Vol. 7   2 / 2002 

                              Soá baùo Xuaân ñaëc bieät

Do hoang Nghia    phutavanthu@yahoo.com  or  nthihoang@aol.com

 

                           OÂng bình voâi ñaùng thöông

hay ñaùng traùch

Vò Chung

Xuaân Nhaâm Ngoï 1/2002

 

 Vaøo chuyeän :                Taïi mieàn Baéc Vieät nam, tröôùc ñaây ña soá ñaøn baø vaø keå caû ñaøn oâng ñeàu aên traàu neân nhaø naøo cuõng coù 1 bình ñöïng voâi. Bình voâi chöùa voâi aên traàu, khi voâi ñaõ ñöôïc queát vaøo laù traàu maø coøn dö, ngöôøi ta thöôøng queát traû laïi mieäng bình  . Vì vaäy mieäng bình voâi caøng ngaøy caøng nhoû laïi trong khi trong bình laïi caøng ngaøy caøng roãng. Ngöôøi daân queâ ñaõ thaàn thaùnh hoùa bình voâi neân goïi laø OÂng Bình Voâi vaø ngöôøi ta coøn ñaët oâng bình voâi vaøo nôi thôø töï

 

Nhö ñaõ noùi ôû treân, mieäng bình voâi caøng ngaøy caøng bò bít laïi, cho tôùi ngaøy naøo ñoù, mieäng bò bít hoaøn toaøn vaø bình voâi trôû neân voâ tích söï. Vì theá maø nhaø vaênï Phan Khoâi trong phong traøo Nhaân Vaên Giai Phaåm ôû mieàn Baéc ñaõ coù laàn ví caùc nhaø laõnh ñaïo mieàn Baéc nhö caùc oâng bình voâi,” Caøng soáng laâu laïi caøng toài”. Vì söï chaâm bieám naëng neà naøy maø cuï Phan ñaõ bò giôùi caàm quyeàn ôû mieàn Baéc vuøi daäpï cho tôùi khi cuï qua ñôøi.

Vò Chung

 

Caâu chuyeän döôùi ñaây saåy ra vaøo khoaûng naêm 1984,1985

 

Cöù vaøo nhöõng ngaøy naêm cuøng thaùng taän, Thö hay ngoài moät mình hoài töôûng laïi nhöõng dieãn bieán trong quùa khöù maø chính naøng ñaõ traûi qua hay chöùng kieán töø nhöõng ngöôøi xung quanh. Naêm nay naøng ñaõ maát khaù nhieàu thôøi gian ñeå suy töôûng veà oâng Ñoâ, cha naøng maø naøng chæ ñöôïc bieát maët sau naêm 1975, luùc naøng ñaõ tröôûng thaønh vaø ñaõ coù 2 con.

 

 

OÂng Ñoâ naêm 1954 laø moät oâng giaùo daäy Trung hoïc ôû Haønoäi, cuõng nhö moät soá caùc thanh nieân thôøi baáy giôø, oâng ñaõ thoùat ly gia ñình, lao mình vaøo cuoäc khaùng chieán choáng Phaùp. Raát nhieàu thanh nieân cuõng haønh ñoäng nhö oâng nhöng chæ sau moät thôøi gian ngaén, hoï ñaõ nhìn thaáy boä maët thöïc cuûa Vieät Minh, nhaát laø sau vuï Caûi Caùch Ruoäng Ñaát ôû mieàn Baéc neân hoï ñaõ rôøi boû haøng nguõ khaùng chieán vaø trôû veà Haønoäi vaø sau cuøng ñaõ di cö vaøo Nam traùnh cuoäc soáng toài teä cuûa chính phuû Hoà chí Minh. Rieâng oâng Ñoâ luùc baáy giôø vaãn chöa nhìn ra boä maët thaät cuûa nhoùm laõnh ñaïo mieàn Baéc, töø vuøng khaùng chieán oâng ra Haønoäi vaø coù yù ñònh baét vôï vaø 2 con ôû laïi, khoâng cho gia ñình cuøng moät soá baø con theo vaøo Nam thôû hít khoâng khí töï do, döôùi söï che chôû cuûa chính phuû Quoác gia. Luùc baáy giôø, Thö môùi 4 tuoåi vaø em naøng thì môùi leân 2, chò em naøng chæ ngô ngaùc nhìn cha meï tranh luaän, baø thì nhaát ñònh ra ñi, duø phaûi boû nôi choân rau caét roán, moà maû toå tieân vì baø ñaõ coù kinh nghieäm sau maáy naêm soáng trong vuøng Vieät Minh, coøn oâng thì vaãn coøn haêng say vôùi nhöõng hoa ngöõ ñoäc laäp, töï do, queâ höông, xöù sôû vaø baøi baùc mieàn Nam, nôi xöù laï queâ ngöôøi.

 

Meï Thö nhaát quyeát ra ñi cuøng 2 con nhoû sau khi ñaõ heát lôøi naên næ, khoùc loùc ñeå mong  choàng cuøng vôï con tìm töï do nhöng thaát baïi. Cuoái cuøng oâng Ñoâ ñaõ oâm 2 chò em Thö töø bieät vaø raên ñe baø Ñoâ. “Toâi ñaõ laøm taát caû nhöõng gì coù theå laøm ñöôïc ñeå giuùp vôï con tìm con ñöôøng saùng nhöng baø ñaõ “u meâ”â nhö theá thì baø phaûi gaùnh chòu laáy traùch nhieäm sau naøy, nhaát laø ñoái vôùi töông lai cuûa 2 ñöùa nhoû”.

 

Meï Thö quyeát lieät hôn “Hai baøn tay toâi coøn khoûe maïnh, nhaát laø caùi ñaàu toâi coøn saùng suoát thì toâi seõ nuoâi noåi 2 ñöùa con toâi nhö töø tröôùc ñeán giôø. oâng yeân taâm, oâng cöù thoaûi maùi vôùi caùi lyù töôûng haõo huyeàn cuûa oâng.” Vaø baø ñaõ döùt khoaùt vôùi ngöôøi choàng ñang bò luù laáp vôùi môù lyù thuyeát cuoàng voïng ngoaïi lai.

 

Hôn 20 naêm sau, sau bieán coá 1975, oâng Ñoâ töø mieàn Baéc vaøo Saøigon tìm gaëp laïi vôï con, baø Ñoâ raát ngaïc nhieân khi khoâng thaáy oâng ñaû ñoäng gì tôùi luaän ñieäu naêm xöa, oâng toû ra möøng rôõ khi ñöôïc gaëp laïi gia ñình. OÂng ca ngôïi vaø haõnh dieän veà ngöôøi vôï ñaõ nuoâi 2 ñöùa con thaønh taøi trong khi oâng khoâng giuùp gì ñöôïc cho ngöôøi thaân, oâng khoâng noùi ra nhöng thaàm nghó, neáu naêm 1954 maø oâng giöõ vôï vaø 2 ñöùa con ôû laïi ngoaøi Baéc thì khoâng bieát töông lai cuûa chuùng seõ ñen toái nhö theá naøo. Giôø ñaây nhôø soáng vôùi meï döôùi chính theå töï do neân chuùng ñaõ ñöôïc hoïc haønh ít nhaát cuõng qua heát baäc trung hoïc, ñuû khaû naêng laäp thaân maø oâng khoâng khoâng phaûi lo laéng neáu oâng phaûi soáng xa chuùng. OÂng soáng ôû Saøigon raát laâu vaø haøng ngaøy quaán quyùt beân vôï con, nhaát laø vôùi 2 ñöùa chaùu ngoaïi.

 

Vôï choàng, boá con tuy soáng trong cuøng moät maùi nhaø nhöng hình nhö 2 beân coøn gôøm nhau, khoâng muoán ñeà caäp tôùi thaùi ñoä chính trò khaùc nhau töø tröôùc naêm 1954. Hai ñöùa nhoû haøng ngaøy ñi hoïc do oâng ngoaïi chôû baèng chieác xe ñaïp cuûa baø ngoaïi vaãn xöû duïng töø laâu.

 

Buoåi toái 2 ñöùa treû hoïc baøi, chuùng hay nhai ñi nhai laïi caùc baøi vôû tuyeân truyeøân ca ngôïi Hoà chí Minh, naøo laø baøi baùc Hoà yeâu nöôùc, naøo laø baøi “Ao caù baùc Hoà”… khieán baø Ñoâ khoù chòu, baø kheõ caèn nhaèn 2 thaèng chaùu, nhöng cuõng ñuû cho oâng Ñoâ nghe thaáy

 

“ Caùi gì cuõng baùc Hoà, maø baùc Hoà cuûa chuùng maøy coù ra laøm sao ñaâu cô chöù ”

Hai ñöùa treû ngô ngaùc chaúng bieát phaûn öùng theá naøo, heát nhìn baø ngoaïi, laïi nhìn meï vaø lieác ra xa nhìn oâng ngoaïi ñang chuù taâm vaøo tôø baùo cuûa nhaø nöôùc. Nghe vôï baày toû laäp tröôøng, oâng Ñoâ kheõ neùn moät tieáng thôû daøi, quay mình vaøo phía töôøng ñeå vôï con khoâng ñoïc ñöôïc tö töôûng cuûa oâng.

 

Tình traïng “doøm chöøng” nhau trong gia ñình oâng Ñoâ cöù dai daúng khoâng döùt cho tôùi moät ngaøy kia. Vöøa ñi baùn maáy moùn haøng do choàng göûi töø Myõ veà, Thö ñang tính toaùn vôùi soá tieàn trong tay, naøng seõ mua theâm 1 chieác xe ñaïp nöõa ñeå oâng Ñoâ coù phöông tieän chaïy ñi choã noï choã kia maø khoâng phaûi chôø baø Ñoâ ñi laøm veà thì OÂng Ñoâ böôùc ra ngoaøi cöûa, ñoùn Thö vaø oân toàn baûo con gaùi :

- Con ñi laøm veà ñaáy aø.

 

Thö khoâng muoán boá bieát choàng mình vaãn tieáp teá cho meï con naøng neân chæ ñaùp kheõ “Vaâng aïï” roài ñi nhanh xuoáng beáp lo côm nöôùc buoåi chieàu nhöng oâng Ñoâ ñaõ ñi theo roài ngoài treân chieác gheá ñaåu vaø gôiï chuyeän.

Boá thaèng Tính, thaèng Toaùn coù vieát thö veà thöôøng xuyeân khoâng.?

 

Töø thaùng 5/1975, choàng Thö ñaõ cuøng haøng traêm ngaøn ngöôøi di taûn qua Myõ vaø chaøng vöøa ñi laøm vöøa ñi hoïc ñeå coù tieàn göûi veà nuoâi vôï con vaø giuùp ñôõ gia ñình 2 beân, luùc ñaàu chaøng phaûi göûi qua Phaùp ñeå nhôø ñöùa chaùu chuyeån veà giuøm. Sau naøy chaøng göûi tröïc tieáp töø Myõ, sau khi chaøng ñaõ toát nghieäp vaø coù vieäc laøm thích hôïp thì haøng hoùa tieáp teá cho gia ñình khaù thöôøng xuyeân. Nhôø vaäy maø gia ñình Thö vaø gia ñình choàng bôùt khoù khaên nhö nhöõng gia ñình khaùc. Nhöng Thö khoâng muoán cho boá bieát söï thöïc neân chæ ñaùp laáy leä

-Nhaø con thænh thoûang cuõng göûi thö veà cho con vaø caùc chaùu.

Theá boá noù coù tính chuyeän ñoùn 3 meï con sang Myõ hay khoâng ? oâng Ñoâ hoûi con gaùi moät caùch thaønh khaån trong khi coâ con gaùi vaãn coá tình giöõ khoaûng caùch giöõa 2 boá con

Daï, anh aáy cuõng chöa bieát tính sao.

vaø Thö giaûi thích ñeå oâng Ñoâ khoûi nghi ngôø

            -Vaû laïi coøn meï con ôû nhaø, con khoâng nôõ ñeå meï con luûi thuûi tuoåi gìa moät mình, maëc duø ñaõ coù boá beân caïnh.

OÂng Ñoâ naém laáy ngay cô hoäi:

Sao boá chuùng noù khoâng baûo trôï cho caû meï vôï cuøng ñi, ngöôøi ta laøm nhö vaäy nhieàu laém.

Thö ñaõ chuaån bò saün neân naøng mau maén ñaùp lôøi boá:

Nhöng coøn boá thì sao. ?  Sau maáy chuïc naêm boá meï xa caùch, nay boá meï môùi ñoaøn tuï thì meï con nôõ naøo ñeå boá soáng leû loi luùc tuoåi giaø.

Noùi tôùi ñaây Thö quan saùt boá ñeå xem thaùi ñoä cuûa oâng ra sao. Naøng thaáy boá coù veû ngaïi nguøng ñieàu gì. Moät nöûa oâng muoán noùi ra, moät nöûa oâng laïi muoán che daáu. OÂng laúng laëng boû ngang caâu chuyeän vaø böôùc leân nhaø treânë ñeå maëc con gaùi vôùi nhöõng thaéc maéc trong loøng.

Quûa thaät Thö ñang baên khoaên töï hoûi maø khoâng bieát giaûi quyeát ra sao veà hoaøn caûnh cuûa gia ñình naøng luùc baáy giôø. Thö ñaõ laøm thuû tuïc ñeå meï naøng cuøng con  gaùi vaø 2 chaùu ngoaïi qua Myõ ñoaøn tuï vôùi  con reå, nhöng coøn oâng cuï. Ñeå oâng ôû laïi thì oâng bieát nhôø caäy vaøo ai luùc tuoåi gìa maø ñoùn oâng ñi thì khoâng bieát oâng coù chòu ñi khoâng, coù khi oâng coøn caûn trôû vieäc meï naøng theo gia ñình con reå “Myõ Nguïy”.

Maët khaùc, Thö cuõng töï hoûi, moät ñaûng vieân Coäng saûn nhö cha naøng, maáy chuïc naêm theo Baùc, theo Ñaûng, ñaõ töøng döùt khoaùt vôùi vô con ñeå quyeát taâm ôû laïi mieàn Baéc naêm 1954, thaûn nhieân nhìn vôï con ra ñi tôùi moät nôi hoaøn toaøn xa laï thì nay chaéc gì oâng thay ñoåi ñöôïc loái suy nghó nhö xöa, nhaát laø baây giôø phe nhoùm cuûa oâng ñaõ chieán thaéng. Meï naøng cuõng coù loái suy tö vaø lo laéng nhö vaäy, 2 meï con ñaõ nhieàu ñeâm taâm söï maø chöa bieát giaûi quyeát ra sao. Do ñoù Thö taïm quyeát ñònh laø cöù tieán haønh thuû tuïc ñeå meï ra ñi vôùi mình, vaøo phuùt choùt seõ tuøy cô öùng bieán

 

OÂng Ñoâ ra nhaø ngoaøi moät luùc boãng oâng maïnh daïn böôùc xuoáng beáp, nôi con gaùi oâng ñang laøm côm, oâng dô tay gaõi ñaàu, moät thoùi quen moãi khi oâng coù ñieàu gì khoù noùi:

Thö  aø, hay laø con noùi vôùi choàng con lo caû cho meï maøy vôùi… vôùi boá qua Myõ, coù ñöôïc khoâng ?

 

Thö thöc söï boái roâí, naøng khoâng theå töôûng töôïng ñöôïc moät con ngöôøi Coäng saûn nhö cha naøng, ñaõ bò meâ hoaëc bôûi chuû thuyeát naøy, ñaõ töøng thaúng thaén töø boû gia ñình ñeå theo Ñaûng, döûng döng tröôùc caûnh chia ly vôùi vôï daïi, con thô khi oâng döùt khoaùt choïn con ñöôøng do oâng Hoà chí Minh eùp ñaët leân ñaát nöôùc maø nay laïi suy nghó nhö vaäy. Naøng söûng soát ñeán noãi buoät mieäng thoát ra nhöõng lôøi maø ñaùng leõ naøng khoâng neân noùi vì noù xuùc phaïm naëng neà tôùi cha naøng

Ba… Ba cuõng muoán ñi Myõ sao ? Con töôûng raèng…

OÂng Ñoâ coù leõ ñaõ hieåu ñöôïc con gaùi mình saép noùi gì neân oâng töï noùi tröôùc:

            -Haõy thoâng caûm cho boá, tröôùc ñaây boá ñaõ khoâng nhìn ra traéng ñen neân ñaõ phaûi cay ñaéng maáy chuïc naêm roài. Nay baèng moïi gía, boá quyeát khoâng muoán soáng xa vôï con nhö tröôùc nöõa, maëc duø boá bieát thaân boá ngaøy nay chaúng khaùc gì oâng bình voâi nhö cuï Phan Khoâi ñaõ noùi. Thay vì cöu mang, ñuøm boïc gia ñình thì boá chæ laø keû aên baùm vôï con trong quùa khöù, trong hieän taïi vaø ngay caû trong töông lai. Boá raát xaáu hoå khi phaûi noùi chuyeän naøy vôùi meï cuûa con. Con thay boá noùi vôùi meï con vaø nhaát laø vôùi choàng cuûa con nheù.

            Noùi xong, oâng Ñoâ khoâng ñôïi Thö traû lôøi, oâng böôùc thaúng leân nhaø treân, vì noùi ñöôïc xong nhöõng lôøi naøy, oâng caûm thaáy nhu ñaõ laøm ñöôïc moät vieäc quùa khoù khaên maø tröôùc ñoù oâng nghó oâng khoâng coù theå laøm noåi.

 

Thö ñaõ chuaån bò xong böõa aên toái cho gia ñình, naøng laøm vieäc nhö 1 caùi maùy khoâng bieát mình ñang laøm gì nhöng trong loøng naøng thì ñang nghó nhieàu tôùi taâm traïng cuûa nhöõng ngöôøi maø nhaø vaên Phan Khoâi goïi laø caùc oâng bình voâi. Hoï ñaùng thöông hay ñaùng traùch ?

 

Thö boãng mæm cöôøi moät mình khi nghó tôùi toái nay naøng phaûi vieát thö cho choàng bieát thaùi ñoä cuûa cha.

 

Vò Chung

Cuoái naêm Taân Tî

Home