Vol. 7 2 / 2002	Soá baùo Xuaân ñaëc bieät
Do hoang Nghia phutavanthu@yahoo.com or nthihoang@aol.com

Xuaân Vaø Thô

Khoâng heïn hoø, khoâng e ngaïi, xuaân hôùn hôû veà treân ñoài cao, xuaân traûi tô vaøng döôùi thung luõng vaéng. Xuaân ñeán, töï nhieân nhö naéng; xuaân ñi, thoaûng qua nhö gioù. Xuaân ñeán roài ñi, nhö noãi buoàn vui trong loøng ngöôøi: vuït ñeán roài ñi. 

Xuaân naêm nay cuõng ñaõ veà töï nhieân, chaân thaønh nhö moät ngöôøi baïn cuõ. Khi maây baét ñaàu traéng noõn naø treân cao, khi naéng baét ñaàu chieáu nghieâng vaøng ngoaøi ngoõ, laø khi thô tôùi. Môøi baïn cuøng ta môû loøng ra ñoùn chaøo nhöõng vaàn thô, yù nhaïc môùi.

Ngaøy xuaân qua moät thung luõng vaéng, thaáy mô maøng sau caùnh ñoàng xanh: 

“Trong laøn naéng öûng, khoùi mô tan,

Ñoâi maùi nhaø tranh laám taám vaøng.

Soät soaït gioù treâu taø aùo bieác,

Treân giaøn thieân-lyù: boùng xuaân sang”

(Muøa Xuaân Chín, Haøn-Maïc-Töû)

Hay ñeâm veà qua ñöôøng phoá ñìu hiu, nghe voïng laïi töø xa moät baøi haùt cuõ: 

“Tình xuaân chôùm nôû ñeâm qua

Khi muøa chinh chieán ñaõ lui ra ngoaøi ñôøi,

Ngaøy xuaân con eùn ñöa thoi,

Coù ngöôøi nhôù ñeán nhöõng lôøi thöông meán nhau.

Xa xa vaúng tieáng kinh caàu...”

(Xuaân Thì, Phaïm-Duy)

Baïn coù thaáy loøng nhö thöông nhö nhôù? Bôûi vì khi xuaân veà laø luùc tình yeâu veà, laø ñoä ñaát trôøi chuyeån mình doïn moät khung ñôøi thieát tha cho ta ru ngöôøi tình nhoû: 

“Xin em ngoài treân nhung coû Nghe suoái ca vui nhòp nhaøng, Anh ru cho hoàn em nguû Baèng ñieäu ca sang dòu daøng” (Xuoâi Doøng Moäng AÛo, Ñinh-Huøng)

Xuaân mang laïi nhöõng bình yeân.

Duø anh laø ngöôøi baïi binh, söùc yeáu theá coâ neân phaûi ngaäm hôøn xa toå quoác; duø chuù baùc ñaõ traûi heát khoaûng thôøi gian ñeïp nhaát cuûa moät ñôøi ngöôøi treân ñöôøng tranh ñaáu cho Vieät-Nam; duø coâ, vôùi dì taàn taûo nuoâi con, ngaøy xuaân ñeán röng röng ñoát neùn höông coâ ñoäc, nguyeän caàu cho anh linh choàng ñaõ naèm yeân,... Duø ñôøi coù ra sao, xin ñöøng thaãn thôø nhìn naéng taøn phai, xin chôù doãi hôøn xuaân töôi taén. Xin ñöøng ñöùng maõi trong “Ñieâu Taøn” nhö Cheá-Lan-Vieân khoùc hôøn vong quoác: 

“Toâi coù chôø ñaâu, coù ñôïi ñaâu,

Ñem chi xuaân laïi chæ theâm saàu...”

(Xuaân, Cheá-Lan-Vieân)

Maø haõy bình taâm ñöùng daäy, haõy böôùc ra chaøo naéng nhieäm maàu, haõy cuøng chuùng toâi

“Möøng xuaân naâng cheùn ta chuùc nôi nôi...

Haõy chuùc ngaøy mai thaém töôi ñôøi môùi...”

(Ly Röôïu Möøng)

Xuaân mang thô veà, maø xuaân cuõng chính laø thô. Khi: 

“Giaõi maây traéng ñoû daàn treân ñænh nuùi,

Söông hoàng lam oâm aáp maùi nhaø tranh,

Treân con ñöôøng vieàn traéng meùp ñoài xanh

Ngöôøi caùc aáp töng böøng ra chôï Teát”

(Chôï Teát, Ñoaøn-Vaên-Cöø)

Laø luùc maàm non leân, laø khi mai ñaøo nôû. Ta bieát: tình yeâu veà. Duø tình chæ laø chuùt kyû nieäm khoù taøn phai: 

“Khöù nieân kim nhaät thöû moân trung

Nhaân dieän, ñaøo hoa töông aùnh hoàng

Nhaân dieän baát tri haø xöù khöù

Ñaøo hoa y cöïu tieáu ñoâng phong”

(Naêm ngoaùi ngaøy naày ôû cöûa naày

Maët hoa da traéng ñoû haây haây,

Naêm nay naøo thaáy ngöôøi xöa cuõ

Hoa ñaøo cöôøi côït, gioù ñoâng lay)

(Thô Thoâi-Hieäu, Taûn-Ñaø dòch)

Hay vaãn ñaäm ñaø nhö noãi ñam meâ ngaøy môùi lôùn, khi ñi beân caïnh ngöôøi öôùc mô: 

“Laøn gioù thoåi haây haây

Em nghe taø aùo bay,

Em tìm hôi chaøng thôû

Chaøng ôi chaøng coù hay?”

(Chuøa Höông, Nguyeãn-Nhöôïc-Phaùp)

Thì tình vaãn laøm xao ñoäng loøng ngöôøi, xuaân vaãn phaát phô ngaøn thöông nhôù.

Xuaân Vieät Nam cuõng laø muøa cuûa tuï hoäi, cuûa sinh hoaït gia ñình, laøng maïc. Buoåi chieàu xuaân döøng chaân beân bôø bieån laï, ngöôøi tha höông coù theå nhôù meï cha, nhôù khoùi lam bay vöôøn cau cuõ: 

“Chieàu nay döøng goùt beân bôø bieån

Nhìn soùng baïc ñaàu, maây traéng troâi,

Con ngôõ khoùi vöôøn hay toùc meï

Bay tìm con laïc böôùc ñöôøng ñôøi”

(Khoùi Traéng, Kieân-Giang) 

Xuaân baét ñaàu cho moät chu kyø môùi cuûa thôøi gian, xuaân deät hoa traûi gaám cho khoâng gian. Xuaân queâ höông coù hoa mai vaøng caâu ñoái ñoû, vôùi: 

“Muoân maàu töôi saùng, phaán, hoa, höông,

Ñôøi ngoït ngaøo nhö coù vò ñöôøng”

(Teát Vaø Ngöôøi Qua, Lan-Sôn) 

Xuaân laø moät baøi thô lôùn, baát taän.

Xuaân ñeán roài qua nhö nhòp thôû töï nhieân cuûa ñaát trôøi; nhöng thô laø tieáng rung cuûa nhöõng sôïi tô vaøng chaân thaät trong loøng ngöôøi, chuùng seõ ôû laïi maõi vôùi cuoäc ñôøi. Xuaân Vieät-Nam khoâng chôû mang thuø haän; nhöõng haän thuø, tranh chaáp döôùi chôï ñôøi khoâng coù trong xuaân vaø thô.

Baïn ôi! Vieät-Voõ-Ñaïo laø höông gioù muøa xuaân, maø cuõng laø thô Vieät-Nam. Taâm hoàn ngöôøi moân sinh Vieät-Voõ-Ñaïo khoâng vöông haän thuø, khoâng maøng tranh chaáp. Trong buoåi chieàu xuaân, baïn haõy cuøng chuùng toâi ñoïc laïi ñoâi vaàn thô tình yeâu, vaø loøng töï nhuû loøng: haõy giöõ neáp suy töôûng cuûa mình, laøm sao cho ñöôïc saùng töôi, maõi maõi nhö naéng muøa xuaân. 

Toáng-Minh-Ñöôøng

Home