|
|
||
|
Chæ daån caùch download font VNI mieån
phí ñeå ñoïc Ñaëc san Vieät Voõ Ñaïo: click Chæ daån
HAI
BUOÅI CHIEÀU VAØNG
Truyeän tình laõng maïn cuûa
Nhaát Linh
Hoài ñoù goïi laø tieåu
thuyeát, nhöng thöïc ra noù chæ laø moät truyeän ngaén chöøng naêm möôi trang
giaáy. Ñaây laø moät truyeän tình laõng maïn ñaõ vang
boùng moät thôøi cuûa Nhaát Linh, vieát naêm 1937. Khuynh höôùng laõng
maïn cuûa Töï Löïc Vaên Ñoaøn ñaõ ñöôïc theå hieän qua Hoàn Böôùm Mô Tieân, Nöûa
Chöøng Xuaân, Ñoâi Baïn . .vaø ôû ñaây Hai Buoåi
Chieàu Vaøng thöôøng mang tính chaát lyù töôûng thanh cao cuûa nhöõng moái tình
tuyeät voïng, caûm ñoäng saâu saéc vaø bay böôùm, daït daøo tình caûm.
Trieát
moät chaøng sinh vieân
ôû caïnh nhaø Thoa, coâ
gaùi moà coâi cha, con moät. Gia ñình
Trieát khaù hôn, chaøng che chôû Thoa nhö em gaùi vaø ñaõ noùi vôùi meï giuùp
ñôõ coâ ñöôïc caép saùch ñi hoïc . . Ngaøy caøng lôùn khoân, tình caûm thaém
thieát naûy sinh giöõa ñoâi trai gaùi, maëc duø chæ laø tình baïn, nhöng caû
hai ñaõ ngaàm hieåu moät ngaøy naøo ñoù hoï seõ saùnh duyeân vôùi nhau neân
ñoâi vôï choàng. Chaøng saép thaønh taøi, coù vieäc töông xöùng vaø yeân trí raèng
naøng seõ trôû thaønh hieàn theâ lyù töôûng, seõ soáng beân nhau maõi maõi.
Nhöng moät hoâm ñeïp trôøi, Trieát ñang
hoïc ôû Haø Noäi, boãng nhaän ñöôïc thö meï baùo tin Thoa saép laáy choàng, laáy
moät anh thaày giaùo ngheøo teân Loäc vaø nhö vaäy Thoa ñaõ yeâu anh ta nhö
moät ngöôøi tình nhaân maø chæ coi Trieát nhö ngöôøi anh. Chaøng
cuõng mua quaø cöôùi cho coâ em.
Thoa
ñaõ leân Vónh Yeân ôû vôùi choàng, nöûa naêm sau veà thaêm meï Trieát, chaøng
vaø naøng coù dòp gaëp laïi nhau. Töø ñaáy chaøng khoâng gaëp
Thoa nöõa nhöng tình caûm ôû trong loøng chaøng laïi daït daøo hôn tröôùc.
Luùc naøo Trieát cuõng töôûng nhôù ñeán Thoa, ñeán moái tình noàng thaém cuûa
tuoåi hoa nieân, caùi tuoåi ñeïp nhaát cuûa cuoäc ñôøi.
Ñoâi luùc chaøng mô töôûng moät ngaøy
naøo ñoù, Thoa boû choàng hoaëc thaønh gaùi goùa ñeå chaøng vaø naøng noái laïi
duyeân xöa. Trieát vöøa hoïc vöøa laøm kieám tieàn, chaøng môû moät vaên phoøng
laøm ñôn töø vaø troâng nom vieäc kieän tuïng, trong moät khung kính daùn ñaày
hình, coù hình moät caëp vôï choàng môùi cöôùi Thoa- Loäc, chaøng thöôøng nhìn
vaøo aûnh vaø vaãn coøn meâ maån töôûng nhôù tôùi coâ em.
Coù laàn Trieát leân Vónh Yeân, laáy côù
coù vieäc ñi ngang qua ñeå vaøo thaêm coâ em, nhöng khi ñeán coång nhaø naøng
thì chaøng khoâng daùm vì naøng seõ bieát mình noùi doái. Trieát laïi moät
quaùn gaàn ñoù uoáng nöôùc, nhìn vaøo böùc daäu vaø coång nhaø Thoa, trôøi ñaõ
veà chieàu, moät buoåi chieàu vaøng nhuoám leân baõi coû.
Maáy
naêm troâi qua, Loäc choàng Thoa tham gia ñaûng phaùi bò aùn tuø hai möôi naêm
ñi Coân Ñaûo. Trieát beøn doïn leân Vónh Yeân ñeå môû vaên phoøng lo giaáy tôø,
nhöng kyø thöïc coù côù ñeå gaàn ngöôøi baïn vaøng naêm xöa.
Ñuùng nhö mô öôùc, Thoa vaøo tænh vaø ñaõ gaëp chaøng. Trieát höùa seõ
lo lieäu cho Loäc ñöôïc tha, trong buïng ñoâi luùc mong cho Loäc tuø moït goâng
ñeå chaøng vaø naøng laïi ñöôïc gaàn nhau nhö thôøi thô aáu .
Thoa vaø meï doïn veà queâ cuõ, trong ba
naêm Loäc bò giam, Trieát vaãn veà queâ soáng beân caïnh Thoa y nhö trong
quaõng ñôøi hoa nieân xa xöa cuûa chaøng vaø naøng. Trieát bieát Loäc khoù maø
ñöôïc tha, khoâng leõ Thoa, coøn ñöông ñoä xuaân thì phaûi chôø choàng cho tôùi
giaø. Chaøng naûy ra yù nghó khuyeân naøng queân ñi, nhöng khi gaëp Thoa laïi
luùng tuùng khoâng sao noùi ñöôïc. Chaøng ñaõ hoûi kheùo, naøng traùnh neù traû
lôøi vaø chaøng ñaõ khoâng ñuû can ñaûm hoûi theâm.
Trieát lo lieäu ñaõ coù keát
quaû, Loäc ñöôïc tha, chaøng mua hoa taëng coâ em roài buoàn baõ laï thöôøng vì
Loäc Thoa xum hoïp, Trieát seõ khoâng coøn cô hoäi ñeå gaëo gôõ naøng nhö
tröôùc.
Vôï
choàng Loäc Thoa xum hoïp trôû laïi sinh soáng ôû Vónh
Yeân, ít laâu sau ,
moät buoåi chieàu vaøng, chaøng gheù
quaùn gaàn coång nhaø Thoa uoáng baùt nöôùc voái roài laïi ra ñi . . Ñaây
laø buoåi chieàu vaøng thöù hai, coù leõ buoåi chieàu vaøng cuoái cuøng.
Hai Buoåi Chieàu Vaøng laø moät truyeän tình lyù töôûng maø
cuõng laø truyeän tình tuyeät voïng, chính taùc giaû cuõng muoán noùi vaäy vì
ôû phaàn ñaàu truyeän coù ñoaïn hai ngöôøi noùi veà moät baøi thô tình tuyeät
voïng.
“Nhöng moät vieäc khaùc - vieäc ñoù Trieát khoâng bieát laø höõu
lyù hay tình côø - ñeán laøm cho chaøng böùt röùt. Thoa ñöông ngoài xem
cuoán truyeän, thaáy Trieát ñeán lieàn ngöûng leân hoûi.
-Anh ñaõ ñoïc chöa?
-Truyeän gì vaäy?
-Truyeän
tình tuyeät voïng.
-Coù , toâi ñoïc roài .
.
-Coù
baøi thô dòch hay quaù nhæ?
Roài
naøng seõ ñoïc:
Loøng ta choân moät khoái tình,
Tình
trong giaây laùt maø thaønh thieân thu.
Tình tuyeät voïng noãi thaûm saàu.
Maø ngöôøi gieo thaûm nhö haàu khoâng
hay”.
Cuõng gioáng nhö trong Ñoâi baïn, ñaây
cuõng laø chæ laø moät moái tình caâm, chaøng vaø naøng khoâng heà noùi yeâu
vôùi nhau bao giôø maø vaãn ngaàm hieåu, ngaàm giao keát ñaõ yeâu nhau, nhöng coù khaùc nhau ôû ñieåm thuûy
chung vaø baïc tình. Trong Ñoâi Baïn, Duõng, Loan khoâng heà noùi yeâu nhöng
vaãn chung tình vôùi nhau ñeán cuøng. Khi cha meï eùp
Duõng laáy moät tieåu thö xinh ñeïp con quan, Duõng ñaõ boû nhaø ra ñi ñeå giöõ veïn tình nghóa
thuûy chung vôùi coâ haøng xoùm.
ÔÛ ñaây hai beân ñaõ ngaàm hieåu vôùi
nhau khi lôùn leân hoï seõ thaønh ñoâi vôï choàng haïnh phuùc, roài boãng Thoa
ñi laáy choàng, naøng laáy moät anh giaùo ngheøo khieán chi Trieát bôõ ngôõ vaø
giaän hôøn voâ haïn, naøng ñaõ cho Trieát leo caây ñeå soáng haïnh phuùc beân
ngöôøi choàng lyù töôûng theá maø chaøng vaãn mô töôûng hình boùng cuõ trong
trí tuôûng töôïng cuûa chaøng .
“Ñaõ ba naêm nay, chaøng chöa gaëp maët
nhöng hình aûnh cuûa Thoa luùc naøo cuõng phaûng phaát trong trí töôûng. Maëc
duø Thoa ñaõ laáy choàng, ñoái vôùi Trieát, Thoa luùc naøo cuõng laø moät
ngöôøi baïn gaùi, chaøng ñaõ yeâu trong quaõng ñôøi hoa nieân xa xaêm maø
chaøng bieát raèng coøn yeâu, yeâu maõi .
.
.
. . Chaøng
khoâng coù dòp gaëp Thoa nöõa nhöng caøng ngaøy caøng yeâu Thoa hôn leân.
Chaøng chöa hieåu roõ Thoa maø chaøng cuõng khoâng muoán tìm ñeå hieåu roõ nöõa . . . caùi tình
traïng maäp môø aáy ñaõ cho chaøng caùi caûm töôûng eâm thuù raèng trong cuoäc
ñôøi hiu quaïnh cuûa chaøng coù moät ngöôøi yeâu maø chaøng yeâu, hai ngöôøi
yeâu nhau luùc naøo cuõng nghó tôùi nhau vaø khoâng ai daùm töï thuù nhaän. Chaøng cho ôû ñôøi chæ coù caùi tình yeâu nhö vaäy laø laâu beàn
nhaát”.
Maëc duø laên loän
choán phoàn hoa, ñaõ ñöôïc gaëp gôõ nhieàu ngöôøi ñeïp maø chaøng vaãn cöù mô
töôûng ‘em Thoa ’. Naøng ñaõ vaùn ñoùng thuyeàn roài
nhöng Trieát vaãn ngaøy ñeâm haèng mô töôûng. Khi Loäc
bò baét, duø baïn can ngaên, chaøng boû caû vieäc hoïc leân Vónh Yeân môû vaên
phoøng chæ coát ñeå ñöôïc gaàn Thoa. Maëc duø giuùp ñôõ Thoa moät caùch
cao thöôïng nhöng ôû noäi taâm chaøng ñoâi khi cuõng dieãn ra hai yù töôûng
thieän, aùc.
“Tuy
vaãn chaân thaät ñònh tìm heát caùch laøm cho Loäc ñöôïc tha, maø Trieát luùc
ñoù thaáy mình thaàm mong cho Loäc phaûi tuø chung
thaân. Nghó ñeán hai söï traùi ngöôïc aáy, Trieát mæm cöôøi”.
Söùc maïnh cuûa moái tình ñaàu ñaõ khieán Trieát say meâ
theo ñuoåi Thoa, khieán cho chaøng luùc naøo cuõng phaûi mô phaûi töôûng ñeán
naøng.
“Tröôùc
kia khi Thoa ñi laáy choàng, trong luùc tuyeät voïng,
laån thaån chaøng ñaõ nghó ñeán hai caûnh khieán Thoa trôû veà vôùi mình: Thoa
boû choàng hay goaù choàng. Baây giôø tuy naøng khoâng goùa maø cuõng nhö goùa:
khoâng moät côù gì coù theå baét ngöôøi ñaøn baø giöõa tuoåi xuaân chôø ñôïi
cho ñeán khi giaø. Neáu Thoa coù theå queân ñöôïc thì phaûi giuùp cho naøng
queân ñi . . . huoáng hoà choàng Thoa khoâng phaûi laø ngöôøi quen chaøng,
khoâng phaûi laø baïn chaøng”.
Coâng vieäc Trieát lo
cho Loäc ñaõ coù keát quaû toát ñeïp, choàng Thoa ñöôïc tha, hoï saép xum hoïp
vôùi nhau, moät söï thaät chua chaùt ñoái vôùi chaøng.
“Chaøng noùi moät mình:
-Thoâi
chæ coøn hai hoâm nöõa.
Caâu aáy chaøng khoâng bieát ñeå than thôû cho mình
chæ coøn ñöôïc hai hoâm ôû gaàn Thoa hay laø ñeå möøng cho Thoa saép ñöôïc gaëp
maët choàng”.
Moät söï thöïc phuõ phaøng maø Trieát
khoâng theå töï löøa doái mình ñöôïc, vieäc chaøng giuùp cho gia ñình ngöôøi ta
xum hoïp, moät nghóa cöû ñaùng khen laïi laøm cho chaøng ñau khoå:
“Trieát ueå oaûi ngoài xuoáng gheá. Queân mình ñi, khoù nhoïc maáy thaùng trôøi ñeå tìm caùch cho Loäc veà
vôùi Thoa, mong moûi maõi cho ñeán ngaøy coù keát quaû, nay ngaøy aáy ñaõ ñeán,
Trieát thaáy buoàn baõ laï thöôøng. Baét ñaàu töø ngaøy mai
chaøng khoâng coøn ñöôïc gaàn guõi Thoa nöõa”.
Coù luùc Trieát nhìn nhaän caùi tình cao
ñeïp cuûa chaøng chæ laø moät söï thaát tình khao khaùt khoâng ñöôïc thoûa
maõn:
“Moät luùc laâu chaøng noùi.
-Möa xong maø coù traêng, trôøi trong
laï, trong ñôøi toâi chöa thaáy ñeâm naøo ñeïp nhö ñeâm nay . .
.
Caâu
taû caûnh trôøi ñeïp aáy, Trieát chæ coát möôïn noù ñeå mong dieãn cho Thoa
bieát caùi vui söôùng ñöông traøn ngaäp caû taâm hoàn chaøng, caùi vui söôùng
maø chaøng thaáy noù trong saùng hôn caû baàu trôøi ñeâm hoâm ñoù.
Nhöng caùi tình cuûa chaøng vôùi Thoa
ñeïp ñeõ quaù, khieán chaøng nghi ngôø khoâng bieát caùi vui cuûa mình coù theå
thaät ñöôïc khoâng. Hay ñoù chæ laø caùi aûo töôûng dieãm leä
cuûa moät söï khao khaùt veà tình aùi khoâng bao giôø ñöôïc maõn nguyeän”.
Chaøng cho ñoù chæ laø söï an uûi do chính mình töï xoa dòu laáy.
Hai Buoåi Chieàu Vaøng laø moät trong
nhöõng truyeän tình bi thaûm nhaát cuûa Töï Löïc Vaên Ñoaøn, hình aûnh Trieát,
say meâ theo ñuoåi moät naøng töø thuôû hoa nieân cho tôùi khi xuaát giaù, boû
caû vieäc hoïc ñeå theo ñuoåi naøng, beà ngoaøi chæ laø moät nghóa cöû cao
ñeïp, nhöng trong thaâm taâm chæ laø söï chaïy theo dai daúng caùi hình boùng
cuûa moái tình ñaàu töø thuôû hoa nieân, chaøng cho quaù nhieàu maø cuoái cuøng
chaúng ñöôïc bao nhieâu, noäi dung theå hieän khuynh höôùng ca ngôïi nhöõng
moái tình tuyeät voïng, lyù töôûng cuûa Töï Löïc Vaên Ñoaøn .
Theo chuùng toâi bieát coù theå tröôùc
ñaây noù phuø hôïp khuynh höôùng thöôûng thöùc cuûa ñoäc giaû Haø Thaønh coå
kính xa xöa, coù theå hoài aáy ngöôøi ta öa chuoäng nhöõng truyeän tình laõng
maïn, ñau thöông, nhöõng moái tình tuyeät voïng bi ai thoáng thieát: yeâu trong taâm hoàn, yeâu
trong ñau khoå, cay ñaéng . . . . ngöôøi yeâu ñaõ sang
ngang maø vaãn yeâu dai daúng, ñeo ñuoåi moät caùch tuyeät voïng. Nhöng khoâng hieåu ngaøy nay, nhöõng moái tình caâm ñau khoå,
thieät thoøi aáy coù coøn ñöôïc ca ngôïi nöõa hay khoâng? Noù coù coøn phuø hôïp vôùi ñôøi soáng thöïc teá cuûa thieân nieân
kyû môùi hay khoâng? coù theå ñaây chæ laø moät loái yeâu ñöông coå kính ñaõ vang
boùng moät thôøi, vaø nhö vaäy truyeän seõ coù giaù trò nhö moät taøi lieäu
soáng veà tình yeâu coå ñieån.
Hình aûnh chaøng sinh vieân si tình ñaõ
gôïi cho ñoäc giaû söï xuùc ñoäng, ngöôøi ta thöông haïi chaøng vì ñaõ ñeå tình
caûm chi phoái caû con ngöôøi vaø cuoäc ñôøi chaøng. Nhöng sau buoåi chieàu
vaøng thöù hai thì chaøng heát hy voïng, chaøng ñaõ hoaøi coâng theo ñuoåi moät caùch tuyeät voïng. Ngöôøi
ta vui thuù vôùi gia ñình trong moät theá giôùi ñaày haïnh phuùc, ngöôøi ta ñaõ
queân chaøng vaø khoâng yeâu chaøng nhö chaøng mô töôûng.
Troïng Ñaït