngheä thuaät ñaùng kính.      

        Haø Noäi coù haøng ḿ maèn thaén, ngöôøi Taàu laøm th́ ngon, coù moät chuù khaùch baùn ḿ nöôùc trong raát ngoït, aên maơi khoâng chaùn, ngöôøi mua ngaøy moät ñoâng, chuù baùn haøng trôû neân giaàu coù, cuûa ngon th́ ngöôøi ta aên, ñaét reû khoâng quan troïng, ngöôøi ḿnh hay laøm toài ñeå ñaùnh löøa ngöôøi mua neân buoân baùn thua ngöôøi Taàu. Chuù Khaùch giaàu to, môû cao laâu, ñaùnh baïc, vôơ nôï, tay traéng laïi gaùnh haøng maèn thaén nhö cuơ, vaăn rao haøng töôi cöôøi.

        Ñoù laø moät taám göông maø chuùng ta laïi cang neân theo nöơa.

       Thaïch Lam caûm phuïc ngöôøi Taàu veà caùch thöùc laøm aên cuûa hoï vaø coù yù cheâ traùch ngöôøi ḿnh laøm aên keùm hoï.

 

 

                                       VAĂN QUAØ HAØ NOÄI   

        

        Quaø maën coøn nhieàu: Buùn rieâu, buùn chaû, thang cuoán, nem chua, mieán löôn, buùn oác. . . . taùc giaû thích nh́n ngöôøi ta aên buùn oác.

       Ngöôøi ta xuùm laïi aên quaø buùn oác moät caùch môùi ngon laønh laøm sao.

       Coâ haøng oác thoaên thoaét ruùt oác baùn khoâng ḳp, Thaïch Lam noùi nhaø ḿnh laøm laáy caùc moùn buùn rieâu, thang cuoán. . . duø kheùo tay ñeán ñaâu cuơng khoâng haøng quaø rong, khoâng ai t́m ra caùi trieát lyù naøy.

       Caùch dieăn taû gôïi h́nh cuûa Thaïch Lam nhö ñem caùi höông ṿ cuûa moùn aên laïi cho ngöôøi ta quan chieâm thöôûng thöùc, theâm chuùt haøi höôùc khieán ngheä thuaät caøng theâm duyeân daùng.

        Khi ngoài cuoái chieàu gioù, ñoùi buïng maø ñoùn laáy caùi khoùi chaû thôm, th́ ngaøi deă thaønh thi sóơ laém. Khoùi lam cuoän nhö söông môø ôû söôøn nuùi, gioït môơ chaû seøo seøo treân than hoàng nhö moät tieáng thôû daøi vaø tieáng quaït kheơ ñaäp nhö caønh caây rung ñoäng, quaø buùn chaû coù nhieàu caùi quyeán ruơ ñaùng goïi laø meâ hoàn, neáu khoâng laø meâ buïng.

        Gioïng oâng nöûa ñuøa nöûa thaät khi so saùnh moùn aên vôùi vaên chöông chöơ nghóa, caùi aên khoâng coøn ḅ reû ruùng nhö moät söï phaøm phu tuïc töû maø ñaơ thaønh moät ngheä thuaät cao.

        Ai laø ngöôøi ñaàu tieân ñaơ nghó ra buùn chaû? Ngöôøi aáy ñaùng ñöôïc chuùng ta nhôù ôn vaø kính troïng ngang hay laø hôn vôùi ngöôøi taïo neân ñöôïc taùc phaåm vaên chöông . . . Coù leơ ngöôøi kia coøn laøm ích cho nhaân loaïi hôn laø ngöôøi naøy nöơa. Tieác thay teân ngöôøi taøi töû ñoù thaát truyeàn, ñeå khoâng lieät keâ vaøo caùi soå vaøng cuûa nhöơng danh nhaân “thöïc vi ñaïo”.

        Laàn ñaàu tieân Thaïch lam xöû duïng loái vieát haøi ḳch (comedy) nhöng laïi raát duyeân daùng deă thöông. Noùi veà aåm thöïc khoâng theå tṛnh troïng ñaïo maïo trieát lyù cao sieâu ñöôïc, ôû ñaây ngheä thuaät haøi höôùc cuûa oâng coù tính nöûa ñuøa nöûa thaät laïi raát gôïi h́nh, nghe oâng taû thaät muoán nuoát nöôùc boït.

         Thöù buùn ñeå aên buùn chaû, sôïi maûnh vaø cuoän töøng laù moûng, khaùc vôùi caùc thöù buùn thöôøng. Chaû phaûi tḥt ba chæ, maø phaûi duøng caëp tre töôi nöôùng môùi ngon. Quaùi sao caùi nöôùc chaám cuûa caùc haøng buùn chaû ngon theá.

        

         

                                  PHUÏ THEÂM VAØO PHÔÛ     

 

         Ngöôøi ta hay ñoåi phôû töôûng laø tieán boä hôn nhö laø phôû gaø, hoaëc thay ñoåi gia ṿ, theâm huùng ĺu, daàu vöøng, ñaäu phuï. . . goïi laø phôû caûi löông, Thaïch Lam chuû tröông phôû cuơ môùi ngon, oâng trung thaønh vôùi phôû coå ñieån cuơng nhö ngöôøi thích nghe cheøo coå ñuùng ñieäu xöa.

        Nhöng caùi thöù phôû thöïc cuơng nhö baûn tuoàng. Ñeå nguyeân tuoàng cheøo coå th́ hay, chöù ñaơ pha caûi löông vaøo th́ hoûng beùt.

       Thaät vaäy cho tôùi nay ñaơ hôn nöûa theá kyû qua, phôû vaăn giöơ nguyeân traïng coå ñieån cuûa noù, caùc söï thay ñoåi ñeàu khoâng ñi tôùi ñaâu, rieâng veà phôû tôùi nay vaăn giöơ y nguyeân nhö cuơ v́ noù ñaơ quaù ngon roài.

       Keû vieát baøi naøy vaăn trung thaønh vôùi loái phôû coå ñieån cuơng nhö öa nghe tuoàng cheøo giöơ ñuùng ñieäu xöa.

     

 

                               BOÅ KHUYEÁT

 

        Thaïch Lam chaám döùt baøi quaø buùn th́ moät baø saønh aên laïi traùch oâng khoâng noùi ñeán buùn bung neân oâng laïi phaûi boå xung theâm vaøo ñaây: Buùn bung naáu vôùi sôn haø töùc doïc muøng, aên ñaäm ngoït.

        Caùi thöù rau naøy sao maø ñi vôùi buùn hay theá! Töïa nhö trôøi sinh ra ñeå naáu buùn.

        Döôùi con maét nhaø ngheä só laơng maïn yeâu ñôøi nhö Thaïch Lam, moùn aên maø ngöôøi ñôøi cho laø mieáng toài taøn ôû ñaây ñaơ trôû thaønh baøi thô tuyeät dieäu, moät baûn nhaïc du döông.

       Moät vaøi mieáng ñaàu maåu söôøn ñeå laáy nöôùc ngoït, moät ít ngheä ñeå nhuoäm caùi thöùc aên aáy moät maàu vaøng ñaàm aám nhö maàu vaøng cuûa raùng chieàu nhöơng ngaøy muøa haï. . . . . . .   . 

.  .  .  .  Theá laø baùt buùn bung khoâng bieát bao nhieâu ṿ ñieåm laăn cho nhau nhö caùc tieáng cuûa moät baûn ñaøn.

     

                                 BUÙN SÖÔØN VAØ CANH BUÙN

 

          Thaïch Lam töø moät ngheä só saønh aên ñaơ tieán daàn ñeán nhaø nghieân cöùu aåm thöïc, oâng ñaơ phaân tích kyơ caøng töøng loaïi buùn: naøo buùn chaû, buùn bung, roài laïi ñeán buùn söôøn vaø canh buùn: Buùn söôøn caàn nöôùc cho ngoït, hieàn laønh khoâng saéc saûo, canh buùn th́.

         Cao hôn moät baäc v́ coù rau caàn saùnh vaø gaét, vaø nhaát laø coù caù roâ con, laïng töøng mieáng moät. . . . Tḥt roâ aáy ñem laïi cho thöùc aên moät ṿ ñaäm ngoït khaùc thöôøng.

         

 

                      “M̀N PAÙO” VAØ “GIAÀY GIOØ” 

 

        Trong ñoaïn naøy Thaïch Lam noùi veà hai moùn aên veà khuya: baùnh taây chaû cuûa moät baø Quaûng Ñoâng baùn vaøo giôø khuya chu nhöơng ngöôøi côø baïc, huùt saùch. . . khoâng ngon nhöng chaéc buïng, nhieàu ngöôøi mua, baø haøng hoát baïc. Ngoaøi ra ñeâm khuya, baùc haøng baùnh “giaày gioø” ñi luûi thuûi trong caùc ngoơ heûm nhö moät boùng ma, haøng cuûa baùc khoâng ngon, cuoäc ñôøi cuûa baùc döôùi ngoøi buùt Thaïch Lam loä veû haåm hiu saàu thaûm.

        . . . Caû caùi thöùc quaø cuûa baùc cuơng vaäy: maáy khoanh gioø nguoäi, maáy chieác baùnh gioø chua, aên laïnh nhö söông treân moà ngöôøi cheát. Cho neân baùc cöù ñi nhö theá, laån luùt ôû caùc ngoơ toái ñeâm khuya, chaû mong baùn ñöôïc maø cuơng chaû mong eá, laëng leơ vaø chaùn naûn nhö moät linh hoàn coù toäi.  

       ÔÛ ñaây ta laïi thaáy phaûng phaát caùi khoâng khí bi ḳch cuoäc ñôøi trong caùc truyeän ngaén cuûa Thaïch Lam.

      

 

                          COØN QUAØ HAØ NOÄI.

            

         Baùnh cuoán “hai möôi boán gian” taïi moät xoùm coâ ñaàu, ñoù laø moät caên nhaø laù, moät baø giaø vaø hai chaùu nhoû laøm baùnh noùng soát treân moät caùi noái noùng cho khaùch chôi veà khuya, khoâng ngon cho laém song raát ñaét haøng.

        Theo oâng baùnh muoán ngon phaûi laøm laáy.

       . . coát baùnh th́ duøng baùnh Thanh Tŕ, thöù boät deûo vaø thôm. . . nhaân th́ moät ít tḥt naïc vai nöûa naïc, nöûa môơ, maáy caùi naám höông, moïc nhó, ít toâm töôi Hoà Taây, theâm maáy nhaùt haønh. . boû vaøo noài haáp. .

        Chæ nghe caùch oâng dieăn taû ñaơ thaáy haáp daăn roài.  

       Veà quaø ngoït th́ coù luïc taàu xaù, cheû sen do ngöôøii ḿnh baùn, giaø ñaét ít ngöôøi mua. Muøa haï th́ mua cheø ñaäu ñen cuûa caùc coâ gaùnh sau phoá Sinh Töø raát maùt ruoät. Gaàn Haøng Buoàm, choă maáy ngöôøi huùt thuoác phieän coù moùn baùnh troâi nöôùc. Muoán nhuaän tröôøng th́ aên cheø khoai.

       

 

                           NHÖƠNG THÖÙ CHUYEÂN MOÂN

 

         Nhöơng thöù quaø rieâng töøng vuøng tröôùc coù nhieàu: Ninh Giang coù baùnh gai, Yeân Vieân coù baùnh gioø. . Nhöơng thöù aáy coù nôi coøn giöơ caùi tieáng ngon, nôi th́ khoâng . Ngöôøi saønh aên ngaøy moät ít nay hoï chæ ham reû, ngöôøi laøm th́ giaû doái. Thaïch Lam ñaët ngheä thuaät aåm thöïc leân moät ṇ̃a ṿ raát cao:

        Bieát aên, töùc ñaơ laø moät ñieàu tieán boä lôùn trong caùc ñieàu tieán boä, neáu khoâng phaûi laø trong haøng nhöơng ñieàu quan troïng nhaát.

        Haø Noäi cuơng coù nhöơng thöùc chuyeân moân rieâng cuûa baêm saùu phoá phöôøng:

       Baùnh coám Haøng Than ngon, khoâng ñaét, gôïi ta nhöơng kyû nieäm nhieàu maàu, ñoù laø baùnh cöôùi boïc laù chuoái xanh, daây laït ñoû, heát söùc ngoït ñeå h́nh dung caùi ñaèm thaém cuûa t́nh vôï choàng. Baùnh coám ñi ñoâi vôùi baùnh xu xeâ laøm baèng boät vaøng trong nhö hoå phaùch. Taùc giaû öa nhöơng moùn aên coù h́nh saéc ñeïp ñeơ, döôùi con maét ngheä só  cuûa oâng caùi ñeïp luùc troâng ngaém giuùp nhieàu cho caùi thöôûng thöùc luùc aên laém. Baùnh coám vaø baùnh xu xeâ Haøng Than noåi tieáng phaép Baéc Kyø.

 

 

                                            BAÙNH ÑAÄU   

 

         Baùnh ñaäu Haûi Döông khoâ, boät nhö phaán nay khoâng coøn nöơa. ÔÛ Haø Noäi ngöôøi ta laøm moät thöù baùnh ñaäu ngon hôn, baùnh ñaäu öôùt coù môơ ñeå aên vôùi traø taàu. Baùnh ngon nhaát cuûaHaøng Baïc, Haøng Gai. Nay hai phoá caïnh tranh nhau laáy tieáng, nay coøn phoá Haøng Ñaøo, Haøng Ñöôøng nöơa. Naøo hieäu Ích Nguyeân, Giu Nguyeân, Thanh Quang, Ngoïc Anh. .     

     

 

                                  BAÙNH KHAÛO KEÏO LAÏC.

 

        Baùnh khaûo Cöï Höông laø nhaát. Ngoïc Anh ñaơ coù tieáng ra veû ueå oaûi khoâng caàn khaùch, theo Thaïch Lam ngöôøi ḿnh giaàu roài thöôøng khoâng coá vöôn leân nöơa. Ngöôøi ḿnh laøm baùnh khoâng thua ǵ Taàu nhöng thua caùi chí. Ngaøy Trung thu, ngöôøi ḿnh xoâ nhau ñeán mua baùnh Ñoâng Höng Vieân cuûa Taàu, chen nhau nhö hoïp chôï, maáy chuù baùn haøng ra veû khoâng caàn, aên noùi hoăn laùo.

         Ngöôøi Vieät Nam ḿnh- nghóa laø oâng vôùi toâi-nhaăn nhuïc vaø kieân nhaăn cuơng nhieàu laém.

       

 

                              MOÄT THÖÙ QUAØ CUÛA LUÙA NON: COÁM

 

         Caùc moùn quaø cuûa Haø Noäi töø phôû, ḿ, ñeán buùn chaû, canh buùn, baùnh Taây, giaày gioø. . . Baùnh ñaâu, baùnh ngoït, xu  xeâ. . . ñaơ ñöôïc Thaïch Lam ñieåm qua tæ mæ baèng gioïng vaên haøi höôùc nhöng  ngheä thuaät, moùn aên ñaơ trôû thaønh nhöơng taùc phaåm ñeå thöôûng thöùc. Taùc giaû theå hieän nieàm vui yeâu ñôøi trong thöôûng thöùc, moùn aên ñöôïc coi nhö nhöơng chaát lieäu toâ ñieåm cuoäc ñôøi theâm phong phuù. Thaïch Lam toû ra caây vieát nhieàu saùng taïo trong moät ñeà taøi môùi laï, nhöơng caùi taàm thöôøng ñaơ ñöôïc oâng khoaùc leân boä aùo ngheä thuaät, ñaùng yeâu, oâng cuơng ñaơ t́m ra ñöôïc nhöơng caùi hay caùi ñeïp trong nhöơng söï vaät taàm thöôøng. Theo oâng aåm thöïc khoâng phaûi chæ laø aên cho khoaùi khaåu maø söï quan chieâm, ngaém nh́n cuơng raát quan troïng, noù taêng caùi ṿ ngon thôm cho söï thöôûng thöùc.

        Moät ngheä só thanh baïch nhö Thaïch Lam chæ yeâu nhöơng moùn aên b́nh daân nhö haøng rong, phôû gaùnh  vaø oâng ñaơ duøng loái thuaät söï haøi höôùc cho thích hôïp vôùi khung caûnh, noäi dung cuûa ñeà taøi. Nhöng ôû ñaây sang ñeán phaàn coám, oâng ñoåi haún gioïng vaên töø vui töôi, dí doûm sang gioïng ñaïo haún leân theå hieän söï trang nghieâm, kính caån maø oâng daønh cho moät thöùc aên cao quí.

         Côn gioù muøa thu haï löôùt qua vuøng sen treân hoà, nhuaàn thaám caùi höông thôm cuûa laù, nhö baùo tröôùc muøa veà cuûa moät thöùc quaø thanh nhaơ vaø tinh khieát. Caùc baïn ngöûi thaáy, khi ñi qua nhöơng caùnh ñoàng xanh, maø haït thoùc neáp ñaàu tieân laøm tróu thaân luùa coøn töôi, ngöûi thaáy caùi muøi thôm maùt cuûa luùa non khoâng? Trong caùi voû xanh kia, coù moät gioït söơa traéng thôm, phaûng phaát höông ṿ cuûa ngaøn hoa coû. Döôùi aùnh naéng, gioït söơa daàn daàn ñoâng laïi, boâng luùa caøng ngaøy caøng cong xuoáng, naëng v́ caùi chaát quí trong saïch cuûa trôøi.  

        Töø hoài coøn laø hoïc sinh lôùp nhaát baäc tieåu hoïc vaø ñeä thaát trung hoïc , toâi ñaơ ñöôïc nghe nhaø tröôøng giaûng daäy aùng vaên thanh nhaơ naøy, nhöng nay moăi laàn ñoïc laïi, toâi khoâng khoûi buøi nguøi xuùc ñoäng v́ caùi thanh cao thôm tho tuyeät dieäu cuûa noù. Toâi töôûng nhö ñöôïc thöôûng thöùc caùi höông ṿ ngoït ngaøo cuûa côn gioù löôùt qua maët hoà muøa haï.

       Ngöôøi ñoïc ai maø chaúng caûm phuïc söï quan saùt tæ mæ vaø nhöơng nhaän xeùt phong phuù ñaày saùng taïo cuûa taùc giaû, noù vöøa laø moät thieân khaûo luaän giaù tṛ, höơu ích, vuøa laø moät aùng vaên tao nhaơ tuyeät vôøi cuûa neàn vaên chöông Vieät Nam.

       Nhieàu nôi cuơng bieát laøm coám nhöng chæ coù laøng Voøng ôû Haø Noäi laø bieát cheá bieán thôm ngon vaø deûo hôn heát.

       Tieáng coám Voøng ñaơ lan khaép taát caû ba kyø, vaø ñeán muøa coám, caùc ngöôøi cuûa Haø Noäi 36 phoá phöôøng vaăn thöôøng ngoùng troâng coâ haøng coám xinh xinh, aùo quaàn goïn gheơ, vôùi caùi daáu hieäu ñaëc bieät laø caùi ñoøn gaùnh hai ñaàu cong vuùt leân nhö chieác thuyeàn roàng. .   

        Caùi moùn aên tinh khieát aáy qua ngoøi buùt dieăn taû cuûa Thaïch Lam ñaơ ñöôïc Haø Noäi 36 phoá phöôøng traân troïng quí hoùa laø nhöôøng naøo, cöù moăi naêm muøa coám ñeán laø ngoùng troâng caùc coâ haøng coám ñeå ñöôïc thöôûng thöùc caùi höông ṿ thanh cao aáy. Taâm hoàn ngheä só Thaïch Lam cuơng gaén lieàn vôùi truyeàn thoáng baûn saéc daân toäc, dieăn taû moät thöùc aên oâng cuơng ñoàng thôøi ca ngôïi nhöơng caùi thanh cao nhaát maø chæ queâ höông ta môùi coù:

       Coám laø thöù quaø rieâng bieät cuûa ñaát nöôùc, laø thöùc daâng cuûa nhöơng caùnh ñoàng luùa baùt ngaùt xanh, mang trong höông ṿ taát caû caùi moäc maïc, giaûn ḍ vaø thanh khieát cuûa ñoàng queâ noäi coû Vieät Nam

       Hoàng vaø coám toát ñoâi, maàu xanh cuûa coám vaø ñoû thaém cuûa hoàng ñaơ keát hôïp nhau thaønh moät quaø seâu teát, hôïp vôùi leă tô hoàng nhöng tieác thay theo oâng nhöơng tuïc leä coå nay ñaơ ḅ mai moät ñi.

        Thaät ñaùng tieác khi chuùng ta thaáy nhöơng tuïc leä toát ñeïp aáy maát daàn vaø nhöơng thöùc quí cuûa ḿnh thay daàn baèng nhöơng thöùc boùng baåy haøo nhoaùng vaø thoâ keäch baét chöôùc ngöôøi ngoaøi.

       Nhöơng caùi hay, caùi ñeïp nay coøn ñaâu? Chæ coøn laïi caùi tieáng vang, vang boùng moät thôøi nhö ñeå theå hieän caùi taâm traïng u uaát cuûa nhöơng nhaø ngheä só hoaøi coå nhö Thaïch Lam.

        Taùc giaû coù moät caùi nh́n traân troïng khi noùi veà coám, moät ñaëc saûn cuûa daân toäc Vieät Nam. AÊn coám theo oâng phaûi thö tha, töø toán vaø ngaăm nghó  y nhö ngheä thuaät uoáng traø cuûa ngöôøi Nhaät ñeå thöôûng thöùc heát caùi thanh cao cuûa noù:

        Luùc baáy giôø ta môùi thaáy thu laïi caû trong höông ṿ aáy, caùi muøi thôm phöùc cuûa luùa môùi, cuûa hoa coû daïi ven bôø. Trong maàu xanh cuûa coám, caùi töôi maùt cuûa laù non, vaø trong chaát ngoït cuûa coám, caùi ḍu daøng thanh ñaïm cuûa loaøi thaûo moäc.  

        Haønh vaên trang troïng, thi ṿ vaø gôïi h́nh theå hieän ñöôïc taát caû caùi phong ṿ thanh khieát, höông thôm ngaït ngaøo cuûa laù sen, luùa môùi, coám laø moät thöù quaø cuûa luùa non, coám ñaơ ñöôïc dö luaän chung coi nhö moät tuøy buùt tuyeät vôøi trong vaên chöông Vieät Nam ngang haøng vôùi Vang Boùng Moät Thôøi cuûa Nguyeăn Tuaân.

    

                                  QUAØ TÖÙC LAØ NGÖÔØI

 

       Theo taùc giaû nhöơng tuïc leät ñeïp nay maát daàn, söï saønh aên, caùi thöôûng thöùc cuûa ngöôøi daân nay keùm saéc saûo. Nay môùi ra ñôøi nhöơng thöù nhaït vaø tanh nhö kem Vieät Nam, Haûi Phoøng, Thöôïng Haûi, cheø Traân chaâu glaceù, tḥt boø khoâ ñu ñuû. . maø taùc giaû cho laø baån thæu vaø ñoâc haïi.

 

 

                               VAØI THÖÙ CHUYEÂN MOÂN NÖƠA

 

         Baùnh toâm noùng thôøi hoïc sinh, oâng vaø boïn treû xuùm quanh chaûo môơ noùng cuûa baùc baùnh toâm, luùc aáy ñöông muøa reùt. . . boïn treû aên baùnh luùc coøn noùng hoåi, boûng caû mieäng, ngon chöøng naøo! Moăi tuoåi coù moät caùi thích, nay khoâng coøn nöơa.

         Baùnh boø cheâ cuûa chuù khaùch ôû maáy phoá gaàn trung taâm Haø Noäi: Haøng Beø, Haøng Baïc, Haøng Buoàm  . . baùnh cuûa chuù aên raát nheï nhaøng, deă tieâu, ngoøn ngoït thôm thôm, ngöôøi ḿnh laøm baùnh boø keùm laém, khoâng baèng hoï.

        Trong y phuïc, trang söùc, vaên chöông coù caùi moát, vieäc aên uoáng cuơng vaäy, nhöơng moùn quaø cuûa ta phaàn nhieàu coù töø xöa, coù neàn neáp qui cuû roài. . neáu mai moät ñi, ngöôøi saønh aên seơ phaûi ngaäm nguøi, nhöơng caùi gia truyeàn maát daàn ñi, Thaïch Lam thoå loä taâm t́nh hoaøi coå cuûa ḿnh, oâng khoâi phuïc ṿ trí cuûa caùi aên vaø keát luaän.

       Chuùng ta ñaơ khinh bæ caùi aên, caùi uoáng quaù, tuy khoâng töï thuù raèng nhöơng caùi ñoù laø caàn, raèng töï ḿnh vaăn thích. Giôø ñeán luùc phaûi neân thaúng thaén vaø thaønh thöïc: Troïng caùi ḿnh yeâu vaø coâng nhaän caùi ḿnh thích.

      

 

                                  NHÖƠNG CHOÁN AÊN CHÔI

 

     Muoán bieát moät thaønh phoá phaûi bieát nhöơng choán aên chôi. Bieát aên, chôi khoâng phaûi deă, v́ söï aên chôi ôû nöôùc ta ḅ khinh mieät neân caùch aên chôi cuûa ngöôøi ḿnh luoäm thuoäm, tuïc taèn.

       Taùc giaû noùi veà chôï Ñoàng Xuaân, chôï cuûa ngöôøi Haø Noäi, laø moät böùc tranh linh hoaït laém maàu.

 

 

                             CHÔÏ MAÙT BAN ÑEÂM

 

         Baét ñaàu töø ba giôø khuya. Khi ñöôøng phoá yeân tónh vaéng laëng, nhöơng ngöôøi troàng baùn rau gaùnh haøng vaøo töø nhöơng nôi caùch xa Haø Noäi maáy caây soá: Ñuû caùc thöù rau quaû: su haøo, cuû caûi ñoû thaém, caø roát vaøng nhö da cam, saø laùch. . .

         Hoï gaùnh haøng baày tröôùc chôï ngay treân ñöôøng nhöïa, moät phieân chôï maùt meû, töôi non. . nhöơng thöùc haøng aáy khoâng ñôïi aùnh saùng gay gaét ban ngaøy neân tröôùc khi trôøi saùng th́ chôï xanh ñaơ taøn.

 

                  

                               BAØ CUÏ BAÙN XOÂI

 

           Trong khi chôï maùt ban ñeâm hoïp, ngöôøi baùn mua laïi keùo theâm moät soá haøng khaùc. Haøng phôû noùng tröôùc chôï, haøng xoâi, baùnh cuoán noùng, baùnh taây chaû. Caùc thaày ñoäi xeáp ñi tuaàn, nhöơng ngöôøi xem xi neâ veà, daân thuoác phieän ôû tieäm ra. . laïi haøng xoâi phoá Haøng Khoai, xoâi voø, xoâi ñoă, xoâi laïc . . . Baø cuơng chieân côm, chieân caù, chieân tröùng baùn. . troâng maáy baùc phu xe ngoài aên, Thaïch Lam beøn toi ñieåm hoaït caûnh baèng nhöơng neùt ñaày ngheä thuaät.

         Nhaáp moät vaøi cheùn röôïu, thong thaû gaëm moät maûnh voù boø may coøn dính nhieàu tḥt, vo troøn naém xoâi trong tay tröôùc khi ñöa leân mieäng, hoï coù caùi sung söôùng cuûa nhaø ngheä só thöôûng thöùc aùng vaên hay (coù leơ hoï laø nhöơng ngheä só khoâng bieát). Maø neáu hoâm aáy buoåi xe laïi coù laơi, thöøa ñöôïc vaøi haøo, th́ caùi thuù cuûa hoï thöïc laø voâ cuøng taän .

        

 

                                   HAØNG NÖÔÙC COÂ DAÀN          

 

         Coâ Daàn laø moät thieáu nöơ coøn treû, ñaûm ñang moät ḿnh troâng coi cöûa haøng nöôùc tröôùc chôï Ñoàng Xuaân: cuûa haøng ngheøo naø, vaøi mieáng traàu, vaøi phong thuoác laøo, bao thuoác baùn leû, vaøi baùt uoáng nöôùc . . . coâ baùn nöôùc cheø uoáng soâi noùng duø trôøi reùt hay noùng, ai uoáng nöôùc ñöôøng ñaơ coù coác thuûy tinh .

       Haøng coâ Daàn ñoâng khaùch, baùn khoâng ḳp, keû ñöùng ngoài voøng quanh, ñaëïc bieät laø khoâng coù gheá. Khaùch chæ ngoài soåm goàm nhöơng baùc phu xe, vaøi thaày ñoäi xeáp uoáng  treân xe ñaïp.

       Haøng nöôùc ñaét v́ caùc thöù quaø baùnh maø cuơng v́ caû coâ haøng, coâ haøng nöôùc Vieät Nam duø döôùi boùng caây ña hay beân ruoäng luùa. . mieäng cöôøi töôi luoân chieám ṇ̃a ṿ trong ḷch söû vaên chöông.

       Coâ Daàn nhuơn nhaën, giaûn ḍ, xinh xaén.

 

        

                                CAÙC HIEÄU CAO LAÂU KHAÙCH

 

        Nhöơng choán aên chôi Haø Noäi laø nhaát Baéc kyø, Ñoâng Döông, nhöơng hieäu cao laâu coù tieáng ñeàu laø cuûa ngöôøi Taàu, nhöơng quaùn töø hoài vua Leâ, chuùa Tṛnh baây giôø khoâng coøn veát tích ǵ.

        Haøng Buoàm coù hieäu Myơ Kinh, Haøng Troáng coù cao laâu Töû Xuyeân , Haøng Boâng coùVaân Nam töûu gia, Töï Höng Laâu , Ñaïi AÙ Teá AÙ. . . ngöôøi taàu naâng aåm thöïc leân moät ngheä thuaät caàu kyø. Ngöôøi Haø Noäi hay theát ñaơi baïn beø taïi caùc tieäm aáy, coøn nhöơng luùc thöôøng ngöôøi Haø noäi öa ñeán nhöơng hieäu Nam, phôû chaùo loøng cuûa Vieät Nam. . nôi tuï hoïp ñuû haïng ngöôøi.

       Haø Noäi Baêm Saùu Phoá Phöôøng laø moät taäp buùt kyù noåi tieáng cuûa Thaïch Lam, cuûa Töï Löïc vaên ñoaøn ñaơ ñöôïc dö luaän chung caùc nhaø pheâ b́nh nh́n nhaän coù giaù tṛ vaên chöông raát cao, moät taùc phaåm ñoäc ñaùo môùi laï. OÂng Phaïm Theá Nguơ goïiñoù laø khuynh höôùng duy caûm cuûa Thaïch Lam.

       OÂng taû nhöơng moùn aên vôùi taát caû tḥ giaùc, khöùu giaùc, ṿ giaùc thính giaùc vôùi taát caû taâm hoàn cuûa ḿnh nöơa

        Ngöôøi ta caûm phuïc Thaïch Lam v́ oâng t́m ra ñöôïc nhöơng caùi hay caùi ñeïp trong nhöơng söï vaät taàm thöôøng maø khoâng ai ngôø ñöôïc, trong cuoán Theo Gioøng taùc giaû noùi ngöôøi ngheä só phaûi t́m ra ñöôïc nhöơng caùi hay caùi ñeïp luoân tieàm aån trong söï vaät.

        Caùi ñeïp man maùc khaép vuơ truï, len loûi khaép hang cuøng ngoơ heûm, tieàm taøng ôû moïi vaät taàm thöôøng. Coâng vieäc cuûa nhaø vaên laø phaùt bieåu caùi ñeïp chính ôû choă maø khoâng ai ngôø tôùi.

         Möôøi maáy naêm tröôùc ñaây, 1991 taïi Arlington Texas, nhaø vaên Duyeân Anh cho xuaát baûn cuoán tuøy buùt Ngöôïc Doøng Chöơ Nghóa cuơng noùi veà caùc moùn aên ôû Saøi Goøn, cḥu aûnh höôûng cuûa Thaïch Lam nhöng khoâng ñöôïc chuù yù maáy, cuoán saùch ñaơ ḅ ch́m vaøo queân laơng , tuøy buùt veà aåm thöïc trong vaên chöông Vieät Nam ngoaøi Thaïch Lam ra khoâng coù ngöôøi thöù hai naøo thaønh coâng ñöôïc cuơng nhö laøm phim voơ thuaät Hoàng Koâng chæ coù moät Lyù Tieåu Long, ngöôøi  ñaơ ñöa voơ Taàu leân moät ngheä thuaät ñieän aûnh cao nhaát.

       Ñeå chaám döùt baøi naøy xin trích daăn yù kieán cuûa oâng Vuơ Tuaán Anh veà Haø Noäi Baêm Saùu Phoá Phöôøng.

       Haø Noäi Baêm Saùu Phoá Phöôøng laø moät taäp buùt kyù phong phuù tö lieäu vaø traøn ñaày caûm xuùc vôùi moät vaên phong ḷch laơm vaø tinh teá. Caûnh saéc Haø Noäi qua ngoøi buùt Thaïch Lam trôû neân ñaày maàu saéc muøi ṿ, caûm giaùc. Coù nhöơng ñoaïn vaên ñaït ñeán veû ñeïp trong saùng maău möïc. Coù theå noùi, ôû taùc phaåm naøy, taâm hoàn vaø taøi vaên chöông cuûa Thaïch lam ñaơ hoaø hôïp ñeïp ñeơ vôùi söï thanh tao vaø tinh teá cuûa vaên hoaù vaø taâm hoàn Haø Noäi.Cuoán Haø Noäi Baêm Saùu Phoá Phöôøng luoân ñöùng ôû ṿ trí moät trong nhöơng taùc phaåm ñaëc saéc nhaát veà Haø Noäi.  

 

                           Troïng Ñaït

                       

 

Home