Vol. 12 12/ 2002	2^nd year edition
Editor-in-chief: Ñoã Hoaøng Nghóa phutavanthu@yahoo.com or nthihoang@aol.com

Please click to download VNIfonts if you cannot read this page. Then, click HERE and follow instructions to configure Web Browsers.

Best view with Internet Explorer.

Danh Nhaân Ñaát Vieät

NGOÂ QUYEÀN

(899 – 944)

Ngoâ Quyeàn, ngöôøi laøng Ñöôøng Laâm (Haø Taây, cuøng queâ vôùi Phuøng Höng), laø con Chaâu muïc Ngoâ Maân. Oâng laø moät töôùng gioûi coù chí lôùn, coù taøi thao löôïc vaø laø con reå cuûa Tieát ñoä söù Döông Ñình Ngheä.

Naêm 937, Döông Ñình Ngheä bò vieân töôùng cuûa mình laø Kieàu Coâng Tieãn gieát ñeå ñoaït chöùc Tieát ñoä söù. Nghe tin Döông Ñình Ngheä bò gieát, Ngoâ Quyeàn keùo quaân töø chaâu Aùi ra Baéc trò toäi teân phaûn boäi (thaùng 11 naêm 938). Kieàu coâng Tieãn ñaõ ñeâ heøn cho ngöôøi ñem cuûa caûi sang ñuùt loùt vua Nam Haùn ñeå xin cöùu vieän. Voán chöa töø boû daõ taâm xaâm löôïc nöôùc ta, möôïn côù naøy, cuoái naêm 938, vua Nam Haùn phong con laø Hoaèng Thao laøm Giao vöông, mang thuûy quaân sang xaâm löôïc nöôùc ta. Khi quaân Nam Haùn coøn ñang ngaáp ngheù ngoaøi bôø coõi, Ngoâ Quyeàn ñaõ haï ñöôïc thaønh Ñaïi La, gieát cheát teân baùn nöôùc Kieàu Coâng Tieãn, tröø moái hoïa beân trong, oån ñònh tình hình trong nöôùc, chuaån bò choáng giaëc ngoaïi xaâm.

Khi nghe tin Hoaèng Thao sang xaâm löôïc nöôùc ta, Ngoâ Quyeàn baûo caùc töôùng taù raèng :

“ Hoaèng Thao chæ laø moät ñöùa treû daïi, ñem quaân töø xa ñeán, quaân lính moûi meät, laïi nghe ñöôïc tin Coâng Tieãn ñaõ cheát, khoâng coù ngöôøi laøm noät öùng ñaõ maát vía tröôùc roài. Quaân ta söùc maïnh ñoái ñòch vôùi quaân moûi meät, taát phaù ñöôïc. Song hoï coù lôïi ôû thuyeàn, neáu ta khoâng phoøng bò tröôùc thì chuyeän ñöôïc thua chöa theå bieát ñöôïc. Neáu ta sai ngöôøi ñem coïc lôùn ñoùng ngaàm ôû cöûa bieån tröôùc, vaït nhoïn ñaàu maø bòt saét, thuyeàn cuûa hoï nhaân khi nöôùc trieàu leân tieán vaøo beân trong haøng coïc, baáy giôø ta seõ deã beà cheá ngöï. Khoâng keá gì hay hôn keá aáy caû”

Naém vöõng ñöôøng tieán quaân cuûa ñòch töø maët bieån vaøo, Ngoâ Quyeàn ñaõ cho binh só ñaún goã, ñeõo coïc, ñaàu bòt saét nhoïn, caém ñaày loøng soâng Baïch Ñaèng taïi nôi hieåm yeáu gaàn cöûa bieån, xaây döïng thaønh moät traän ñòa ngaàm.

Hoaèng Thao ñem thuûy binh oà aït keùo vaøo cöûa Baïch Ñaèng. Ñang luùc nöôùc trieàu leân ngaäp heát baõi coïc, Ngoâ Quyeàn cho quaân duøng thuyeàn nheï ra ñaùnh nhöû quaân Nam Haùn, duï quaân Nam Haùn töø vònh Haï Long vaøo soâng Baïch Ñaèng. Quaân ta giaû vôø ruùt chaïy. Hoaèng Thao kieâu ngaïo maéc möu, thuùc quaân cheøo chieán thuyeàn lôùn haêm hôû ñuoåi theo, vöôït qua traän ñòa ngaàm cuûa ta. Ñeán khi thuûy trieàu ruùt xuoáng maïnh, Ngoâ Quyeàn cho toaøn quaân ñaùnh quaät laïi. Thuûy quaân Nam Haùn hoát hoaûng quay ñaàu chaïy. Ra ñeán gaàn cöûa bieån, thuyeàn ñòch ñaâm phaûi coïc nhoïn, bò vôõ vaø bò ñaém raát nhieàu. Quaân giaëc phaàn bò gieát, phaàn cheát ñuoái, thieät haïi ñeán quaù nöûa. Hoaèng Thao cuõng boû maïng ôû ñaùy soâng. Vua Nam Haùn ñang ñieàu quaân sang tieáp vieän cho con nhöng nöûa ñöôøng nghe tin Hoaèng Thao cheát traän, voäi thu nhaët taøn quaân ruùt chaïy. YÙ chí xaâm löôïc cuûa phong kieán phöông Baéc tan raõ.

Chieán dòch Baïnh Ñaèng noùi leân söï phaùt trieån lôùn maïnh cuûa quaân daân ta veà trí tueä vaø khaû naêng ñaùnh baïi keû ñòch khoâng nhöõng chæ baèng du kích maø caû baèng chính quy, khoâng nhöõng chæ ôû treân boä maø caû baèng thuûy chieán. Chieán thaéng Baïch Ñaèng cuûa ngöôøi anh huøng daân toäc Ngoâ Quyeàn cuoái naêm 938 ñaõ keát thuùc hoaøn toaøn thôøi kyø maát nöôùc keùo daøi hôn ngaøn naêm. Daân toäc ta ñaõ daønh laïi ñöôïc quyeàn laøm chuû ñaát nöôùc. Moät thôøi kyø ñoäc laäp laâu daøi cuûa daân toäc baét ñaàu.

Muøa xuaân naêm 939, Ngoâ Quyeàn quyeát ñònh boû chöùc Tieát ñoä söù cuûa phong kieán phöông Baéc vaø töï xöng Vöông, laäp thaønh moät vöông quoác ñoäc laäp ñöôøng hoaøng. Kinh ñoâ cuõ cuûa nöôùc Aâu Laïc thôøi An Döông Vöông laø Coå Loa laïi ñöôïc choïn laøm kinh ñoâ cuûa vöông quoác ñoäc laäp theá kyû thöù X naøy. Ñoù laø moät vieäc laøm saâu saéc coù yù nghóa neâu cao truyeàn thoáng döïng nöôùc vaø giöõ nöôùc laâu ñôøi cuûa daân toäc, bieåu thò yù chí quyeát giöõ vöõng neàn ñoäc laäp vöøa giaønh laïi ñöôïc sau hôn möôøi theá kyû ñaáu tranh beàn bæ choáng xaâm löôïc vaø ñoâ hoä cuûa phong kieán nöôùc ngoaøi.

Ngoâ Quyeàn ñaët ra caùc chöùc quan vaên voõ, quy ñònh caùc nghi leã trong trieàu vaø saéc maøu quaàn aùo cuûa quan laïi caùc caáp. Trieàu ñình cuûa Ngoâ Quyeàn ñöôïc xaây döïng theo theå cheá cuûa moät vöông trieàu hoaøn toaøn ñoäc laäp vaø mang tính chaát taäp quyeàn. Tuy nhieân, vì laø moät chính quyeàn non treû, môùi ñöôïc xaây döïng neân toå chöùc coøn ñôn giaûn, möùc ñoä taäp quyeàn chöa cao. ÔÛ nhieàu ñòa phöông vaãn coøn toàn taïi nhöõng theá löïc khaù maïnh vôùi cô sôû kinh teá vaø löïc löôïng quaân söï rieâng. Nhöõng theá löïc ñoù tuy thaàn phuïc trieàu ñình trung öông, nhöng vaãn duy trì löïc löôïng rieâng cuûa mình vaø khoáng cheá töøng vuøng roäng lôùn. Nhöõng theá löïc ñoù laø cô sôû vaø maàm moùng caùt cöù trong xaõ hoäi luùc baáy giôø vaø laø tieàn ñeà daãn ñeán Loaïn Thaäp Nhò Söù Quaân sau khi Ngoâ Vöông Quyeàn maát naêm 944.

Vieät Nhaân

11/2002

Home